এই হত্যা-হিংসা, ৰক্তাক্ত সভ্যতাৰ দিনত আমি প্ৰায়েই শান্তি ক’ত বুলি বৰকৈ হেঁপাহ দেখুৱাও। কিন্তু প্ৰতিযোগীতা, লোভ-লালসা, অৰিয়াঅৰি, হিংসা-বিদ্বেষেৰ মাজেৰে শান্তিৰ যি বাট বিচৰা হৈছে, সেয়া হাস্যকৰ আৰু পুতৌলগা। আমি যি ঠাইৰ পৰা আহিছো, আমি তাত তেনে সংস্কৃতি দেখা নাই। আমি আদিবাসীসকলেও সভ্যতা কি বুজি পাওঁ। নিশাৰ ভাগত শিক্ষিতজনে কোনেও নেদেখাকৈ ঠাইবোৰ লেতেৰা কৰি যোৱা আৰু পুৱাৰ ভাগত অশিক্ষিত এজনে সেয়া চাফা কৰা সভ্যতাত আমি বিশ্বাস নকৰো। তাক আমি দৰাচলতে সভ্যতা বুলিয়েই নকওঁ আৰু এনে এক সভ্যতাৰ সৈতে আমি মিলি যাম, সেয়া সম্ভৱ নহয়। আমি নৈৰ পাৰত মল-মূত্ৰ ত্যাগ নকৰো। গছৰ পৰা অপৰিপক্ক ফল নিচিগো। ফাগুণত আমি পথাৰত হাল নাবাও। আমাৰ মাটি আমি শোষণ নকৰো, খেতিৰ মাটিডৰাকো আমি জিৰণি দিওঁ। আমি সেই মাটিক উশাহ ল’ব দিওঁ, পুনৰুজ্জীৱিত হ’বলৈ দিওঁ। মানুহক আমি যিমান সন্মান দিওঁ, সমানেই দিওঁ আমি প্ৰকৃতিক।

জিতেন্দ্ৰ বাচাৱাই দেহৱালি ভিলি ভাষাত কৰা কবিতাটোৰ আবৃত্তি শুনিব পাৰে

প্ৰতিষ্ঠা পাণ্ড্যাই ইংৰাজী অনুবাদৰ আবৃত্তি কৰা শুনিব পাৰে

সেয়ে আমি অৰণ্যখনৰ পৰা উভতি নাহিলো

আমাৰ কত পুৰুষক তুমি জীৱন্তে জ্বলাই দিছিলা।
সিহঁতৰ আঙুলি কাটি দিছিলা।
ভাই-ভাইৰ মাজত সিঁচিছিলা বিভেদৰ বীজ,
লগাইছিলা কন্দল, যুযুৎসু কৰি তুলিছিলা।
বহুতেই নিজহাতেই জ্বলাই দিছিল নিজৰ ঘৰ
তোমালোকৰ এই হত্যাকাৰী সভ্যতা
আৰু আদিম নৃশংসতাৰ মুখ যি দেখিলো
সেয়ে আমি আমাৰ অৰণ্যখনৰ পৰা উভতি নাহিলো

গছৰ পৰা যেনেকৈ সৰি পৰে হালধীয়া পাত
আৰু মিহলি হৈ যায় মাটিত
তেনেকৈয়ে আমি মৃত্যু কল্পনা কৰোঁ।
সৰগ আমি নিবিচাৰো
প্ৰকৃতিতে আমি সৰগীয় অনুভূতি পাওঁ।
আমাৰ জীৱনত নিৰ্জীৱ বুলি একো নাই।
প্ৰকৃতিয়ে আমাৰ সৰগ।
ইয়াৰ বিৰুদ্ধে যোৱা মানেই নৰক।
মুক্ত বিচৰণেই আমাৰ ধৰ্ম
তোমাৰ এই গোলামীৰ শিকলিক ধৰ্ম বুলি কৈছা
তোমালোকৰ এই হত্যাকাৰী সভ্যতা
আৰু আদিম নৃশংসতাৰ মুখ যি দেখিলো, চাহাব
সেয়ে আমি আমাৰ অৰণ্যখনৰ পৰা উভতি নাহিলো

ভূমিপুত্ৰ আমি, চাহাব
আমাৰ অস্তিত্বৰ বাবে আমি নিজকে ত্যাগ কৰিব পাৰো।
জল, জংগল, জমিন, মানুহ আৰু জীৱ-জন্তু,
আমি সকলোতে আছো।
তুমি আমাৰ পূৰ্বপুৰুষক টোপৰ আগত পাতি দিলা
গছত ওলমাই তলত জুই লগাই দিলা
সিহঁতৰে মাজত শত্ৰুতা জগাই ৰক্তপাত ঘটালা
মাটিয়ে দিয়া আমাৰ শক্তি নাইকিয়া কৰি
তুমি আমাকেই চোৰ, ডকাইত, গাহৰি আৰু কি কি যে নক’লা
এখন কাগজৰেই তুমি আমাক মাৰি পেলাব পাৰা
তোমালোকৰ এই হত্যাকাৰী সভ্যতা
আৰু আদিম নৃশংসতাৰ মুখ যি দেখিলো, চাহাব
সেয়ে আমি আমাৰ অৰণ্যখনৰ পৰা উভতি নাহিলো

তুমি তোমাৰ জীৱিত পৃথিৱীখন বজাৰ কৰি পেলাইছা
পঢ়া-শুনা কৰিও তোমালোকে চকুৰে নেদেখা হৈছা, চাহাব।
নিজৰ আত্মাকে বিক্ৰী কৰা তোমালোকৰ শিক্ষা
আমাক বজাৰত থিয় কৰাইহে এৰিছে তোমালোকৰ শিক্ষাই।
তোমালোকে সভ্যতাৰ নামত, সংস্কৃতিৰ নামত
স্থুল কাৰবাৰ কৰি ফুৰিছা, অশালীনতাৰ পাহাৰ গঢ়িছা।
এয়াই নেকি তোমালোকৰ নতুন যুগ
য’ত মানুহে মানুহক ঘৃণা কৰে?
তোমালোকে বন্দুক আৰু মিছাইলেৰে
শান্তি আনিব পাৰিম বুলি ভাবিছা?
তোমালোকৰ এই হত্যাকাৰী সভ্যতা
আৰু আদিম নৃশংসতাৰ মুখ যি দেখিলো, চাহাব
সেয়ে আমি আমাৰ অৰণ্যখনৰ পৰা উভতি নাহিলো

অনুবাদ: পংকজ দাস

Poem and Text : Jitendra Vasava

जितेंद्र वसावा गुजरातच्या नर्मदा जिल्ह्यातल्या महुपाडा गावी राहतात आणि देहवाली भिलीमध्ये कविता करतात. २०१४ साली त्यांनी आदिवासी साहित्य अकादमी स्थापन केली. आदिवासींचा आवाज मुखर व्हावा यासाठी त्यांनी लाखरा नावाचे कवितेचे मासिक सुरू केले असून त्याचे ते संपादक आहेत. आदिवासींच्या मौखिक साहित्यावर त्यांची चार पुस्तके प्रकाशित झाली आहेत. त्यांचा पीएचडीचा अभ्यास नर्मदा जिल्ह्यातल्या भिल आदिवासींच्या मौखिक कथांमधले सांस्कृतिक पैलू आणि मिथ्यांवरती होता. लवकरच त्यांचा पहिला काव्यसंग्रह प्रकाशित होणार आहे. पारीवर प्रसिद्ध झालेल्या सर्व कविता या संग्रहातील आहेत.

यांचे इतर लिखाण Jitendra Vasava
Painting : Labani Jangi

मूळची पश्चिम बंगालच्या नादिया जिल्ह्यातल्या छोट्या खेड्यातली लाबोनी जांगी कोलकात्याच्या सेंटर फॉर स्टडीज इन सोशल सायन्सेसमध्ये बंगाली श्रमिकांचे स्थलांतर या विषयात पीएचडीचे शिक्षण घेत आहे. ती स्वयंभू चित्रकार असून तिला प्रवासाची आवड आहे.

यांचे इतर लिखाण Labani Jangi
Editor : Pratishtha Pandya

प्रतिष्ठा पांड्या पारीमध्ये वरिष्ठ संपादक असून त्या पारीवरील सर्जक लेखन विभागाचं काम पाहतात. त्या पारीभाषासोबत गुजराती भाषेत अनुवाद आणि संपादनाचं कामही करतात. त्या गुजराती आणि इंग्रजी कवयीत्री असून त्यांचं बरंच साहित्य प्रकाशित झालं आहे.

यांचे इतर लिखाण Pratishtha Pandya
Translator : Pankaj Das

Pankaj Das is Translations Editor, Assamese, at People's Archive of Rural India. Based in Guwahati, he is also a localisation expert, working with UNICEF. He loves to play with words at idiomabridge.blogspot.com.

यांचे इतर लिखाण Pankaj Das