18 ਫ਼ਰਵਰੀ 1983 ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਨੇਲੀ ਕਤਲੋਗਾਰਤ ਹੋਇਆ ਸੀ ਤਾਂ ਉਦੋਂ ਰਸ਼ੀਦਾ ਬੇਗ਼ਮ ਮਹਿਜ ਅੱਠ ਵਰ੍ਹਿਆਂ ਦੀ ਸਨ। ਉਹ ਚੇਤੇ ਕਰਦਿਆਂ ਦੱਸਦੀ ਹਨ,''ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੁਫ਼ੇਰਿਓਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਤੇ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਭੱਜਦੇ ਜਾਂਦਿਆਂ ਦਾ ਪਿੱਛਾ ਕੀਤਾ। ਲੋਕ ਤੀਰ ਚਲਾਉਂਦੇ; ਕਈਆਂ ਕੋਲ਼ ਬੰਦੂਕਾਂ ਵੀ ਸਨ। ਬੱਸ ਇੰਨੀ ਦਰਿੰਗਦੀ ਨਾਲ਼ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮਾਰ ਮੁਕਾਇਆ ਗਿਆ। ਕਈਆਂ ਦੀਆਂ ਧੌਣਾਂ ਲਾਹ ਸੁੱਟੀਆਂ, ਕਈਆਂ ਦੀਆਂ ਹਿੱਕਾਂ ਫੱਟੜ ਕਰ ਸੁੱਟੀਆਂ ਗਈਆਂ।''
ਉਸ ਦਿਨ, ਛੇ ਘੰਟਿਆਂ ਦੇ ਅੰਦਰ ਅੰਦਰ ਸੈਂਟਰਲ ਅਸਾਮ ਦੇ ਨੇਲੀ ਇਲਾਕੇ ਦੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਬੰਗਾਲੀ ਮੁਸਲਮਾਨਾਂ ਦੇ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਰਸ਼ੀਦਾ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੱਚਾ ਨਾਮ ਰੂਮੀ ਹੈ, ਇਸ ਕਤਲੋਗਾਰਤ ਤੋਂ ਜਿਵੇਂ-ਕਿਵੇਂ ਬਚ ਨਿਕਲ਼ੀ ਸਨ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਚਾਰ ਭੈਣਾਂ ਤੇ ਮਾਂ ਨੂੰ ਬੁਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫੱਟੜ ਹੁੰਦੇ ਦੇਖਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਦੱਸਦੀ ਹਨ,''ਉਨ੍ਹਾਂ ਮੇਰੇ 'ਤੇ ਜਾਡੀ (ਬਰਛੇ) ਨਾਲ਼ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਮੇਰੇ ਲੱਕ 'ਚ ਗੋਲ਼ੀ ਵੀ ਮਾਰੀ। ਇੱਕ ਗੋਲ਼ੀ ਮੇਰੀ ਲੱਤ ਚੀਰ ਗਈ।''
ਅੱਜ ਨੇਲੀ ਮੋਰੀਗਾਓਂ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਪੈਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ 1989 ਵਿੱਚ ਨਾਗਾਓਂ ਤੋਂ ਅੱਡ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਇਸ ਕਤਲੋਗਾਰਤ ਵਿੱਚ ਅਲਿਸਿੰਗਾ, ਬਸੁੰਧਾਰੀ ਜਲਾਹ, ਬੋਰਬੋਰੀ, ਭੁਗਦੁਬਾ ਬਿਲ, ਭੁਗਦੁਬਾ ਹਬੀ, ਖੁਲਾਪਾਥਰ, ਮਾਟੀਪਰਬਤ, ਮੂਲਾਧਾਰੀ, ਨੇਲੀ ਤੇ ਸਿਲਭੇਟਾ ਜਿਹੇ ਪਿੰਡ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਪ੍ਰਭਾਵਤ ਹੋਏ। ਅਧਿਕਾਰਕ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੀ ਮੰਨੀਏ ਤਾਂ ਮਰਨ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਕਰੀਬ 2,000 ਸੀ, ਪਰ ਇਸ ਦਾਅਵੇ ਤੋਂ ਛੁੱਟ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ 3,000 ਤੋਂ 5,000 ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋਈ ਸੀ।
ਇਹ ਕਤਲ 1979 ਤੋਂ 1985 ਦੇ ਉਸ ਜਾਤੀ ਹਿੰਸਾ ਦੇ ਦੌਰ ਵਿੱਚ ਹੋਏ ਜਦੋਂ ਅਸਾਮ ਵਿੱਚ ਬਾਹਰੋਂ ਆਏ ਲੋਕਾਂ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਨਫ਼ਰਤ ਮੁਕਾਮੀ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਸਿਰ ਚੜ੍ਹ ਗਈ। ਇਹਦੀ ਅਗਵਾਈ ਆਲ ਅਸਾਮ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਯੂਨੀਅਨ (ਆਸੂ) ਅਤੇ ਉਹਦੇ ਹਮਾਇਤੀਆਂ ਨੇ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਜ ਵਿੱਚੋਂ ਗ਼ੈਰ-ਕਨੂੰਨੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ਼ ਵੱਸ ਚੁੱਕੇ ਪ੍ਰਵਾਸੀਆਂ ਨੂੰ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਨਾਮ ਵੋਟਰ ਲਿਸਟ ਵਿੱਚੋਂ ਹਟਾਏ ਜਾਣ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ।


