“ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਕੂਲ ਆਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ।”
ਹੈੱਡਮਾਸਟਰ ਸ਼ਿਵਜੀ ਸਿੰਘ ਯਾਦਵ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲ਼ੇ ਅਲਫ਼ਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ 34 ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਤਜ਼ਰਬੇ ਦਾ ਵਜ਼ਨ ਸਾਫ਼ ਮਹਿਸੂਸ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਯਾਦਵ ਜਾਂ ‘ਮਾਸਟਰ ਜੀ’ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਹਨ, ਡਾਬਲੀ ਚਾਪੋਰੀ (ਤੈਰਦਾ ਹੋਇਆ ਦੀਪ) ਵਿਖੇ ਇਕਲੌਤਾ ਸਕੂਲ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਸਕੂਲ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹਨ ਵਾਲ਼ੇ 63 ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਦੇ ਬੱਚੇ ਅਸਾਮ ਦੇ ਮਾਜੁਲੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਵਿਖੇ ਪੈਂਦੀ ਬ੍ਰਹਮਪੁੱਤਰ ਨਦੀ ਦੇ ਇਸੇ ਟਾਪੂ ਵਿੱਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।
ਧੋਨੇਖਾਨਾ ਲੋਅਰ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਇਕਲੌਤੇ ਕਲਾਸਰੂਮ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਡੈਸਕ ’ਤੇ ਬੈਠੇ ਸ਼ਿਵਵੀ, ਆਪਣੇ ਚੁਫ਼ੇਰੇ ਝਾਤੀ ਮਾਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਵੱਲ ਦੇਖ ਕੇ ਮੁਸਕਰਾਉਂਦੇ ਹਨ। 6 ਤੋਂ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਰਗ ਦੇ ਇਹ 41 ਚਮਕਦੇ ਚਿਹਰੇ ਜੋ ਪਹਿਲੀ ਤੋਂ ਪੰਜਵੀ ਦੇ ਬੱਚੇ ਹਨ- ਆਪਣੇ ਮਾਸਟਰ ਵੱਲ ਇੱਕਟਕ ਦੇਖਦੇ ਹਨ। “ਇਨ੍ਹਾਂ ਛੋਟੇ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾਉਣਾ ਤੇ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਨਾ-ਇਹੀ ਅਸਲੀ ਚੁਣੌਤੀ ਹੈ,” ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਗੱਲ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ,“ਉਹ ਭੱਜਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ!”
ਭਾਰਤੀ ਸਿੱਖਿਆ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ’ਤੇ ਚਰਚਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ, ਉਹ ਥੋੜ੍ਹਾ ਰੁਕੇ ਤੇ ਵੱਡੇ/ਪੁਰਾਣੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀਆਂ ਨੂੰ ਬੁਲਾਇਆ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਿੱਖਿਆ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲ਼ੋਂ ਭੇਜੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਤੇ ਅਸਾਮੀ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਦਾ ਪੈਕਟ ਖੋਲ੍ਹਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਉਹ ਨਵੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਬੇਸਬਰੀ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਹਨ ਕਿ ਕੁਝ ਦੇਰ ਰੁੱਝੇ ਰਹਿਣਗੇ ਤੇ ਉਹ ਖ਼ੁਦ ਸਾਡੇ ਨਾਲ਼ ਗੱਲ ਕਰ ਲੈਣਗੇ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ,“ਸਰਕਾਰ ਜੋ ਪੈਸਾ ਕਾਲਜ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫ਼ੈਸਰ ਨੂੰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ, ਪ੍ਰਾਇਮਰੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਅਧਿਆਪਕ ਨੂੰ ਵੀ ਓਨਾ ਹੀ ਮਿਲ਼ਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਅਸੀਂ ਹੀ ਹਾਂ ਜੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦ ਪਕੇਰੀ ਕਰਦੇ ਹਾਂ।” ਮਾਪੇ ਵੀ ਸੋਚਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਹਾਈ ਸਕੂਲ ਦੀ ਪੜ੍ਹਾਈ ‘ਤੇ ਹੀ ਵੱਧ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤੇ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ- ਇਹ ਬੜੀ ਗ਼ਲਤ ਧਾਰਣਾ ਹੈ- ਜਿਹਨੂੰ ਦਰੁੱਸਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਹ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ।
