ಜೀವದಾಯಕ ನೀರು ವಿಷವಾದಾಗ

"ಆಗಷ್ಟೇ 12ನೇ ತರಗತಿಯ ಸ್ಟೇಟ್‌ ಬೋರ್ಡ್‌ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಬರೆದು ಮುಗಿಸಿದ್ದೆ. ಜೂನ್‌ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಕಲಾ ವಿಭಾಗದ ಫಲಿತಾಂಶ ಹೊರಬೀಳುವುದಿತ್ತು. ಮುಂದೆ ಏನು ಮಾಡಬೇಕು ಎನ್ನುವುದರ ಕುರಿತು ನನಗೂ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಇದ್ದಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ದೊಡ್ಡ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಸೇರಿ ಪದವಿ ಪಡೆಯುವ ಆಸೆಯಂತೂ ಇತ್ತು" ಎಂದು ಸಂಕೇತ್ ಲೋಖಂಡೆ ಹಳೆಯ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಮೆಲುಕು ಹಾಕುತ್ತಾ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅದು 2021ರ ಸಮಯ, ಆಗ 18 ವರ್ಷದ ಉಳಿದ ಯುವಕರಂತೆ ಅವರಲ್ಲೂ ಅತೀವ ಉತ್ಸಾಹವಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ನಿಟ್ಟುಸಿರು ಬಿಡುತ್ತಾರೆ, ಆ ನಿಟ್ಟುಸಿರೇ ಅವರನ್ನು ಹೈರಾಣಾಗಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅಂಗಳದಲ್ಲಿರುವ ಹೆಣೆದ ಮಂಚದ ಮೇಲೆ ಮೊಣಕಾಲಿಗೆ ಮೊಣಕೈ ಊರಿ ಕುಳಿತಿರುವ ಅವರ ದೇಹದಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ಆಯಾಸ ಎದ್ದು ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ವಾರದ ಡಯಾಲಿಸಿಸ್ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮುಗಿದು ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳಷ್ಟೇ ಆಗಿವೆ.

"ಬೋರ್ಡ್ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮುಗಿದ ಕೆಲವು ವಾರಗಳ ನಂತರ ಉಸಿರಾಟದ ತೊಂದರೆ ಶುರುವಾಯಿತು. ನಾಲ್ಕೈದು ಹೆಜ್ಜೆ ನಡೆದರೂ ವಿಪರೀತ ಸುಸ್ತಾಗುತ್ತಿತ್ತು," ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮಗನಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಸಿಗಲಿ ಎನ್ನುವ ಆಸೆಯಿಂದ ಅವರ ಪೋಷಕರು ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಮವಾದ ನಿಮಗಾಂವ್ ಭೋಗಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 64 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಅಹಲ್ಯಾನಗರದ (ಹಿಂದಿನ ಅಹಮದ್‌ನಗರ) ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಆದರೆ, ಸಂಕೇತ್ ಅವರ ಫಲಿತಾಂಶ ಹೊರಬರುವಷ್ಟರಲ್ಲಿ, ಅವರ ಎರಡು ಕಿಡ್ನಿಗಳು ಸಂಪೂರ್ಣ ವೈಫಲ್ಯಗೊಂಡಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಅವರು ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಇರಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಿತ್ತು.

"ನಮ್ಮ ಮಗನ ಕಾಯಿಲೆಗೆ ನಾವು ಕುಡಿಯುವ ನೀರೇ ಕಾರಣವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ವೈದ್ಯರು ಹೇಳಿದರು. ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಕೆರೆಯ ನೀರನ್ನೇ ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದೆವು, ಅದು ಕಲುಷಿತಗೊಂಡಿರಬೇಕು. ನಮ್ಮ ಮಗನಿಗೆ ಹುಷಾರಿಲ್ಲದಂತಾಗುವವರೆಗೂ ನಮಗೆ ಈ ವಿಷಯ ತಿಳಿಯಲೇ ಇಲ್ಲ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಸಂಕೇತ್ ಅವರ ತಾಯಿ 47 ವರ್ಷದ ಮನಿಷಾ.

ಅವರು ಅರ್ಧ ಶತಮಾನದ ಹಿಂದೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಹಳ್ಳವೊಂದಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಲಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾದ ಕೃತಕ ಮಣ್ಣಿನ ನೀರು ಕೊಯ್ಲು ರಚನೆಯಾದ 'ಪಾಜರ್ ತಲಾವ್'ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಹಳ್ಳಿಯ 330 ಕುಟುಂಬಗಳು ತಮ್ಮ ಮನೆಬಳಕೆ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ಅಗತ್ಯಗಳಿಗಾಗಿ ಈ ಕೆರೆಯನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ. ಆದರೆ, ಕಳೆದ 12ರಿಂದ 15 ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾನ್ಸರ್ ಮತ್ತು ಕಿಡ್ನಿ ವೈಫಲ್ಯದ ಪ್ರಕರಣಗಳು ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿವೆ.

"ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಕಲುಷಿತ ನೀರನ್ನು ಕುಡಿಯುವುದರಿಂದ ಕಿಡ್ನಿಗಳು ಹಾನಿಗೊಳಗಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ವೈದ್ಯರು ನಮ್ಮನ್ನು ಎಚ್ಚರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ನಮ್ಮೂರಿನ ಅನೇಕರು ಕಿಡ್ನಿ ವೈಫಲ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿದ್ದಾರೆ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಮನಿಷಾ. ನಾನು ಈ ವರದಿಗೆಂದು ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದಾಗಲೇ ಕನಿಷ್ಠ ಒಬ್ಬ ಸದಸ್ಯನಾದರೂ ಡಯಾಲಿಸಿಸ್‌ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿರುವ ಐದು ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದೇನೆ.

ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ್ ಬೋರ್ಗೆ ಅವರದ್ದು ಅಂತಹ ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. "ನನ್ನ ಸಂಸಾರವೇ ನಾಶವಾಗಿ ಹೋಗಿದೆ" ಎಂದು 46 ವರ್ಷದ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ್ ತಮ್ಮ ಪತ್ನಿ ಮಾಯಾ ಬೋರ್ಗೆ ಅವರ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾ ಅಳಲು ತೋಡಿಕೊಂಡರು. ಮಾಯಾ ಅವರಿಗೆ 34ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಮಟ್ಟದ ಕಿಡ್ನಿ ಸಮಸ್ಯೆಯಿರುವುದು ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು, 2022ರಿಂದ ಅವರು ವಾರಕ್ಕೆ ಮೂರು ಬಾರಿ ಡಯಾಲಿಸಿಸ್‌ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ಒಳಗಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹತ್ತಿರದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕೇಂದ್ರವಾದ ರಂಜನಗಾಂವ್‌ನ ಕಾರ್ಖಾನೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಗುತ್ತಿಗೆ ಕಾರ್ಮಿಕರಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ್ ಅವರಿಗೆ, ಪತ್ನಿಯ ಆರೈಕೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಕರೆದೊಯ್ಯಲು ಸಮಯದ ಅಭಾವ ಕಾಡುತ್ತದೆ.

ಅವರು ಬೇರೆ ದಾರಿಯಿಲ್ಲದೆ ಪತ್ನಿಯನ್ನು ವಾಡಗಾಂವ್ ಶೇರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ತವರು ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ, ಇತ್ತ ಇವರ ಇಬ್ಬರು ಹದಿಹರೆಯದ ಮಕ್ಕಳು ಹಾಸ್ಟೆಲ್ಲಿನಲ್ಲಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. "ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಸಿಗೋದು 9,000 ರೂಪಾಯಿಗಳು. ನನ್ನ ಸಂಪಾದನೆ ಪೂರ್ತಿ ಅವಳ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೇ ಖರ್ಚಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಕುಟುಂಬಗಳು ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅಪಾರ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡವನ್ನೂ ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಸಂಕೇತ್ ಕೂಡ ವಾರಕ್ಕೆ ಎರಡು ಬಾರಿ ತನ್ನ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಸಹೋದರನೊಂದಿಗೆ ಬೈಕಿನಲ್ಲಿ 14 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದ ಶಿರೂರು ತಾಲ್ಲೂಕಿನ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಾಗಿ ಅಲೆಯುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಡಯಾಲಿಸಿಸ್‌ಗೆ 3,000 ರೂಪಾಯಿ ವೆಚ್ಚವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಔಷಧಿಗಳ ಖರ್ಚನ್ನೂ ಸೇರಿಸಿದರೆ, ಅವರ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ತಿಂಗಳಿಗೆ 34,000ದಿಂದ 40,000 ರೂಪಾಯಿಗಳವರೆಗೆ ಹಣ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

"ಖರ್ಚುಗಳನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಲು ಈವರೆಗೆ ಆರು ಹಸು ಮತ್ತು ಎಮ್ಮೆಗಳನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ್ದೇವೆ. ಒಂದೊಂದು ಜಾನುವಾರನ್ನು ಮಾರಿದಾಗ 50,000ದಿಂದ 60,000 ರೂಪಾಯಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಈಗ ನಮ್ಮ ಬಳಿ ಕೇವಲ ಏಳು ಅಥವಾ ಎಂಟು ಜಾನುವಾರುಗಳಷ್ಟೇ ಉಳಿದಿವೆ" ಎಂದು ಮನಿಷಾ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. "ನಾವು ತಾನೇ ಏನು ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯ? ಬದುಕನ್ನು ಬಂದಂತೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ ಅಷ್ಟೇ."

ಕೆರೆಯ ನೀರು ಕಲುಷಿತಗೊಂಡಿರುವುದರಿಂದ ಜನರಷ್ಟೇ ಸಮಸ್ಯೆ ಎದುರಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಊರಿನ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಹೊಲಗಳ ಮೇಲೂ ಗಂಭೀರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ. "ಎವಢ್ಯಾ ಚಿಂಚಾ, ಕೈರ್ಯಾ, ಪೇರೂ, ಜಾಂಬೂಳ್ ಖಾಲ್ಲಿತ್ ನಾ ತಲಾವಾವರ್ ಕಿ ಖಾವೂನ್ ಖಾವೂನ್ ಕಂಟಾಳಾ ಯಾಯಚಾ. ಇತ್ಕಿ ಭರಭರಾಟಿ ಹೋತಿ ಜಮಿನಿಲಾ ಯಾ ತಲಾವಾಮುಳೆ [ಈ ಕೆರೆಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಹುಣಸೆ, ಮಾವು, ಸೀಬೆ ಮತ್ತು ನೇರಳೆ ಹಣ್ಣುಗಳು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದವು ಎಂದರೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ತಿಂದು ತಿಂದು ನಮಗೆ ಸಾಕಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಕೆರೆಯಿಂದಾಗಿ ನಮ್ಮ ಭೂಮಿ ಅಷ್ಟು ಫಲವತ್ತಾಗಿತ್ತು]" ಎಂದು 40 ವರ್ಷದ ಸುಪ್ರಿಯಾ ಪಾವ್ಶೆ ಅವರು ಕೆರೆಯ ದಡದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಾ ಹಳೆಯ ದಿನಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ ಇಂದು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬದಲಾಗಿದೆ. ಕೆರೆಯ ಅಂಚುಗಳಲ್ಲಿ ಬಿಳಿ ನೊರೆಯ ಪದರ ತೇಲುತ್ತಿರುವುದು ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಬಹುತೇಕ ಮರಗಳು ಕಪ್ಪಾಗಿ ಒಣಗಿ ಹೋಗಿವೆ. ಕೆರೆಯ ಕಪ್ಪು ಮಣ್ಣು ಜಿಡ್ಡಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು, ನಡೆಯುವಾಗ ಚಪ್ಪಲಿಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದೆ. ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗಾಳಿ ಕೂಡ ದುರ್ವಾಸನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ.

"ಆ ಕಂಪನಿ ನಮ್ಮ ಇಡೀ ಊರನ್ನೇ ಸರ್ವನಾಶ ಮಾಡಿಬಿಟ್ಟಿದೆ" ಜ್ಞಾನೇಶ್ವರ್ ನಮ್ಮನ್ನು ಸಮಸ್ಯೆಯ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಕರೆದೊಯ್ದರು. ಆ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೆಸರು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಎನ್ವಿರೋ ಪವರ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್ (ಎಮ್‌ಇಪಿಎಲ್)‌. ಈ ಖಾಸಗಿ ಸಂಸ್ಥೆ ಪುಣೆ ಸಮೀಪದ ರಂಜನಗಾಂವ್‌ ಎನ್ನುವಲ್ಲಿ 'ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಪಾಯಕಾರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಮತ್ತು ವಿಲೇವಾರಿ ಘಟಕ'ವನ್ನು ನಡೆಸಲು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ (ಎಮ್‌ಪಿಸಿಬಿ) ಪರವಾನಗಿ ಮತ್ತು ಜಾಗವನ್ನು ಪಡೆದಿತ್ತು. 2007ರಲ್ಲಿ ಇದರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ನಿಮಗಾಂವ್ ಭೋಗಿಯಿಂದ ಕೆಲವು ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಈ ಘಟಕದ ಹಿಂಭಾಗದ ಗೋಡೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು.

"ಆ ಕಂಪನಿಯವರು ನಮಗೆ ತಪ್ಪು ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿ ಮೋಸ ಮಾಡಿದರು" ಎಂದು 45 ವರ್ಷದ ಗುಲಾಬ್ ಜಾಧವ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. "ಇಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಅವರು ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಿದ್ದರು." ಈ ಘಟಕವು ಹಲವಾರು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಿಂದ ಬರುವ ವಿಷಕಾರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಸಂಸ್ಕರಿಸಲಿದೆ ಎನ್ನುವ ಕನಿಷ್ಠ ಕಲ್ಪನೆಯೂ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಿಗೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. "ಅಲ್ಲದೆ, ಈ ಘಟಕವು ತಲೆ ಎತ್ತಿದ ಭೂಮಿಯು ರಂಜನಗಾಂವ್ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ನಿಗಮಕ್ಕೆ (ಎಮ್‌ಐಡಿಸಿ) ಸೇರಿದ್ದಾಗಿತ್ತು, ಹಾಗಾಗಿ ಅವರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ಮಾಡುವ ಅಧಿಕಾರ ನಮಗಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಅವರು ಮುಂದುವರೆದು ಹೇಳಿದರು. ಆದರೆ ಮುಂದಿನ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಕಂಪನಿಯು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಬಿಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಲುಷಿತ ನೀರಿನಿಂದಾಗಿ ಗುಲಾಬ್ ಅವರು ತಮ್ಮ 150 ಸೀತಾಫಲ ಮತ್ತು 45 ಸೀಬೆಹಣ್ಣಿನ ಮರಗಳಿದ್ದ ತೋಟವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು.

"ನಮ್ಮ ಬಳಿ ಎಲ್ಲವೂ ಇತ್ತು. ಈ ಕೆರೆಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿಯೇ ನಮ್ಮ ಭೂಮಿ ಅಷ್ಟು ಫಲವತ್ತಾಗಿತ್ತು" ಎನ್ನುವ ಸುಪ್ರಿಯಾ ಅವರು ಕೂಡ ಕಳೆದ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಮೂರು ಎಕರೆ ಜಮೀನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. "ಪಾನಿ ಹೋತಾ, ಜಮೀನ್ ಹೋತಿ [ನಮ್ಮ ಬಳಿ ನೀರಿತ್ತು, ಭೂಮಿಯಿತ್ತು." ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂದರೆ, ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬರಗಾಲ ಪೀಡಿತವಾಗಿದ್ದ ಈ ಹಳ್ಳಿಯ ಚಿತ್ರಣವನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿದ್ದು ಇದೇ ಕೆರೆಯಾಗಿತ್ತು.

"1972ರ ಬರಗಾಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರದ 'ಪಾನಿ ಅಡವಾ, ಪಾನಿ ಜಿರವಾ' [ನೀರನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿ, ನೀರನ್ನು ಇಂಗಿಸು] ಅಭಿಯಾನದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಈ ಕೆರೆಯನ್ನು ತೋಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆಗ ನಮ್ಮ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಭೀಕರ ಬರಗಾಲ ಕಾಡುತ್ತಿತ್ತು" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಸುಪ್ರಿಯಾ. ಆದರೆ ಮುಂದೆ "ಈ ಕೆರೆಯಿಂದಾಗಿ ಅಂತರ್ಜಲ ಮರುಪೂರಣಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಜನರು ತಮ್ಮ ಹೊಲಗಳಲ್ಲಿ ಬಾವಿಗಳನ್ನು ತೋಡಿಕೊಂಡರು. 2000ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ ತಂದೆ ತಮ್ಮ ಉಳಿತಾಯದಿಂದ ಮೂರು ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಿ 5-ಪಾರಸ್ [55 ಅಡಿ] ಆಳದ ಬಾವಿ ತೋಡಿಸಿದ್ದರು" ಎನ್ನುತ್ತಾ ಈಗ ಕಲುಷಿತ ನೀರು, ಮುಳ್ಳಿನ ಪೊದೆಗಳು ಮತ್ತು ಎತ್ತರದ ಹುಲ್ಲಿನಿಂದ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿರುವ ತಮ್ಮ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯ ಒಂದು ಭಾಗದತ್ತ ಅವರು ಬೆರಳು ಮಾಡಿ ತೋರಿಸಿದರು.

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗಗಳಂತೆ ಮಳೆಯಾಶ್ರಿತ ಕೃಷಿಯನ್ನೇ ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿರುವ ಈ ಹಳ್ಳಿಗೆ ಪಾಜರ್ ತಲಾವ್ ಜೀವನಾಡಿಯಾಗಿತ್ತು. ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಸಾಗುವಳಿಯಲ್ಲಿರುವ ಒಟ್ಟು 163 ಲಕ್ಷ ಹೆಕ್ಟೇರ್ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ 76ರಷ್ಟು ಭಾಗ ಇಂದಿಗೂ ನೀರಾವರಿಗೆ ಮಳೆಯನ್ನೇ ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ.

"ಹಿಂದೆ ವರ್ಷವಿಡೀ ಬೆಳೆಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದೆವು — ಈರುಳ್ಳಿ, ಶೇಂಗಾ, ಜೋಳ, ಸಜ್ಜೆ, ಅಷ್ಟೇ ಏಕೆ ಕಬ್ಬನ್ನು ಕೂಡ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಕಿತ್ತಳೆ, ಸೀಬೆ ಮತ್ತು ಮಾವಿನ ತೋಟಗಳಿದ್ದವು. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ಮೋಟಾರ್ ಮತ್ತು ಪೈಪ್‌ಲೈನ್‌ ಅಳವಡಿಸಿ ಬಾವಿ ನೀರನ್ನು ಮನೆಗೂ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದರು" ಎಂದು ಸುಪ್ರಿಯಾ ಹಳೆಯ ದಿನಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. "ನಾವು ಇದೇ ನೀರನ್ನು ಬೊಗಸೆಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದು ಕುಡಿದಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೆ ಈಗ ಆ ನೀರನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರೂ ಸಾಕು, ಚರ್ಮ ತುರಿಸಲು ಶುರುವಾಗಿ ಕಪ್ಪಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿರುವ ಘಟಕದಿಂದ ಹರಿದುಬರುತ್ತಿರುವ ಈ ಅಪಾಯಕಾರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಕೆರೆಯ ನೀರನ್ನು ವಿಷವಾಗಿಸಿದೆ."

ಘಟಕದಿಂದ ಕೆಳಮುಖವಾಗಿ ಹರಿಯುವ ಕಲುಷಿತ ನೀರು ಮಳೆನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಇಂಗುತ್ತಿದೆ. "ಕೃಷಿ ಇಳುವರಿ ಕುಸಿದಿದೆ, ಹಣ್ಣಿನ ತೋಟಗಳು ಹೂ ಬಿಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿವೆ ಮತ್ತು ನೀರು ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ ವಾಸನೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ನೀರು ಕೊಳೆತ ಶವದ ವಾಸನೆ ಹೊಂದಿದ್ದು, ಸಂಜೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಈ ದುರ್ವಾಸನೆ ಇನ್ನೂ ಭೀಕರವಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಅವರು ಮುಂದುವರೆದು ಹೇಳಿದರು.

"ಹಿಂದೆ ಈ 'ಡಕಲಿ'ಗಳಲ್ಲಿ ಕುಡಿಯಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ ಶುದ್ಧ ನೀರಿರುತ್ತಿತ್ತು; ಹಸುಗಳು ಮತ್ತು ಆಡುಗಳು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದು ನೀರು ಕುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದವು" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ 65 ವರ್ಷದ ಬಾಪು ದಶರಥ್ ಜಾಧವ್. ಕೆರೆಯ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ದನಕರುಗಳನ್ನು ಮೇಯಿಸಲು ತಂದಿದ್ದ ಅವರು, ಅಲ್ಲಲ್ಲಿ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿರುವ ಸಣ್ಣ ನೀರಿನ ಹೊಂಡಗಳತ್ತ ಬೆರಳು ಮಾಡಿ ತೋರಿಸಿದರು. ಮೇಲ್ಭಾಗದ ಘಟಕದಿಂದ ಹರಿದುಬರುತ್ತಿರುವ ಈ ವಿಷಕಾರಿ ದ್ರವ ಈಗ ಈ ಸಣ್ಣ ಗುಂಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಖರಣೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿನ ಮಣ್ಣನ್ನು ಗಾಢ ಕೆಂಪು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗಿಸಿದೆ.

"ಕೆರೆಯ ಮೇಲೂ ಈಗ ಎಣ್ಣೆಯ ಪದರ ತೇಲುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ನಾವು ಕುಡಿಯುವ ನೀರನ್ನು ಕಾಸು ಕೊಟ್ಟು ಖರೀದಿಸಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಂದಿದೆ" ಎಂದು ಬಾಪು ಪಂಚಾಯತ್ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ಗ್ರಾಮದಾದ್ಯಂತ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿರುವ ಐದು 'ಫಿಲ್ಟರ್ ಘಟಕಗಳ' ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದರು. "ನಾವು 10 ಲೀಟರ್ ನೀರಿಗೆ ಐದು ರೂಪಾಯಿ ಕೊಡುತ್ತೇವೆ. ಇದು ನಮಗೆ ಕೈಗೆಟಕುವ ದರವಲ್ಲ. ಶುದ್ಧ ನೀರಿಗಾಗಿ ನಾವು ಹೀಗೆ ಎಷ್ಟು ಅಂತ ಖರ್ಚು ಮಾಡುತ್ತಾ ಇರಲು ಸಾಧ್ಯ?" ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.

"ಅನೇಕ ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಅವರು ಈ ಕಲುಷಿತ ನೀರನ್ನು ಬಿಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದಾರೆ. ಇದು ಖಂಡಿತವಾಗಿಯೂ ಅಂತರ್ಜಲದ ಜೊತೆಗೂ ಬೆರೆತಿರಲೇಬೇಕು. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಲೇ ಇಡೀ ಭೂಮಿ ಈಗ ಬಂಜರಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ." ಬಾಪು ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆರು ಎಕರೆ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದರಲ್ಲಿ ಸೀಬೆ ತೋಟವೂ ಸೇರಿತ್ತು. "ಈಗ ನನ್ನ ಬಳಿ ಇರುವುದು ಕೇವಲ ಈ ಜಾನುವಾರುಗಳು ಮಾತ್ರ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅವರು. ಆದರೆ ಈ ದನಕರುಗಳು ಕೂಡ ಇಲ್ಲಿ ಮೇಯುವಾಗ ಅಥವಾ ಇಲ್ಲಿನ ನೀರು ಕುಡಿದಾಗ ಅನಾರೋಗ್ಯಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತಿವೆ.

"ಅವುಗಳಿಗೆ ಚರ್ಮದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಕಾಡುತ್ತಿವೆ ಮತ್ತು ಕಣ್ಣುಗಳಲ್ಲಿ ಸದಾ ನೀರು ತುಂಬಿರುತ್ತದೆ. ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಕೊಡಿಸಿದರೆ ಆ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಗುಣವಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ. ನನ್ನ ಹಸುಗಳು ಈ ಕೆರೆಯ ನೀರು ಕುಡಿದರೆ ಕೊಡುವ ಹಾಲಿನ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಬಾಪು. ಹಾಲು ಮಾರುವುದರಿಂದ ಬರುವ ತಿಂಗಳ ಆದಾಯ ದನಕರುಗಳ ಮೇವಿನ ಖರ್ಚಿಗೂ ಸಾಲುತ್ತಿಲ್ಲ. "ಅನೇಕರು ತಮ್ಮ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನೇ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅವುಗಳನ್ನು ಮೇಯಿಸಲು ಇಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆಲ್ಲೂ ಜಾಗವಿಲ್ಲ. ನಾವಾದರೂ ಏನು ಮಾಡುವುದು?"

ಊರಿನ ಪಶುವೈದ್ಯರಾದ ಡಾ. ವಿಜಯ್ ಕಾಸ್ಕರ್ ಹಲವು ದನಗಳ ಸಾವಿಗೆ ಸಾಕ್ಷಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. “ಹಸುಗಳಲ್ಲಿ ಬಂಜೆತನ, ಹೊಟ್ಟೆಯ ಸೋಂಕು, ಕಣ್ಣಿನ ಸೋಂಕು, ಮೂತ್ರಾಶಯದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಮತ್ತು ಚರ್ಮದ ಗಾಯಗಳು ಈಗ ಬಹಳ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ. ಕಲುಷಿತ ನೀರನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದ ತಕ್ಷಣವೇ ಅವುಗಳಿಗೆ ತುಂಬಾ ತುರಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ, ಚರ್ಮದಲ್ಲಿ ಗಾಯಗಳು ಆಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆ ಗಾಯಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ಗ್ಯಾಂಗ್ರೀನ್ ಆಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತವೆ” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಕಲುಷಿತ ನೀರಿನ ಸೇವನೆಯಿಂದಲೇ ಜನರಿಗೆ ಸಮಸ್ಯೆಯಾಗುತ್ತಿದೆಯೇ ಎನ್ನುವ ಕುರಿತು ಇದುವರೆಗೆ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸಂಶೋಧನೆ ನಡೆದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ಭಾರತ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಹಲವಾರು ಇತರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಪ್ರಾಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯರ ಮೇಲೆ ವಿಷಕಾರಿ ನೀರು ಎಂತಹ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಲ್ಲದು ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿವೆ. ನಮ್ಮ ದೇಶದ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಮಾಲಿನ್ಯವೆನ್ನುವುದು ವ್ಯಾಪಕ ಮಟ್ಟದ ಸಮಸ್ಯೆ. 2024ರ ವರದಿಯೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ, ದೇಶದ 440 ಜಿಲ್ಲೆಗಳಲ್ಲಿ ನೈಟ್ರೇಟ್ ಅಂಶವು ಅನುಮತಿಸಲಾದ ಮಿತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ 32 ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಸೇರಿದ್ದು, ಪುಣೆ ಕೂಡ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇದು ಕುಡಿಯುವ ನೀರು ಮತ್ತು ಕೃಷಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟದ ಬೆದರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

ನಿಮಗಾಂವ್ ಭೋಗಿಯ ಜನರು ಕಳೆದ ಒಂದು ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದಾರೆ. "ನಾವು ಕಂಪನಿಯ ಗೇಟಿನ ಎದುರು ಉಪವಾಸ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ನಡೆಸಿದ್ದೆವು. ಎಂಪಿಸಿಬಿ ಕಚೇರಿಯ ಮುಂದೆ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದೇವೆ. ರಂಜನಗಾಂವ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಸ್ತಾ ರೋಕೋ ಕೂಡಾ ನಡೆಸಿದ್ದೇವೆ. ಹೀಗೆ ಲೆಕ್ಕವಿಲ್ಲದಷ್ಟು ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದ್ದೇವೆ. ಕಂಪನಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಆಗ್ರಹಿಸಿ ಹಾಗೂ ನಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯಕರ ಬದುಕಿನ ಹಕ್ಕಿಗಾಗಿ ಸತತವಾಗಿ ಹೋರಾಟಗಳನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ" ಎಂದು ಗ್ರಾಮದ ಮಾಜಿ ಉಪಸರಪಂಚ ಲಕ್ಷ್ಮಣ್ ಸಾಂಬಾರೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಶಿರೂರ್ ಲೋಕಸಭಾ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಸಂಸದ ಅಮೋಲ್ ಕೋಲ್ಹೆ ಸಂಸತ್ತಿನ ಶೂನ್ಯವೇಳೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿ, ಕೇಂದ್ರ ಮಾಲಿನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಂಡಳಿಯು ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ಮಾಡಿದರು. ಮಂಡಳಿಯ ತಪಾಸಣೆಯ ನಂತರ ನೀಡಿದ ವರದಿಯು ಜಾನುವಾರುಗಳು, ಮಣ್ಣು ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಮಾಲಿನ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಮಾಡಿದ್ದ ಅವಲೋಕನಗಳನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸಿತು. ಕಂಪನಿಯ ಆವರಣದ ಗೋಡೆಯ ಕೆಳಗಿರುವ ಚರಂಡಿಯಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತಿರುವ ಕಲುಷಿತ ನೀರು ನೇರವಾಗಿ 'ಪಾಜರ್ ತಲಾವ್' ಕಡೆಗೆ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಗಮನಿಸಿದರು. ಕೆರೆಯ ಸಮೀಪವಿರುವ ಬಾವಿಯ ಅಂತರ್ಜಲದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದಾಗ, ಅದರಲ್ಲಿ ಸಲ್ಫೈಡ್ ಮತ್ತು ಸಯನೈಡ್‌ ರೀತಿಯ ಹಾನಿಕಾರಕ ವಿಷಕಾರಿ ಅಂಶಗಳಿರುವುದು ಪತ್ತೆಯಾಯಿತು.

ಘಟಕದ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ 2016ರ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣಾ ನಿಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಸಿಪಿಸಿಬಿ ಮಾರ್ಗಸೂಚಿಗಳ ಅನುಷ್ಠಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಗಂಭೀರ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ. ಮಳೆನೀರು ಹರಿಸುವ ಚರಂಡಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆ, ಸಂಪರ್ಕ ರಸ್ತೆಗಳು ಮತ್ತು ಲೀಚೇಟ್ (ಘನತ್ಯಾಜ್ಯ ವಿಲೇವಾರಿ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನೀರು ಇಂಗಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಕಲುಷಿತ ದ್ರವ) ಸಂಸ್ಕರಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಸೇರಿದಂತೆ ಘಟಕದ ವಿನ್ಯಾಸ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸದಲ್ಲಿನ ಕ್ರಮಬದ್ಧತೆಯನ್ನು ಈ ನಿಯಮಗಳು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಿವೆ. ಇವುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಅಂತರ್ಜಲದ ಗುಣಮಟ್ಟ ಪರೀಕ್ಷೆಗಾಗಿ ಬಾವಿಗಳು, ಸುತ್ತಲೂ ಬೇಲಿ ಮತ್ತು ಗೇಟ್‌ ಅಳವಡಿಸುವುದನ್ನು ಸಿಪಿಸಿಬಿ ಕಡ್ಡಾಯ ಮಾಡಿದೆ. ಅಪಾಯಕಾರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯದ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದ ಜನರನ್ನು ಮತ್ತು ಪರಿಸರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಈ ನಿಯಮಗಳ ಪಾಲನೆ ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಮಂಡಳಿಯ ತಪಾಸಣೆಯ ನಂತರ ಎದುರಾದ ಒತ್ತಡದ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಎಮ್‌ಇಪಿಎಲ್‌ ಸಂಸ್ಥೆ ಘಟಕದ ಸುತ್ತಲೂ ತಡೆಗೋಡೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಅನಿವಾರ್ಯತೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು.

ಆದರೆ ಕಲುಷಿತ ನೀರಿನ ಸೋರಿಕೆ ಈಗಲೂ ಮುಂದುವರೆದಿದೆ. ಗೋಡೆಯ ಒಂದು ತೆರೆದ ಭಾಗವನ್ನು ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಕಾಂಕ್ರೀಟ್ ಸ್ಲ್ಯಾಬ್‌ ಬಳಸಿ ಮುಚ್ಚಲಾಗಿದೆ. ಅದರ ಮೂಲಕ ಕಂಪನಿಯ ಕಾರ್ಮಿಕರು ದ್ರವತ್ಯಾಜ್ಯವನ್ನು ಹೊರಬಿಡುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನಾವು ವಿಡಿಯೋ ಕೂಡ ಮಾಡಿದ್ದೇವೆ" ಎಂದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಊರಿನ ಸರಪಂಚರಾಗಿರುವ ಜ್ಯೋತಿ ಸಾಂಬಾರೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. "ಈ ಕಂಪನಿಯಿಂದ ನಮಗಾಗಿರುವ ಹಾನಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಲು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಮಿತಿಯೊಂದನ್ನು ರಚಿಸಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು ನಮ್ಮ ಆಗ್ರಹ" ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು.

ಈ ವಿಷಯವು 2025 ರಿಂದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಸಿರು ನ್ಯಾಯಾಧಿಕರಣದ (ಎನ್‌ಜಿಟಿ) ಮುಂದಿದೆ. ಅಪಾಯಕಾರಿ ದ್ರವವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುವುದನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. 2026ರ ಫೆಬ್ರವರಿ ತಿಂಗಳ ವಿಚಾರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಎನ್‌ಜಿಟಿಯು ಮಾರ್ಚ್ 16-17ರಂದು ಎರಡು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೀಲನೆ ನಡೆಸಲು ಆರು ಸದಸ್ಯರ ಸಮಿತಿಯನ್ನು ರಚಿಸಿತ್ತು. ಸಮಿತಿ ಎನ್‌ಜಿಟಿಯ ಮುಂದಿನ ವಿಚಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವರದಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲಿದೆ.

ಕಂಪನಿಯಿಂದ ನೇರ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ನಾವು ನಡೆಸಿದ ಇದುವರೆಗಿನ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಫಲವಾದವು. ಆದರೆ, ಕಂಪನಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಬಿಬಿಸಿ ಮರಾಠಿ ಜೊತೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ, ಆ ಭಾಗದ ನೀರು ಮತ್ತು ಮಣ್ಣು ಕಲುಷಿತಗೊಳ್ಳುತ್ತಿರುವುದರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕಂಪನಿಯ ಯಾವುದೇ ಪಾತ್ರವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ನಿಮಗಾಂವ್ ಭೋಗಿ ಗ್ರಾಮವಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ, ಅದರ ಆಚೆಗಿನ ಗ್ರಾಮಗಳಾದ ಕರ್ದೆಲವಾಡಿ, ಅನ್ನಾಪುರ ಮತ್ತು ಅಹಮದಾಬಾದ್‌ನ ಜನರು ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಜಮೀನುಗಳು ಬಂಜರಾಗುತ್ತಿವೆ, ಜನರು ಮತ್ತು ಜಾನುವಾರುಗಳು ಕಾಯಿಲೆಗೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತಿವೆ ಎಂದು ದೂರುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

"ನಮ್ಮ ಜನರಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗಬೇಕು. ಜೊತೆಗೆ ಈ ಕಂಪನಿ ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೋಗಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು ನಮ್ಮ ಬೇಡಿಕೆ. ನಮ್ಮ ಜಮೀನು ಈಗ ಬೆಲೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಫಲವತ್ತತೆ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವ ಈ ಜಮೀನನ್ನು ಅಥವಾ ವಾತಾವರಣ ಕಲುಷಿತಗೊಂಡಿರುವ ಈ ಊರಿನಲ್ಲಿನ ಮನೆಯನ್ನು ಯಾರು ತಾನೆ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ? ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಬೆಲೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಗೆ ಮಾರಲು ಹೊರಟರೂ ಕೊಳ್ಳಲು ಯಾರೂ ಮುಂದೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ನಾವು ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಹೋಗುವುದು ಸಾಧ್ಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಇದು ನಮ್ಮ ಪಾಲಿನ ಜೈಲಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಜ್ಯೋತಿ.

ಆದರೆ ಸಂಕೇತ್‌ ಅವರಿಗೆ ಒಮ್ಮೆ ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬಿದ್ದರೆ ಸಾಕೆನ್ನಿಸಿದೆ. "ನನಗೆ ಕಾಲೇಜಿಗೆ ಹೋಗಿ ಓದಬೇಕೆನ್ನುವ ಆಸೆ ಬಹಳವಿದೆ. ಆದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ನನ್ನ ದೇಹ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತಿಲ್ಲ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅವರು. ತಾನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಉಸಿರಾಡಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು ಅವರ ಬಯಕೆ. ಪಾಜರ್‌ ತಲಾವ್‌ ಕೂಡ ಸ್ವಚ್ಛಂದ ಉಸಿರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಪರದಾಡುತ್ತಿದ್ದು, ಪುನಶ್ಚೇತನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದೆ.

ಅನುವಾದ: ಶಂಕರ. ಎನ್. ಕೆಂಚನೂರು