മഹുവ മാത്രം ഉപജീവനമാർഗ്ഗമാവുമ്പോൾ

ഈ റിപ്പോർട്ടർ വിശദാംശങ്ങൾ കുത്തിക്കുറിക്കുമ്പോൾ ലജോ ദേവി കൌതുകത്തോടെ ആ ഡയറിയിലേക്ക് നോക്കുന്നുണ്ടായിരുന്നു. പെട്ടെന്ന് ആ കൌതുകം ഭയമായി രൂപാന്തരപ്പെട്ടു.

“ഇതൊക്കെ പൊലീസ് സ്റ്റേഷനിൽ കൊടുക്കാൻ പോവുകയാണോ?” അവർ മഗഹിയിൽ ചോദിച്ചു. ബിഹാറിലെ മഗധ മേഖലയിലെ സംസാരഭാഷയാണത്. മഹുവ മരത്തിലെ പൂക്കളിൽനിന്ന് മഹുവ (മധുക ലോംഗിഫോളിയ വാർ, ലാറ്റിഫോളിയ) മദ്യമുണ്ടാക്കുന്നതിനെക്കുറിച്ച് - അവരെ ജീവിക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന ഒരേയൊരു ഉപജീവനമാർഗ്ഗം - സംസാരിക്കുകയായിരുന്നു അവർ.

സംസാരിക്കാൻ ആദ്യം അവർ മടിച്ചുവെങ്കിലും, അവരുടെ വീടിന്റെ മൂലയിൽ രണ്ട് പാത്രങ്ങളിലായി പഴകിക്കൊണ്ടിരുന്ന എട്ട് കിലോഗ്രാം ശർക്കര അവരെ സംസാരിക്കാൻ നിർബന്ധിതയാക്കി. ഈ റിപ്പോർട്ടർ ആ പാത്രങ്ങളിലേക്ക് സൂക്ഷിച്ച് നോക്കിയപ്പോൾ അവർ കറുത്ത പോളിത്തീൻ ഷീറ്റുകളിട്ട് അവ മറച്ചുവെച്ചു. “ഹോളിക്ക് വിൽക്കാൻ വേണ്ടിയാണ് മദ്യമുണ്ടാക്കുന്നത്,” അവർ ധൃതിയിൽ പറയുന്നു.

വീട്ടിൽ മദ്യം വാറ്റുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ലജോ ദേവിയുടെ ആശങ്കയ്ക്ക് തക്കതായ കാരണമുണ്ട്. മഹുവ മദ്യമടക്കമുള്ള മദ്യങ്ങളും ലഹരിപാനീയങ്ങളും നിർമ്മിക്കുന്നതും, കൈവശംവെക്കുന്നതും വിതരണം ചെയ്യുന്നതും, ഉപയോഗിക്കുന്നതും, 2016-ലെ ബിഹാർ പ്രൊഹിബിഷൻ ആൻഡ് എക്സൈസ് ആക്ട് പ്രകാരം നിരോധിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ജീവപര്യന്തം നീളാവുന്ന ജയിൽ‌വാസമോ 1 രൂപ മുതൽ 10 ലക്ഷം രൂപവരെയുള്ള പിഴയോ ആണ് പിടിക്കപ്പെട്ടാലുള്ള ശിക്ഷ.

“ജീവിക്കാൻ‌വേണ്ടി മാത്രമാണ് ഇത് ചെയ്യുന്നത്,” അവർ പറയുന്നു. അതീവദുർബ്ബലമായ മുസാഹർ സമുദായത്തിലെ (ബിഹാറിൽ ഇവർ പട്ടികജാതിയിൽ‌പ്പെടുന്നു) ഭൂരഹിതയായ ഒരംഗമാണ് അവർ. അവർക്ക് കുഷ്ഠരോഗവുമുണ്ട്.

60 വയസ്സുള്ള അവർ, കുഷ്ഠരോഗത്തിന്റെ ലക്ഷണമായ വിരലുകളിലെ മൂറിവുകൾ കാട്ടിത്തരുന്നു. ആറുവർഷം മുമ്പ് ഭർത്താവ് ജാനകി മഞ്ജി മരിച്ചതും ഇതേ രോഗം വന്നാണ്. പ്രത്യക്ഷമായ ശാരീരിക വൈകല്യങ്ങളുള്ളവർക്ക് സംസ്ഥാന സർക്കാരിന്റെ ബിഹാർ ശതാബ്ദി ലെപ്പർ വെൽ‌ഫയർ സ്കീം അനുസരിച്ചുള്ള 1,500 രൂപയുടെ സാമ്പത്തികസഹായം ലഭിക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ ലജോ ദേവിക്ക് ഇതുവരെ ഒരു രൂപപോലും ഈ ഇനത്തിൽ കിട്ടിയിട്ടില്ല. “ഒരു സർക്കാർ ഉദ്യോഗസ്ഥനും ഇതുവരെ ഇതിനെക്കുറിച്ചന്വേഷിക്കാൻ എന്നെ സമീപിച്ചിട്ടില്ല,” അവർ പറയുന്നു.

വിരലിലെ മുറിവുകൾ കാരണം ഭൌതികമായ അദ്ധ്വാനം അവർക്ക് ബുദ്ധിമുട്ടാണ്. ജീവിക്കാൻ മറ്റ് മാർഗ്ഗങ്ങളുമില്ല. മഹുവ മദ്യം വാറ്റൽ മുസാഹറുമാരുടെ പരമ്പരാഗത തൊഴിലാണ്. നാല് പതിറ്റാണ്ടായി ലജോ ദേവി ഇത് ഉണ്ടാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

ഇടിഞ്ഞുപൊളിഞ്ഞ വീടിന്റെ മുമ്പിൽ നിന്ന് അവർ പറയുന്നു. “ഞാൻ മാസംതോറും 400 രൂപ ശർക്കരയ്ക്കും 25 രൂപ പശുച്ചാണകത്തിനും ചിലവാക്കും, അങ്ങിനെ 1,000 രൂപ സമ്പാദിക്കും.” ഇതിനുപുറമേ, വാർദ്ധക്യകാല പെൻഷൻ എന്ന നിലയ്ക്ക് സർക്കാരിൽനിന്ന് 400 രൂപയും അവർക്ക് കിട്ടുന്നുണ്ട്.

“45 കൊല്ലം മുമ്പ് ഞാൻ വിവാഹിതയായപ്പോൾത്തന്നെ ഭർത്താവിന് കുഷ്ഠരോഗമുണ്ടായിരുന്നു. ജോലിയൊന്നും ചെയ്യാൻ അദ്ദേഹത്തിന് സാധിച്ചിരുന്നില്ല. എന്റെ ചുറ്റുമുള്ള ആളുകൾ മദ്യം വാറ്റുന്നത് ആ ദിവസങ്ങളിൽ ഞാൻ കണ്ടു. അങ്ങിനെ ഞാനും ഇത് തുടങ്ങി.”

രണ്ടോ മൂന്നോ തവണ തന്നെ പൊലീസ് അറസ്റ്റ് ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിലും പൊലീസിന്റെ രേഖകളിൽ തന്റെ പേരില്ലെന്ന് ലജോ ദേവി പറയുന്നു. കുറച്ച് വർഷം മുമ്പ് അവർ വാറ്റ് നിർത്തി, ആടുകളെ വളർത്താൻ തുടങ്ങി. ഒരു പരിചയക്കാരിൽനിന്ന് രണ്ട് ആടുകളെ വാങ്ങി. അവയ്ക്ക് രണ്ട് കുട്ടികളുമുണ്ടായി, പക്ഷേ, വിധിവൈപരീത്യമെന്ന് പറയട്ടെ, ആരോ ആ നാല് ആടുകളേയും മോഷ്ടിച്ചു.

ആടുകൾ പോയതോടെ, അവർ മഹുവയിലേക്ക് വീണ്ടും തിരിഞ്ഞു. “ഇതുകൂടി നിർത്തിയാൽ പിന്നെ ഞങ്ങളെന്താണ് തിന്നുക”“?

ആളുകളുടേയും സ്ഥലങ്ങളുടേയും പേരുകൾ, സ്വകാര്യത മാനിച്ച് മാറ്റിയിട്ടുണ്ട്

പരിഭാഷ: രാജീവ് ചേലനാട്ട്