ସୁନ୍ଦରବନରୁ କାହାଣୀ

ସୁନ୍ଦରବନର ଘୋଡ଼ାମାରା ଦ୍ୱୀପକୁ ୟାସ ବାତ୍ୟା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଛାରଖାର କରିଦେଇଥିଲା ଯାହାର ପରିଣାମ ଆଜି ବି ସେଠାକାର ବାସିନ୍ଦା ଭୋଗୁଛନ୍ତି। ବହୁ ଲୋକ ସେମାନଙ୍କ ଘର ଓ ଜୀବନଜୀବିକା ସଜାଡ଼ିବାରେ ଲାଗିଛନ୍ତି, ହେଲେ ଆଉ କିଛି ବାସସ୍ଥାନ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଛନ୍ତି

ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ରଜତ ଜୁବିଲୀ ଗାଁର କୃଷକ ଏବଂ ଶ୍ରମିକମାନେ ଏକାଠି ହୋଇ ସର୍ପ ଦେବୀଙ୍କୁ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ପାରମ୍ପରିକ ସଂଗୀତ ନାଟକ ମନସାପାଲାଗାନ୍ ପରିବେଷଣ କରିବା ପାଇଁ ଏବଂ ଗ୍ରାମୀଣ ଥିଏଟରକୁ ବଞ୍ଚାଇ ରଖିବା ପାଇଁ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲେ

ସୁନ୍ଦରବନରେ ଅମ୍ଫନ ମାଡ ହେବାର ଏକ ବର୍ଷ ପରେ, ମଇ ୨୬ ତାରିଖ ଦିନ ୟାସ୍‍ ବାତ୍ୟା ମୌସୁନି ଦ୍ୱୀପର ସ୍ଥଳ ଭାଗକୁ ଜଳମଗ୍ନ କରିଦେଇ ଥିଲା। ଏହି ଦ୍ୱୀପଟିର ପରିଦର୍ଶନରେ ପରି ଟିମ୍ ଗଲେ ଏବଂ ଦେଖିଲେ ଲୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବା ଘରୁ ଯାହା ରକ୍ଷା କରାଯାଇପାରିବ ତାହା ସଂଗ୍ରହ କରୁଥାନ୍ତି

ସୁନ୍ଦରବନର ପ୍ରିୟଙ୍କା ମଣ୍ଡଳ ନିକଟରେ ତାଙ୍କ ପିତା ଅର୍ଜୁନ ମଣ୍ଡଳଙ୍କ ସ୍ମୃତି ମଧ୍ୟରେ ରଜତ ଜୁବିଲି ଗ୍ରାମରେ ବିବାହ କରିଛନ୍ତି । ୨୦୧୯ରେ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କର ଏକ ବାଘ ଆକ୍ରମଣରେ ମୃତ୍ୟୁ ତାଙ୍କ ପରିବାରକୁ ଦୁଃଖ ଏବଂ ଅର୍ଥ ସହ ସଂଘର୍ଷ କରିବାକୁ ଛାଡ଼ି ଦେଇଛି

ଏଠାକାର ଗାଁଗୁଡ଼ିକରେ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଶିକ୍ଷା ଆଗରେ ଅନେକ ବାଧା ରହିଛି। ବାରମ୍ବାର ଆସୁଥିବା ଝଡ଼ବାତ୍ୟା, ଲୁଣିଚର ମାଡ଼ିଯିବା, ଯାହା ଚାଷ ଓ ମାଛଧରାକୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇଛି ଏବଂ ଲକଡାଉନ-ସବୁ ମିଶି ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଛାଡ଼ିବା ହାର, ଅଳ୍ପ ବୟସରେ ବିବାହ ଏବଂ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରୋଜଗାର ସନ୍ଧାନର ବାଧ୍ୟବାଧକତାକୁ ବଢ଼ାଇ ଦେଇଛି

ବନ୍ୟା ଏବଂ ବାତ୍ୟା ସେମାନଙ୍କର ଜମି, ଘର ଏବଂ ଜୀବିକା ନେଇଯିବା ପରେ ସୁନ୍ଦରବନର ଅନେକେ ଏହି ନିକଟ ବର୍ଷମାନଙ୍କରେ ସେମାନଙ୍କର ଗାଁ ଛାଡ଼ିଛନ୍ତି – ଲକ୍‌ଡାଉନ୍‌ ମଝିରେ ହୋଇଥିବା ଅମ୍ଫାନ ଦୁଇଦଶକ ମଧ୍ୟରେ ଚତୁର୍ଥ ବାତ୍ୟା

ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ସୁନ୍ଦରବନରେ, ବୋଝ ଉପରେ ନଳିତା ବିଡ଼ା ଭଳି କୋଭିଡ-19 ଲକଡାଉନ ସମୟରେ ଅମ୍ଫନ ବାତ୍ୟା ଆସିଥିଲା। ପରୀ ସେହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ଗସ୍ତ କରିଥିଲା ଏବଂ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିବା ଗଛ, ଘର ଓ ଭିତ୍ତିଭୂମିଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିଥଲା- ଏବଂ ପୂର୍ବରୁ ଜୀବିକା ହରାଇଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କର ଅତିରିକ୍ତ ଦୁଃଖଦୁର୍ଦ୍ଦଶାକୁ ଦେଖିଥିଲା।

ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ସୁନ୍ଦରବନର ଦୂରବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳର ଏକ ଛୋଟ ଦ୍ୱୀପ, ଯାହା ଅନେକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟର ଯନ୍ତ୍ରଣା ସହିଛି, ଆଜି କୋଭିଡ୍‌- ୧୯ ସଙ୍କଟ ଓ ତାଲାବନ୍ଦ ଭଳି ପରିସ୍ଥିତିର ମୁକାବିଲା କରିବା ପାଇଁ ନିଜସ୍ୱ ସମ୍ୱଳ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରୁଛି ।

ଉତ୍ତର କୋଲକାତାର କେଇ ଦଶକ ପୁରୁଣା ତଲାହ ବସ୍ତି ପୋଲ ମରାମତି ପାଇଁ ଭଙ୍ଗା ଯିବାର ଗୋଟିଏ ମାସ ପରେ ମଧ୍ୟ, ଯେଉଁ ପରିବାରଗୁଡ଼ିକୁ ସେଠାରୁ କାଢ଼ି ନିଆଯାଇ ଅସ୍ଥାୟୀ ଶିବିରକୁ ପଠାଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା ସେମାନେ ନିରପେକ୍ଷ ଥଇଥାନକୁ ଏବେ ବି ଅପେକ୍ଷା କରି ରହିଛନ୍ତି

ଦୀର୍ଘ ସମୟ ହେବ ଦୁଃଖ ଦୁର୍ଦ୍ଦଶା ମଧ୍ୟରେ କାଳାତିପାତ କରି ଆସୁଥିବା ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ସୁନ୍ଦରବନର ଲୋକମାନେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଜଳବାୟୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଜନିତ ସମସ୍ୟାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଛନ୍ତି- ପୁନଃ ପୁନଃ ସଂଗଠିତ ହେଉଥିବା ବାତ୍ୟା, ଅନିୟମିତ ବର୍ଷା, ବୃଦ୍ଧି ହେଉଥିବା ତାପମାତ୍ରା, ହ୍ରାସ ପାଉଥିବା ହିନ୍ତାଳ ବଣ ଏବଂ ବହୁତ କିଛି

ଋତୁକାଳୀନ ମାଛ ଧରା ପାଇଁ ଯେଉଁ ମାଛଧରାଳୀମାନେ ବଙ୍ଗୋପସାଗରର ଜନଶୂନ୍ୟ ଦ୍ୱୀପରେ ରହୁଛନ୍ତି ସେମାନେ କହିଲେ ମାଛ ସଂଖ୍ୟା କମୁଥିବା ବେଳେ ପାଣି ନିଶ୍ଚଳ ହୋଇଯାଉଛି ଏବଂ ବଡ଼ ଟ୍ରଲରମାନେ ସେଠାରେ ମାଛ ଧରୁଛନ୍ତି । ଏହାଯୋଗୁ ବାଧ୍ୟହୋଇ ହୁଏତ ସେମାନେ ସେ ସ୍ଥାନ ଛାଡ଼ିବେ।

ସୁନ୍ଦରବନ କୂଳରେ ଥିବା ଦୂରନ୍ତ ଷ୍ଟେସନ୍‌ଗୁଡ଼ିକରୁ ପ୍ରତିଦିନ ଅନେକ ଘରୋଇ କାମବାଲୀ ଦକ୍ଷିଣ କୋଲକାତାକୁ ଆସନ୍ତି। ଛୁଟିହୀନ କର୍ମଦିବସର ଚାହିଦା ସେମାନଙ୍କ ଦୀର୍ଘ ଟ୍ରେନ୍‌ ଯାତ୍ରାର କଷ୍ଟକୁ ଆହୁରି ବଢ଼ାଇ ଦିଏ।

ନଭେମ୍ବର ୨୯-୩୦ ତାରିଖର ଯାତ୍ରା ପାଇଁ ଦିଲ୍ଲୀକୁ ଆସିଥିବା ସୁନ୍ଦରବନର ଚାଷୀମାନେ ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ୟା ଓ ଆଶା କଥା କହୁଛନ୍ତି

ସୁନ୍ଦରବନର ମହୁ ସଂଗ୍ରହକାରୀମାନଙ୍କୁ ବେଳେବେଳେ ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଡାକରା ଆସେ, ଘର ଭିତରୁ ମହୁମାଛି ବସା ବାହାର କରିବାକୁ। ସେମାନଙ୍କ ପାରିଶ୍ରମିକ ହେଉଛି ମହୁ। ଯାହାକୁ ସେମାନେ ବିକନ୍ତି - ଧମତରି ଜିଲ୍ଲାର ଏହି ଦଳଟି ଭଳି।

ଦଶକ ଦଶକ ଧରି, ଘୋରମରା ଦ୍ୱୀପ ଓ ସୁନ୍ଦରବନରୁ ଗ୍ରାମବାସୀମାନେ ସାଗର ଦ୍ୱୀପକୁ ବିସ୍ଥାପିତ ହେଉଛନ୍ତି, କାରଣ ନଦୀ ଓ ବର୍ଷା ସେମାନଙ୍କ ଘରକୁ ଭସାଇ ନେଉଛି। ସେମାନେ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କଠାରୁ ଅଳ୍ପ କିଛି ସାହାଯ୍ୟ ହିଁ ପାଇଛନ୍ତି।

ଆକଳନରୁ ଜଣାଯାଏ ପ୍ରତିବର୍ଷ ସୁନ୍ଦରବନରେ ବାଘଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରାୟ ୧୦୦ ଜଣ ଲୋକଙ୍କର ପ୍ରାଣହାନି ଘଟିଥାଏ । କିନ୍ତୁ ପ୍ରଶାସନ ପକ୍ଷରୁ ସେମାନଙ୍କର ବିଧବାମାନଙ୍କୁ କ୍ଷତିପୂରଣ ପ୍ରଦାନ କରିବାକୁ ମନା କରାଯାଇଥାଏ । ଯାହାଫଳରେ ସେମାନେ ଦୁଃଖ ଓ ଅଭାବ ମଧ୍ୟରେ ଜୀଇଁବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଥାନ୍ତି

ବନ୍ୟା, ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ, ବିଭାଜନ, ଦଙ୍ଗା, ଭୂମି ଓ ବୃତ୍ତିର ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ପାଇଁ ଆମେ ପ୍ରଥମେ ସୁନ୍ଦରବନକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୋଇଥିଲୁ । ନୂତନ ଦେଶରେ ଏହି ନୂଆ ବାସିନ୍ଦାମାନେ ସେତେବେଳେ ରୋଗ, ଭୋକ ଓ ବାଘ ଆକ୍ରମଣ ବିରୋଧରେ ଲଢେଇ କଲେ, କିନ୍ତୁ ସମୟ ଅତିବାହିତ ହେବା ସହିତ ନିଜ ପାଇଁ ଘରର ସନ୍ଧାନ ପାଇପାରିଲେ

ସୁନ୍ଦରବନର ଗାଉଁଲି ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ, ବାଘୁଆ ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ିଯାଆଁଳ ସଂଗ୍ରହ ଏକ ଲାଭବିହୀନ ଏବଂ ଅରୁଚିକର କାମ, ଯଦିଓ ବିକ୍ରୟ ଶୃଙ୍ଖଳର ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଚଢ଼ା ଦରର ଏହି ବ୍ୟଞ୍ଜନ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଲାଭଦାୟକ ହୋଇଥାଏ ।

ସୁନ୍ଦରବନର ‘ମଉଲି’ ବା ମହୁ ସଂଗ୍ରାହକମାନେ ଘନ ଓ ଭୟଙ୍କର ଜଙ୍ଗଲରେ ସୁରକ୍ଷାର କୌଣସି ବ୍ୟବସ୍ଥା ନଥାଇ କାମ କରିଥାନ୍ତି- କୁମ୍ଭୀର, ବାଘଙ୍କ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥାନ୍ତି ଓ ବନ ବିଭାଗ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ହୁକୁମ ମଧ୍ୟ ମାନିଥାନ୍ତି ।

ସୁନ୍ଦରବନରେ ରୋଗରେ ପଡ଼ିବା ଅର୍ଥ ଜୀବନକୁ ବାଜି ଲଗାଇବା। ଦୁର୍ଗମ ଅଞ୍ଚଳରେ ହାତଗଣତି କେତେକ ସ୍ଵାସ୍ଥ୍ୟସେବା କେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଅଳ୍ପ କେତେଜଣ ଡାକ୍ତର ଥିବାରୁ ଲୋକେ ଭ୍ରାମ୍ୟମାଣ ଚିକିତ୍ସା କେନ୍ଦ୍ର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ଦୂରବର୍ତ୍ତୀ ବିକଳ୍ପ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି-ଏବଂ ସାଧାରଣତଃ ସେଥିପାଇଁ ବହୁମୂଲ୍ୟ ଦେବାକୁ ପଡ଼େ।