''ਦਵਾਈਆਂ ਵੀ ਮੁੱਕ ਗਈਆਂ, ਪੈਸਾ ਵੀ ਮੁੱਕ ਗਿਆ ਅਤੇ ਗੈਸ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ,'' ਸੁਰੇਸ਼ ਬਹਾਦੁਰ ਨੇ ਅੱਧ ਅਪ੍ਰੈਲ ਮੌਕੇ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਿਆ।
ਪਿਛਲੇ ਚਾਰ ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਸੁਰੇਸ਼, ਰਾਤ ਵੇਲ਼ੇ ਸਾਈਕਲ 'ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋ ਸੀਟੀ ਅਤੇ ਲਾਠੀ (ਡੰਡਾ) ਫੜ੍ਹੀ ਘਰਾਂ ਅਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਦੀ ਰਾਖੀ ਕਰਨ ਲਈ ਗਸ਼ਤ ਕਰਿਆ ਕਰਦੇ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਿਤਾ, ਰਾਮ ਬਹਾਦਰ, ਆਂਧਰਾ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪੱਛਮੀ ਗੋਦਾਵਰੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਭੀਮਾਵਰਮ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਖੇ ਸੁਰੱਖਿਆ ਗਾਰਡ ਵਜੋਂ ਕੰਮ ਕੀਤਾ।
22 ਮਾਰਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਜਦੋਂ ਤਾਲਾਬੰਦੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਤਾਂ ਸੁਰੇਸ਼ ਨੇ ਸਾਈਕਲ ਨੂੰ ਇੱਕ ਪਾਸੇ ਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸਮਾਂ ਫ਼ੋਨ 'ਤੇ ਕੋਵਿਡ-19 ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਤਲਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਬਿਤਾਉਣ ਲੱਗੇ ਅਤੇ ਨਾਲ਼ ਦੀ ਨਾਲ਼ ਭੋਜਨ, ਰਸੋਈ ਗੈਸ ਅਤੇ ਪਾਣੀ ਦਾ ਬੰਦੋਬਸਤ ਵੀ ਕਰਨ ਲੱਗੇ।
23 ਸਾਲਾ ਸੁਰੇਸ਼, ਤੰਮੀ ਰਾਜੂ ਨਗਰ ਇਲਾਕੇ ਵਿਖੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ, 43 ਸਾਲਾ ਸ਼ੁਭਮ ਬਹਾਦਰ ਅਤੇ 21 ਸਾਲਾ ਰਜੇਂਦਰ ਬਹਾਦਰ ਦੇ ਨਾਲ਼ ਕਿਰਾਏ ਦੇ ਇੱਕ ਕਮਰੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ- ਤਿੰਨੋਂ ਹੀ ਨੇਪਾਲ ਦੇ ਬਝਾਂਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਡਿਕਲਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਾਸੀ ਹਨ। ਰਾਮ ਬਹਾਦਰ, ਜੋ ਭੀਮਾਵਰਮ ਦੇ ਇੱਕ ਹੋਰ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਕਿਰਾਏ ਦਾ ਇੱਕ ਕਮਰਾ ਲੈ ਕੇ ਰਹਿੰਦੇ ਸਨ, ਤਾਲਾਬੰਦੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਣ ਤੋਂ ਫ਼ੌਰਨ ਬਾਅਦ ਉਹ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ਼ ਚਲੇ ਗਏ।
ਓਨਾ ਚਿਰ, ਰਾਮ ਅਤੇ ਸੁਰੇਸ਼ ਮਹੀਨੇ (ਹਰ) ਦੇ ਪਹਿਲੇ ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ, ਘਰੋ-ਘਰੀ ਜਾ ਜਾ ਕੇ ਆਪਣੀ ਉਜਰਤ (ਤਨਖ਼ਾਹ) ਇਕੱਠੀ ਕਰਦੇ-ਹਰੇਕ ਘਰ ਤੋਂ 10-20 ਰੁਪਏ ਅਤੇ ਦੁਕਾਨਾਂ ਤੋਂ 30-40 ਰੁਪਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਕੋਈ ਮਹੀਨੇ ਦਾ 7,000-9,000 ਰੁਪਏ ਕਮਾਉਂਦਾ ਸੀ। ਇਹ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਵਿਵਸਥਾ ਸੀ, ਇਸਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨੀ ਘੱਟਦੀ-ਵੱਧਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਸੀ ''ਕਦੇ-ਕਦੇ ਘੱਟ ਕੇ 5,000 ਰੁਪਏ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਸੀ,'' ਅਪ੍ਰੈਲ ਮਹੀਨੇ ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ਼ ਗੱਲ ਕੀਤੀ ਸੀ ਤਾਂ ਰਾਮ ਬਹਾਦਰ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ''ਹੁਣ ਇਹ ਕੰਮ ਹੀ ਬੰਦ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ।''
