ਦੋ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ, ਰੁਖ਼ਸਾਨਾ ਖ਼ਾਤੂਨ ਨੇ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਦਰਭੰਗਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਖੇ ਪੈਂਦੇ ਪਿੰਡ ਮੋਹਨ ਬਹੇੜਾ (ਪਤੀ ਦੇ ਪਿੰਡ) ਤੋਂ ਰਾਸ਼ਨ ਕਾਰਡ ਲਈ ਬਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸੇ ਮਹੀਨੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਪੱਕੇ ਘਰ ਦੀ ਉਸਾਰੀ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਈ ਸੀ ਅਤੇ ਰੁਖ਼ਸਾਨਾ ਨੇ ਅਧਾਰ ਕਾਰਡ ਲਈ ਵੀ ਬਿਨੈ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਜੋ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਿਲ਼ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਦੋ ਵਾਰੀ ਰਾਸ਼ਨ ਕਾਰਡ ਲਈ ਬਿਨੈ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਕਦੇ ਆਇਆ ਹੀ ਨਹੀਂ।
ਅਗਸਤ 2018 ਵਾਲ਼ਾ ਬਿਨੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਤੀਸਰੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸੀ ਅਤੇ ਉਹ ਉਡੀਕ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਜ਼ੀ ਸਨ।
30 ਸਾਲਾ ਰੁਖ਼ਸਾਨਾ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਪਤੀ, 34 ਸਾਲਾ ਵਕੀਲ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਕਰਕੇ ਜਿਵੇਂ ਕਿਵੇਂ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਚਲਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਰੁਖ਼ਸਾਨਾ ਪੱਛਮੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਪਟੇਲ ਨਗਰ ਦੇ ਪੰਜ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਬਤੌਰ ਨੌਕਰਾਣੀ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਅਤੇ ਵਕੀਲ ਦਰਜੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦੇ, ਦੋਵੇਂ ਪਤੀ-ਪਤਨੀ ਰਲ਼ ਮਿਲ਼ ਕੇ ਮਹੀਨੇ ਦਾ 27,000 ਰੁਪਿਆ ਕਮਾ ਲੈਂਦੇ। 6 ਮੈਂਬਰੀ (ਤਿੰਨ ਧੀਆਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਉਮਰ 12, 8, 2 ਸਾਲ ਅਤੇ ਇੱਕ 10 ਸਾਲਾ ਬੇਟਾ) ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਸਾਰੇ ਖ਼ਰਚੇ ਝੱਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਿੰਡ ਰਹਿੰਦੀ ਵਕੀਲ ਦੀ ਮਾਂ ਨੂੰ ਵੀ 2,000 ਰੁਪਿਆ ਭੇਜ ਕੇ ਇਹ ਦੰਪਤੀ ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਥੋੜ੍ਹੀ ਬਹੁਤ ਬਚਤ ਕਰ ਲਿਆ ਕਰਦੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਇਸ ਸਖ਼ਤ ਮਿਹਨਤ ਨੂੰ ਬੂਰ ਪੈ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਵਕੀਲ ਨੇ ਪੱਛਮੀ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰਣਜੀਤ ਨਗਰ ਇਲਾਕੇ ਵਿੱਚ ਦਰਜੀ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਖੋਲ੍ਹ ਲਈ, ਮਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਉਮੀਦ ਪਾਲ਼ੀ ਕਿ ਉਹ ਮਹੀਨੇ ਦਾ 12,000 ਕਮਾ ਹੀ ਲੈਣਗੇ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਕਰਮਚਾਰੀ ਵੀ ਰੱਖ ਲਿਆ। ਇਹ 15 ਮਾਰਚ, 2020 ਦੀ ਗੱਲ ਸੀ।
ਇੱਕ ਹਫ਼ਤੇ ਬਾਅਦ (ਵਕੀਲ ਦੇ ਫ਼ੈਸਲੇ) ਪੂਰੇ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼-ਵਿਆਪੀ ਤਾਲਾਬੰਦੀ ਲਾਗੂ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ।
ਰੁਖ਼ਸਾਨਾ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਨੇ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੰਮ 'ਤੇ ਆਉਣ ਤੋਂ ਰੋਕ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਛੇਤੀ ਹੀ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਤਾਲਾਬੰਦੀ ਦੇ ਮਹੀਨਿਆਂ ਦੌਰਾਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ (ਰੁਖ਼ਸਾਨਾ) ਨੂੰ ਕਿਤਿਓਂ ਕੋਈ ਕਮਾਈ ਨਹੀਂ ਹੋਣ ਵਾਲ਼ੀ ਸੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਘਰ ਵਿੱਚ ਰੋਟੀ ਪਕਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਹੀਨੇ ਦਾ 2,400 ਰੁਪਿਆ ਹੀ ਮਿਲ਼ਦਾ- ਕਿੱਥੇ ਪਹਿਲਾਂ ਉਹ ਪੰਜ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕੰਮ ਕਰਕੇ 15,000 ਰੁਪਏ ਕਮਾ ਰਹੀ ਸਨ। ਜੂਨ ਆਉਂਦੇ ਆਉਂਦੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਕੰਮ ਵੀ ਛੁੱਟ ਗਿਆ, ਪਰ ਛੇਤੀ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਫ਼-ਸਫ਼ਾਈ ਅਤੇ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਮਿਲ਼ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਨਵੀਂ ਮਾਲਕਣ 'ਬੀਮਾਰ ਫ਼ੈਲਾਉਣ ਵਾਲ਼ਿਆਂ' ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਤੋਂ ਪਰੇਸ਼ਾਨ ਹੋ ਕੇ ਇਹ ਜਾਣਨਾ ਚਾਹੁੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਕਿਤੇ ਉਹ ਕਿਸੇ ਮਸਜਿਦ ਤਾਂ ਨਹੀਂ ਗਈ। ''ਮੈਨੂੰ ਇਹ ਗੱਲ ਬੁਰੀ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ। ਹਰ ਕੋਈ ਕਰੋਨਾ ਤੋਂ ਡਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਸਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਚਿੰਤਾ ਦੀ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਹੈ,'' ਰੁਖ਼ਸਾਨਾ ਨੇ ਕਿਹਾ।
