ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜਦੋਂ ਇੱਕ ਸਹਾਰੀਆ ਆਦਿਵਾਸੀ, ਗੁੱਟੀ ਸਮਾਨਿਆ ਨੂੰ 'ਚੀਤਾ ਮਿੱਤਰ' (ਚੀਤਿਆਂ ਦਾ ਦੋਸਤ) ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ''ਚੀਤਾ ਦੇਖਦੇ ਹੀ ਇਹਦੀ ਸੂਚਨਾ ਜੰਗਲਾਤ ਰੇਂਜਰ ਨੂੰ ਦੇਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਗਿਆ।''
ਕੰਮ ਦੇ ਖ਼ਾਸੇ ਤੋਂ ਹੀ ਇਹਦੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਜ਼ਰੂਰ ਪਤਾ ਚੱਲਦੀ, ਪਰ ਇਸ ਕੰਮ ਬਦਲੇ ਕੋਈ ਪੈਸਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮਿਲ਼ਣਾ। ਸੋਚ ਕੇ ਤਾਂ ਦੇਖੋ ਇਹ ਅਫ਼ਰੀਕਨ ਚੀਤੇ 8,000 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੀ ਦੂਰੀ ਤੈਅ ਕਰਕੇ ਕੁਨੋ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ ਲਿਆਂਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਸਫ਼ਰ ਸੈਨਿਕ ਜਹਾਜ਼ਾਂ ਤੇ ਹੈਲੀਕੈਪਟਰਾਂ ਨਾਲ਼ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਜੋ ਕਿ ਕਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੇ ਕਦੇ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੋਂ ਦੀ ਉੱਡਦੇ ਗਏ। ਭਾਰਤ ਨੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਫ਼ਰ 'ਤੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿੰਨੇ ਕੁ ਡਾਲਰ ਖਰਚੇ ਸਨ ਤੇ ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਿਵਾਸ ਤੇ ਸਾਂਭ-ਸੰਭਾਲ਼ ਲਈ ਪੂਰੀ ਤਿਜੋਰੀ ਤੱਕ ਖਾਲੀ ਕਰਾ ਛੱਡੀ।
ਚੀਤਾ ਮਿੱਤਰ ਦਾ ਕੰਮ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਚਾਉਣਾ ਸੀ ਤੇ ਨਾਲ਼ ਹੀ ਇਹ ਵੀ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਤੇ ਉਹ ਘੁੰਮਦੇ-ਘੁਮਾਉਂਦੇ ਪਿੰਡ ਵਾਲ਼ਿਆਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵੱਲ ਨਾ ਚਲੇ ਜਾਣ। ਇਸੇ ਦੇਸ਼ ਸੇਵਾ ਦੇ ਮਕਸਦ ਨਾਲ਼ ਲਗਭਗ 400-500 ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਚੀਤਾ ਮਿੱਤਰਾਂ ਨੂੰ ਥਾਪਿਆ ਗਿਆ। ਉਹ ਜੰਗਲਾਂ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲ਼ੇ ਸਥਾਨਕ ਨਿਵਾਸੀ, ਕਿਸਾਨ ਤੇ ਦਿਹਾੜੀ ਮਜ਼ਦੂਰ ਹੀ ਸਨ ਅਤੇ ਕੂਨੋ-ਪਾਲਪੁਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਪਾਰਕ (ਕੇਐੱਨਪੀ) ਦੀਆਂ ਸੀਮਾਵਾਂ 'ਤੇ ਬਣੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਬਸਤੀਆਂ ਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਫੈਲੇ ਹੋਏ ਸਨ।
ਪਰ ਜਦੋਂ ਤੋਂ ਚੀਤੇ ਇੱਥੇ ਆਏ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖ਼ਾਸਾ ਲੰਬਾ ਸਮਾਂ ਪਿੰਜਰਿਆਂ ਅੰਦਰ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਗੁਜ਼ਾਰਿਆ ਹੈ। ਇੰਨਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਕੁਨੋ ਦੇ ਜੰਗਲਾਂ ਦੇ ਬਾਹਰਵਾਰ ਵਾੜੇਬੰਦੀ ਵੀ ਉੱਚੀ ਕਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਤਾਂ ਕਿ ਇਹ ਯਕੀਨੀ ਬਣਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ ਕਿ ਉਹ ਅੰਦਰ ਹੀ ਤੜੇ ਰਹਿਣ ਤੇ ਬਾਕੀ ਲੋਕੀਂ ਬਾਹਰ। ''ਸਾਨੂੰ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਦੀ ਆਗਿਆ ਨਹੀਂ। ਸੇਸਈਪੁਰਾ ਤੇ ਬਾਗਚਾ ਵਿਖੇ ਨਵੇਂ ਬੂਹੇ ਲਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ,'' ਸ਼੍ਰੀਨਿਵਾਸ ਆਦਿਵਾਸੀ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਜੋ ਵੀ ਚੀਤਾ ਮਿੱਤਰ ਥਾਪੇ ਗਏ ਹਨ।
