ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾ ਜੀ ਬੀਮਾਰ ਹੋਏ। ਫਿਰ ਮੇਰੀ ਮਾਂ। ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਮਿਸਾਲ ਲਈ ਮਈ 2021 ਦਾ ਉਹ ਸਮਾਂ ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪੇ ਇੱਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬੁਖ਼ਾਰ ਨਾਲ਼ ਤਪਣ ਲੱਗੇ, ਬੇਹੱਦ ਡਰਾਉਣ ਵਾਲ਼ਾ ਸੀ। “ਪਿੰਡ ਦੇ ਕਈ ਲੋਕ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਕਰੋਨਾ ਦੀ ਚਪੇਟ ਵਿੱਚ ਸਨ,” ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਦੀ ਪਤਨੀ ਵਿਜੈਮਾਲਾ ਕਹਿੰਦੀ ਹਨ। “ਸੱਚਿਓ ਬੜਾ ਡਰਾਉਣਾ ਸਮਾਂ ਸੀ ਉਹ।”
ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਨੇ ਬੀਡ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਖੇ ਮਰੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਧੜਿਆਂ ਦੇ ਧੜੇ ਭਰਤੀ ਹੋਣ ਦੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ ਸਨ। ਵਿਜੈਮਾਲਾ ਦੱਸਦੀ ਹਨ,“ਉਹ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ ਇਲਾਜ ਵਾਸਤੇ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲ ਹੀ ਭਰਤੀ ਕਰਾਉਣਾ ਪੈਣਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਖਰਚਾ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਹੋਵੇਗਾ। ਜੇ ਕੋਈ ਇੱਕ ਹਫਤਾ ਵੀ ਨਿੱਜੀ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿੱਚ ਭਰਤੀ ਰਹਿ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਲੱਖਾਂ ਦਾ ਬਿੱਲ ਫੜ੍ਹਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।” ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਲ ਦੀ ਕਮਾਈ ਨਾਲ਼ੋਂ ਵੀ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਖਰਚਾ।
ਆਪਣੀ ਕੰਗਾਲੀ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ, ਪਰਿਵਾਰ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕਰਜਾ ਚੁੱਕੀ ਬਗ਼ੈਰ ਹੀ ਜਿਵੇਂ ਕਿਵੇਂ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰੀ ਜਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਹਸਪਤਾਲ ਦੇ ਖਰਚੇ ਵਾਸਤੇ ਪੈਸੇ ਉਧਾਰ ਲੈਣ ਦਾ ਖਿਆਲ ਹੀ 40 ਸਾਲਾ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਵਿੱਚ ਪਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜੋ ਪਰਲੀ ਤਾਲੁਕਾ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਿੰਡ ਹਿਵਾਰਾ ਗੋਵਰਧਨ ਤੋਂ 10 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਸਿਰਸਾਲਾ ਵਿਖੇ ਚਾਹ ਦੀ ਇੱਕ ਦੁਕਾਨ ਚਲਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਮਾਰਚ 2020 ਵਿੱਚ ਕੋਵਿਡ ਮਹਾਂਮਾਰੀ ਫੈਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਬੰਦ ਹੀ ਰਹੀ ਸੀ।
ਜਿਸ ਰਾਤ ਮਾਂ ਨੂੰ ਬੁਖ਼ਾਰ ਚੜ੍ਹਿਆ, ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਦੀ ਉਹ ਰਾਤ ਪਾਸੇ ਮਾਰਦਿਆਂ ਹੀ ਨਿਕਲ਼ੀ ਸੀ। ਸਵੇਰੇ 4 ਕੁ ਵਜੇ ਦੇ ਕਰੀਬ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: “ਜੇ ਇਹ ਕੋਵਿਡ ਹੋਇਆ ਤਾਂ?” 37 ਸਾਲਾ ਵਿਜੈਮਾਲਾ ਚੇਤੇ ਕਰਦਿਆਂ ਦੱਸਦੀ ਹਨ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਉਹ ਪੂਰੀ ਰਾਤ ਜਾਗਦੇ ਰਹੇ ਅਤੇ ਛੱਤ ਨੂੰ ਘੂਰਦੇ ਰਹੇ ਸਨ। ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ (ਵਿਜੈਮਾਲਾ) ਨੇ ਪੁਰਸ਼ੋਤਮ ਨੂੰ ਫ਼ਿਕਰ ਨਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਤਾਂ ਅੱਗਿਓਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ,‘ਤੂੰ ਚਿੰਤਾ ਨਾ ਕਰ’ ਅਤੇ ਮੈਨੂੰ ਸੌਣ ਲਈ ਕਿਹਾ।”
