‘ବେକାର ହୋଇ ବସି ରୁହ ବା ଫେରିଯାଇ ବେକାର ହୋଇ ବସ

ଅମୋଡା ଓ ରାଜେଶ ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୩ରେ ଯେତେବେଳେ ଦକ୍ଷିଣ ବାଙ୍ଗାଲୁରୁର କୋଠା ନିର୍ମାଣ ସ୍ଥଳରେ ସେମାନଙ୍କ ନୂଆ କାମରେ ଯୋଗ ଦେବା ପାଇଁ ପହଞ୍ଚିଲେ ସେତେବେଳେ ସେମାନଙ୍କ ଭାଗ୍ୟରେ କ’ଣ ଭୋଗିବାକୁ ଲେଖାହୋଇଛି ତାହା ସେମାନେ ଜାଣିନଥିଲେ ।  

ଜେ.ପି ନଗର ପାଖ ଅଞ୍ଚଳରେ ଥିବା ନିର୍ମାଣ ସ୍ଥଳରେ ସେମାନଙ୍କ କାମ ଆରମ୍ଭ କରିବା ଯୋଜନା କୋଭିଡ୍‌-୧୯ ତାଲାବନ୍ଦ ଘୋଷଣା ହେବା ସହିତ ପଣ୍ଡ ହୋଇଗଲା । ସେମାନେ କରୋନା ଭୂତାଣୁ ବିଷୟରେ କିଛି ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ, ବର୍ତ୍ତମାନ ମଧ୍ୟ ନୁହେଁ । “କେହି ଜଣେ ଆମକୁ ସାବଧାନ ରହିବାକୁ କହିଲେ, ହେଲେ କେଉଁ ଜିନିଷ ପ୍ରତି ସାବଧାନ ରହିବୁ ତାହା ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ଜଣା ନାହିଁ । ଆମକୁ କେବଳ ଏତିକି ଜଣା ଯେ ଆମ ପାଖରେ କିଛି କାମ ନାହିଁ,” ବୋଲି ଏପ୍ରିଲ ଆରମ୍ଭରେ ଅମୋଡାଙ୍କ ସହିତ ଆମେ ସାକ୍ଷାତ କରିବା ବେଳେ ସେ ଆମକୁ କହିଥିଲେ ।

ଅମୋଡା ଓ ରାଜେଶ, ଯେଉଁମାନେ ସେମାନଙ୍କର କେବଳ ପ୍ରଥମ ନାମ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି। ଉଭୟଙ୍କ ବୟସ ହେଉଛି ୨୩ ବର୍ଷ । ସେମାନେ ସାଧାରଣତଃ ସେମାନଙ୍କ ଦୁଇ ସନ୍ତାନ –  ତିନି ବର୍ଷର ରକ୍ଷିତା ଓ ଏକ ବର୍ଷର ରକ୍ଷିତଙ୍କ ସହିତ  ବାଙ୍ଗାଲୁରୁରେ ଗୋଟିଏ ନିର୍ମାଣ ସ୍ଥଳରୁ ଅନ୍ୟ ନିର୍ମାଣସ୍ଥଳକୁ ଯାଇଥାନ୍ତି – ଅର୍ଥ ଉପାର୍ଜନ କରିବା ପାଇଁ ।

୨୦୧୫ ରେ ସେ ଓ ରାଜେଶ ପରସ୍ପରକୁ ବିବାହ କରିବା ପରେ ବହୁବାର ନିଜର ସ୍ଥାନ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଛନ୍ତି । ଅମୋଡା ସେହି ବର୍ଷ ୨୦୧୦ରେ ବାଙ୍ଗାଲୁରୁର ନିର୍ମାଣ ସ୍ଥଳରେ ପ୍ରବାସୀ ନିର୍ମାଣ ଶ୍ରମିକ ଭାବେ କାମ କରିବାକୁ ଆସିଥିବା ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହିତ ମିଶି ରହିବାକୁ ଆସିଥିଲେ । ସେ ତାମିଲନାଡୁର କୃଷ୍ଣଗିରି ଜିଲ୍ଲାର ବର୍‌ଗୁର୍‌ ବ୍ଲକ୍‌ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଓପାଥବଡି ପଞ୍ଚାୟତର ଏକ ଛୋଟ ପଲ୍ଲୀରୁ ଆସିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ଉଭୟ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଉଭୟ ବାଲ୍ମିକି ଜାତିର ଯାହା ତାମିଲନାଡୁର ଓବିସି ତାଲିକାଭୁକ୍ତ ଅଟେ ।

ମାତ୍ର ୧୩ ବର୍ଷ ବୟସରେ ରାଜେଶ ତାଙ୍କ ବାପାମା’ଙ୍କ ସହିତ ବାଙ୍ଗାଲୁରୁ ଆସିଥିଲେ – ସେମାନେ ଏହି ସହରରେ କ୍ରମଶଃ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ନିର୍ମାଣ ଶିଳ୍ପରେ ନିଜ ପାଇଁ କାମ ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ । “ସହରରେ ଅଧିକ ଉପାର୍ଜନ କରିହେବ ବୋଲି ଲୋକମାନେ ଜାଣନ୍ତି, ଏଣୁ ସମସ୍ତେ ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତି,” ବୋଲି ସେ କହିଲେ ।

ଏହି ସହରରେ ଦଶ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ସମୟ ବିତେଇବା ପରେ ମଧ୍ୟ ସେ ରାଜ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଜାରି କରାଯାଇଥିବା କୌଣସି ପରିଚୟ ପତ୍ର ପାଇବାକୁ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସମର୍ଥ ହୋଇପାରିନାହାନ୍ତି ଯାହା ତାଲାବନ୍ଦ ସମୟରେ ରାସନ୍‌ ଓ ଅନ୍ୟ ରିଲିଫ୍‌ ସାମଗ୍ରୀ ପାଇବାରେ ସହାୟକ ହୋଇପାରନ୍ତା ।

ଅମୋଡା ବା ସେ, କାହା ପାଖରେ ମଧ୍ୟ ରାସନ୍‌ କାର୍ଡ, ଆଧାର କାର୍ଡ ବା ଜନ୍ମ ପ୍ରମାଣ ପତ୍ର ନାହିଁ ଓ ସେମାନଙ୍କର କୌଣସି ସ୍ଥାୟୀ ଠିକଣା ମଧ୍ୟ ନାହିଁ । ଦରିଦ୍ର ସୀମା ରେଖା (ବିପିଏଲ୍‌) ତଳେ ଥିବା ପରିବାରଗୁଡିକ ପାଇଁ ରହିଥିବା ବିଭିନ୍ନ ସରକାରୀ ଯୋଜନାର ଲାଭ ଉଠାଇବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ପରିଚୟ ପତ୍ର ସେମାନେ ସଂଗ୍ରହ କରିପାରିବେ ବୋଲି ସେମାନେ ଆଶା କରିଥିଲେ । “ଆମେ ଭାବିଥିଲୁ ଯେ ସହରରେ କେହି ନା କେହି ରାସନ୍‌ କାର୍ଡ ବା ବିପିଏଲ୍‌ କାର୍ଡ ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ ଆମର ସହାୟତା କରିବେ, ହେଲେ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା ସମ୍ଭବ ହୋଇ ପାରିନାହିଁ । ସେଠାକୁ ଯିବାକୁ ଓ ଗୋଟିଏ ଆଣିବାକୁ ମୋ ପାଖରେ ସମୟ ମଧ୍ୟ ନାହିଁ । ଆମେ ସପ୍ତାହର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟସ୍ତ ରହୁଛୁ [ ତାଲାବନ୍ଦ ପୂର୍ବରୁ] । ଦିନକର ମଜୁରି ହରାଇବା ଆମ ପାଇଁ ମହଙ୍ଗା ପ୍ରମାଣିତ ହେବ,” ବୋଲି ରାଜେଶ କହିଥିଲେ ।

ଅମୋଡା ଓ ରାଜେଶ ତାଲାବନ୍ଦ ସମୟରେ ନିଜକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟସ୍ତ ରଖିଛନ୍ତି । ଅମୋଡା ରାନ୍ଧିଲେ, ଘର ସଫା କଲେ ଓ ତାଙ୍କ ଘରର ସମସ୍ତ କାମ ସାରିଲେ । ସେ କାମ କରିବା ବେଳେ ରାଜେଶ ପିଲାମାନଙ୍କ ଯତ୍ନ ନିଅନ୍ତି । “ଆଜି ସକାଳେ ଆମେ ସାଦା ଭାତ ଖାଇଥିଲୁ ଓ ଏବେ ଆମେ ଏହାକୁ ଲଙ୍କା ସହିତ ବା ସାଦା ଖାଇବୁ,” ବୋଲି ସିମେଣ୍ଟ ଇଟାରେ ନିର୍ମିତ ଏକ ଅସ୍ଥାୟୀ ଚୁଲ୍ଲାରେ ଜଳୁଥିବା କାଠର ନିଆଁରେ ଚପାତି  ଓଲଟାଉଥିବା ବେଳେ ଆମକୁ କହିଲେ ।

“ପୂର୍ବ କାମରୁ ମିଳିଥିବା ପଇସାରୁ ଆମେ କିଛି ସଞ୍ଚୟ କରିଥିଲୁ, ହେଲେ ସେଥିରେ କେବଳ ସପ୍ତାହକ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ କିଣି ପାରିଲୁ । ତାହା ସରିଯିବା ପରେ ଆମକୁ ରାସ୍ତାରେ ଯାଉଥିବା ଲୋକମାନେ ଦେଉଥିବା ପଇସା ଓ ପଡିଶା ଘରୁ ମିଳୁଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରିବାକୁ ପଡୁଛି। ଏପରିକି ଆମକୁ କିଛି ଦିନ ବିନା ଖାଦ୍ୟରେ ମଧ୍ୟ ରହିବାକୁ ପଡିଲା” ବୋଲି ଅମୋଡା କୁହନ୍ତି । ହେଲେ ଆଖପାଖରେ ରହୁଥିବା କିଛି ଲୋକ ଆମକୁ ଖାଇବାକୁ ଖାଦ୍ୟ ଓ କିଛି ପଇସା ଦେବା ପରେ ଯାଇ ଆମର ସ୍ଥିତି ସୁଧୁରିବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା । 

ଯଦିଓ ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ କର୍ଣ୍ଣାଟକ ସରକାର ପ୍ରବାସୀ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କୁ ସେଠାରେ ରହିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ ଓ ତାପରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସେଠାରେ ରଖିବା ପାଇଁ ମେ ୫ରେ ଶ୍ରମିକ ଟ୍ରେନ ବାତିଲ୍‌ କରିଦେଇଥିଲେ, ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଅନେକ ଶ୍ରମିକ ଜୀବନ ଧାରଣର ନିମ୍ନ ମାନ ଓ ମଜୁରି ନମିଳିବା କାରଣରୁ ସେହି ସ୍ଥାନ ଛାଡି ଚାଲିଯାଉଥିବା କଥା ଗଣମାଧ୍ୟମକୁ ଜଣାଇଛନ୍ତି । ଦୁଇ ଦିନ ପରେ ଟ୍ରେନ୍‌ଗୁଡିକ ବାତିଲ କରିବା ନିଷ୍ପତ୍ତି ବଦଳାଯାଇଥିଲା । ହେଲେ, ମେ ୧୮ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜେଶ ଓ ଅମୋଡାଙ୍କ ପାଖରେ ନିର୍ମାଣ ସ୍ଥଳଗୁଡିକରେ କେବେ କାମ ଆରମ୍ଭ ହେବ ସେ ବିଷୟରେ କୌଣସି ସୂଚନା ନଥିଲା ।

କନ୍ନାମୁର୍‌କୁ ଫେରିଯିବା ଏହି ଦମ୍ପତିଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚିତ ବିକଳ୍ପ ନୁହେଁ ।  “ଘରକୁ ଚାଲିଯାଅ? ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନର କୌଣସି ଅର୍ଥ ନାହିଁ! ଆମର ନିଜସ୍ୱ ଜମି ନାହିଁ [ ଗ୍ରାମରେ] । ସେଠାରେ କରିବାକୁ କିଛି କାମ ନାହିଁ ଓ ସେଠାରେ ଆମର ଅଳ୍ପ ରୋଜଗାର ହୋଇଥାଏ” ବୋଲି ଅମୋଡା କହିଲେ । “ ସେଠାରେ ଆମପାଇଁ କେଉଁଠି ମଧ୍ୟ କିଛି କାମ ନାହିଁ । ଆମେ ଏଠାରେ ରହିବୁ ଓ କିଛି କରିବୁ ନାହିଁ ବା ସେଠାକୁ ଚାଲିଯିବୁ ଓ କିଛି କରିବୁ ନାହିଁ । ଏହି ଦୁଇ ବକଳ୍ପ ମଧ୍ୟରେ ବିଶେଷ ପାର୍ଥକ୍ୟ ନାହିଁ ।

ଅନୁବାଦ: ଓଡ଼ିଶାଲାଇଭ୍‍