আৰু অলপ তেজ শুহিব দিব লাগিছিল

চিকিত্সাৰ অংশ হিচাপে শৰীৰৰ অতিৰিক্ত তেজ বাহিৰ কৰি দিয়াৰ প্ৰথা প্ৰায় ৩,০০০ বছৰ ধৰি চলিছিল।

এই ধাৰণাৰ জন্ম হৈছিল হিপ্পক্ৰেটিচৰ সৈতে। সেয়া মধ্যযুগত ইউৰোপত বৰকৈ জনপ্ৰিয় হৈছিল - যে দেহৰ চাৰিটা উপাদান - তেজ, শ্লেষ্মা, তিক্ত পিত্ত আৰু হালধীয়া পিত্তৰ ভাৰসাম্যহীনতাই ৰোগৰ মূল কাৰণ। হিপ্পক্ৰেটিচৰ পিছত, ৫০০ বছৰ পাৰ হ’ল - গেলেনে ঘোষণা কৰিলে যে তেজেই হৈছে আটাইতকৈ ডাঙৰ ৰস। এই ধাৰণা আৰু শল্যচিকিত্সাৰ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষাৰ লগত প্ৰায়ে অন্ধবিশ্বাস যোগ হোৱাৰ ফলত জন্ম হ’ল দেহৰ পৰা তেজৰ ক্ষৰণ হ’ব দিয়াৰ প্ৰথা - বেয়া তেজ ওলাই যাবলৈ দিয়াৰ চিকিত্সা পদ্ধতি, যদিহে আপুনি ৰোগীক বচাব বিচাৰে।

আৰম্ভণিতে বেয়া তেজ উলিয়াই দিবৰ বাবে জোক ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। জোকবিধ আছিল ঔষধি জোক হিৰুডো মেডিচিনেলিচ। আমি কেতিয়াও জানিব নোৱাৰিম কিমান মানুহে এই ৩,০০০ বছৰত উক্ত চিকিত্সা পদ্ধতিৰ ফলত প্ৰাণ হেৰুৱালে। ডাক্তৰৰ চিকিত্সা সংক্ৰান্ত আদৰ্শগত ভ্ৰান্ত ধাৰণাৰ ফলত কিমান মানুহ শৱত পৰিণত হ’ল, কিমান মানুহে ৰক্তক্ষৰণৰ ফলত প্ৰাণ হেৰুৱালে। আমি জানো যে ইংলেণ্ডৰ ৰজা দ্বিতীয় চাৰ্লছৰ মৃত্যুৰ আগত তেওঁৰ দেহৰ পৰা ২৪ আউঞ্চ (৭০৯.৭৬৫ মিলিলিটাৰ) তেজ উলিয়াই পেলোৱা হৈছিল। তাকো তেওঁৰ নিজৰ অনুৰোধত, যাতে তেওঁ গলৰ সংক্ৰমণৰ পৰা মুক্তি পাব পাৰে - তাৰ পিছতে তেওঁৰ মৃত্যু ঘটিছিল।

ক’ভিডে আমাক নব্য উদাৰবাদ, দৰাচলতে পুঁজিবাদৰ এক বিশদ আৰু সুন্দৰ মৰণোত্তৰ পৰীক্ষা কৰি দেখুৱালে। শৱ আমাৰ টেবুলত - দিন-দুপৰত। প্ৰতিডাল শিৰা-উপশিৰা, ধমনী, অংগ-প্ৰত্যংগ আৰু হাড়ে আমাৰ মুখলৈ চাই আছে। আপুনি আটাইবোৰ জোক তাত দেখিব - ব্যক্তিগতকৰণ, ক’ৰ্পৰেট গোলকীকৰণ, সম্পদৰ চূড়ান্ত একত্ৰীকৰণ, আমাৰ সামূহিক স্মৃতিয়ে ঢুকি নোপোৱা পৰ্য্যায়ৰ সামাজিক অসমতা। সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক অশুভ শক্তিবোৰে এনেকৈ সমাজখনৰ তেজ শুহিছে যে কৰ্ম কৰি খোৱা চাম সৰ্বস্বান্ত হৈছে - সমুচিত মৰ্য্যাদাসম্পন্ন মানৱীয় জীৱন এটা জীয়াবলৈকো তেওঁলোকে পোৱা নাই।

উনৈশ শতিকাত ইউৰোপত ৩,০০০ বছৰ পুৰণি ৰক্তক্ষৰণৰ পৰম্পৰাই একেবাৰে শীৰ্ষ পৰ্য্যায় পালে। উনৈশ শতিকাৰ শেষৰ ফালে আৰু বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ ভাগত এই চিকিত্সাবিধ মানুহে ভুল বুলি বুজি পালে - কিন্তু অৰ্থনীতি, দৰ্শন, ব্যৱসায় আৰু সামাজিক ক্ষেত্রখনত এই পৰম্পৰাৰ অনুশীলন চলি থাকিল।

এতিয়া এই শৱটো আগত লৈ আটাইতকৈ শক্তিশালী সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক ডাক্তৰ কিছুমানে যি বিশ্লেষণ আগবঢ়াইছে, সেয়া সেই মধ্যযুগৰ ইউৰোপৰ বিশ্লেষণৰ লেখীয়াই হৈছে। কাউণ্টাৰপাঞ্চৰ প্ৰতিষ্ঠাপক সম্পাদক আলেকজেণ্ডাৰ ককবাৰ্ণে এবাৰ কোৱা দৰে, যেতিয়া মধ্যযুগত ডাক্তৰৰ তত্বাৱধানত ৰোগী মৰিছিল, তেতিয়া তেওঁলোকে মুৰ জোকাৰি হয়তো কৈছিল: “আমি তেওঁৰ পৰ্য্যাপ্ত পৰিমাণে ৰক্তক্ষৰণ নকৰালোঁ।” একেই কথা বিশ্ববেংক আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মুদ্ৰানিধিয়ে পেনপেনাই আহিছে - যেতিয়া ভুলকৈ সংস্কাৰ সাধন কৰা হৈছে, যাৰ ফলত ভয়ংকৰ ঘটনা ঘটিছে - যিটো কেতিয়াবা গণহত্যাৰ পৰ্য্যায়ৰ আন্তঃগাঁথনিমূলক অভিযোজনৰ ৰূপ পাইছেগৈ, তেতিয়া তেওঁলোকে কেতিয়াও কোৱা নাই যে তেওঁলোকৰ ‘সংস্কাৰ সাধন’য়ে পাৰ কৰিব নলগীয়া সীমা পাৰ কৰিছে। তেওঁলোকে কয় যে দুৰ্ভাগ্যৰ কথা যে তেওঁলোকৰ সংস্কাৰ সাধনে সেই সীমা ঢুকি নাপালে।

অসমতাক লৈ আদৰ্শগত দিশত বলিয়ালি কৰা লোকে যুক্তি দিয়ে যে সেয়া কোনো ভয় কৰিবলগীয়া বস্তু নহয়। ই প্ৰতিযোগিতাৰ ভাৱ আনে আৰু ব্যক্তিৰ মনত নিজা পদক্ষেপৰ বাবে উত্সাহ যোগায়। আৰু আমাক এনেকুৱা পৰিৱেশেই লাগে।

এতিয়া মানৱতাৰ ভৱিষ্যতক লৈ হোৱা প্ৰতিটো বিতৰ্কৰ কেন্দ্ৰত অৱস্থান কৰে অসমতাই। শাসকে এই কথা জানে।

মানুহৰ সমস্যাৰ সৈতে অসমতাৰ কোনো যোগসূত্ৰ থাকিব পাৰে - এই ধাৰণাকে কুৰি বছৰৰো অধিক কাল ধৰি আক্ৰমণ কৰি থকা হৈছে। এই সহস্ৰাব্দৰ আৰম্ভণিতে ব্ৰুকিংছ ইনষ্টিটিউটে অসমতা বিষয়ক এই আলোচনাৰ বিষয়ে সতৰ্ক কৰি দিছিল। ক’ভিডে গোটেই বিশ্ব স্তব্ধ কৰি পেলোৱাৰ ৯০ দিন আগত নব্য-উদাৰবাদৰ ভবিষ্যদ্ৰষ্টা বুলি কোৱা দা ইকনমিষ্ট মেগাজিনে কিছুমান ভৱিষ্যবাণী কৰিছিল আৰু এক তিক্ত লেখা প্ৰকাশ কৰিছিল:

বৈষম্যক লৈ ভ্ৰান্তি: সম্পদ আৰু আয়ৰ ব্যৱধান কিয় আমি সচৰাচৰ দেখাৰ দৰে নহয়

এইষাৰ কথাৰ টাৰ্জনে কোৱা “আঙুৰৰ গছত তেল লগালে কোনে” কথাষাৰৰ পিছতে বিখ্যাত উক্তিৰ স্থান পাব লাগে।

ইয়াৰ পিছত লেখাটোত কৰ্মসংস্থান আৰু সম্পদ সংক্ৰান্ত পৰিসংখ্যাক নস্যাৎ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰা হৈছে, এই পৰিসংখ্যাৰ উৎসবোৰকো খাৰিজ কৰাৰ চেষ্টা কৰা হৈছে। “এনে এক মেৰুকৰণ, ফেক নিউজ আৰু চ’ছিয়েল মিডিয়াৰ এই বিশ্বত” এনে ধৰণৰ হাস্যকৰ বিশ্বাস টিকি আছে।

ক’ভিড-১৯য়ে আমাক দিছে এক সত্যতাপূৰ্ণ মৰণোত্তৰ পৰীক্ষাৰ ফলাফল। নব্য উদাৰবাদৰ ধাৰণাক তুলি ধৰা ভুৱা ডাক্তৰবোৰৰ কথা ভুল বুলি প্ৰমাণিত কৰিছে। তৎস্বত্তেও তেওঁলোকৰ ভাবাদৰ্শতে চলি আছে ক’ৰ্পৰেট মিডিয়া, যিয়ে যোৱা তিনিটা মাহৰ যি বৃহৎ ক্ষতি তাক কোনোপধ্যেই পুঁজিবাদৰ সৈতো সম্পৰ্কিত নকৰাৰ নিত্য-নতুন উপায় বিচাৰি ফুৰিছে।

অতিমাৰী আৰু মানৱ সভ্যতাৰ সম্ভাব্য অন্তক লৈ আলোচনা কৰিবলৈ আমি কিমান আগ্ৰহী বাৰু। নব্য উদাৰবাদ আৰু পুঁজিবাদৰ পিছত নতুনকৈ ভাবিবলৈ আমাৰ আগ্ৰহ একেবাৰেই নাই।

কেৱল এটা কথাৰেই অনুসন্ধান চলিছে: কিমান সোনকালে আমি সমস্যাৰ ওৰ পেলাই “স্বাভাৱিক অৱস্থালৈ উভতি আহিব পাৰো।” কিন্তু সমস্যাটো স্বাভাৱিক অৱস্থালৈ ঘূৰি অহাটো নাছিল।

এই “স্বাভাৱিক” অৱস্থাটোৱে আছিল সমস্যা। (অভিজাত শাসকশ্ৰেণীৰ মাজত যিসকল অলপ টেঙৰ, তেওঁলোকে “নিউ নৰ্মেল” শব্দটো প্ৰতিষ্ঠা কৰাত লাগি আছে)।

ক’ভিডৰ পূৰ্বৰ স্বাভাৱিক দিন ২০২০ৰ জানুৱাৰীত অক্সফামৰ পৰা জানিব পৰা গৈছিল যে বিশ্বৰ ২২ গৰাকী সৰ্বাধিক ধনী ব্যক্তিৰ হাতত যিমান সম্পদ আছে, আফ্ৰিকাৰ আটাইখিনি মহিলাৰ সম্পদ লগ লগালেও কম পৰিব।

জানিলো যে বিশ্বৰ ২১৫৩ গৰাকী বিলিয়নেৰৰ যিমান পৰিমাণৰ সম্পদ আছে, সেয়া পৃথিৱীৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ৬০% লোকৰ মুঠ সম্পদৰ সমান।

নিউ নৰ্মেল: ৱাশ্চিংটন ডিচি চহৰৰ ইনষ্টিটিউট অৱ পলিচি ৰিচাৰ্ছে জনাইছে যে আমেৰিকাৰ বিলিয়নেৰসকলে অতিমাৰীৰ মাত্ৰ তিনি সপ্তাহত যি পৰিমাণৰ সম্পদ গঢ়িছে - ২৮২ বিলিয়ন ডলাৰ - সেয়া ১৯৯০ত তেওঁলোকৰ মুঠ সম্পদ (২৪০ বিলিয়ন ডলাৰ)তকৈ অধিক।

এনেকুৱা এটা স্বাভাৱিক অৱস্থা য’ত লাখে লাখে মানুহে খাদ্যৰে উপচি থকা এই পৃথিৱীত খালি পেটে দিন কটাইছে। ২২ জুলাইৰ পৰিসংখ্যা অনুসৰি ভাৰতত আমাৰ ৯১ মিলিয়ন মেট্ৰিক টনৰো অধিক খাদ্যশস্য উদ্বৃত্ত বা বাফাৰ ষ্টক হিচাপে চৰকাৰৰ হাতত পৰি আছিল আৰু সেই সময়তে পৃথিৱীৰ আটাইতকৈ বেছি ক্ষুধাৰ্ত মানুহ ইয়াতেই আছিল। ইয়াৰে সামান্য অংশ এটা চৰকাৰে বিনামূলীয়াকৈ বিতৰণ কৰে, কিন্তু মজুত খাদ্যশস্যৰ বৃহৎ অংশ ইথানল - যিটো হেণ্ড চেনিটাইজাৰ প্ৰস্তুতিত ব্যৱহাৰ কৰা হয়- তাৰবাবে আবণ্টন দিয়ে।

অ’ল্ড নৰ্মেল- যেতিয়া ৫০ মিলিয়ন টন উদ্বৃত্ত খাদ্যশস্য গুদামত পৰি আছিল, যিটোৰ ব্যাখ্যা প্ৰফেছৰ জঁ ড্ৰেজে ঠিকেই দিছিল - যদি আমাৰ খাদ্যশস্যৰ বস্তাবোৰৰ এটা শাৰী কৰা হয়, তেতিয়া ই দহ লাখ কিলোমিটাৰ দূৰত্ব অতিক্ৰম কৰিব। তাৰমানে পৃথিৱীৰ পৰা চন্দ্ৰলৈ যি দূৰত্ব, তাৰ দুগুণতকৈও অধিক। নিউ নৰ্মেলৰ জুনৰ সময়ত সেয়া ১০৪ মিলিয়ন টন হৈছিলগৈ। তাৰমানে চন্দ্ৰলৈ দুটা বাট। এটা চুপাৰ ৰিচ্চখিনিৰ বাবে চুপাৰ-হাইৱে আৰু আনটো হৈছে ক্লান্ত প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিকৰ বাবে ধূলি-বালিৰে ভৰা ভগ্ন আৰু জৰ্জৰ পথ।

স্বাভাৱিক ভাৰতত ১৯৯১ৰ পৰা ২০১১লৈ কুৰিটা বছৰত প্ৰতি ২৪ ঘণ্টাই ২০০০ জন পূৰ্ণকালীন কৃষিজীৱি খেতিয়কে এৰিছিল। আন কথাত ক’বলৈ গ’লে পূৰ্ণকালীন কৃষকৰ সংখ্যা এই সময়ছোৱাত হ্ৰাস পাইছে ১৫ বিলিয়ন।

তাৰ লগতে উল্লেখ কৰিব লাগিব যে ১৯৯৫ৰ পৰা ২০১৮ৰ ভিতৰত ৩১৫,০০০ খেতিয়কে আত্মহত্যা কৰিছিল। এয়া ৰাষ্ট্ৰীয় অপৰাধ অভিলেখ ব্যুৰ’ৰ তথ্য (যিটো চূড়ান্ত অৱ-মূল্যায়ন)। কৃষি সংক্ৰান্ত অনান্য জীৱিকা বাচি নথকাত বহুতেই কৃষিশ্রমিক হ’বলগীয়া হ’ল নাইবা গাঁৱৰ পৰা ওলাই শ্রমিক হিচাপে প্ৰবজিত হ’ল। সিবোৰৰ হিচাপ ক’তো নাহে।

নিউ নৰ্মেল: ১৩০ কোটি জনতাৰ দেশত মাত্ৰ চাৰি ঘণ্টাৰ নটিচত এজন প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে সম্পুৰ্ণ লকডাউন ঘোষণা কৰাৰ পিছত চহৰ আৰু মফচলীয় এলেকাৰ পৰা লাখ লাখ প্ৰব্ৰজিত শ্রমিকে নিজ নিজ গাঁৱলৈ ৰাওনা হৈছিল। নিজ গাওঁ পাবলৈ তেওঁলোকে হাজাৰৰো অধিক কিলোমিটাৰ বাট খোজকাঢ়িবলগীয়া হৈছিল য’ত তেওঁলোকে বাচি থকাৰ আশা দেখিছিল। মাৰ্চ মাহৰ ৪৩-৪৭ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ তাপমাত্ৰাত তেওঁলোকে যাত্ৰা কৰিছিল।

বিগত তিনিটা দশকত আমাৰ যি জীৱিকা ধ্বংস কৰি পেলোৱা হ’ল, তাৰেই সন্ধানত তেওঁলোক ওলাই আহিছিল, সেয়াই আছিল নতুন নৰ্মেল।

কেৱল মে’ মাহতে প্ৰায় ১০ মিলিয়ন লোকে ৰেলেৰে যাত্ৰা কৰিছিল। ৰেলৰ ব্যৱস্থা কৰি দিছিল চৰকাৰে লকডাইনৰ এমাহ হোৱাৰ পিছত - চৰম পৰ্য্যায়ৰ অনীহাৰে। ঘৰলৈ উভতি আহিব ধৰা প্ৰব্ৰজিত হতদৰিদ্ৰ শ্রমিকসকলৰ পৰাও চৰকাৰে নিজৰ অধীনত থকা ৰেলৰ বাবে সম্পূৰ্ণ ভাৰা আদায় কৰিছিল।

নৰ্মেল বুলি ক’বলৈ হ’লে ব্যক্তিগত হৈ পৰা স্বাস্থ্যসেৱা খণ্ডৰ কথা ক’ব লাগিব। বছৰৰ পিছত বছৰ ধৰি ইমানেই মহঙা হৈ পৰিল যে আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰত দেৱলীয়া হোৱা ব্যক্তিৰ বৃহৎসংখ্যকেই স্বাস্থ্যসংক্ৰান্ত দিশত হোৱা ব্যয়ৰ ফলত হৈছে। ভাৰতত এইটো দশকত এটামাত্ৰ বছৰতে স্বাস্থ্যসেৱাৰ নামত হোৱা ব্যয়ৰ ফলত ৫৫ মিলিয়ন লোক দৰিদ্ৰ সীমাৰেখাৰ তল পাইছেগৈ।

নিউ নৰ্মেল বুলি যি নাম দিয়া হৈছে, তাত স্বাস্থ্যসেৱা খণ্ডটোত ক’ৰ্পৰেটে অধিক নিয়ন্ত্ৰণ লাভ কৰিছে। ভাৰতৰ দৰে দেশত ব্যক্তিগত খণ্ডৰ হস্পিতালে মুনাফা কোৰোনাৰে চপাইছে। তাৰ মাজৰ এটা উপায় হৈছে ক’ভিড পৰীক্ষাৰ জৰিয়তে পইচা ঘটা। স্পেইন আৰু আয়াৰলেণ্ডৰ দৰে পুঁজিবাদী দেশেও স্বাস্থ্যসেৱাক চৰকাৰী আওতালৈ আনিছে। অন্যহাতে এই দেশত ব্যক্তিগতকৰণৰ জোৰদাৰ অভিযান চলিছে। চুইডেনৰ দৰে দেশেও ৯০ৰ দশকৰ আৰম্ভণিৰ ভাগত সকলো বেংক ৰাষ্ট্ৰীয়কৰণ কৰিছিল। ৰাজহুৱা সম্পদৰ সহায়ত সেই বেংকবোৰৰ অৱস্থাৰ শুধৰণি কৰিছিল। স্পেইন আৰু আয়াৰলেণ্ডেও স্বাস্থ্যখণ্ডৰ ক্ষেত্ৰত অনুৰূপ দিশত আগবাঢ়িছে।

নৰ্মেল আছিল সেই ঋণৰ বোজা, দেশ আৰু মানুহৰ, যি কেৱল বাঢ়িল আৰু বাঢ়িল। অনুমান কৰক, নতুন নৰ্মেল কি হ’ব?

ভালকৈ গমি চালে পাব যে এয়া কোনো নিউ নৰ্মেল নহয়, এয়া পুৰণি নৰ্মেলেই। দৈনন্দিন জীৱনত আমাৰ চিন্তাধাৰা সিটো পৰ্য্যায়তে আছে যে দৰিদ্ৰজনেই সদায় ভাইৰাছ কঢ়িয়ায়, উৰাজাহাজত অহা-যোৱা কৰাসকলে নহয় যিয়ে দুটা দশক আগতে সোঁচৰা ৰোগক বিশ্বায়িত কৰিলে।

লাখ লাখ ভাৰতীয়ৰ ঘৰত ঘৰুৱা হিংসা সদায়েই স্বাভাৱিক আছিল।

নিউ নৰ্মেল? বহু ৰাজ্যৰ আৰক্ষী প্ৰধানে আশংকা প্ৰকাশ কৰিছে যে ঘৰুৱা হিংসা আগতকৈ বাঢ়িছে কিন্তু তাক সাংঘাতিক হাৰত গাপ দি ৰখা হৈছে। কিয়নো লকডাউনৰ ফলত ‘অপৰাধীজন ঘৰতে’ আছে।

নতুন দিল্লীৰ বাবে নৰ্মেল আছিল বিশ্বৰ আটাইতকৈ প্ৰদূষিত চহৰ বুলি পৰিচিত বেইজিঙক কোন-কাহানিবাতে পিছ পেলোৱা। বৰ্তমান সংকটৰ এটা ভাল দিশ এইটোৱেই যে অতিশয় লেতেৰা আৰু বিপজ্জনকভাৱে চলি থকা দিল্লীৰ কল-কাৰখানাবোৰ বন্ধ হৈ থকাৰ ফলত ৰাজধানী চহৰৰ আকাশখন বিগত কেবাদশকৰ তুলনাত পৰিস্কাৰ।

নিউ নৰ্মেল: স্বচ্ছ বতাহক লৈ মিছাতে ইমান হৈ-চৈ এৰক। মহামাৰীৰ সময়তে আমাৰ চৰকাৰে দেশৰ কয়লা ব্লক নিলাম কৰিছে আৰু ব্যক্তিগতকৰণ কৰিছে এই গইনা লৈ যে উৎপাদন বৃহৎ হাৰত বঢ়াব লাগে।

এয়া সদায়েই নৰ্মেল কথা যে জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ দৰে প্ৰসংগবোৰ ৰাজহুৱা বা ৰাজনৈতিক চৰ্চাত নাহিল। যদিওবা মানৱসৃষ্ট কাৰণত হোৱা জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ ফলত দেশৰ কৃষি বিধ্বস্ত হৈ পৰিছে।

নিউ নৰ্মেল দৰাচলতে পুৰণি নৰ্মেলেই, মাত্ৰ ষ্টেৰ’ৰইডৰ বলত চলিছে।

ভাৰতৰ ইখনৰ পিছত সিখন ৰাজ্যই শ্ৰম আইনসমূহ প্ৰত্যাহাৰ কৰিছে নাইবা উলংঘা কৰিছে। শ্ৰম আইনৰ ৮ ঘণ্টা শ্ৰমৰ সোণালী নীতি কিছুমান ৰাজ্যই উঠাই লৈছে আৰু সেয়া ১২ ঘণ্টা কৰি পেলাইছে। কিছুমান ৰাজ্যত আকৌ সেই অতিৰিক্ত ৮ ঘণ্টাৰ বাবদ মজুৰি দিয়া নাই। উত্তৰ প্ৰদেশে ৩৮ খন বিদ্যমান শ্ৰম আইন প্ৰত্যাহাৰ কৰি সংগঠিত কিম্বা ব্যক্তি পৰ্য্যায়ৰ প্ৰতিবাদৰ সম্ভাৱনা একেবাৰে মোহাৰি নাইকিয়া কৰি পেলাইছে।

হেনৰী ফ’ৰ্ড আছিল প্ৰাৰম্ভিক কালৰ পুঁজিবাদী যিয়ে ১৯১৪ত ৮ ঘণ্টীয়া দিনৰ নিয়ম প্ৰৱৰ্তন কৰিছিল। তাৰে পিছৰ দুটা বছৰত ফ’ৰ্ড মটৰ কো.য়ে দুগুণ মুনাফা লাভ কৰিছিল। তেওঁলোকে বুজি পাইছিল যে আঠ ঘণ্টাৰ পিছত উৎপাদনশীলতা দ্ৰুতগতিত কমি আহে। নিউ-নৰ্মেলত ভাৰতীয় পুঁজিপতিসকলে অধ্যাদেশযোগে বণ্ডেড লেবাৰ তৈয়াৰ কৰিবলৈ চেষ্টা চলাইছে। প্ৰমুখ মিডিয়া সম্পাদকবোৰে মাত দিছে, “এই সুন্দৰ সংকট যাতে অথলে নাযায়”। তেওঁলোকে যুক্তি দিছে - শেষত যেনিবা আপদ চপোৱা এই কৰ্মচাৰীবোৰক আমি ধৰিব পাৰিছো। জোকবোৰ এৰি দিয়া যাওক।’ শ্ৰম আইন যদি এইবাৰ সংশোধন’ কৰা নাযায়, তেন্তে এয়া পাগলামিৰ বাদে আন একো নহ’ব।

কৃষিক্ষেত্ৰখনত এক ভয়ানক পৰিস্থিতিৰ সৃষ্টি হৈছে। মন কৰিব যে তৃতীয় বিশ্বৰ লাখ লাখ ক্ষুদ্ৰ আৰু উপান্ত কৃষকে বিগত ৩-৪ দশকত নগদী শস্য খেতি কৰিবলৈ লৈছে। আৰু তেওঁলোকক এনে কৰিবলৈ বাধ্য কৰাইছে বিশ্ব বেংক-আইএমএফৰ গতানুগতিক বেংকৰ পুঁজি সংক্ৰান্ত নীতি নিৰ্ধাৰণে। তেওঁলোকে ক’লে যে নগদী শস্য ৰপ্তানি কৰা হয় আৰু তাৰ বিনিময়ত পোৱা যায় নগদ ধন। এনেকৈ আপোনাৰ দেশলৈ ডলাৰ আহিব আৰু আপুনি দাৰিদ্ৰ্যৰ পৰা মুক্তি পাব।

ইয়াৰ ফলাফল কি হ’ল আমি সকলোৱে জানো। নগদী শস্যৰ ক্ষুদ্ৰ খেতিয়ক, বিশেষকৈ কপাহৰ খেতি কৰাসকলৰ মাজত আত্মহত্যাৰ ঘটনা সৰ্বাধিক। আটাইতকৈ বেছি ঋণৰ বোজাত ডুবি থকা কৃষকৰ সংখ্যাও এই গোটটোতে অধিক।

এতিয়া পৰিস্থিতি আৰু শোচনীয় হৈ পৰিছে। বেছিভাগ ৰবিশস্য মাৰ্চ-এপ্ৰিল মাহত চপোৱা হয়। সেয়া এতিয়া হয় বিক্ৰী নোহোৱাকৈ পৰি আছে, নাইবা পথাৰতে পৰি লকডাউনৰ বাবে জহিছে। শত-সহস্ৰ কুইণ্টল কপাহ, কুঁহিয়াৰ আৰু আন আন শস্যকে ধৰি লাখ লাখ কুইণ্টল নগদী শস্যৰ দমে কৃষকৰ ঘৰৰ মুধচ চুইছেগৈ (বিশেষকৈ কপাহৰ কথা ক’ব পাৰি)।

অ’ল্ড নৰ্মেল: মূল্যৰ ভয়ংকৰ উঠা-নমাৰ ফলত ভাৰত আৰু তৃতীয় বিশ্বৰ দেশসমূহৰ নগদী শস্যৰ খেতি কৰা কৃষকসকল অসহায় হৈ পৰিল। নিউ নৰ্মেল: এইটো ঋতুত যি খেতি কৰা হ’ল, তাৰে ফচল আৰু কেইমাহমানত চপাবৰ হ’ব, এতিয়া সেয়া কোনে কিনিব?

ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সচিব এণ্টনিঅ’ গুটেৰেচৰ কথাত, “আমি দ্বিতীয় বিশ্বযুদ্ধৰ পিছত আটাইতকৈ গুৰুতৰ মন্দাৱস্থাৰ মাজেৰে পাৰ হ’ব ধৰিছো আৰু ১৮৭০ৰ পিছত আয়ৰ ক্ষেত্রত সাংঘাতিক হাৰত খহনীয়া দেখিছো।” বৈশ্বিক আয় আৰু উপভোগৰ ক্ষেত্রত পতন ঘটা এই ঢৌৰ পৰা ভাৰতেও ৰেহাই পোৱা নাই আৰু নগদী শস্যৰ খেতিয়কসকলক ই ক্ষতিগ্ৰস্ত কৰিব। যোৱাবছৰত আমাৰ দেশৰ পৰা কপাহৰ ৰপ্তানি আটাইতকৈ বেছি হৈছিল চীনদেশলৈ। এতিয়া চীনৰ সৈতে ভাৰতৰ সম্পৰ্ক যোৱা কেবাটাও দশকত আটাইতকৈ শোচনীয় হৈ পৰিছে আৰু দুয়োখন দেশেই বৰ্তমান সমস্যাৰ কবলত। এই বৃহৎ পৰিমাণৰ কপাহ, কুঁহিয়াৰ, ভেনিলা আৰু আন নগদী শস্য ভাৰতকে ধৰি বিভিন্ন দেশত সিঁচৰতি হৈ আছে? সেইবোৰৰ কি হ’ব এতিয়া?

এনেকৈ আটাইবোৰ কৃষিভূমি নগদী শস্যৰে ভৰি পৰিছে, আনফালে আকৌ নিবনুৱা সমস্যা বাঢ়িছে - তেনেস্থলত খাদ্যৰ নাটনিয়ে যদি দেখা দিয়ে যদি, তেতিয়া কি কৰা যাব? গুটেৰেছে এইক্ষেত্রত সকিয়াই দিছে: “এনেকৈ আমি ইতিহাসে পাহৰিব নোৱাৰা দুৰ্ভিক্ষৰ সন্মুখীন হ’ব পাৰো।”

গুটেৰেছে ক’ভিড-১৯ৰ বিষয়ে আৰু এটা কথা কৈছে: “এই মহামাৰীৰ ফলত সকলো অন্তঃসাৰশূন্য যুক্তি-ধাৰণা আৰু মিথ্যাচাৰ উদং হৈ পৰিছে: মুক্ত বজাৰে সকলোৰে বাবে স্বাস্থ্যসেৱাৰ সুবিধা আনিব পাৰে - বিনামূলীয়া চিকিত্সাৰ এই কাহিনী কাল্পনিক।”

নৰ্মেল কি: নৰ্মেল হৈছে ভাৰতৰ অভিজাত শ্ৰেণীয়ে ইণ্টাৰনেটত চফ্টৱেৰ মহাশক্তি হিচাপে নিজকে জহাই ফুৰাটো। কৰ্ণাটকৰ বেংগালুৰুত বিশ্বৰ দ্বিতীয় চুপাৰ চিলিকন ভেলী হিচাপে নিজৰ দুৰদৰ্শিতা আৰু প্ৰতিভাৰ ঢোল বজাই ফুৰাটো কেতিয়াও বন্ধ নহ’ল। (আৰু এইটোও বাৰে বাৰে বাজি থাকিল যে প্ৰথম চিলিকন ভেলীৰ নিৰ্মাণত ভাৰতীয়ৰ অৰিহণা আছিল) এই অহংকাৰ বিগত তিনিটা দশক ধৰি নৰ্মেল।

বেংগালুৰুৰ পৰা ওলাই কৰ্ণাটকৰ গ্ৰামাঞ্চলত সোমাওক, ৰাষ্ট্ৰীয় নমুনা সৰ্বেক্ষণে নথিবদ্ধ কৰা বাস্তৱ দিশটো আপুনি দেখিব: ২০১৮ত গ্ৰামীণ কৰ্ণাটকত মাত্ৰ ২ শতাংশৰহে কম্পিউটাৰ আছিল। (উত্তৰ প্ৰদেশ, যাক সততে মানুহে হাঁহে, তাত এই হাৰ ৪ শতাংশ)। গ্ৰামীণ কৰ্ণাটকৰ কোনোমতে ৮.৩ শতাংশৰ ইণ্টাৰনেটৰ সুবিধা আছে। আৰু গ্ৰামীণ কৰ্ণাটক হৈছে ৩.৭৪ কোটি লোক, ৰাজ্যখনৰ মুঠ জনসংখ্যাৰ ৬১ শতাংশৰ ঘৰ। বেংগালুৰু - চিলিকন ভেলী ২ত আছে ১৪ শতাংশ।

নিউ নৰ্মেল, য’ত কৰ্প’ৰেট কোম্পানীবোৰে ‘অনলাইন শিক্ষা’ৰ বাবে জোৰ দিছে - যাতে তেওঁলোকে কোটিৰ ঘাইত টকা ঘটিব পাৰে। সেই কোম্পানীবোৰ আগৰেপৰা ধনী - কিন্তু এতিয়া তেওঁলোকে নিজৰ সম্পত্তি সহজেই দুগুণ কৰি ল’ব। সমাজ, জাতি-ধৰ্ম, লিংগ আৰু অঞ্চলৰ আধাৰত মানুহ আগৰেপৰা বঞ্চিত, এতিয়া এই মহামাৰীয়ে ভেদাভেদক বৈধ প্ৰমাণিত কৰি পেলালে (ল’ৰা-ছোৱালীৰ পঢ়া-শুনা বন্ধ কৰিব নোৱাৰে, সেয়াই নহয় জানো?)। দেশৰ গ্ৰামাঞ্চলৰ কোনো এঠাইত ৰৈ চাওক - সবাতোকৈ ধনী ৰাজ্য মহাৰাষ্ট্ৰকে ধৰি - দেখিব কিমান শিশুৰ স্মাৰ্টফোন আছে আৰু তাত সিহঁতে পাঠ্যপুথিৰ পিডিএফ সংস্কৰণ ডাউনলোড কৰিব পাৰে। কিমান শিশুৰ প্ৰকৃততে ইণ্টাৰনেটৰ সুবিধা আছে আৰু যদি আছে, কিমানে শেষবাৰ সেয়া ব্যৱহাৰ কৰিছিল?

আৰু এটা কথা বিবেচনা কৰক: অভিভাৱক দেউলীয়া হোৱা আৰু নতুনকৈ নিবনুৱা হোৱাৰ ফলত মাচুল দিব নোৱাৰাত কিমান ছোৱালীয়ে স্কুলৰ পৰা ওলাই আহিবলগীয়া হৈছে? পৰিয়ালৰ আৰ্থিক সংকটৰ সময়ত ছোৱালীক স্কুলৰ পৰা এৰুৱাই অনাটো আছিল অ’ল্ড নৰ্মেল, যিটো লকডাউনৰ সময়ত অভাৱনীয় হাৰত বাঢ়িছে।

মহামাৰীৰ পূৰ্বৰ নৰ্মেল আছিল সেইখন ভাৰত য’ত সামাজিক-ধাৰ্মিক কট্টৰপন্থী আৰু বজাৰ অৰ্থনীতিৰ মৌলবাদীসকলৰ মিত্ৰজোঁট চলি আছিল। বিবাহৰ পিছত সুখী দম্পতিৰ দৰে এই মিত্ৰজোঁটৰ ফুলাম বিচনাখনৰ নাম আছিল কৰ্প’ৰেট মিডিয়া। বহু নেতাই দুয়োটা শিবিৰতে আদৰ্শগত দিশৰ পৰা সহজ বোধ কৰিছিল।

নৰ্মেল আছিল ২ ট্ৰিলিয়ন টকাৰ মিডিয়া (আৰু মনোৰঞ্জন) উদ্যোগটো, যিটোৱে দশকৰ পিছত দশক ধৰি প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিকলৈ ভ্ৰুক্ষেপকে কৰা নাছিল, কিন্তু এতিয়া ২৫ মাৰ্চৰ পিচত তেওঁলোকৰ ঘৰমুৱা যাত্ৰা দেখি আশ্চৰ্য্যচকিত হৈছে। কোনো ‘ৰাষ্ট্ৰীয়’ বাতৰি কাকত কিম্বা চেনেলৰ পূৰ্ণকালীন শ্ৰমিক-সংবাদদাতা নাই, পূৰ্ণকালীন কৃষি-সংবাদতাতা নাই (হাঁহি উঠা কথা যে কৃষি-সংবাদদাতা বুলি কোৱাসকলক তেওঁলোকে ৰাখিছে কৃষি মন্ত্ৰালয়ৰ বাতৰি সংগ্ৰহ কৰা আৰু কৃষি-ব্যৱসায়ৰ বাতৰি ছপোৱা কামত)। পূৰ্ণকালীন বুলি কোনো শিতান নাই। আন কথাত ক’বলৈ গ’লে ৭৫ শতাংশ জনসংখ্যাৰ বাতৰি ক’তো নাই।

২৫ মাৰ্চৰ পিছত কেবাসপ্তাহলৈকে এংকৰ আৰু সম্পাদকে এইটো বিষয়ে জ্ঞাত হোৱাৰ নাটক কৰিলে, য’ত নেকি কোনোকালে জীৱনত তেওঁলোকে প্ৰবাসী শ্ৰমিকৰ সৈতে কথা পাতি নাপালে। অৱশ্যে কিছুমানে দুখ প্ৰকাশ কৰি ক’লে যে আমি মিডিয়াত তেওঁলোকৰ কাহিনী ভালদৰে কোৱাৰ প্ৰয়োজন আছিল। এইখিনি সময়তে ক’ৰ্পৰেট মালিকবোৰে ১,০০০ৰো অধিক সংবাদদাতা আৰু সংবাদকৰ্মীক চাকৰিৰ পৰা বৰ্খাস্ত কৰিলে যাতে ঘৰমুৱা প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকৰ বিষযে দকৈ বা ধাৰাবাহিকভাৱে কোনো সাংবাদিকে বাতৰি প্ৰকাশ কৰিব নোৱাৰে। এইসকল কৰ্মীক চাকৰিৰ পৰা নিৰ্বাসন দিয়াৰ পৰিকল্পনা বহুদিন আগৰ পৰাই চলি আছিল। এই কাম কৰিলে কোনে, যিয়ে আটাইতকৈ বেছি মুনাফা লাভ কৰি আহিছে - যাৰ হাতত বিশাল পৰিমাণৰ নগদ ধনৰ ভাণ্ডাৰ আছে।

এতিয়া এই নৰ্মেলৰ যিয়েই নাম নিদিয়ক কিয়, সকলো নামৰ পৰাই সমানেই দুৰ্গন্ধ বিয়পিছে।

এতিয়া এজন মানুহেই টিভিৰ ৰিয়েলেটি শ্ব’ৰ জৰিয়তে দেশখন চলাই আছে। আনফালে নিজৰ প্ৰশংসাত কোৱা কথাৰে প্ৰায় প্ৰতিটো চেনেলৰ প্ৰাইম-টাইম ভৰি পৰিছে। কেবিনেট, চৰকাৰ, সংসদ, আদালত, বিধানসভা, বিপক্ষ - এইবোৰৰ কোনো অৰ্থ বাকী ৰোৱা নাই। আমাৰ প্ৰযুক্তিগত বিশেষজ্ঞতাই আমাক এবাৰো সংসদৰ আয়োজন কৰিবলৈ সমৰ্থবান কৰি নুতুলিলে। প্ৰায় ১৪০ দিনৰ লকডাউনত কোনো ভাৰ্চুৱেল, অনলাইন, টেলি-সংসদ নবহিল। আন দেশে বৰ সহজতে এয়া কৰিলে, য’ত নেকি তেওঁলোকৰ হাতত আমাৰ দৰে প্ৰযুক্তিৰ জ্ঞান থকা লোকৰ সংখ্যা তেনেই কম।

কিছুমান ইউৰোপীয় দেশত চৰকাৰে কল্যাণকামী ৰাজ্যৰ সেই উপাদানসমূহ দ্বিধাবোধেৰে বা আংশিকভাৱে পুনৰুজ্জীৱিত কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিবলৈ ধৰিছে যিবোৰ খণ্ড-বিখণ্ড কৰিবলৈ তেওঁলোকে চাৰিটা দশক লৈছিল। ভাৰতত আমাৰ বজাৰত তেজ শুহি খোৱাৰ যি মধ্যযুগীয়া চিকিত্সা পদ্ধতি, সেয়া এতিয়াও চলি আছে। লুটি-পুটি খাবলৈ জোকবোৰ ইতিমধ্যে বিয়পি পৰিছে। এতিয়াও তেওঁলোকে দৰিদ্ৰজনৰ তেজ ভালদৰে শুহি খাই শেষ কৰিবপৰা নাই। পৰজীৱি কীটবোৰে যি কৰিবলৈ জন্ম পাইছে, সেয়া কৰিহে এৰিব।

প্ৰগতিশীল আন্দোলনে কি কৰে? তেওঁলোকে পুৰণি নৰ্মেলক কেতিয়াও মানি লোৱা নাই। কিন্তু তেওঁলোকে ঘুৰি যাবলৈ এনে বহু কথা আছে, যিবোৰ পুৰণি - ন্যায়, সাম্যবাদ আৰু মৰ্য্যাদাসম্পন্ন জীৱনৰ অধিকাৰৰ বাবে সংগ্ৰাম, তাৰ লগতে এই গ্ৰহটোৰ সংৰক্ষণ।

‘সমতাপূৰ্ণ বিকাশ’ এনে এটা মৰা জোক, যিটো আপুনি পুনৰাই জীয়াই তুলিব নিবিচাৰে। ন্যায়স্থাপনা কৰিব লাগে আৰু লক্ষ্য হৈছে বৈষম্য দূৰ কৰা। প্ৰক্ৰিয়া হৈছে বিভিন্ন বাট, কিছুমান ইতিমধ্যে আছে, কিছুমানত আমি খোজ দিয়া নাই, কিছুমান পৰিত্যক্ত - কিন্তু আমি সকলোৱে এই প্ৰক্ৰিয়াতে গুৰুত্ব দিয়াটো জৰুৰী।

উদাহৰণ স্বৰূপে যদি কৃষক আৰু কৃষিশ্ৰমিকৰ আন্দোলনে জলবায়ু পৰিৱৰ্তন (যিয়ে ভাৰতীয় কৃষিখণ্ডক আগতেই বিধ্বস্ত কৰি থৈছে)ৰ পৰা উত্পন্ন সমস্যাসমূহ হৃদয়ংগম নকৰে, বা কৃষি-পৰিস্থিতিতান্ত্ৰিক দৃষ্টিভংগীৰ সৈতে নিজৰ সংগ্ৰামক একত্ৰ কৰি নলয়, তেন্তে ডাঙৰ এটা সংকটৰ আগমন ঘটাটো ধুৰূপ। শ্ৰমিক আন্দোলনত কেৱল এটুকুৰা ৰুটিৰ বাবে যুঁজিলে নহ’ব, তেওঁলোকে সেই ৰুটি য’ত সেকা হয়, সেই বেকাৰীৰ স্বামিত্ব হাচিল কৰাৰ যি পুৰণি অসাধাৰণ প্ৰয়াস, সেয়া অব্যাহত ৰাখিব লাগিব।

কিছুমান লক্ষ্য একেবাৰে স্পষ্ট: উদাহৰণ স্বৰূপে, তৃতীয় বিশ্বৰ ঋণ ৰেহাই দিয়া হওক। আৰু তাৰপিছত ভাৰতে আমাৰ এই চতুৰ্থ বিশ্বখনক ধাৰমুক্ত কৰক।

কৰ্প’ৰেটৰ একাধিপত্য শেষ কৰক: তেওঁলোকক স্বাস্থ্য, খাদ্য আৰু কৃষি তথা শিক্ষাখণ্ডৰ পৰা সম্পূৰ্ণৰূপে উত্খাতেৰে এয়া আৰম্ভ কৰক।

জনাসাধাৰণৰ মাজত সম্পদৰ দ্ৰুতগতিত পুনৰ্বিতৰণৰ বাবে হেঁচা প্ৰদানৰ আন্দোলন: সম্পত্তি কৰ, লাগিলে সেয়া একেবাৰে শীৰ্ষত থকা ১ শতাংশৰ ওপৰতে হওক। বহুজাতিক কোম্পানীবোৰৰ ওপৰত কৰ বহুওৱা, যিয়ে কোনোধৰণৰ কৰ পৰিশোধ নকৰাকৈ চলি থাকে। তাৰ উপৰিও সেই কৰ প্ৰণালীবোৰৰ পুনৰুদ্ধাৰ আৰু সংশোধনী, যিবোৰ যোৱা কেবাদশক আগতেই বহু দেশে কৰি লৈছে।

কেৱল জন-আন্দোলনৰ যোগেদিয়ে দেশৰ স্বাস্থ্য আৰু শিক্ষা ক্ষেত্রত ৰাষ্ট্ৰবাদী আৰু সাৰ্বভৌমিক ব্যৱস্থাৰ নিৰ্মাণ কৰাৰ বাবে বাধ্য কৰাব পাৰে। আমাক স্বাস্থ্য আৰু খাদ্যক লৈ বৈষম্য দূৰীকৰণৰ বাবে গণ-আন্দোলনৰ প্ৰয়োজন আহি পৰিছে - অনুপ্ৰেৰণাৰ বাবে উদাহৰণ বহু আগৰ পৰাই আছে, কিন্তু কৰ্প’ৰেট মিডিয়াই এইবোৰ কেতিয়াও নেদেখুৱায় - আপোনাৰ পৰা আঁতৰাই ৰাখে।

আমি আমাৰ নিজৰ দেশৰ ভিতৰত আৰু বাহিৰতো ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ পৰা প্ৰাপ্ত মানৱধিকাৰৰ ওপৰতো ধ্যান দিব লাগে যাক কৰ্প’ৰেট মিডিয়াই ৰাজহুৱা আলোচনাৰ পৰা মচি পেলাইছে। অনুচ্ছেদ ২৩-২৮ৰ কথাই ধৰক, য’ত ‘ট্ৰেড ইউনিয়ন গঠন কৰা আৰু তাত চামিল হোৱাৰ অধিকাৰ,’ কাম কৰাৰ অধিকাৰ, সমান কামৰ সমান মজুৰিৰ অধিকাৰ, পাৰিশ্ৰামিক পোৱাৰ অধিকাৰৰ দৰে মানৱধিকাৰ অন্তৰ্ভুক্ত, যিয়ে মৰ্য্যাদাসম্পন্ন জীৱন আৰু স্বাস্থ্যৰ লগতে আন বহু দিশ সুনিশ্চিত কৰে।

আমাৰ দেশত ভাৰতীয় সংবিধানৰ ৰাষ্ট্ৰ পৰিচালনাৰ নিৰ্দেশাত্মক নীতিসমূহ প্ৰচাৰ কৰাৰ প্ৰয়োজনীয়তা আছে - য’ত কাম কৰাৰ অধিকাৰ, শিক্ষাৰ অধিকাৰ, খাদ্যৰ অধিকাৰ আদি অন্তৰ্ভুক্ত - যিবোৰ অধিক ন্যায়সংগত আৰু বলবত্কৰণৰ যোগ্য হ’ব। এই নীতিবোৰ সংবিধানৰ আত্মা - যিবোৰ আমি স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ জৰিয়তে হাচিল কৰিছো। যোৱা ৩০-৪০ বছৰত উচ্চতম ন্যায়ালয়ে নিজৰ একাধিক ৰায়দানত কৈছে যে এই নিৰ্দেশাত্মক নীতিবোৰ মৌলিক অধিকাৰৰ সমানেই মহত্বপূৰ্ণ।

মানুহ কোনো ব্যক্তিগত ঘোষণাপত্ৰৰ তুলনাত সংবিধান আৰু স্বতন্ত্ৰ সংগ্ৰামৰ ঐতিহ্যৰ সৈতে অধিক জৰিত।

যোৱা ৩০ টা বছৰত প্ৰতিখন ভাৰতীয় চৰকাৰে এই নিয়মবোৰ আৰু অধিকাৰবোৰ প্ৰতিদিনেই ভংগ কৰি আহিছে - নৈতিক মূল্য মোহাৰি পেলাইছে আৰু বজাৰ মুৰৰ ওপৰত জাপি দিছে। ‘বিকাশ’ৰ পথে তেওঁলোকক বহিৰ্ভুক্ত কৰিছে: লগতে তেওঁলোকৰ অংশগ্ৰহণ, অংশীদাৰিত্ব আৰু নিয়ন্ত্ৰণক।

আপুনি জনতাৰ অংশগ্ৰহণ অবিহনে বৰ্তমান মহামাৰীৰ সৈতে যুঁজিব নোৱাৰে - আহি থকাবোৰতো বাদেই। ক’ৰনা ভাইৰাছৰ সৈতে যুঁজাৰ ক্ষেত্রত কেৰালাই সফলতা এইকাৰণেই হাচিল কৰিব পাৰিছে, কিয়নো স্থানীয় সমিতি, সুলভ খাদ্য, সংক্ৰমণৰ খবৰ ৰখা, ৰোগীক কোৱাৰেইণ্টেইন কৰা, সংক্ৰমণ নিয়ন্ত্ৰণত ৰখা কামত স্থানীয় লোকে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল। এই সকলো সম্ভৱ হৈছিল কেৰালাত জনতাৰ অংশগ্ৰহণৰ কাৰণে। ভৱিষ্যতে এই মহামাৰীৰ পৰা হ’বপৰা সংকটৰ সৈতে কেনেদৰে মোকাবিলা কৰা হ’ব, তাৰ কাৰণে ই এক ডাঙৰ শিক্ষা।

যিকোনো প্ৰগতিশীল আন্দোলনৰ ঘাইশিপাডাল থাকিব লাগে ন্যায় আৰু সমতাৰ ওপৰত থকা বিশ্বাসৰ মাটিত। ভাৰতীয় সংবিধানত - ‘ন্যায়, সামাজিক, অৰ্থনৈতিক আৰু ৰাজনৈতিক…’ৰ উল্লেখ আছে, আমাৰ এই সময়ত আমি লিংগ ন্যায়ৰ লগতে জলবায়ু ন্যায়ৰ কথা যোগ দিবই লাগিব। সংবিধানত কোৱা আছে যে ন্যায় আৰু সমতা কোনে আনিব পাৰে। বজাৰেও নোৱাৰে, কৰ্প’ৰেট কোম্পানীয়েও নোৱাৰে - ‘আমি ভাৰতৰ জনতাই’হে পাৰিম।

কিন্তু সকলো প্ৰগতিশীল আন্দোলনৰ ভিতৰত আৰু এক সৰ্বব্যাপী বিশ্বাসে ঘৰ বান্ধে, সেই বিশ্বাস এয়ে যে বিশ্বখন ইতিমধ্যে গঢ়ি উঠা পণ্য নহয়, ই পৰিৱৰ্তনৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ আৰু নিৰ্মীয়মান অৱস্থাত আছে - য’ত বহু অসফল নিৰ্মাণ আৰু বহুলাংশে অসম্পূৰ্ণ এজেণ্ডা আছে।

২০২০ৰ জুনত ৯৭ বৰ্ষীয় মহান মুক্তিযুঁজাৰু কেপ্টেইন ভাউৱে এবাৰ মোক কৈছিল, “আমি স্বাধীনতা আৰু স্বতন্ত্ৰতা দুয়োটাৰ বাবে যুঁজিছিলো। স্বাধীনতা আমি পালো।”

এতিয়া আমি ৭৩ সংখ্যক স্বাধীনতা দিৱস উদযাপন কৰিবলৈ গৈ আছো, সেয়ে স্বাধীনতাৰ সেই আধৰুৱা এজেণ্ডা সম্পূৰ্ণ কৰাৰ বাবে যুঁজ দিয়াটো জৰুৰী।

এই লেখা প্ৰথমে ফ্ৰণ্টলাইন আলোচনীত প্ৰকাশ পাইছিল।

অনুবাদ: ধ্ৰুৱজ্যোতি ধনন্তৰি