કચ્છ: મિનારા શ્રદ્ધા અને સમભાવના

ઢમ..ઠક..ઢમ..ઠક...પૃષ્ઠભૂમિમાં એકમાત્ર ઢોલકીનો ખોખરો, બોદો આવાજ છે. એટલામાં એમાં જોડાય છે કોઈ જાણે દરગાહની બહાર બેઠો ભિક્ષા-દાન માંગતો, દાતા માટે દુઆ માંગતો, પયગંબરની પ્રાર્થના કરતો, એની પ્રશંસા કરતો કોઈ ભક્તગાયકનો ભાવભર્યો ઘેરો અવાજ

આ ગીત આપણને કચ્છના પરંપરાગત સમન્વયના સંસ્કારોની ઝાંખી કરાવે છે. આ પ્રદેશની વિચરતી પશુપાલકો જાતિના લોકો એક સમયે તેમના પશુધનને કચ્છના મોટા રણમાંથી જે હવે પાકિસ્તાનમાં છે એવા સિંધ તરફ વાર્ષિક સ્થળાંતર કરતા  અને પાછા ફરતા. ભારતના ભાગલા પડ્યા બાદ ઉભરી આવેલી નવી સીમાઓએ  તેમના તે પ્રવાસનો અંત લાવી દીધો. પણ કચ્છ અને સિંધની સરહદો પરના હિંદુ અને મુસ્લિમ પશુપાલકો વચ્ચેના  મજબૂત સંબંધો ત્યાર બાદ પણ જળવાઈ રહ્યા.

સૂફીવાદ જેવી વિધવિધ ધાર્મિક માન્યતાઓ, કવિતાઓ, લોકકથાઓ, પૌરાણિક કથાઓ અને ભાષાઓ વચ્ચેની લેણદેણમાંથી જન્મેલ કલા, સ્થાપત્ય, અને ધાર્મિક પ્રથાઓનો  સમૃદ્ધ વારસો એટલે આ પ્રદેશના સમુદાયોનું જીવન.  આ સહિયારી સંસ્કૃતિઓ અને સૂફીવાદ પર આધારિત સમન્વયની પ્રથાઓની અનોખી ભાત આ પ્રદેશના લોક સંગીતની, હવે લુપ્ત થતી જતી પરંપરાઓમાં જોવા મળે છે.

નખત્રાણા તાલુકાના મોરગર ગામના પશુપાલક 45 વર્ષીય કિશોર રાવરે ગાયેલા આ ગીતમાં પયગંબરની પ્રત્યેનો આવો પ્રેમભાવ પ્રગટે છે.

આ પ્રસ્તુતિમાં સમર્થન બદલ PARI પ્રીતિ સોની, અરુણા ધોળકિયા, સેક્રેટરી, KMVS, આમદ સમેજા, KMVS પ્રોજેક્ટ કોઓર્ડિનેટરનો તેમજ ગુજરાતી અનુવાદમાં એમની અમૂલ્ય મદદ બદલ ભારતીબેન ગોરનો ખાસ આભાર.