ಯಾಕ್ ಸಾಕಣೆದಾರರು ಹೆಚ್ಚು ಇರುವ ಚಾಂಗ್ತಾಂಗ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಝನಸ್ಕರ್ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ಮಂದಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಝನಸ್ಕರ್ಪಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಇವರ ಸಂಖ್ಯೆಯೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಲಡಾಖ್ನ ಕಾರ್ಗಿಲ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಬ್ರಾನ್, ಅಕ್ಷೋ ಮತ್ತು ಚಾಹ್ ಗ್ರಾಮಗಳ ಕೆಲವು ಕುಟುಂಬಗಳು ಮಾತ್ರ ಇನ್ನೂ ಯಾಕ್ಗಳನ್ನು ಸಾಕುತ್ತಿವೆ.
ನಾರ್ಫೆಲ್ ಕೂಡ ಪಶುಪಾಲಕರಾಗಿದ್ದರು. ಆದರೆ 2017ರಲ್ಲಿ ತಾವು ಸಾಕುತ್ತಿದ್ದ ಯಾಕ್ಗಳನ್ನು ಮಾರಿ, ಅಬ್ರಾನ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಸೀಸನಲ್ ಅಂಗಡಿಯೊಂದನ್ನು ತೆರೆದರು. ಅವರ ಅಂಗಡಿ ಮೇ ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತನಕ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಚಹಾ, ಬಿಸ್ಕತ್ತು, ಪ್ಯಾಕ್ ಮಾಡಿದ ತಿನಿಸುಗಳು, ಸೀಮೆಎಣ್ಣೆ, ಪಾತ್ರೆಗಳು, ಮಸಾಲೆಗಳು, ಅಡುಗೆ ಎಣ್ಣೆ, ಒಣ ಮಾಂಸ ಮೊದಲಾದವನ್ನು ಮಾರುತ್ತಾರೆ. ಪಶುಪಾಲನೆ ಬೇಸರ ತರಿಸುವ ಲಾಭದಾಯಕವಲ್ಲದ ಕೆಲಸ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. "ಮೊದಲೆಲ್ಲಾ ನಾನು ಯಾಕ್ಗಳನ್ನು ಸಾಕುತ್ತಿದ್ದೆ, ಈಗ ನನ್ನ ಬಳಿ ಹಸುಗಳಿವೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಪಾದನೆ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಆಗುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ತಿಂಗಳಲ್ಲಿ 3,000-4,000 ರೂಪಾಯಿ ಸಂಪಾದನೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಯಾಕ್ಗಳನ್ನು ಸಾಕುವುದರಿಂದ ಸಿಗುವ ಹಣಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು,” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ನಾರ್ಫೆಲ್.
ಅಬ್ರಾನ್ನಿನ ಸೋನಮ್ ಮೊಟುಪ್ ಮತ್ತು ತ್ಸೆರಿಂಗ್ ಆಂಗ್ಮೊ ಕೆಲವು ದಶಕಗಳಿಂದ ಯಾಕ್ಗಳನ್ನು ಸಾಕುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಬಳಿ ಸುಮಾರು 120 ಯಾಕ್ಗಳಿವೆ. "ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ [ಮೇ-ಅಕ್ಟೋಬರ್] ನಾವು ತಣ್ಣಗಿನ ವಾತಾವರಣ ಇರುವ ಕಣಿವೆಯ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋಗುತ್ತೇವೆ. ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಐದು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಡೋಕ್ಸಾದಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ತ್ಸೆರಿಂಗ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
ಡೋಕ್ಸಾ ಎಂದರೆ ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ವಲಸೆ ಹೋಗುವ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಬೇಕಾದ ಅನೇಕ ಕೋಣೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಡುಗೆಮನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಟ್ಟಡ. ಗೋಥ್ ಮತ್ತು ಮನಿ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುವ ಇವುಗಳನ್ನು ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ಕಲ್ಲುಗಳಂತಹ ಕೈಗೆ ಸುಲಭವಾಗಿ ಸಿಗುವ ವಸ್ತುಗಳಿಂದ ಕಟ್ಟಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಳ್ಳಿಯೊಂದರ ಪಶುಪಾಲಕರು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ ಸದಸ್ಯರೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಪಶುಗಳ ಹಿಂಡಿನೊಂದಿಗೆ ಡೊಕ್ಸಾದಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. “ನಾನು ಮೇಯಲು ಹೋದ ಪಶುಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ಇಲ್ಲಿ ಲೈಫ್ ತುಂಬಾ ಬ್ಯುಸಿಯಾಗಿದೆ,” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಸೋನಂ.
ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಸೋನಮ್ ಮತ್ತು ತ್ಸೆರಿಂಗ್ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲು ಚುರ್ಪಿಯನ್ನು (ಸ್ಥಳೀಯ ಚೀಸ್) ತಯಾರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮುಂಜಾನೆ 3 ಗಂಟೆಗೆ ತಮ್ಮ ದಿನಚರಿಯನ್ನು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. "ಸೂರ್ಯೋದಯವಾದ ಮೇಲೆ ನಾವು ಪಶುಗಳ ಹಿಂಡನ್ನು ಮೇಯಿಸಲು ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತೇವೆ. ಇದಾದ ಮೇಲೆ, ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಹೊತ್ತು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತೇವೆ," ಎಂದು 69 ವರ್ಷದ ಸೋನಮ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.
