'ಹದಿನೈದು ಸಾವಿರ ಮರಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ನೆಲಸಮವಾಗಿರಬಹುದೆಂದು ನಮ್ಮ ಅನಿಸಿಕೆʼ

"130,721 ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿಯುವುದರಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಪರಿಣಾಮವು ನಗಣ್ಯವಾದುದು."

ಸಂಬಲ್ಪುರ ವಿಭಾಗದ ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆಯ ಹಿರಿಯ ಅಧಿಕಾರಿಯೆನಿಸಿದ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಮುಖ್ಯ ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾಧಿಕಾರಿಯವರು, ಫೆಬ್ರವರಿ 2014ರಲ್ಲಿ ಈ ಮೇಲಿನಂತೆ ಬರೆದರು. ಒಡಿಶಾದ ಸಂಬಲ್ಪುರ ಮತ್ತು ಜಾರ್ಸುಗುಡ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಗಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ತಲಬಿರಾ ಮತ್ತು ಪತ್ರಪಾಲಿ ಗ್ರಾಮಗಳಲ್ಲಿ 2,500 ಎಕರೆ ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾಗಿ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲು ಅವರು ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.

ಮಾರ್ಚ್ 2019ರಲ್ಲಿ ತಲಬಿರಾ II ಮತ್ತು IIIನೇ ತೆರೆದ ಕ್ಯಾಸ್ಟ್‌ ಕೋಲ್ ಗಣಿಗಳಿಗೆ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸುವ ಕುರಿತಂತೆ ಅನುಮತಿ ನೀಡಲು ಆಧಾರವೆನಿಸಿದ್ದ ಹಾಗೂ ಅರಣ್ಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ನಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಈ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಎರಡೂ ಗ್ರಾಮಗಳ ನಿವಾಸಿಗಳು ನೋಡಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ಜನರು ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಅನಿಸಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾರೆ - ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂದರೆ, ಈ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯು ನಿಯೋಜಿತ ' ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಕ'.

ಕಳೆದ ಎರಡು ವಾರಗಳಲ್ಲಿ, ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗೆ ದಾರಿಯನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲು ಸಾವಿರಾರು ಮರಗಳನ್ನು (ನಿಖರವಾಗಿ ಎಷ್ಟು ಮರಗಳೆಂಬುದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಲ್ಲ) ನೆಲಸಮಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು, ಯಾವ ನೋಟಿಸ್ ಅನ್ನೂ ನೀಡಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. 2,150 (ಜನಗಣತಿ 2011) ಜನರಿರುವ ಈ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿನ ಅನೇಕರು ದಶಕಗಳಿಂದ ತಾವು ರಕ್ಷಿಸಿದ್ದ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಪೊಲೀಸರು ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಗಳ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ತಮ್ಮ ಕಣ್ಣೆದುರೇ ನಾಶಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ನೋಡಿ, ಕೋಪಗೊಂಡಿದ್ದಾರಲ್ಲದೆ, ಎದೆಗುಂದಿದ್ದು, ಭೀತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿಯುವುದರ ಆಘಾತವು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಈಗಿನ ಅತ್ಯಂತ ನಿಕಟ ಪರಿಣಾಮವೆನಿಸಿದೆ. ಡಿಸೆಂಬರ್ 5ರಂದು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ ವಿನಾಶವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತೆಂದು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ತಲಬಿರಾದ ಮುಂಡಾ ಆದಿವಾಸಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ವಾಸಿಸುವ ಮುಂಡಾಪಾಡಾದ ಯುವಕ ಮಾನಸ್ ಸಲೀಮಾ ಹೀಗೆನ್ನುತ್ತಾರೆ: "ಅವರು ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಬಂದು ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ನಾವು ಆಗತಾನೇ ನಿದ್ದೆಯಿಂದ ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೆವು. ವಿಷಯವು ಹರಡಿ, ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಅದನ್ನು ತಡೆಯಲು ಧಾವಿಸಿದರಾದರೂ, ಸುತ್ತಲೂ ಭಾರೀ ಪೊಲೀಸ್ ನಿಯೋಜನೆಯಿತ್ತು."

ಮುಂಡಾಪಾಡಾದ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ನಿವಾಸಿ ಫಕೀರಾ ಬುಧಿಯಾ, "ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 150-200 ಜನರು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ, ನಮ್ಮ ಮರಗಳ ಹತ್ಯಾಕಾಂಡವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವಂತೆ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಯನ್ನು ವಿನಂತಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ, ಅವರಲ್ಲಿಗೆ ತೆರಳಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು" ಎಂಬುದಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. "ಆದರೆ ಕಂಪನಿಯ ವಿರುದ್ಧ ಹೋಗುವವರು ಅಥವಾ ಅವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವವರು ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆಂದು ನಮಗೆ ತಿಳಿಸಲಾಯಿತು."

ದಟ್ಟವಾದ ಮಿಶ್ರ ಪತನಶೀಲ ಕಾಡುಗಳ ನಡುವಿನ ತಲಬಿರಾ ಮತ್ತು ಪತ್ರಾಪಲಿ ಎಂಬವು ವಿಸ್ತೃತ ಹಳ್ಳಿಗಳು. ನಾನು ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನ ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಬಿಸಿಲಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಸಿರಿನ ಮೇಲಾವರಣವು ತ್ವರಿತ ಆರಾಮವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿತ್ತು. ಅನೇಕ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಳು, ಸ್ಪಾಂಜ್ ಕಬ್ಬಿಣದ ಸ್ಥಾವರಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಜಾರ್ಸುಗುಡ ಪ್ರದೇಶವು ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಒಡಿಶಾದ ಕೆಲವು ಅತ್ಯಧಿಕ ತಾಪಮಾನಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ.

ಮುಂಡಾ ಮತ್ತು ಗೊಂಡ್ ಆದಿವಾಸಿಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಸಮುದಾಯಗಳಾಗಿರುವ ಇಲ್ಲಿನ ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ, ಜನರು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ, ಭತ್ತ ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಸಂಗ್ರಹವನ್ನು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಜಮೀನುಗಳ ಕೆಳಗೆ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲಿನ ಸಮೃದ್ಧ ಪದರಗಳಿವೆ.

"ಅರಣ್ಯವು ನಮಗೆ ಪೊರಕೆಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಿ, ಮಾರಲು ಮಹುಲ್ [ಮಹುವಾ], ಸಾಲ್ ಸಸ್ಯರಸ, ಉರುವಲು, ಅಣಬೆಗಳು, ಬೇರುಗಳು, ಗೆಡ್ಡೆಗಳು, ಎಲೆಗಳು ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಬಿಮ್ಲಾ ಮುಂಡಾ ತಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿಯುವುದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಪರಿಣಾಮವಾಗುವುದಿಲ್ಲವೆಂದು ಅರಣ್ಯ ಇಲಾಖೆ ಹೇಗೆ ತಾನೇ ಹೇಳುತ್ತದೆ?

ತಲಬಿರಾ II ಮತ್ತು IIIನೇ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಳನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಲಯದ ನೆಯ್ವೇಲಿ ಲಿಗ್ನೈಟ್ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು. ಇದು 2018ರಲ್ಲಿ ಅದಾನಿ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ಗೆ (AEL) ಗಣಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಗುತ್ತಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿತು. ಪ್ರೆಸ್ ಟ್ರಸ್ಟ್ ಆಫ್ ಇಂಡಿಯಾಗೆ ನೀಡಿದ ಹೇಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ (ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ವರದಿಯಾಗಿರುವಂತೆ), ಗಣಿಯು 12,000 ಕೋಟಿ.ರೂ.ಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಜಸ್ವವವನ್ನು (revenue) ಗಳಿಸುತ್ತದೆಯೆಂದು AEL ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಈ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿಯೇ ದೈತ್ಯ ಸಾಲ್ ಮತ್ತು ಮಹುವ ಮರಗಳನ್ನು ಈಗ ತಳಬೀರ ಗ್ರಾಮದ ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ದೊಡ್ಡ ತೆರವು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೊಸದಾಗಿ ಕತ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನೂರಾರು ಮರದ ದಿಮ್ಮಿಗಳ ರಾಶಿಯಿದೆ. ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದ್ದ ಅದಾನಿ ಕಂಪನಿಯ ಉದ್ಯೋಗಿಯೊಬ್ಬರು ತಮ್ಮ ಹೆಸರನ್ನು ಹೇಳಲು ನಿರಾಕರಿಸಿ, "ಇದುವರೆಗೆ 7,000 ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿಯಲಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ನಂತರ ಅವರು ಯಾವುದೇ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯಿಸಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರಲ್ಲದೆ, ಕಂಪನಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಧ್ಯಮದೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಹೆಸರು ಮತ್ತು ಸಂಪರ್ಕವನ್ನು ಒದಗಿಸುವುದು ಸಹ ಸರಿಯಲ್ಲ ಎಂದಷ್ಟೇ ಹೇಳಿದರು.

ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ, ನಾವು ಒಡಿಶಾ ರಾಜ್ಯದ ಸಶಸ್ತ್ರ ಪಡೆಯ ಸೈನಿಕರನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ, ಅವರು ಅಲ್ಲೇಕೆ ಇದ್ದಾರೆಂದು ಕೇಳಿದೆವು. ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು, "ಏಕೆಂದರೆ ಮರಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುತ್ತಿದ್ದು" ಆ ಕಾರ್ಯವು ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಅರಣ್ಯದ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ನಾವು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಅವರ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಯೊಬ್ಬರು ತಮ್ಮ ಸೆಲ್ ಫೋನ್‌ನಲ್ಲಿ ಯಾರಿಗೋ ಕರೆ ಮಾಡಿ, ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ವರದಿಸಿದರು.

ಒಡಿಶಾದ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಪರಿಸರ ಇಲಾಖೆಯು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಅರಣ್ಯ ತೆರವು ದಾಖಲೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಗಣಿಯು (II ಮತ್ತು III) ಒಟ್ಟು 4,700 ಎಕರೆ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೆ, 443 ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿ ಮತ್ತು 575 ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳ ಕುಟುಂಬಗನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ, 1,894 ಕುಟುಂಬಗಳನ್ನು ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸುತ್ತದೆ.

"14,000-15,000 ಮರಗಳನ್ನು ಈಗಾಗಲೇ ಕತ್ತರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ಭಾವನೆ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಭಕತ್ರಾಮ್ ಭೋಯ್." ಇದು ಇನ್ನೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ." ಅವರು ತಲಬಿರಾದ ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಮಿತಿಯ (ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ದಾವೆಗಳ ಸಲ್ಲಿಕೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡಂತೆ FRA- ಸಂಬಂಧಿತ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ ಯೋಜನೆ ಮತ್ತು ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗೆ 2006ರ ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆ(FRA)ಯ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ರಚಿಸಲಾದ ಗ್ರಾಮ ಮಟ್ಟದ ಸಮಿತಿ.) ಅಧ್ಯಕ್ಷರು. "ಅವರು ಎಷ್ಟು ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿದಿದ್ದಾರೆಂದು ನಾನು ನಿಮಗೆ ಹೇಳಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ" ಎಂದರಾತ. "ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯು ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದು, ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಾದ ನಮ್ಮನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಕತ್ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸುತ್ತಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ನಾವು ಮೊದಲ ದಿನದಿಂದಲೂ ಅಂದರೆ, ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ತಮ್ಮ FRA ಹಕ್ಕುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಜಿಲ್ಲಾಡಳಿತಕ್ಕೆ 2012ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಪತ್ರ ಬರೆದಾಗಿನಿಂದಲೂ ಇದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ.

ಮುಂಡಪದವಿನ ನಿವಾಸಿ ರೀನಾ ಮುಂಡಾ, "ನಮ್ಮ ಪೂರ್ವಜರು ಮೂಲತಃ ಈ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದರಲ್ಲದೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿದರು. ನಾವೂ ಅದನ್ನೇ ಕಲಿತಿದ್ದೇವೆ. ಪ್ರತಿ ಕುಟುಂಬವು ತೆಂಗಪಲ್ಲಿಗಾಗಿ ಮೂರು ಕಿಲೋ ಅಕ್ಕಿ ಅಥವಾ ಹಣವನ್ನು ಕೊಡುಗೆಯಾಗಿ ನೀಡುತ್ತದೆ [ಒಡಿಶಾದಲ್ಲಿ, ಮರದ ತೊಲೆಗಳನ್ನು ಕಡಿಯುವುದನ್ನು ಮತ್ತು ಕಳ್ಳಸಾಗಣೆಯನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಮುದಾಯದ ಸದಸ್ಯರು ಅರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಗಸ್ತು ತಿರುಗುವ, ಅರಣ್ಯ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಂಪ್ರದಾಯ]” ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು.

"ವಿನಾಶವನ್ನು ಹೇಗೆ ವಿರೋಧಿಸಬೇಕೆಂಬುದನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಸ್ಥಳೀಯ ಶಾಲೆಯ ಸುತ್ತಲೂ ಸೇರುತ್ತಿದ್ದಂತೆಯೇ, ಸುದರ್ ಮುಂಡಾ, ನೋವಿನ ಭಾವದಿಂದ ಹೀಗೆನ್ನುತ್ತಾರೆ: “ನಾವು ರಕ್ಷಿಸಿ, ಪೋಷಿಸಿದ ಕಾಡುಗಳಿಗೆ ಹೋಗಲು ಈಗ ನಮಗೆ ಅನುಮತಿ ಸಹ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ನಮ್ಮ ಮರಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡುವಾಗ ನಾವು ಅಪಾರ ದುಃಖಕ್ಕೀಡಾಗುತ್ತೇವೆ. ನಮ್ಮ ಪ್ರೀತಿಪಾತ್ರರು ಸಾಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆಂಬಂತೆ ನಮಗೆ ಭಾಸವಾಗುತ್ತದೆ.”

ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು, ದಶಕಗಳಿಂದ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದೇವೆಂದು ಒತ್ತಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. "ಆಗ ಸರಕಾರ ಎಲ್ಲಿತ್ತು?" ಎಂಬುದು ಹಿರಿಯ ಸೂರು ಮುಂಡ ಅವರ ಪ್ರಶ್ನೆ. "ಈಗ ಕಂಪನಿಗೆ ಇದು ಬೇಕು. ಅರಣ್ಯವು ಅವರದೆಂದು ಸರ್ಕಾರ ಹೇಳುತ್ತಿದೆ. ನಾವು ಹಿಂದೆ ಸರಿಯಬೇಕು." ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಗಸ್ತು ಕರ್ತವ್ಯದಲ್ಲಿ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸಿದವರಲ್ಲೊಬ್ಬರೆಂದು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಹೇಳುವ ಇನ್ನೋರ್ವ ವೃದ್ಧ, ಅಚ್ಯುತ್ ಬುಧಿಯಾ. “ಕಡಿದುರುಳಿಸಿದ ಮರಗಳನ್ನು ನೋಡಿದಾಗ ನನ್ನ ಕಣ್ಣಲ್ಲಿ ನೀರು ಬಂತು. ನಾವು ಅವನ್ನು ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳಂತೆ ಸಂರಕ್ಷಿಸಿದ್ದೇವೆ” ಎಂದರು.

ಈ ಮರ ಕಡಿಯುವ ಕಾರ್ಯ ಆರಂಭವಾದಾಗಿನಿಂದ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಅನೇಕರಿಗೆ ರಾತ್ರಿ ನಿದ್ದೆ ಬರುತ್ತಿಲ್ಲವೆಂಬುದಾಗಿ ತಲಬಿರಾ ಗ್ರಾಮದ ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಮಿತಿಯ ಸದಸ್ಯ, ಹೇಮಂತ್ ರೌತ್ ಅಲವತ್ತುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಮತ್ತು ನೀರಿನ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ಕುರಿತ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಸಂಬಲ್ಪುರ ಮೂಲದ ಪರಿಸರವಾದಿ ರಂಜನ್ ಪಾಂಡ, ಅರಣ್ಯಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಲು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿವೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಜಾರ್ಸುಗುಡ ಮತ್ತು ಇಬ್ ಕಣಿವೆ ಪ್ರದೇಶಗಳು ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ಮಾಲಿನ್ಯ ತಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿವೆ. "ಗಣಿಗಾರಿಕೆ, ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ಅತಿಯಾದ ಸಾಂದ್ರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಈಗಾಗಲೇ ತೀವ್ರ ನೀರಿನ ಕೊರತೆ, ಶಾಖ ಮತ್ತು ಮಾಲಿನ್ಯದಿಂದ ಬಳಲುತ್ತಿರುವ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅರ್ಥವಿಲ್ಲ" ಎನ್ನುತ್ತಾರವರು. "ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಬೆಳೆದ 130,721 ನೈಸರ್ಗಿಕ ಮರದ ಪ್ರಭೇದಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವುದು ಜನರು ಮತ್ತು ಪರಿಸರದ ಅನೇಕ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉಲ್ಬಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆಯಲ್ಲದೆ, ಅದನ್ನು ವಾಸಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಲ್ಲದ ಸ್ಥಳವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ."

ಅನೇಕ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಸಹ ಇದೇ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿ, ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿರುವ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿನೋದ್ ಮುಂಡಾ ಹೀಗೆನ್ನುತ್ತಾರೆ: "ಕಾಡು ನಾಶವಾದರೆ ಇಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಗ್ರಾಮಸ್ಥನೊಬ್ಬನು ಮರವನ್ನು ಕಡಿದರೆ, ನಮ್ಮನ್ನು ಜೈಲಿಗೆ ಹಾಕಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾದರೆ ಪೊಲೀಸರ ಬೆಂಬಲದೊಂದಿಗೆ ಕಂಪನಿಯು ಇಷ್ಟೊಂದು ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿಯುತ್ತಿರುವುದಾದರೂ ಹೇಗೆ?"

ನೆರೆಯ ಪತ್ರಪಾಲಿ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ರಸ್ತೆ ದಟ್ಟವಾದ ಸಾಲ್ ಕಾಡಿನ ಮೂಲಕ ಸಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೂ ಇಲ್ಲಿಗೆ, ಗರಗಸ ಯಂತ್ರಗಳು ತಲುಪಿಲ್ಲ, ಇಲ್ಲಿಯ ನಿವಾಸಿಗಳು ಒಂದೇ ಒಂದು ಮರವನ್ನು ಕಡಿಯಲು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲವೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. "ಆಡಳಿತವು ನಮ್ಮ ವಿರುದ್ಧ ಬಲಪ್ರಯೋಗ ಮಾಡಿದರೆ, ನೀವು ಮತ್ತೊಂದು ಕಳಿಂಗನಗರವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು" ಎಂದರು ದಿಲೀಪ್ ಸಾಹು, "ಏಕೆಂದರೆ ಈ ಇಡೀ ಪ್ರಕರಣ ಕಾನೂನುಬಾಹಿರವಾಗಿದೆ." 2006ರಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಕರಾವಳಿ ಜಿಲ್ಲೆಯಾದ ಜಾಜ್‌ಪುರದಲ್ಲಿ ಟಾಟಾ ಸ್ಟೀಲ್ ಲಿಮಿಟೆಡ್‌ನಿಂದ ಉಕ್ಕಿನ ಸ್ಥಾವರಕ್ಕಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರವು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ನಡೆದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪೊಲೀಸ್ ಗುಂಡಿನ ದಾಳಿಯಲ್ಲಿ 13 ಆದಿವಾಸಿಗಳ ಸಾವನ್ನು ಅವರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಕಾರ, ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಯಂತಹ ಅರಣ್ಯೇತರ ಬಳಕೆಗಳಿಗೆ 'ಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸುವ' ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಕೆಲವು ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದ ನಂತರವಷ್ಟೇ ನೀಡಬಹುದು, ಅವುಗಳೆಂದರೆ: ಮೊದಲನೆಯದಾಗಿ, ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಇತರೆ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸಬೇಕಾದ ಗ್ರಾಮಗಳು ಗ್ರಾಮ ಸಭೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿ, ಎಲ್ಲಾ ಸಂಬಂಧಿತ ವಿವರಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಇರಿಸಿದ ನಂತರ ಪ್ರಸ್ತಾವಿತ ಪಲ್ಲಟಕ್ಕೆ ತಮ್ಮ ಪೂರ್ವ ಸೂಚಿತ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡಬೇಕು ಅಥವಾ ತಡೆಹಿಡಿಯಬೇಕು. ಎರಡನೆಯದಾಗಿ, ಇತರೆ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಪಲ್ಲಟಗೊಳಿಸುವ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಅಥವಾ ಸಮುದಾಯ ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ದಾವೆಗಳು ಬಾಕಿ ಇರಬಾರದು.

ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಸಮಿತಿಯು ಗ್ರಾಮ ಸಭೆಯ ತೀರ್ಮಾನಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗೆ ಅರಣ್ಯ ತೆರವನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ನೀಡಿದ ಅನುಮತಿಯು “ಫೋರ್ಜರಿ”ಗಳೆಂಬುದಾಗಿ ಪತ್ರಪಾಲಿಯ ಸರಪಂಚ್‌ ಹಾಗೂ ಗ್ರಾಮ ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಸಂಜುಕ್ತ ಸಾಹು ತಿಳಿಯಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಗ್ರಾಮ ಸಭೆಯ ದಸ್ತಾವೇಜುಗಳನ್ನು ನಮಗೆ ತೋರಿಸುತ್ತಾ, ನಮ್ಮ ಗ್ರಾಮವು 700 ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲ ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗೆ ನೀಡಲು ಎಂದಿಗೂ ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, 2012ರಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, 715 ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ ಭೂಮಿಗಾಗಿ ನಾವು ಸಮುದಾಯ ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ದಾವೆಯನ್ನು ಹೂಡಿರುತ್ತೇವೆ. ಏಳು ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಆಡಳಿತವು ನಮ್ಮ ದಾವೆಯನ್ನು ಕುರಿತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಕಂಪನಿಯು ಅರಣ್ಯದ ಸುಪರ್ದಿಯನ್ನು ಪಡೆದಿದೆಯೆಂದು ಈಗ ನಮಗೆ ಅರಿವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತಾದರೂ ಹೇಗೆ? ಎನ್ನುತ್ತಾರವರು.

ಪತ್ರಪಾಲಿಯ ದಿಲೀಪ್ ಸಾಹು ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ, ಈ ಗ್ರಾಮದ 200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿನ ಕುಟುಂಬಗಳು, 1950ರ ದಶಕದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಪತ್ರಪಾಲಿಯಿಂದ ಸುಮಾರು 50 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸಂಬಲ್ಪುರ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಿರಾಕುಡ್ ಅಣೆಕಟ್ಟಿನಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡವುಗಳು. "ಈ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿಗಾರಿಕೆಗೆ ನೀಡಿದರೆ, ನಾವು ಮತ್ತೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ನಾವು ನಮ್ಮ ಇಡೀ ಜೀವನವನ್ನು ಅಣೆಕಟ್ಟುಗಳು ಮತ್ತು ಗಣಿಗಳ ನಡುವೆ ಸಿಲುಕಿ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುತ್ತಲೇ ಕಳೆಯಬೇಕೇ?."

ತಲಬಿರಾದ ನಿವಾಸಿಗಳು ಸಹ ಅರಣ್ಯ ತೆರವುಗೊಳಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ತಮ್ಮ ಗ್ರಾಮದ ಗ್ರಾಮಸಭೆಯ ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಫೋರ್ಜರಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಕುರಿತಂತೆ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದಾದ್ಯಂತ ಹಲವಾರು ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾದ ಲಿಖಿತ ದೂರುಗಳನ್ನು ಅವರು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ. "ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಫೋರ್ಜರಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಲು ನಾವು ಎಂದಿಗೂ ನಮ್ಮ ಒಪ್ಪಿಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿಲ್ಲ" ಎಂದರು ವಾರ್ಡ್ ಸದಸ್ಯೆ, ಸುಷ್ಮಾ ಪಾತ್ರ. "ಇದಕ್ಕೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ, ನಮ್ಮ ತಲಬಿರಾ ಗ್ರಾಮ್ಯ ಜಂಗಲ್ ಸಮಿತಿಯು 2012ರ ಮೇ 28ರಂದು ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿಗೆ ಪತ್ರ ಬರೆದು, FRA ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳಿಗೆ ಮಾನ್ಯತೆ ನೀಡುವಂತೆ ಕೋರಿದೆ. ಒಪ್ಪಿಗೆಯ ಫೋರ್ಜರಿ ಬಗ್ಗೆ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದ ನಮ್ಮ ಲಿಖಿತ ದೂರಿನಲ್ಲಿ ಇದರ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದೇವೆ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ರೌಟ್.

ತಲಬಿರಾ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ತೆರವುಗೊಳಿಸಿದ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ ನವದೆಹಲಿಯ ನೀತಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಕೇಂದ್ರದ ಹಿರಿಯ ಸಂಶೋಧಕಿ ಕಾಂಚಿ ಕೊಹ್ಲಿ ಹೀಗೆನ್ನುತ್ತಾರೆ: "ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಅರಣ್ಯ ತರೆ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಬಳಸುವ ನಿಟ್ಟಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿವೆ. ಬಾಧಿತ ಜನರಿಗೆ ತಪಾಸಣಾ ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ಅನುಮೋದನೆಯ ಶಿಫಾರಸುಗಳು ಲಭ್ಯವಿರುವುದು ವಿರಳ. ತಲಬಿರಾ ಪ್ರಕರಣವು ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯ ಸೂಚಕವಾಗಿದೆ. ಮರ ಕಡಿಯುವ ಚಟುವಟಿಕೆ ನಡೆದಾಗ ಮಾತ್ರ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಗಣಿ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರಿಗೆ ಅರಿವಾಗುತ್ತದೆ,

ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಓದಿದಾಗ, "ಅನುದ್ದೇಶಿತ ಸ್ಥಳ ಪರಿಶೀಲನಾ ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ತುಂಡು ಭೂಮಿಗಳ ಮೌಲ್ಯಾಂಕನಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. 1.3 ಲಕ್ಷ ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿಯುವುದರ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ನಗಣ್ಯವೆಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆಯಲ್ಲದೆ, ಎಂದಿಗೂ ಪ್ರಶ್ನಿಸಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಪರಿಸರ ಸಚಿವಾಲಯದ ಅರಣ್ಯ ಸಲಹಾ ಸಮಿತಿಯಿಂದ ಗ್ರಾಮಸಭೆಯ ನಿರ್ಣಯಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ಅರಣ್ಯ ಬದಲಾವಣೆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಗಂಭೀರ ಕಾನೂನು ಲೋಪಗಳಿರುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿದೆ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಕೊಹ್ಲಿ.

ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳನ್ನು ಆಲಿಸಬೇಕು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ರಂಜನ್ ಪಾಂಡಾ. "ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಹವಾಮಾನದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಅಪರಾಧಿ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆಯ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ತಗ್ಗಿಸಲು ಇಡೀ ಜಗತ್ತು ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಆಧಾರಿತ ವಿದ್ಯುತ್ ಸ್ಥಾವರಗಳನ್ನು ಹಂತಹಂತವಾಗಿ ತೆಗೆದುಹಾಕಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದೆ."

"ಸರ್ಕಾರವು ಹಳ್ಳಿಗಳ ಜನರಲ್ಲಿ ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕುಗಳ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ನಾವು ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ದಾವೆಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದೇವೆ. ಯಾವುದೇ ಕಾನೂನು ಬರುವ ಮೊದಲೇ ನಾವು ಈ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿದ್ದೇವೆ" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ದಿಲೀಪ್ ಸಾಹು. "ಇಂದು ಸರ್ಕಾರವು ನಾವು ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ನಮ್ಮ ಕಾಡುಗಳನ್ನು ಕಂಪನಿಗೆ ನೀಡಲು ಒಪ್ಪಿಗೆ ನೀಡಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. 'ನಿಮಗೆ ನಮ್ಮ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಇದ್ದರೆ, ಕಂಪನಿಯು ನಮ್ಮ ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿಯಲು ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀವು ಇಷ್ಟೊಂದು ಪೊಲೀಸ್ ಪಡೆಯನ್ನು ಏಕೆ ನಿಯೋಜಿಸಬೇಕು?" ಎಂಬುದಾಗಿ ನಾನು ಅವರನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸ ಬಯಸುತ್ತೇನೆ ಎಂದರವರು.

ಅನುಬಂಧ: ತಲಬಿರಾ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಗಣಿ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮರಗಳನ್ನು ಕಡಿಯಲಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ಅದಾನಿ ಎಂಟರ್‌ಪ್ರೈಸಸ್ ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಆ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸಲು ಮೇಲಿನ ಲೇಖನವನ್ನು 2020ರ ಜನವರಿ 9ರಂದು ನವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅನುವಾದ: ಶೈಲಜಾ ಜಿ. ಪಿ.