'ଝିଅମାନଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ପରୀକ୍ଷା ଦେବାକୁ କିଏ ବା ସୁଯୋଗ ଦିଏ?’

‘‘ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବା ଆମର ଦାୟିତ୍ୱ। ପ୍ରଶ୍ନ ପତ୍ର ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କର ଦାୟିତ୍ୱ।’’ ବେଶ୍ କ୍ଷୁବ୍ଧ ଦିଶୁଥିବା ଅଂଶୁ କୁମାରୀ କହନ୍ତି।

ବୟସ ୨୪ ବର୍ଷ ବୟସ କିନ୍ତୁ ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ ପରୀକ୍ଷାର ଚାପ ବେଶ୍ ଭଲ ଭାବରେ ବୁଝନ୍ତି। ସେ ଗୋଟିଏ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ ଭାବରେ କାମ କରନ୍ତି ଓ ତାହା ସହିତ ଶିକ୍ଷାରେ ସ୍ନାତକ ଡିଗ୍ରୀ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏକ ମୁକ୍ତ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରିବା ପାଇଁ ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ୍ ଟିଚର୍ ଇଲିଜିବିଲିଟି ଟେଷ୍ଟ (ସିଟିଇଟି) ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛନ୍ତି। ଯାହାଫଳରେ ସେ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଚାକିରି ପାଇପାରିବେ।

୨୦୨୩ ଏବଂ ୨୦୨୪ରେ ଅଂଶୁ ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ୍ ନିଯୁକ୍ତି ପରୀକ୍ଷାରେ ପରୀକ୍ଷା ଦେଇଥିଲେ, ଆଶା କରିଥିଲେ ଯେ ସରକାରୀ ଚାକିରିଟିଏ ମିଳିଯିବ କିନ୍ତୁ କୌଣସି ସଫଳତା ହାସଲ କରିପାରିନଥିଲେ ତେଣୁ ସେ ଶିକ୍ଷକତା କରିବାକୁ ବାଛିଲେ ଓ ରାଜ୍ୟ ଶିକ୍ଷକତା ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ରାତି ଅନିଦ୍ରା ହୋଇ ପାଠ ପଢ଼ିଲେ।

ବିହାରର ବେଗୁସରାଇ ଜିଲ୍ଲାର ଅଂଶୁଙ୍କର ପରିବାର ୨୦୦୦ ମସିହାର ଆରମ୍ଭ ବେଳକୁ ଫରିଦାବାଦକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୋଇଥିଲେ, ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ବାପା ଏକ ପ୍ରିଣ୍ଟିଙ୍ଗ ପ୍ରେସରେ ମଜୁରିଆ ଭାବରେ କାମ କରନ୍ତି।

ନିକଟରେ ପ୍ରଶ୍ନପତ୍ର ପ୍ରଘଟ ଯୋଗୁଁ ସେ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଉପରେ କ୍ଷୁବ୍ଧ ଓ ବିରକ୍ତ ହୋଇଛନ୍ତି। ‘‘ସେମାନେ ଏତିକି ବି କରିପାରିବେ ନାହିଁ (ପ୍ରଶ୍ନପତ୍ର ପ୍ରଘଟରୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା), ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ କ’ଣ କରିବେ?’’ ଅଂଶୁ ପଚାରନ୍ତି।

‘‘ଆଉ ଯଦି ଆପଣ (ସରକାର) ସେତିକି କରିପାରିବ ନାହିଁ, ତେବେ ପଦ ଛାଡ଼ିଦେବା ଉଚିତ୍,’’ କହନ୍ତି ଗତ ସପ୍ତାହରେ, ପାଖରେ ଠିଆ ହୋଇ ଯନ୍ତର ମନ୍ତରଠାରେ ଆମ କଥା ଶୁଣୁଥିବା ସାଧନା ଯାଡୋନ୍ କହନ୍ତି।

ବାରମ୍ବାର ପ୍ରଶ୍ନପତ୍ର ପ୍ରଘଟ ଏବଂ ସାର୍ବଜନୀନ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ ତଥା ବୃହତ୍ତର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ପ୍ରଶାସନ ଉପରେ ଆସ୍ଥା ନ ରହିବା ବିରୋଧରେ କକ୍ରୋଚ୍ ଜନତା ପାର୍ଟି (ସିଜେପି) ଏବଂ ସାମାଜିକ କର୍ମୀ ସୋନମ୍ ୱାଙ୍ଗଚୁକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିବା ବିକ୍ଷୋଭରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ହରିୟାଣା ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଏକ ଘରୋଇ ବିଦ୍ୟାଳୟର ଅଧ୍ୟକ୍ଷା ସାଧନା। ଯନ୍ତର ମନ୍ତର ବିକ୍ଷୋଭରେ ଏହାର ପ୍ରଥମ ବିଜୟ ପ୍ରାପ୍ତି ହୋଇଥିଲା ଯେତେବେଳେ ଜୁଲାଇ ୨୦୨୬ ମସିହାରେ କେନ୍ଦ୍ର ଶିକ୍ଷାମନ୍ତ୍ରୀ ଧର୍ମେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଧାନ ଇସ୍ତଫା ଦେଇଥିଲେ।

ଶିକ୍ଷକମାନେ ପରୀ ରିପୋର୍ଟରମାନଙ୍କୁ କହିଥିଲେ ଯେ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କର ଚାକିରି ହେଉଛି ସେମାନଙ୍କ ପରି କମ୍ ଆୟ ବର୍ଗର ପରିବାରଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଏକମାତ୍ର ଆଶା। ଏବଂ ଖୁବ୍ କମ୍ ମହିଳା ବିଧିବଦ୍ଧ ଚାକିରି କ୍ଷେତ୍ରରେ ସୁଯୋଗ ପାଇଥାନ୍ତି।

‘‘ଝିଅମାନଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ପରୀକ୍ଷା ଦେବାକୁ କିଏ ବା ସୁଯୋଗ ଦିଏ?’’ ସାଧନା ପଚାରନ୍ତି ଯେ କି ୧୮ ବର୍ଷ ବୟସରେ, ତାଙ୍କର ବାସସ୍ଥାନ ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶର ଆଗ୍ରାରେ ବିବାହ କରିଥିଲେ। ଏବେ ତାଙ୍କର ବୟସ ୩୫, ସେ ପରିବାରର ଦାୟିତ୍ୱ ସହିତ କଠିନ ପରିଶ୍ରମ କରି ବ୍ୟାପକ ପ୍ରସ୍ତୁତି କରିଥିଲେ, ଦୁଇ ଥର ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ ପରୀକ୍ଷା - ଷ୍ଟାଫ୍ ସିଲେକ୍ସନ କମିଶନ୍ (ଏସଏସସି) ପରୀକ୍ଷା ଦେବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଥିଲେ। ‘‘ଦୁଇଥର ଯାକ ରାଜ୍ୟରେ ସାମ୍ପ୍ରଦାୟିକ ଦଙ୍ଗା କାରଣରୁ ପରୀକ୍ଷା ବାତିଲ୍ ହୋଇଥିଲା’’ ସେ ମନେ ପକାଇ କହନ୍ତି।

ସେ ହାର ମାନିବାକୁ ରାଜି ନଥିଲେ, ସାଧନା ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ ଟିଚର୍ସ ଇଲିଜିବିଲିଟି ଟେଷ୍ଟ (ୟୁପିଟିଇଟି) ଉପରେ ଆଖି ରଖି ଶିକ୍ଷାରେ ସ୍ନାତକ (ବିଇଡି) ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କଲେ। ସମାନ ପ୍ରକାରର ଅସ୍ଥିରତା କାରଣରୁ ଗୋଟିଏ ପରୀକ୍ଷା ବାତିଲ୍ କରି ଦିଆଗଲା। ଅନ୍ୟ ପରୀକ୍ଷାଟି ପ୍ରଶ୍ନ ପତ୍ର ପ୍ରଘଟ କାରଣରୁ ବାତିଲ୍ ହେଲା।

ତୃତୀୟ ପ୍ରୟାସଟି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଯନ୍ତ୍ରଣାପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରମାଣିତ ହେଲା। ସାଧନା ଅଧା ଲେଖା ସାରିଥିଲେ ଯେତେବେଳେ ଅଧିକାରୀମାନେ ପରୀକ୍ଷା ହଲ୍‌ରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଓ ଉତ୍ତର ପତ୍ର ସଂଗ୍ରହ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।

‘‘ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ପତ୍ର ମଧ୍ୟ ପୁଣି ଥରେ ପ୍ରଘଟ ହୋଇ ଯାଇଥିଲା’’ ତାଙ୍କ ସ୍ୱର ଭଙ୍ଗା ଭଙ୍ଗା ଶୁଭୁଥିଲା। ମୋର ଯନ୍ତ୍ରଣା ମୁଁ ଶବ୍ଦରେ କହିପାରିବି ନାହିଁ।’’ ସେ କାନ୍ଦି କାନ୍ଦି କହିଥିଲେ। ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣୁଥିବା, ପାଖରେ ଠିଆ ହୋଇଥିବା ଜଣେ ବିକ୍ଷୋଭକାରୀ ଯୁବକ ତାଙ୍କୁ ପାଣି ବୋତଲ ବଢ଼ାଇ ଦେଲେ।

ବାରମ୍ବାର ଏପରି ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ସୃଷ୍ଟି ହେବା ବିଶେଷକରି ବିବାହ ପରେ ଶିକ୍ଷା ଜାରି ରଖିଥିବା ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଜୀବନକୁ ଅଧିକ ସଂଘର୍ଷମୟ କରି ଦେଉଛି।

‘‘ଭାରତରେ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ପଢ଼ିବା ପାଇଁ ବିଶେଷ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରାଯାଏ ନାହିଁ। ମୁଁ ବଞ୍ଚିଯାଇଛି... ନିଜେ ନିଜର ଜୀବନ ନେଇନାହିଁ କିନ୍ତୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ପିଢ଼ି ଏପରିକି ମୋ ପିଲାମାନେ ଏଭଳି ପରିସ୍ଥିତିର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ସକ୍ଷମ ହେବେ ବୋଲି କୌଣସି ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ନାହିଁ,’’ ସେ ପରୀକୁ କହନ୍ତି।

ସନ୍ଧ୍ୟା, ସାଧନା, ଅଂଶୁ ଏବଂ ପ୍ରିୟଙ୍କା ଏହି ବିକ୍ଷୋଭରେ ଯୋଗ ଦେବା ପାଇଁ ଅଟୋ ରିକ୍ସାରେ ଫରିଦାବାଦରୁ ଆସିଥିଲେ ଯେହେତୁ ଯନ୍ତର ମନ୍ତର ଆଖପାଖ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସାର୍ବଜନୀନ ପରିବହନକୁ ବନ୍ଦ କରି ଦିଆଯାଇଥିଲା।

ସେମାନେ ପଢ଼ାଉଥିବା ବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ସିଧାସଳଖ ଭାବରେ ପରିବାରକୁ ନ ଜଣାଇ ଏଠାକୁ ଆସିଥିଲେ। ‘‘ଝିଅମାନଙ୍କୁ ପୋଲିସ୍ ଟାଣିନେଉଥିବାର ଦେଖି ଏବଂ ବିକ୍ଷୋଭରେ ଅସଦାଚରଣର ଭିଡିଓ ଦେଖିବା ପରେ କେଉଁ ପରିବାର ଝିଅମାନଙ୍କୁ ଆସିବାକୁ ଅନୁମତି ଦେବ?’’ ଅଂଶୁ କହନ୍ତି। ‘‘ଆମ ପରିବାର ଆମକୁ ଅନୁମତି ଦେଇନଥିଲେ କିନ୍ତୁ ଆମର ବିଶ୍ୱାସ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟତୀତ ଆପଣ ନିଜ ପାଇଁ ଭବିଷ୍ୟତ ଗଢ଼ିପାରିବେ ନାହିଁ।’’

ଅଧ୍ୟକ୍ଷା ସାଧନା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଏକାଠି କରିଥିଲେ। ‘‘ଆମେ ଅନୁଭବ କରିଥିଲୁ ଯେ ଯଦି ଆମେ ଆଜି ଏକାଠି ଠିଆ ହେବୁ ନାହିଁ ଆମ ଭିତରେ ଦୋଷୀ ଅନୁଭବ ରହିବ ଯେ ଆମ ଭିତରେ ଆମେ ବହନ କରୁଥିବା ସମସ୍ତ ଯନ୍ତ୍ରଣା ସତ୍ତ୍ୱେ ଆମେ ନିଜ କଥା କହିବା ପାଇଁ କେବେ ବି ଆଗକୁ ବାହାରି ନଥିଲୁ। ଅତିକମ୍‌ରେ ଆମେ ଆମର ହତାଶା ପ୍ରକାଶ କରିବାକୁ ଚାହୁଁ,’’ ସାଧନା ପରୀକୁ କହିଥିଲେ।

ସରକାରି ଚାକିରିଟିଏ ପାଇବା ସନ୍ଧ୍ୟା ସାଗର ଓ ତାଙ୍କ ପରିବାର ପାଇଁ ଦାରିଦ୍ର୍ୟରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସୁଯୋଗ। ‘‘ମୁଁ ହେଉଛି ମୋ ପରିବାରର ଏକମାତ୍ର ଆଶା ଭରସା। ସେମାନଙ୍କର ସ୍ୱପ୍ନ ମୁଁ ପାଠପଢ଼ା ଶେଷ କରିବି ଏବଂ ସରକାରୀ ଚାକିରିଟିଏ ପାଇବି’’ କହନ୍ତି ୨୩ ବର୍ଷର ଝିଅ, ଚାରି ଭାଇ ଭଉଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ, ସରକାରୀ ଚାକିରିଟିଏ ପାଇବା ପାଇଁ ବଦ୍ଧପରିକର।

ସନ୍ଧ୍ୟା ହେଉଛନ୍ତି ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ଇଟାୱା ଜିଲ୍ଲାର ତୁଳସୀପୁର ଗ୍ରାମର ନାମକୁ ମାତ୍ର ଚାଷୀ ପରିବାରର ଝିଅ। ଏହି ପରିବାରର ଦୁଇ ବିଘାରୁ (ପ୍ରାୟ ୧.୨ ଏକର) କମ୍ ଜମି ରହିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନେ ପରିବାରର ଖାଇବା ପାଇଁ ଧାନ ଓ ଗହମ ଚାଷ କରିଥାନ୍ତି। ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଯୋଗୁଁ ସାନ ଭାଇ ଘର କାମରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଶୀଘ୍ର କାମ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲା। ଏପରିକି ସନ୍ଧ୍ୟା ପାଠପଢ଼ା ଜାରି ରଖିଥିବା ବେଳେ ମଧ୍ୟ। ତାଙ୍କ ବଡ଼ ଭଉଣୀକୁ ବାହା କରି ଦିଆଯାଇଥିଲା।

ଇଟାୱାରୁ ତାଙ୍କ ପରିବାର ଫରିଦାବାଦକୁ ଭଡ଼ା ଘରକୁ ଆସିଲେ। ଦୁଇ ବର୍ଷ ତଳେ ହରିୟାଣାରେ ଥିଲେ ଏବଂ ଏବେ ସେ ଏକ ଘରୋଇ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପାଠ ପଢ଼ାନ୍ତି; ତାଙ୍କ ଭାଇ ଜଣେ ଫାର୍ମାସ୍ୟୁଟିକାଲ୍ ଡେଲିଭରି ଏଜେଣ୍ଟ ଭାବରେ କାମ କରନ୍ତି। ଦୁହେଁ ମିଶି ମାସିକ ପ୍ରାୟ ୨୨,୦୦୦ ଟଙ୍କା ଆୟ କରନ୍ତି, ଏହାର ଚାରି ଭାଗରୁ ଭାଗେ ଘର ଭଡ଼ା ବାବଦକୁ ଚାଲିଯାଏ।

ସନ୍ଧ୍ୟାଙ୍କର ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଘରୋଇ ଚାକିରି ନୁହେଁ - ସେ ସ୍ପଷ୍ଟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଯେ ସେ କେବଳ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବରେ ନିଜ ଖର୍ଚ୍ଚ ଚଳାଇବା ପାଇଁ ଏହି କାମ କରୁଛନ୍ତି। ଯେତେବେଳେ କି ନିୟମିତ ଭାବରେ ସେ ସରକାରୀ ନିଯୁକ୍ତି ପରୀକ୍ଷାରେ ଯୋଗ ଦେଇ ଆସୁଛନ୍ତି।

୨୦୨୨ ମସିହାରେ ସେ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶରେ ପୋଲିସ୍ ନିଯୁକ୍ତି ପରୀକ୍ଷାରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ। ଗଡ଼ ଜିତିଲା ପରି ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ତାହା ପରେ ପ୍ରଶ୍ନପତ୍ର ପ୍ରଘଟ କାରଣରୁ ପରୀକ୍ଷା ବାତିଲ୍ ହୋଇ ଯାଇଥିଲା। ‘‘ତାହା ମୋର ପ୍ରଥମ ଉଦ୍ୟମ ଥିଲା। ମୋର ବାପା ମାଆ ଭାରି ଉତ୍ସାହୀ ଥିଲେ ଓ ମୋତେ ଉତ୍ସାହିତ କରୁଥିଲେ’’ ସନ୍ଧ୍ୟା କହନ୍ତି।

ସେ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଥର ଷ୍ଟାଫ୍ ସିଲେକ୍ସନ କମିଶନ୍ ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ କଟ୍ ଅଫ୍ ଠାରୁ କମ୍ ନମ୍ବର ରହିଲା। ଏ ବର୍ଷ ସେ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ପୋଲିସ୍ କନେଷ୍ଟବଲ୍ ପରୀକ୍ଷା ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ସେ କ୍ଲର୍କ ପରି ଗ୍ରୁପ୍ ସି ସରକାରୀ ଚାକିରି ପାଇଁ ଯେପରିକି ପ୍ରିଲିମିନାରୀ ଇଲିଜିବିଲିଟି ଟେଷ୍ଟ (ପିଇଟି) ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛନ୍ତି।

ବିହାରର ବୈଶାଳୀ ଜିଲ୍ଲାର ମୂଳ ବାସିନ୍ଦା, ୩୧ ବର୍ଷ ବୟସର ପ୍ରିୟଙ୍କା ଯାଦବ ବିବାହ ପରେ ୨୦୧୫ରେ ଫରିଦାବାଦ ଯାଇଥିଲେ ଏବଂ ବିଇଡି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ। ସେ ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ୍ ଟିଚର ଇଲିଜିବିଲିଟି ଟେଷ୍ଟ (ସିଟିଇଟି)ପାଇଁ ବହୁ ଥର ପରୀକ୍ଷା ଦେଇଥିଲେ କିନ୍ତୁ ଶେଷରେ ଗତ ବର୍ଷ ଏଥିରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ। ସେ ସରକାରୀ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଶିକ୍ଷକ ପଦବୀ ପାଇଁ ବିହାର ସରକାର ଖାଲି ପଦ ବିଷୟରେ ଘୋଷଣା କଲେ ଆବେଦନ କରିବା ପାଇଁ ଯୋଜନା କରୁଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ନିଯୁକ୍ତି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆରମ୍ଭ ହୋଇନାହିଁ।

‘‘ଆମେ ପ୍ରସ୍ତୁତି କରୁଛୁ ଏବଂ ଅପେକ୍ଷା କରୁଛୁ। କିନ୍ତୁ ଭ୍ୟାକେନ୍ସି ବା ଶୂନ୍ୟ ପଦ ବିଷୟରେ ବିଜ୍ଞାପନ ବାହାରୁ ନାହିଁ’’, କହନ୍ତି ପ୍ରିୟଙ୍କା ଯାଦବ। ଜଣେ ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟର ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ, ସେ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଉତ୍ତମ ଶିକ୍ଷାର ସୁଯୋଗ ଦେବା ପାଇଁ ଓ ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ ପ୍ରବେଶିକା ପରୀକ୍ଷାରେ ସଫଳତା ଆଶାରେ ବିହାରରୁ ଅନ୍ୟତ୍ର ଏବଂ ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟକୁ ଦିଲ୍ଲୀ ନ୍ୟାସନାଲ୍ କ୍ୟାପିଟାଲ୍ ରିଜିଅନକୁ (ଏନସିଆର୍) ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ ହୋଇଥିବା ପରିବାରର ସାକ୍ଷୀ।

‘‘ଯେତେବେଳେ ସରକାର ଏବଂ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମୋତେ ସୁଯୋଗ ଦେଲେ ନାହିଁ, ମୁଁ ନିଜେ ନିଜ ପାଇଁ ସୁଯୋଗ ତିଆରି କରିବାକୁ ସ୍ଥିର କଲି,’’ କହନ୍ତି ସାଧନା। ‘‘ମୁଁ ମୋର ବିଦ୍ୟାବୁଦ୍ଧି ପ୍ରମାଣିତ କରିବାକୁ ଚାହିଁଲି, ମୋତେ କେହି ନ ଚିହ୍ନନ୍ତୁ ବା ଗୁରୁତ୍ୱ ନ ଦିଅନ୍ତୁ ଏବଂ ମୁଁ ନିଜେ ନିଜ ବଳରେ ଗୋଟିଏ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଖୋଲିଲି।’’

ସାଧନା ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହିତ ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି, ଏହି ବିଦ୍ୟାଳୟ ପଛରେ ପଡ଼ି ଯାଇଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ନେଇ ଚାଲିଛି। ସ୍କୁଲ ଛାଡ଼ି ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ ସାଧନା ସେମାନଙ୍କୁ କହି ଆସିଥିଲେ, ‘‘ଆପଣ ଏଠି ସ୍କୁଲ୍ ସମ୍ଭାଳନ୍ତୁ, ମୁଁ ମୋର୍ଚ୍ଚା ସମ୍ଭାଳୁଛି।’’

ଯେତେବେଳେ କେନ୍ଦ୍ର ମନ୍ତ୍ରୀ ଇସ୍ତଫା ଦେଲେ, ତାଙ୍କ ସହକର୍ମୀ ସନ୍ଧ୍ୟା କହିଲେ: ‘‘ଏହା ଏକ ବିଜୟ କିନ୍ତୁ ମୁଁ ଉତ୍ସବ ପାଳୁନାହିଁ’’। ଫୋନ୍‌ରେ ସେ କହିଲେ ‘‘ ଏ କଥାର କ’ଣ ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ଅଛି ଯେ ଆଉ ପ୍ରଶ୍ନପତ୍ର ପ୍ରଘଟ ହେବ ନାହିଁ? ସମୁଦାୟ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସୁଧାର ଆବଶ୍ୟକ’’।

ଏହି କାହାଣୀ ଇଂରାଜୀ ଓ ହିନ୍ଦୀ ଭାଷାରେ ରିପୋର୍ଟ କରାଯାଇଥିଲା।