একমুখী-টিকটেৰে শ্ৰমিকৰ পলায়ন ৰাজধানীৰ পৰা

জনাকীৰ্নআনন্দ বিহাৰ ৰে’ইলৱে’ ষ্টেচনত, চনু কুমাৰ ৰাৱট আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালে এটুকুৰা হুলস্থূল নোহোৱাঠাই বিচাৰি পাইছে।তেওঁলোকৰ চাৰিওফালে যাত্ৰী, হকাৰ আৰু ৰে’লবোৰৰ আহ-যাহ। এই ২৭ বছৰীয়া মানুহজনে তেওঁৰ বয়বস্তুবোৰৰ ওপৰত তীক্ষ্ণ দৃষ্টি ৰাখিছে।তেওঁৰ পত্নী চিতাৰাখাতুনে তেওঁলোকৰ শিশুটিক কোলাত লৈ আছে।কিন্তু এতিয়া মাত্ৰ দুপৰীয়া ২ বাজি পাৰ হৈছেহেআৰু এই গা সিজি যোৱা গৰমত জনবহুল প্লেটফৰ্মখনত তেওঁলোকৰ ঘৰ বিহাৰলৈ যাবলৈ লিচ্ছৱী এক্সপ্ৰেছত উঠাৰ আগেয়ে আৰুচাৰি ঘণ্টা অপেক্ষা কৰিব লাগিব।

চনুএজন ৰাজমিস্ত্ৰী; চিতাৰাইনিৰ্মাণ ক্ষেত্ৰতকাম কৰে। দুয়োজনেপ্ৰতিদিনে ৰাতিপুৱা কাম বিচাৰিবলৈ গাজিয়াবাদৰ শ্ৰমিক মণ্ডীত শাৰীপাতি থাকে। যোৱা সপ্তাহকেইটাত, চনুৱে কয়, “আমি গোটেই দিনটো শ্ৰমিক চৌকত কটালো।দুই তিনিদিন ধৰি আমি কোনো কাম পোৱা নাই।”

ইৰাণৰ বিৰুদ্ধে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ যুদ্ধ আৰু তাৰ পিছত হৰমুজ প্ৰণালীৰ অৱৰোধৰ প্ৰভাৱৰ ফলত গোটেই দেশতে এলপিজিৰ মূল্য বৃদ্ধি হোৱাত, দিল্লীত বাস কৰাটো ৰাৱত পৰিয়ালৰ বাবে টকা-পইচাৰ ফালৰ পৰা অসম্ভৱ হৈ পৰে।

“আগতে আমি এটা গেছ চিলিণ্ডাৰৰ বাবদ ১,২০০টকা,ঘৰ ভাড়াৰ বাবদ ২,৫০০টকা,বিদ্যুতৰ বাবদ ৫০০টকা খৰচ কৰিছিলো।৪০০০ ৰ পৰা ৫০০০ টকাটো আমি খোৱাৰ খৰচৰ আগতেই ইতিমধ্যেই মাহটোৰখৰচ,”চনুৱে কয়।প্ৰাথমিক প্ৰয়োজনীয় বস্তুৰ বাবে খৰচ কৰিবলৈ অপাৰগ হৈ তেওঁলোকৰ সন্মূখত নিজৰ গাঁৱলৈ উভতি যোৱাৰ বাহিৰে আন কোনোবিকল্প নাই।

কিন্তুতেওঁলোকৰ উভতনিটো এক বৃহৎ পৰিমাণৰ উদ্বিগ্নতাৰ আভাসেৰে ভৰা - আন্তঃধৰ্মীয় দম্পতীহালে বিয়া কৰাবলৈ ঘৰৰ পৰা পলায়ন কৰিছিল।অজ্ঞাত হৈ থকাৰ লগতে কাম বিচাৰি তেওঁলোকে এবছৰতকৈও কম সময়ৰ আগতে ৰাজধানী চহৰখনত উপস্থিত হৈছিল।এতিয়া তেওঁলোকে ঘূৰি যাবলাগিব।আন ঠাইতকৈ কিছু নৰম আদৰণিৰআশাত তেওঁলোকে চিৱান জিলাৰ মাইৰৱাত থকা চিতাৰাৰঘৰত চেষ্টা কৰিব।

দিল্লীতপৰিয়ালটোৱে কানাৱানী গাঁওসম্প্ৰসাৰণৰ এটা বস্তিৰ একোঠালীয়া ঘৰ এটাতবাস কৰে।“আমিহয়তো মাহত ২০ দিন মানৰবাবে কাম বিচাৰি পাওঁ”, চনুৱে কৈ গ’ল। “এটা ভাল মাহত, আমি দুয়ো প্ৰত্যেকেই১০,০০০ টকাকৈ উপাৰ্জনকৰিছোঁ।” এলপিজি সংকটে তেওঁৰযত্নশীল ঘৰুৱা অৰ্থনীতি কেনেদৰে উন্মোচন কৰিছে সেই বিষয়ে বৰ্ণনা কৰিবলৈ আগবাঢ়ি যোৱাৰ সময়ত তেওঁ হুমুনিয়াহ কাঢ়ে।

আজিক’লা বজাৰত এলপিজিৰ মূল্য প্ৰতি কিলোত ৩০০ৰ পৰা ৪০০ টকা, সাধাৰণ মূল্যতকৈ তিনি বা চাৰিগুণবেছি।প্ৰতিকিলোৰেতেওঁলোকৰ পৰিয়াল সৰ্বোত্তমভাৱে দুইৰ পৰা তিনি দিন চলে।তেওঁলোকৰ ভাৰাঘৰৰ মালিকে কোঠাত কাঠেৰে জ্বলোৱাচুলা বা ইণ্ডাকশ্বন ষ্টোভ নিষিদ্ধ কৰি থৈছে, যাৰ ফলত তেওঁলোকে নিৰ্ভৰযোগ্যভাৱে বিচাৰি নোপোৱাবা খৰচ বহন কৰিব নোৱাৰা ক’লা বজাৰৰ এলপিজিৰ ওপৰত সম্পূৰ্ণৰূপে নিৰ্ভৰশীল।

ৰাৱাটেঅকলে দিল্লীলৈ উভতি যোৱাৰ পৰিকল্পনা কৰিছে।কিন্তু কেতিয়া? “মইনাজানো”, তেওঁ মূৰ জোকাৰি ক’লে।

একেটাষ্টেচনত মহম্মদ চিৰাজে মোতিহাৰীলৈ দুপৰীয়া ২:৩০ বজাৰ সপ্তক্ৰান্তি এক্সপ্ৰেছৰ বাবে অপেক্ষা কৰি আছে।৩০ বছৰীয়া যুৱকজন তেওঁৰ পত্নী মোমিনা খাতুন আৰু তেওঁলোকৰ তিনি কন্যাসন্তানৰসৈতে বিহাৰৰ মাৰিপুৰ মিলিক গাঁৱলৈ উভতি যাবলৈ ওলাইছে।তাৰে এগৰাকীছোৱালীৰ তীৰকপে জ্বৰআৰু বমি হৈ আছে। মাক –দেউতাক হালে পাল পাতি তাইক কোলাত লৈ আছে।

চিৰাজেহাৰিয়ানাৰ বাহাদুৰগড়ৰ এক নিৰ্মাণ ক্ষেত্ৰতদৈনিক মজুৰি শ্ৰমিক হিচাপে কাম কৰে।তেওঁ চহৰখন খৰাং, মন্থৰাৱস্থা আৰু মহামাৰীৰ মাজেৰে দেখিছে।কিন্তু তেওঁ এনেকুৱাকৈদেখা নাই।

“এল. পি. জি. চিলিণ্ডাৰ উপলব্ধ নোহোৱাৰ পিছৰে পৰা আমি বহুতো সমস্যাৰ সন্মুখীন হৈছোঁ”, তেওঁ কয়।“মইদিনটোত সৰ্বাধিক ৪০০ টকা উপাৰ্জন কৰোঁ। ক’লা বজাৰত এক কিলোগ্ৰাম গেছৰ মূল্যও ৪০০ টকা।আমাৰ খাবলৈ কি বাকী থাকে?”

হাৰিয়ানাৰগুৰুগ্ৰামৰ বাজঘেৰা শ্ৰমিক শিবিৰত বাস কৰা চিৰাজ আৰু তেওঁৰ পৰিয়ালে চুলা ব্যৱহাৰ কৰি বৰ্তি থাকিব বুলি ভাবিছিল। কিন্তুঘৰৰ মালিকজনেঅভিযোগ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল।চিৰাজে কয়, “আনকি জুই জ্বলোৱা কাঠৰ মূল্যও এতিয়া ৪ টকাৰ পৰা বৃদ্ধি হৈ প্ৰতি কিলোগ্ৰামত ১০ টকা হৈছে।”

মোমিনাওচিন্তিত হৈ পৰিছে। “বচ্ছে ক’ ৰ’জ দুধ গৰ্ম কৰ্কে পিলানা পৰ্তা হ্যে, ইতনা গেছ ইস্তেমাল হ’তা হ্যে...[আমিপ্ৰতিদিনে শিশুটিক গাখীৰ গৰম কৰি খুৱাব লাগে, সিমানখিনি গেছ খৰচ হয়...]”, তাই কয়।

চিৰাজেউল্লেখ কৰিছে যে ক’লা বজাৰৰ মূল্য অতি আচৰিতভাৱে অনিশ্চিত। “কিছুসময়ৰ বাবে ই প্ৰতি কিলোত ৬০০টকা আছিল, এতিয়া ই ৩৫০ টকালৈ হ্ৰাস পাইছে।কেতিয়াবা ই ওপৰলৈ যায়, কেতিয়াবা নামি আহে।” ৰে’লখনৰ উঠিবলৈ লৈ তেওঁ ক’লে।

চিৰাজে কয় যে প্ৰায়১৫ দিনৰ ভিতৰত দিল্লীলৈ ওভতাৰ ইচ্ছা আছে।কিন্তুতেওঁ এৰি যোৱা এতিয়াৰ দিল্লীখন ১৬বছৰ আগেয়ে আহি পোৱা দিল্লীখননহয়।“মই২০১০ চনৰ পৰা দিল্লীত বাস কৰি আৰু কাম কৰি আছোঁ, মই কেতিয়াও এনেধৰণৰ গেছ সংকটৰ সন্মুখীন হোৱা নাছিলোঁ”, ৰে’লতউঠিবলৈ সাজু হৈ তেওঁ কয়।