গ্ৰীষ্মকালত লাদাখৰ চুৰু গাওঁখন প্ৰাণ-প্ৰাচুৰ্য্যৰে ভৰি পৰে। ভৰ সেউজীয়া ঘাঁহনিৰ বেষ্টনী ভাঙি জান-জুৰিবোৰ বৈ আহে, ৰং-বিৰঙৰ বনৰীয়া ফুল ফুলে, সুদূৰত পৰ্বতশিখৰ বৰফে ঢাকে। দিনৰ আকাশ কিযে নিৰ্মল হৈ পৰে, আকৌ নিশাৰ ভাগত আকাশীগংগাখন হাতে ঢুকি পোৱা হৈ পৰে।

কাৰ্গিল জিলাৰ এই উপত্যকাৰ শিশুবোৰৰ প্ৰকৃতিৰ সৈতে সম্পৰ্ক অতি নিবিড়। তাই চুৰু গাঁৱত এই ফটোখিনি লোৱা হৈছিল ২০২১ত। শিশুহঁতৰ কোনোবাই যদি শিল এটা বগাইছে, কোনোবাই গ্ৰীষ্মৰ ফুল গোটাইছে, কোনোবাই আকৌ নিজৰাৰ পানীৰ সৈতে খেলিছে। গ্ৰীষ্মকালত যৱধানৰ খেতিপথাৰত খেলাটো সিহঁতৰ অতিকৈ প্ৰিয় কাম।

কাৰ্গিল এখন দূৰণিবটীয়া ঠাই। স্বায়ত্বশাসিত অঞ্চল লাদাখৰ আনখন জিলা লেহৰ পৰ্য্যটকৰ প্ৰচুৰ সমাগমৰ পৰা বহু আঁতৰত এই জিলা।

বহুতেই কাৰ্গিল বুলি ক’লে কাশ্মীৰ উপত্যকা বুলি ভাবে। কিন্তু সেয়া নহয়। তাৰোপৰি কাশ্মীৰখন চুন্নি অধ্যূষিত, আনহাতে কাৰ্গিলৰ গৰিষ্ঠসংখ্যকেই চিয়া ঠালৰ।

কাৰ্গিল চহৰখনৰ পৰা ৭০ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে থকা তাই চুৰু চিয়া মুচলমানসকলৰ বাবে পুণ্য ধাম। কাৰ্গিল নিবাসীসকলৰ বাবে ইচলামধৰ্মৰ নৱবৰ্ষ মহৰম মানে হৈছে পয়গম্বৰ মহম্মদৰ নাতি ইমাম হুছেইনৰ বাবে গভীৰ শোক প্ৰকাশৰ সময়। ৬৮০ খ্ৰীষ্টাব্দত হোৱা কাৰবালাৰ যুদ্ধত (বৰ্তমানৰ ইৰাকত) ইমান হুছেইনৰটক তেওঁৰ ৭২ জন অনুচৰসহ হত্যা কৰা হৈছিল।

মহৰমৰ দিনা পুৰুষ-মহিলা সকলোৱে ৰীতি-নীতিবোৰত ভাগ লয়। জুলুচ বা দাস্তা বুলি কোৱা শোভাযাত্ৰা কেবাদিনো চলে। মহৰমৰ দশম দিন অচুৰাত এই জুলুচ আটাইতকৈ ডাঙৰ হয়, যিটো দিনত হুছেইন আৰু তেওঁৰ অনুচৰবৰ্গক কাৰবালাত হত্যা কৰা হৈছিল। সিদিনা কিছুমানে চাবুক আৰু ব্লেড আদিৰে নিজকে বেত্ৰাঘাট ( কামা জানি ) কৰে আৰু সকলোৱে বুকু ভুকুৱায় ( চিনা জানি )।

PHOTO • Shubhra Dixit

কাৰ্গিল চহৰৰ পৰা ৭০ কিলোমিটাৰ দক্ষিণে চুৰু উপত্যকাৰ তাই চুৰু গাওঁ, প্ৰায় ৬০০ লোক এই গাঁৱত থাকে। এই গাওঁখন কাৰ্গিল জিলাৰ তাইফচুৰু টেহচিলৰ সদৰ ঠাই

অচুৰাৰ আগদিনা মহিলাসকলে মছজিদৰ পৰা ইমামবাৰা (উপাসনাগৃহ)লৈ ধৰ্মীয় শোভাযাত্ৰা উলিয়ায়। তেওঁলোকে গোটেই পথচোৱাত মাৰ্চিয়া আৰু নোহা (অনুতাপ আৰু শোক) গাই যায়। (এইবছৰ অচুৰা ৮-৯ আগষ্টত পৰিছে)

সকলোৱে মজলিচ (ধৰ্মীয় সমাৱেশ)ৰ বাবে সমবেত হয়, এয়া মহৰমৰ দিনকেইটাত ইমামবাৰাত দিনত দুবাৰকৈ অনুষ্ঠিত হয়। সকলোৱে তাত হুছেইন আৰু তেওঁৰ অনুচৰসকলৰ সাহস আৰু ত্যাগক স্মৰণ কৰে। পুৰুষ আৰু মহিলাই পৃথকে উপাসনাগৃহত বহি আঘা (ধৰ্মগুৰু)ৰ পৰা কাৰবালাৰ যুদ্ধ আৰু আন ঘটনাবোৰৰ পাঠ শুনে।

কিন্তু ইফালে পাঠ চলি থকাৰ মাজতে ওপৰ মহলাৰ বেলকনিত ছোৱালীবোৰে ভিৰ কৰে। তলত কি চলি আছে, কোন আহিছে, কোন গৈছে সকলো সিহঁতে বৰ আৰামত চাই থাকে। পিঞ্জৰা বা সজাই আৱদ্ধ হৈ থকা বা উশাহ বন্ধ হ’ব খোজা কথাই বুজায়। কিন্তু ছোৱালীহঁতৰ কাৰণে সেই বেলকনিটোতেই আছে স্বাধীনতা আৰু হাঁহি-ফুৰ্তিৰে খেলা-ধূলাৰ ঠাই।

এটা সময়ত তলত চলি থকা সভাত যেতিয়া শোকৰ শব্দবোৰ ডাঙৰ হৈ আহে, মনবোৰ হঠাতে গোমা হৈ পৰে আৰু ছোৱালীহঁতেও তলমূৰ কৰি উচুপে। কিন্তু বেছি সময়ৰ বাবে নহয়।

মহৰম শোকৰ মাহ যদিও শিশুহঁতৰ কাৰণে সেয়া বন্ধুবৰ্গক লগ পোৱা, ঘণ্টাৰ পাছত ঘণ্টা, আনকি কেতিয়াবা ৰাতি দোভাগলৈকো সময় কটোৱাৰ সুযোগ। কিছুমান ল’ৰাই নিজকে বেত্ৰাঘাত কৰে যদিও এই কাম ছোৱালীৰ বাবে নিষিদ্ধ। আন সকলোৱে কি কৰে, সেয়া তেওঁলোকে চাই ৰয়।

সাধাৰণতে মহৰম বুলিলে পুৰুষে নিজকে বেত্ৰাঘাত কৰা আৰু ৰক্তপাতৰ ওপৰতেই মানুহৰ চকু যায়। কিন্তু শোক-সন্তাপৰ আন এটা বাটো আছে, মহিলাসকলে যিটো কৰে। তেওঁলোকো শোকসন্তপ্ত, কিন্তু তাত গাম্ভীৰ্য্যতা আছে।

PHOTO • Shubhra Dixit

যৱধানৰ পথাৰত জন্নতে খেলিছে , তাই চুৰুত গ্ৰীষ্মকালটো ল’ৰা-ছোৱালীবোৰৰ কাৰণে ফুৰ্তিৰ সময়

PHOTO • Shubhra Dixit

শস্য পথাৰত গ্ৰীষ্মকালত ফুলা বনৰীয়া ফুলৰ শয্যাত জন্নত (বাওঁফালে) আৰু আৰ্চো ফাটিমা

PHOTO • Shubhra Dixit

পুৱাৰ সময়খিনি স্কুলত আৰু আবেলিৰ সময়খিনি গৃহকৰ্ম আৰু খেলা -ধূলাৰ সপ্তাহান্তত বনভোজো হয় ছবিখনত বনভোজ খাবলৈ যোৱা মোহাদিচ্ছাই (১১) নিজৰা এটাত নামি জলকেলি কৰিছে


PHOTO • Shubhra Dixit

ইহঁত দুজনীয়ে আকৌ লাদাখৰ চুৰু উপত্যকাৰ তাই চুৰু গাঁৱত শিল এটা বগাইছে এই উপত্যকাৰ শিশুহঁতৰ প্ৰকৃতিৰ সৈতে অতিকৈ ওচৰ সম্পৰ্ক

PHOTO • Shubhra Dixit

হাজিৰা আৰু জাহৰা বাতুলে (ক্ৰমে ১০ আৰু ১১ বছৰীয়া) ইমামবাৰালৈ যোৱাৰ আগেয়ে একেলগে পঢ়াত লাগিছে; ২০২১ৰ আগষ্টৰ মহৰমৰ সময়

PHOTO • Shubhra Dixit

গাঁৱৰ ইমামবাৰাত পুৰুষসকলে চিনা জানি (বুকু ভুকুওৱা পৰ্ব) প্ৰদৰ্শন কৰিছে, ২০২১ৰ ১৬ আগষ্টত ’লা কাপোৰ এখনে উপাসনাগৃহটোক পুৰুষ-মহিলাৰ বাবে দুটা ভাগত ভগাইছে

PHOTO • Shubhra Dixit

ছোৱালীহঁতে ওপৰ মহলৰ পিঞ্জৰাৰ দৰে বেলকনিটোৰ পৰা উপাসনাগৃহত কিনো ঘটিছে , সেয়া চাইছে, সেই জালি লগোৱা পিঞ্জৰাৰ দৰে ঠাইখিনিয়ে সিহঁতক স্বাধীনতা দিছে আৰু খেলাৰ ঠাই হৈ পৰিছে

PHOTO • Shubhra Dixit

২০২১ৰ আগষ্ট মাহৰ মহৰমৰ সমাৱেশত সময়ত ৰাতিৰ ভাগত দুই বান্ধৱীয়ে সময় কটাইছে

PHOTO • Shubhra Dixit

বেলুন ফুটাইছে

PHOTO • Shubhra Dixit

১২ আৰু ১০ বছৰীয়া দুই শিশু ভিডিঅ ’ গেমত সোমাই পৰিছে আন সকলো ঠাইৰ শিশুৰ দৰে তাই চুৰুৰ শিশুবোৰে টিভি আৰু ছ ’চিয়েল মিডিয়াৰ প্ৰতি আসক্ত, অৱশ্যে গাঁৱৰ নিৰ্দিষ্ট কেতবোৰ স্থানতহে ইণ্টাৰনেটে কাম কৰে

PHOTO • Shubhra Dixit

ইহঁতে আকৌ ইমানবাৰাৰ বেৰ বগাইছে , ধৰা পৰিলে এশিকনি পোৱাটো খাটাং

PHOTO • Shubhra Dixit

ইমামবাৰাৰ বাহিৰত ছোৱালী এজনীয়ে ডাঙৰবোৰৰ চকুত নপৰা ঠাইত খেলা -ধূলা কৰি থকাৰ মাজতে বিজয়ৰ চিন দেখাইছে

PHOTO • Shubhra Dixit

অচুৰাৰ দিনা নিশা পুৰুষৰ পৰা পৃথককৈ উলিওৱা শোভাযাত্ৰাত মহিলাসকলে শোক প্ৰকাশ (নোহা) কৰিছে ইচলাম ধৰ্মৰ দিনপঞ্জী মতে মহৰমৰ মাহটোৰ দশম দিনা কাৰবালাৰ যুদ্ধত ইমাম হুছেইনৰ হত্যাৰ গভীৰ শোক প্ৰকাশ কৰে

PHOTO • Shubhra Dixit

অচুৰাৰ দিনা প্ৰান্তি গাঁৱৰ পৰা তাই চুৰুলৈ বুলি শোভাযাত্ৰা উলিয়াইছে , ২০২১ৰ ১৯ আগষ্টৰ দিনা

PHOTO • Shubhra Dixit

অচুৰাৰ দিনা পুৰুষে জুলুচ উলিয়াইছে , ২০২১ৰ আগষ্টত

PHOTO • Shubhra Dixit

পুৰুষৰ সমানে সমানে মহিলাই শোভাযাত্ৰাত আগবঢ়াৰ চেষ্টা কৰিছে

PHOTO • Shubhra Dixit

অচুৰাৰ দিনা তাই চুৰু গাঁৱৰ ছোৱালীৰ দল এটাই মাৰ্চিয়া (অনুতাপ) আৰু চিনা জানি (বুকু ভুকুওৱা প্ৰথা) পালন কৰিছে

PHOTO • Shubhra Dixit

অচুৰাৰ অন্ত পৰে জাম্পানৰ সৈতে জাম্পান মানে প্ৰতিকী দোলা যিখনত ইমাম হুছেইনৰ ভগ্নী জৈনাবে কাৰবালালৈ আহিছিল সেইখন গাঁৱৰ মুকলি পথাৰ এখনলৈ নিয়া হয় সেই পথাৰখনক কটল -ই-গাহ বুলি কোৱা হয়, যিখন যুদ্ধভূমিত হুছেইন আৰু তেওঁ অনুচৰসকলে উমায়াদৰ খালিফ য়াজিদক বাধা দিয়া কাৰণে প্ৰাণ হেৰুৱাইছিল

PHOTO • Shubhra Dixit

কটল -ই-গাহত ছোৱালীবোৰে দোৱা কৰিছে

PHOTO • Shubhra Dixit

অচুৰাৰ দিনা কটল -ই-গাহত কাৰবালা যুদ্ধৰ শোকাৱহ স্মৃতিৰ ৰোমন্থন কৰিবলৈ গোটেই গাওঁখনৰ মানুহবোৰ গোট খাইছে

PHOTO • Shubhra Dixit

অচুৰাৰ কেইদিনমান পাছত ২০২১ৰ আগষ্টত তাই চুৰুত উলিওৱা এক জুলুচ

PHOTO • Shubhra Dixit

অচুৰাৰ কেইদিমানমান পাছত ইমাম হুছেইনৰ টাবুত (কফিন)টো গাঁৱৰ মাজেৰে নিয়াত তাই চুৰুৰ মহিলাসকলে শোক প্ৰকাশ কৰিছে

PHOTO • Shubhra Dixit

২০২১ৰ ছেপ্টেম্বৰত জুলুচ উলিওৱাৰ পাছত তাই চুৰু গাঁৱৰ মানুহে দোৱা কৰিছে মহৰমৰ পিছৰ মাহটো , চফৰলৈকে তেওঁলোকে কাৰবালাৰ চহিদসকলক সুঁৱৰি শোক ব্যক্ত কৰে

অনুবাদ: পংকজ দাস

Photos and Text : Shubhra Dixit

शुभ्रा दीक्षित एक स्वतंत्र पत्रकार, फ़ोटोग्राफ़र और फ़िल्मनिर्माता हैं.

की अन्य स्टोरी Shubhra Dixit
Photo Editor : Binaifer Bharucha

बिनाइफ़र भरूचा, मुंबई की फ़्रीलांस फ़ोटोग्राफ़र हैं, और पीपल्स आर्काइव ऑफ़ रूरल इंडिया में बतौर फ़ोटो एडिटर काम करती हैं.

की अन्य स्टोरी बिनायफ़र भरूचा
Translator : Pankaj Das

पंकज दास, पीपल्स आर्काइव ऑफ़ रूरल इंडिया के लिए असमिया भाषा के ट्रांसलेशंस एडिटर के तौर पर काम करते हैं. गुवाहाटी में रहने वाले पंकज लोकलाइज़ेशन एक्सपर्ट की भूमिका में यूनिसेफ़ के लिए भी कार्यरत हैं. वह नियमित तौर पर idiomabridge.blogspot.com पर ब्लॉग भी लिखते हैं.

की अन्य स्टोरी Pankaj Das