“ए कोमल! काय माल आहे!” “ए लाल, छान दिसते!” माणसं ओरडतायत. १५ वर्षांची कोमल, जी स्टेजवर नाचतीये, तिला आपल्या नावावरून किंवा कपड्याच्या रंगावरून होणाऱ्या शेरेबाजीची सवयच झाली आहे. “काही मर्द तर माझं लक्ष खेचून घेण्यासाठी स्पर्धाच करतात. जर मी एखाद्याकडे नजर फिरवली, तर त्याचे मित्र ओरडतात ‘अगं त्याच्याकडे नको बघू, त्याची मैत्रीण आहे! आमच्याकडे बघ गं!", ती म्हणते.
मंगला बनसोडे आणि नितीन कुमार तमाशा मंडळात नाचणाऱ्या स्त्रियांमध्ये देखील जमलेल्या गर्दीतून जोरदार वाहवा मिळवण्यासाठी चढाओढ लागलेली असते. त्या माणसांना मोठ्याने शिट्टी वाजवायला आणि शेरेबाजी करायला उकसवतात, जेमतेम १८ वर्षांची काजल शिंदे म्हणते. "अगं खाल्लं नाही का.. बरी आहेस नं?" ते चिडवतात. "अगं आम्हाला काही ऐकू येत नाही!" आपल्या कानांना हात लावून ते इशारे करतात.
काजल ही कोमलप्रमाणेच एक प्रमुख नर्तकी आहे. दोघीही ज्येष्ठ तमाशा कलाकार मंगला बनसोडे यांच्या फडात काम करतात. सोबत १५० इतर कलाकार आणि कामगार. महाराष्ट्रातील गावागावात अजूनही तमाशा ही लोकप्रिय लोककला आहे. सप्टेंबर ते मे या हंगामात हे फड दररोज नव्या गावी जातात. खेळ रात्री ११ वाजेपासून कधीकधी पहाटेपर्यंत लांबतात आणि स्टेज खेळ सुरु होण्याच्या अगदी दोन तास आधी उभारलं जातं, कार्यक्रम संपताच स्टेज उतरवलं जातं. मंगलाताईंचा फड यशस्वी फडांपैकी एक आहे; बाकीच्या फडांना मात्र घटत चाललेले प्रेक्षक आणि आटत चाललेला नफा पहावा लागत आहे. (बघा: 'तमाशा एका तुरुंगासारखा आहे, ज्यातून मला कधीही सुटका नकोय आणि ’'तमाशाः नव्या ढंगात पण अजूनही रंगात')













