ਅੰਬੇਦਕਰ ਦੀ ਰਾਹ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਿਤ : ਸਾਲਵੇ ਦਾ ਗੀਤ

ਆਤਮਾਰਾਮ ਸਾਲਵੇ (1953-1991) ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਸਮੂਹ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ ਜਿੰਨਾਂ ਨੇ 70ਵੇਂ  ਦਹਾਕੇ ਦੀਆਂ ਕਿਤਾਬਾਂ ਰਾਹੀਂ ਬਾਬਾ ਸਾਹੇਬ ਦੇ ਮਿਸ਼ਨ ਬਾਰੇ ਜਾਣਿਆ ਸੀ । ਡਾ. ਅੰਬੇਦਕਰ ਦਾ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਸੰਦੇਸ਼ ਸਾਲਵੇ ਦੀ ਜਿੰਦਗੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਮੰਤਵ ਬਣ ਗਿਆ । ਉਹਨਾਂ ਦੀ ਸੰਦੇਸ਼ ਭਰੀ ਕਵਿਤਾ ਨੇ ਦੋ ਦਹਾਕੇ ਲੰਬੇ ਨਾਮਾਂਤਰ ਅੰਦੋਲਨ ਨੂੰ ਦਿਸ਼ਾ ਦਿੱਤੀ। ਇਹ ਅੰਦੋਲਨ ਮਰਾਠਾਵਾੜਾ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ ਡਾ. ਅੰਬੇਦਕਰ ਦੇ ਨਾਂ ’ਤੇ ਰੱਖਣ ਦਾ ਸੰਘਰਸ਼ ਸੀ, ਜਿਸਨੇ ਮਰਾਠਾਵਾੜਾ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਜਾਤੀ-ਯੁੱਧਾਂ ਦੇ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਬਦਲ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਆਵਾਜ਼, ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਕਵਿਤਾ ਨਾਲ ਸਾਲਵੇ ਨੇ ਆਪਣੇ ਦੋ ਪੈਰਾਂ ਸਹਾਰੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਸਾਧਨ ਤੋਂ ਮਹਾਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਪਿੰਡ-ਪਿੰਡ ਵਿੱਚ ਗਿਆਨ ਦੀ ਮਸ਼ਾਲ  ਲੈ ਕੇ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ ਹੋਕਾ ਦਿੱਤਾ । ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਲੋਕ ਆਤਮਾਰਾਮ ਨੂੰ ਗਾਉਂਦਿਆਂ ਸੁਣਨ ਲਈ ਇੱਕਠੇ ਹੁੰਦੇ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹੁੰਦੇ, “ਜਦੋਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਨਾਮ ਅਧਿਕਾਰਤ ਤੌਰ 'ਤੇ ਬਦਲਿਆ ਜਾਵੇਗਾ , ਮੈਂ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦੇ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਦੁਆਰ ’ਤੇ ਅੰਬੇਦਕਰ ਦਾ ਨਾਮ ਸੁਨਿਹਰੀ ਅੱਖਰਾਂ 'ਚ ਲਿਖਾਂਗਾ ।”

ਸ਼ਾਇਰ ਆਤਮਾਰਾਮ ਦੇ ਜੋਸ਼ੀਲੇ/ਖ਼ੋਲਦੇ ਸ਼ਬਦ ਅੱਜ ਤੱਕ ਮਰਾਠਾਵਾੜਾ ਦੇ ਦਲਿਤ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਜਾਤੀ ਅੱਤਿਆਚਾਰ ਵਿਰੁੱਧ ਸੰਘਰਸ਼ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਦੇ ਹਨ । ਬੀਡ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਫੁਲੇ ਪਿੰਪਾਲਗਾਓਂ ਦੇ ਇੱਕ 27 ਸਾਲਾ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਸੁਮਿਤ ਸਾਲਵੇ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ ਦੱਸਣ ਲਈ ਕਿ ਆਤਮਾਰਾਮ ਦਾ ਉਹਨਾਂ ਲਈ ਕੀ ਅਰਥ ਹੈ, “ਇੱਕ ਪੂਰਾ ਦਿਨ ਅਤੇ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਰਾਤ ਵੀ ਕਾਫੀ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗੀ ।” ਡਾ. ਅੰਬੇਦਕਰ ਅਤੇ ਆਤਮਾਰਾਮ ਨੂੰ ਸ਼ਰਧਾਂਜਲੀ ਭੇਟ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਸੁਮਿਤ ਆਤਮਾਰਾਮ ਦੁਆਰਾ ਲਿਖਿਆ ਇਕ ਖੜਕਦਾ ਗੀਤ ਪੇਸ਼ ਕਰਦੇ ਹਨ । ਜੋ ਸ੍ਰੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਅੰਬੇਦਕਰ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਣ ਅਤੇ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਛੱਡਣ ਲਈ ਪ੍ਰੇਰਦਾ ਹੈ । ਆਪਣੇ ਸ੍ਰੋਤਿਆਂ ਨੂੰ ਇਹ ਸਵਾਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿ “ਤੁਸੀਂ ਕਦੋਂ ਤੀਕਰ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਰੂੜੀਆਂ ਦੀ ਚਾਦਰ ਵਲ੍ਹੇਟੀ ਰੱਖੋਗੇ?” ਸ਼ਾਇਰ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਕਰਵਾਉਂਦੇ ਹਨ , “ਸੰਵਿਧਾਨ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਹਥਿਆਰ ਬਣਾ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਮੁਕਤੀਦਾਤਾ ਭੀਮ ਨੇ ਗੁਲਾਮੀ ਦੀਆਂ ਬੇੜੀਆਂ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ।” ਸੁਮਿਤਾ ਦਾ ਗੀਤ ਸੁਣੋ :