യാക്ക് ഇടയന്മാർ കൂടുതലായി താമസിക്കുന്ന ചാങ്താങ് പീഠഭൂമിയിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, ജാൻസ്കാർ താഴ്വരയിൽ വളരെക്കുറച്ച് ഇടയന്മാർ മാത്രമാണുള്ളത്. ജാൻസ്കാർപ്പാ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന ഇക്കൂട്ടരുടെ എണ്ണം ഈയിടെയായി പിന്നെയും കുറഞ്ഞിട്ടുണ്ടെന്ന് പ്രദേശവാസികൾ പറയുന്നു. ലഡാക്കിലെ കാർഗിൽ ജില്ലയിലുള്ള അബ്രാൻ, അക്ഷോ, ചാഹ് എന്നീ ഗ്രാമങ്ങളിൽനിന്നുള്ള ഏതാനും കുടുംബങ്ങൾ മാത്രമാണ് ഇപ്പോഴും യാക്കുകളെ പരിപാലിക്കുന്നത്.
നോർഫൽ നേരത്തെ ഒരു കന്നുകാലിയിടയനായിരുന്നെങ്കിലും 2017-ൽ അദ്ദേഹം തന്റെ യാക്കുകളെ വിറ്റ് അബ്രാൻ ഗ്രാമത്തിൽ ഒരു സീസണൽ കട (പ്രത്യേക കാലങ്ങളിൽ മാത്രം തുറക്കുന്നത്) തുടങ്ങുകയായിരുന്നു. എല്ലാ വർഷവുംമേ മുതൽ ഒക്ടോബർവരെ തുറന്നുപ്രവർത്തിക്കുന്ന കടയിൽ ചായ, ബിസ്ക്കറ്റുകൾ, പാക്കേജ് ചെയ്ത ഭക്ഷ്യവസ്തുക്കൾ, മണ്ണെണ്ണ, പാത്രങ്ങൾ, സുഗന്ധവ്യഞ്ജനങ്ങൾ, പാചകാവശ്യത്തിനുപയോഗിക്കുന്ന എണ്ണ, ഉണക്കിയ ഇറച്ചി തുടങ്ങിയ സാധനങ്ങളാണ് വിൽക്കുന്നത്. കന്നുകാലികളെ മേയ്ക്കുന്ന ജോലി ഏറെ ശ്രമകരവും നഷ്ടം വരുത്തുന്നതുമായിരുന്നെന്ന് അദ്ദേഹം ഓർത്തെടുക്കുന്നു. "നേരത്തെ എനിക്കും യാക്കുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നു, എന്നാലിപ്പോൾ പശുക്കൾ മാത്രമാണുള്ളത്. സീസണൽ കടയിൽനിന്നാണ് എന്റെ വരുമാനത്തിന്റെ നല്ലൊരു പങ്കും ലഭിക്കുന്നത്. ചിലപ്പോൾ അത് മാസത്തിൽ 3,000 - 4,000 രൂപ മാത്രമാകുമെങ്കിലും യാക്കുകളെ മേയ്ക്കുന്നതിൽനിന്ന് ലഭിച്ചിരുന്നതിനേക്കാൾ മെച്ചമാണത്."
അബ്രാനിൽനിന്നുതന്നെയുള്ള സോനം മൊട്ടപ്പും സെറിങ് ആങ്മോയും ഏതാനും ദശാബ്ദങ്ങളായി യാക്കുകളെ പരിപാലിക്കുന്ന ജോലി ചെയ്തുവരികയാണ് - അവരുടെ കൈവശം ഏതാണ്ട് 120 യാക്കുകളുണ്ട്. "എല്ലാ വർഷവും വേനൽക്കാലത്ത് (മേയ്-ഒക്ടോബർ), ഞങ്ങൾ താഴ്വരയുടെ ഉയർന്ന പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് (തണുപ്പേറിയ പ്രദേശങ്ങൾ) കുടിയേറുകയും അവിടെ ഒരു ഡോക്സയിൽ നാലഞ്ച് മാസം താമസിക്കുകയും ചെയ്യും," സെറിങ് പറയുന്നു.
വേനൽക്കാലത്ത് കുടിയേറുന്ന കുടുംബങ്ങൾക്ക് താമസിക്കാനായി തീർത്തിട്ടുള്ള, ഒരുപാട് മുറികളും ചിലപ്പോൾ ഒരു അടുക്കളയും ഉൾപ്പെടുന്ന താമസസ്ഥലമാണ് ഡോക്സ. ഗോത്ത്, മനി എന്നീ പേരുകളിലും അറിയപ്പെടുന്ന ഡോക്സകൾ, കല്ല്, മണ്ണ് തുടങ്ങിയ എളുപ്പത്തിൽ ലഭ്യമാകുന്ന സാമഗ്രികളുപയോഗിച്ചാണ് നിർമ്മിക്കുന്നത്. ഒരു ഗ്രാമത്തിൽനിന്നുള്ള ഇടയ കുടുംബങ്ങൾ ഒരു ഡോക്സയിൽ ഒരുമിച്ച് താമസിക്കുകയും കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഊഴമെടുത്ത് യാക്കുകൾക്കൊപ്പം നീങ്ങുകയുമാണ് പതിവ്. "ഞാൻ യാക്കുകളെ മേയാൻ കൊണ്ടുപോകുകയും അവരെ പരിപാലിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. തിരക്കുപിടിച്ച ജീവിതമാണ് ഇവിടെ ഞങ്ങൾക്കുള്ളത്," സോനം പറയുന്നു.
ഈ മാസങ്ങളിൽ സോനത്തിന്റെയും സെറിങ്ങിന്റെയും ദിവസം തുടങ്ങുന്നത് പുലർച്ചെ 3 മണിക്ക് ചുർപ്പി (പ്രാദേശികമായി നിർമ്മിക്കുന്ന ചീസ്) നിർമ്മിക്കുന്ന പ്രവൃത്തി ആരംഭിച്ചുകൊണ്ടാണ്. ഈ ചുർപ്പി അവർ പിന്നീട് വിൽക്കും. "സൂര്യോദയത്തിനുശേഷം ഞങ്ങൾ യാക്കുകളെ മേയാൻ കൊണ്ടുപോകുകയും ഉച്ച കഴിഞ്ഞ് വിശ്രമിക്കുകയും ചെയ്യും," 69 വയസ്സുള്ള സോനം പറയുന്നു.
