ମରୁଭୂମି ବାଲିରେ ବାସନ ମଜା

ବିମଳା ତା’ ହାତରେ ଥର ମରୁଭୂମିରଏକ ମୁଠା ବାଲିଆଣି ଆମେ ଖାଇସାରିଥିବା ଏକ ଅସନାବାସନରେ ପକାଇଦେଲା। ବାସନଟିକୁ ହାତରେବୁଲାଇ ସେ ସେଥିରେଲାଗିଥିବା ଖାଦ୍ୟର ଅଂଶଓ ତେଲିଆ ଅଂଶକୁଭଲଭାବେ ମାଜି ସଫାକରିଦେଲା। ଗୋଲାପୀ ଓଢ଼ଣାଢାଙ୍କି ରଖିଥିବା ବିମଳାକହିଲେ, ‘‘ବାଲିରେ ବାସନଭଲ ଭାବେ ସଫାହୁଏ। ପାଣିରେ ଏତେଭଲ ହୁଏ ନାହିଁ।’’

କାହିଁକି? ବିମଳାଙ୍କ ଭଙ୍ଗାଭଙ୍ଗା ହିନ୍ଦୀକୁ ମୁଁବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲି, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଯୁକ୍ତିବୁଝିପାରିଲି ନାହିଁ।

‘‘ଏଠାକାର ପାଣିରେNaCl (ସୋଡିୟମ୍ କ୍ଲୋରାଇଡ୍) ବା ସାଧାରଣ ଲୁଣରପରିମାଣ ଅଧିକ,’’ ମୋ ସାଙ୍ଗ ପୁଷ୍ପାଚୌହାନ (୨୭) ମୋତେ ବୁଝାଇବାପାଇଁ କହିଲେ। ସେ ବିମଳାଙ୍କନଣନ୍ଦ, ସେଦିନ ମୋଅନୁବାଦିକା ଭାବେ କାମକରୁଥିଲେ। ‘‘ଯଦି ଆମେପାଣି ବ୍ୟବହାର କରିବା, ତେବେ ବାସନରେ ଦାଗରହିଯିବ। ଏଠାକାର ପାଣିଭାରି ଏବଂ ଖାର (ଲୁଣିଆ)।’’

ବିଶ୍ୱର ନବମବୃହତ୍ତମ ଉପ-କ୍ରାନ୍ତୀୟମରୁଭୂମିକୁ ସ୍ୱାଗତ। ଭୂତଳ ଜଳରଏହି ଲୁଣିଆ ସ୍ୱାଦରଏକ ଭୌଗୋଳିକ କାରଣରହିଛି। ଏଠାରେ ବର୍ଷାଅପେକ୍ଷା ବାଷ୍ପୀକରଣର ମାତ୍ରାଅଧିକ। ହଜାର ହଜାରବର୍ଷ ଧରି ଏପରିଚାଲିବାରୁ ମାଟି ଏବଂପାଣିରେ ଲୁଣ ଓଖଣିଜ ପଦାର୍ଥ ଜମାହୋଇ ରହିଛି। ଏହି ମରୁଭୂମିଗୁଜରାଟ, ରାଜସ୍ଥାନ ଏବଂସୀମାର ଅନ୍ୟ ପଟେପାକିସ୍ତାନର ପଞ୍ଜାବ ଓସିନ୍ଧୁ ଅଞ୍ଚଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତବ୍ୟାପିଛି।

ଏହି ମରୁଭୂମିରମଧ୍ୟଭାଗରେ, ରାଜସ୍ଥାନର ନବଗଠିତ (୨୦୨୩) ଫଲୋଡି ଜିଲ୍ଲାରେଦୟା କୋର ଗାଁଅବସ୍ଥିତ। ଏହି ଗ୍ରାମରଶେଷ ମୁଣ୍ଡେ ବିମଳାଙ୍କଘର। ଆଉ ଘରବାହାରେ ବସି ୩୨ବର୍ଷୀୟା ବିମଳା ଦେବୀବାସନ ସଫା କରୁଛନ୍ତି।

ସେ ମେଘୱାଲସମୁଦାୟର, ଯାହାକୁ ରାଜ୍ୟରେଅନୁସୂଚିତ ଜାତି (SC) ତାଲିକାଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି। ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ମେଘୱାଲମାନେଚାଷବାସ, ଗୋପାଳନ ଏବଂକପଡ଼ା ବୁଣା କାମକରୁଥିଲେ। ହେଲେ ଶହଶହ ବର୍ଷ ଧରିଚାଲିଆସିଥିବା ଜାତିଭେଦ ଯୋଗୁଁଏହି ସମୁଦାୟର ଶିକ୍ଷାଏବଂ ପ୍ରଗତିର ସ୍ତରବହୁତ ତଳେ ରହିଆସିଛି।

ବିମଳାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀକନୱାରଲାଲ (୩୬) ତାଙ୍କ ସାନଭାଇ ଭୋଜାରାମ (୩୨)ଙ୍କପରି ଅଧାରୁ ସ୍କୁଲଛାଡ଼ିଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ସାନଭାଇଭଉଣୀଙ୍କୁ ଭଲ ଶିକ୍ଷାଦେବା ପାଇଁ ଲୁଣଖଣିରେ ଶ୍ରମିକ ଭାବେକାମ କରୁଥିଲେ। କାନୱାରଲାଲ, ଜଣେ ଭୂମିହୀନଦଳିତ ଚାଷୀ, ବର୍ତ୍ତମାନ ଲିଜ୍ସୂତ୍ରରେ ନେଇଥିବା ୪୦ବିଘା ଜମିରେ ବାଜରା, ଗହମ, ମେଥି ଏବଂଚିନାବାଦାମ ଆଦି ଚାଷକରୁଛନ୍ତି (ଏଠାରେ ୪ରୁ୫ ବିଘାରେ ଏକଏକର ହୁଏ)। ଫଲୋଡ଼ିରେ ଚାଷକରିବା ଏକ ବଡ଼ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ, କାରଣ ଏଠାରେବର୍ଷା କମ୍ ଏବଂଅନିୟମିତ, ପ୍ରାୟତଃ ମରୁଡ଼ିପଡ଼େ, ଫସଲ ହାନିଓ କମ୍ ଅମଳହୁଏ।

ହାରାହାରି ପ୍ରାୟ୨୦୦ ମିଲିମିଟର ବାର୍ଷିକବର୍ଷା ହେଉଥିବା ଏହିଶୁଷ୍କ ଅଞ୍ଚଳରେ ପାଣିଏକ ଦୁର୍ଲଭ ତଥାମୂଲ୍ୟବାନ ସମ୍ପଦ। ବାସନରୁ ଜିଦିଆମଇଳା ଛଡ଼ାଇବା ପାଇଁବିମଳା ଯେଉଁ ଟିକେପାଣି ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି, ତାହା ଘର ପାଖରେଥିବା ଏକ ‘ଟାଙ୍କା’ ବା ଭୂତଳ ଜଳଭଣ୍ଡାରରୁଆସିଥାଏ।

ଥର ମରୁଭୂମିରେପାଣି ସମସ୍ୟା ସହଲଢ଼ିବା ପାଇଁ ‘ଟାଙ୍କା’ ଏକ ଲୋକପ୍ରିୟ ପଦ୍ଧତିହୋଇଆସିଛି, ଯଦିଓ ‘ବାଓଡି’ (ପାହାଚଯୁକ୍ତ କୂଅ) ଏବଂ ‘ତାଲାବ’ (ପୋଖରୀ) ତୁଳନାରେ ଏହାଅପେକ୍ଷାକୃତ ନୂଆ। ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ ଏରିଡ୍ଜୋନ୍ ରିସର୍ଚ୍ଚ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ୧୯୮୮ରଏକ ପୁସ୍ତିକା ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରଥମଟାଙ୍କା ନିର୍ମାଣ ୧୬୦୭ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ‘ବାଡ଼ିକା ମେଲାନ୍’ ଗାଁରେ ରାଜାସୁରସିଂହ କରିଥିଲେ। ପରେ ୧୭୫୯ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ଯୋଧପୁରର ମେହେରାନଗଡ଼ଦୁର୍ଗରେ ମହାରାଜା ଉଦୟସିଂହଏହା କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ୧୮୯୫-୯୬ ମସିହାରମହାଦୁର୍ଭିକ୍ଷ ସମୟରେ ଏହିଅଞ୍ଚଳରେ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ‘ଟାଙ୍କା’ ନିର୍ମାଣ ହୋଇଥିଲା।

ବିମଳାଙ୍କ ପୁତୁରା, ୧୯ ବର୍ଷୀୟ ବଦ୍ରିନାରାୟଣଚୌହାନ କହନ୍ତି, ‘‘ଟାଙ୍କାଗୁଡ଼ିକ ଛାତରୁବର୍ଷା ପାଣି ସଂଗ୍ରହକରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତହୁଏ, ଯାହା ପିଇବାପାଣି ଭାବେ କାମରେଲାଗେ। ଏଗୁଡ଼ିକ ସିମେଣ୍ଟ, କଂକ୍ରିଟ ଏବଂ ପଥରରେତିଆରି ହୋଇଥାଏ ଏବଂପଶ୍ଚିମ ରାଜସ୍ଥାନରେ ଏହାବହୁଳ ଭାବେ ବ୍ୟବହୃତହୁଏ।’’ ସେ ଆହୁରିକୁହନ୍ତି, ‘‘୧୦ ଫୁଟଓସାର ଏବଂ ୨୦ଫୁଟ ଲମ୍ବର ଏକଟାଙ୍କିରେ ପ୍ରାୟ ୫୬,୦୦୦ ରୁ୫୮,୦୦୦ ଲିଟରପାଣି ଜମା ହୋଇପାରିବ। ଏହା ନିର୍ମାଣ କରିବାକୁପ୍ରାୟ ୫୦-୮୦ହଜାର ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚହୋଇଯାଏ।’’

ବିମଳାଙ୍କ ପରିବାରରଅଗଣାରେ ଦୁଇଟି ‘ଟାଙ୍କା’ ଅଛି। ଗୋଟିଏ ପୁରୁଣା, ଯାହା ୨୦୦୧ ମସିହାରେନିର୍ମିତ ଏବଂ ବର୍ଷାପାଣି ସଂଗ୍ରହ କରେ। ଅନ୍ୟଟି ନୂଆ ଏବଂବଡ଼, ଯେଉଁଥିରେ ପରିବାରରଆବଶ୍ୟକତା ପାଇଁ ୬୦,୦୦୦ ଲିଟରପାଣି ରହିପାରିବ। ଆଜିକାଲି ବଡ଼‘ଟାଙ୍କା’ଟିଟ୍ୟାଙ୍କର ପାଣିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣକରାଯାଏ, ଯାହାକୁ ପରିବାରଲୋକ କିଣିଥାନ୍ତି। ୫,୦୦୦ଲିଟର ପାଇଁ ପ୍ରାୟ୫୦୦ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚହୁଏ। ଏହି ଟ୍ୟାଙ୍କରଗୁଡ଼ିକ ଭାରତର ଦୀର୍ଘତମ କେନାଲ, ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ କେନାଲରଫିଲ୍ଟରେସନ୍ ପ୍ଲାଣ୍ଟରୁ ପାଣିଆଣନ୍ତି। ଏହି କେନାଲକୁପଞ୍ଜାବର ‘ହରିକେବ୍ୟାରେଜ’ରୁ ପାଣିଆସିଥାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ସତଲେଜଏବଂ ବ୍ୟାସ ନଦୀମିଳିତ ହୁଅନ୍ତି।

୨୦୪ କିଲୋମିଟରଲମ୍ବର ରାଜସ୍ଥାନ ଫିଡରକେନାଲ ଫଲୋଡି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତପହଞ୍ଚିଛି, କିନ୍ତୁ କାନୱାରଲାଲଙ୍କକ୍ଷେତ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆସିପାରିନାହିଁ। ସେ ନଳକୂପଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି, ଯାହା କେନାଲ ଆସିବାପରେ ପୁନର୍ବାର ପାଣିଆସିବା ଆରମ୍ଭ କରିଛିବୋଲି ସେ କହିଛନ୍ତି। ତେବେ, ଏହି କୃତ୍ରିମଭୂତଳ ଜଳ ଭରଣାବିମଳାଙ୍କ ପିଇବା ପାଣିରସମସ୍ୟାକୁ ସମାଧାନ କରିପାରୁନାହିଁ। ତାକୁ ନିଶ୍ଚିତଭାବେ କିଣିବାକୁ ପଡ଼ିବ।

କିନ୍ତୁ ୨୦୦୦ମସିହା ପ୍ରାରମ୍ଭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତପରିସ୍ଥିତି ଏହାଠାରୁ ଆହୁରିଖରାପ ଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ମହିଳାମାନଙ୍କୁନିକଟସ୍ଥ ପୋଖରୀ କିମ୍ବାକୂଅରୁ ପାଣି ଆଣିବାକୁପଡୁଥିଲା। ପୁଷ୍ପା ମନେପକାଇ କୁହନ୍ତି, ‘‘ମା' ବଡ଼ି ସକାଳୁଉଠି ପାଣି ଆଣିବାକୁଯାଉଥିଲେ। ଏପରିକି ସ୍କୁଲଯିବା ପୂର୍ବରୁ ଆମକୁଘର କାମରେ ସାହାଯ୍ୟକରିବାକୁ ପଡୁଥିଲା। ମୁଁ ଭାବୁଥିଲିଯଦି ଆମ ଘରେକିମ୍ବା ପାଖରେ ପାଣିସୁବିଧା ଥାଆନ୍ତା, ତେବେ ଏତେଦୂର ଯିବାକୁ ପଡ଼ନ୍ତାନାହିଁ। ଆଉ ସେହିସମୟରେ ମୁଁ ଅକ୍ଷରଶିଖିପାରିଥାନ୍ତି। ସେତେବେଳେ ମୁଁପ୍ରଥମ ଶ୍ରେଣୀରେ ପଢୁଥିଲି।"

ଆଜି ସମୁଦାୟରେଥିବା ‘ଟାଙ୍କା’ଗୁଡ଼ିକ ବର୍ଷାଜଳଅମଳକୁ ସମ୍ଭବ କରିପାରିଛି, ଯାହାଫଳରେ ପ୍ରଥମଥର ପାଇଁ ଲୋକଙ୍କୁପିଇବା ପାଣି ସହଜରେଉପଲବ୍ଧ ହୋଇପାରିଛି। ମେଘୱାଲମାନେ ଗ୍ରାମରେଦଳିତ ସମୁଦାୟର ହୋଇଥିବାରୁ, ସେମାନଙ୍କୁ ସର୍ବସାଧାରଣ ଉତ୍ସ, ଯେପରିକି ଗାଁ କୂଅରୁପାଣି ବ୍ୟବହାର କରିବାରୁବଞ୍ଚିତ କରାଯାଇଛି। ରାଜସ୍ଥାନରେ ଅନୁସୂଚିତଜାତି ମଧ୍ୟରେ ସବୁଠାରୁଅଧିକ ଜନସଂଖ୍ୟା ହୋଇଥିଲେମଧ୍ୟ (୨୦୧୧ ଜନଗଣନା), ମେଘୱାଲମାନେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀଜାତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦମନଏବଂ ହିଂସାର ଶିକାରହୋଇଥାନ୍ତି।

୨୦୧୦ ମସିହାରେମୁଁ ଯେତେବେଳେ ଏଠାରେଇଣ୍ଟର୍ନସିପ୍ କରୁଥିଲି, ଦୟା କୋରଗାଁ ସେତେବେଳେ ପୂରାଅଲଗା ଥିଲା। ସେତେବେଳେ ଘରକୋଣରେ ଥିବା କିରୋସିନିବୋତଲ ସଂଯୁକ୍ତ ଲ୍ୟାମ୍ପକୁସୁଇଚବୋର୍ଡ ବଦଳାଇ ନଥିଲା। ଆମେ ମୋବାଇଲ ସ୍କ୍ରିନରେଏତେ ବ୍ୟସ୍ତ ରହୁନଥିଲୁ। ନିକଟ ଅତୀତରେ, ମୁଁ ନିଜକୁ କିଛିଏପରି ଆଲୋଚନାରେ ପାଇଲିଯେଉଁଠି ଆମେ ଫୋନରେସ୍କ୍ରଲିଂ କରିବା କିମ୍ବାଆଲଗୋରିଦମ୍ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତବିଷୟବସ୍ତୁ ଉପରେ ଚର୍ଚ୍ଚାକରୁଥିଲୁ, ଯାହା ଆମସମୟକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିଲା।

ମାଂସାହାର ଉପରେଥିବା ପୁରୁଣା ବାରଣମେଘୱାଲ ସମୁଦାୟରେ ଅନ୍ତତଃଗତ କିଛି ବର୍ଷହେବ ଦୂର ହୋଇଯାଇଛି। ଏଇ ନିକଟରେ ଯାଇଥିବାବେଳେ, ଆମେ ମାଂସ ତରକାରୀଏବଂ ବାଜରା ରୁଟିଖାଇଥିଲୁ। ଘେବରରାମ, ଯିଏ ଆମପରିବାରର ମୁଖ୍ୟ, ସେ ଗୋଟିଏଥାଳିରେ ଖାଇଲେ ଏବଂଆମେ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷମାନେପୁରୁଣା ଦିନ ପରିଅନ୍ୟ ଏକ ଥାଳିରେଏକାଠି ଖାଇଲୁ। ଆମେ ଖାଇସାରିଲେବିମଳା ଖାଇବେ। ପରିବାରର ସବୁପୁରୁଷ ଲୋକଙ୍କ ଖାଇବାଶେଷ ହେବା ପରେମହିଳାଙ୍କୁ ଖାଇବାକୁ ହେବ। କିଛି ଜିନିଷ ଏବେବିବଦଳି ନାହିଁ।

କେନାଲ, ଟାଙ୍କା ଏବଂଟ୍ୟାଙ୍କର ବୋଧହୁଏ ଆଜିମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପରିଶ୍ରମକମ୍ କରିଛି। କିନ୍ତୁ ପାଣିରଅଭାବ ଏବଂ ମରୁଭୂମିରକଡୋର ପାଣିପାଗର ବିପଦଏବେବି ଏଠାକାର ଲୋକଙ୍କଜୀବନ ବଞ୍ଚିବାର ଗତିପଥନିର୍ଣ୍ଣୟ କରୁଛି। ଥର ଅଞ୍ଚଳକୁ'ମରୁସ୍ଥଳୀ' ବା ମୃତ୍ୟୁରଭୂମି ବୋଲି କାହିଁକିକୁହାଯାଏ, ତା’ରକାରଣ ରହିଛି। ସେଠାରେ ଏବେବିମରୁଭୂମିର ପ୍ରାଣଘାତକ ‘ଲୁ’ ବା ଉତ୍ତପ୍ତ ବାୟୁରପ୍ରାଦୁର୍ଭାବ ରହିଛି।

୨୦୨୨ରେ ଫଲୋଡିରେସରକାରୀ ଭାବେ ଦେଶରସର୍ବୋଚ୍ଚ ତାପମାତ୍ରା ୫୧ଡିଗ୍ରୀ ସେଲସିୟସ୍ ରେକର୍ଡକରାଯାଇଥିଲା। ତା’ରକିଛି ଦିନ ପୂର୍ବରୁଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ପ୍ରଚଣ୍ଡଖରା ଯୋଗୁଁ ୱିଣ୍ଡମିଲ୍ବା ପବନ କଳଗୁଡ଼ିକରେନିଆଁ ଲାଗିଯିବାର ଦୃଶ୍ୟସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆରେ ବେଶ୍ଭାଇରାଲ ହୋଇଥିଲା।

ତଥାପି, ଗ୍ରାମର ଅନେକଲୋକ ଏହାକୁ ଭିନ୍ନଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଦେଖନ୍ତି। ଭୋଜରାମ (୩୨) ପରିବର୍ତ୍ତନ ବିଷୟରେସକରାତ୍ମକ ମତ ରଖନ୍ତି। ‘‘ପୂର୍ବରୁ ଜଣେବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଗୋଟିଏ ବେଳାଭଲ ଖାଇବା ପାଇଁବହୁତ ପରିଶ୍ରମ କରିବାକୁପଡ଼ୁଥିଲା। ଏବେ ସେଦିନଆଉ ନାହିଁ। ଆମେ ପ୍ରାୟସବୁକିଛି ନିଜ ହାତରେଉତ୍ପାଦନ କରୁଛୁ। ଏହିଠାରେ ନିଜଘରେ ରହି। ଯେପରିକି ଗହମ, ଧନିଆ ଏବଂ ଜିରା- ସବୁ କ୍ଷେତରୁଆସୁଛି। ଏବଂ ଆମେଯାହା ଖାଉଛୁ, ସେଥିରେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣଶୁଦ୍ଧତା ଅଛି।"

କିନ୍ତୁ ଗରମ ବିଷୟରେ କ’ଣ?

ସେ କହନ୍ତି, ‘‘ଆମେ ଏହି ଜଳବାୟୁରେଅଭ୍ୟସ୍ତ। ଆମେ ଏଠାରେଗରମ ବିଷୟରେ ବେଶିକିଛି ଚିନ୍ତା କରୁନାହୁଁ। ଏହା ପ୍ରକୃତରେ ଭଲ। ଏ ଅଞ୍ଚଳଟି ଭଲ, ପରିବେଶ ସଫା ଅଛି। ପୂର୍ବରୁ ବହୁତ ସଂଘର୍ଷଥିଲା। ଏହି ପାଣିଏଠାରେ ନଥିଲା, ଏ ଗଛଗୁଡ଼ିକନଥିଲା, ପଶୁମାନଙ୍କୁ ରଖିବାପାଇଁ ଜାଗା ନଥିଲା। ଏତେ ଅଧିକ ତାପମାତ୍ରାକେତେ ଦିନ ରହିବ? ମାତ୍ର ୫-୭ଦିନ। କିନ୍ତୁ ସେହିଦିନଗୁଡ଼ିକ ବିଶେଷ କିଛିଫରକ ପକାଏ ନାହିଁ।’’

ଯଦିଓ ନ୍ୟୁୟର୍କ ଟାଇମ୍ସର ଇଣ୍ଟରାକ୍ଟିଭ୍ କାଲକୁଲେଟର ଅନୁଯାୟୀ, ଭୋଜରାମ ଯେଉଁବର୍ଷ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ, ଦୟା କୋର ଗାଁରେପ୍ରାୟ ୨୪୦ ଦିନଗରମ ରହୁଥିଲା। କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନଗାଁରେ ବର୍ଷକୁ ୨୫୩ଦିନ ଅଧିକ ତାପମାତ୍ରାରହୁଛି। ଏବଂ ସେ୮୦ ବର୍ଷ ବୟସରେପହଞ୍ଚିବା ବେଳକୁ, ଗାଁରେ ପ୍ରାୟ୨୬୦ରୁ ୨୭୭ ଦିନଅସହ୍ୟ ଗରମ ଦେଖାଦେବ।

ଆମେ କଥାହେଉଥିବା ବେଳେ ବିମଳାଙ୍କପିଲା ସୋନୁ ଏବଂପୂଜା ମୋ ନୋଟପ୍ୟାଡରେବିଭିନ୍ନ ଆକୃତି କରୁଛନ୍ତିଓ ଅକ୍ଷର ଲେଖୁଛନ୍ତି। ପ୍ରଦୀପ, ଯିଏ ସବୁଠାରୁବଡ଼, ସେ ସ୍କୁଲରେଶିଖିଥିବା ଇଂରାଜୀ ବାକ୍ୟଗୁଡ଼ିକଲେଖୁଛି - ‘‘ମୋ ନାମପ୍ରଦୀପ। ମୋର ଗୋଟିଏଭଉଣୀ ଅଛି। ମୋର ଗୋଟିଏଭାଇ ଅଛି। ମୁଁ ପଞ୍ଚମଶ୍ରେଣୀରେ ପଢ଼େ। ମୁଁ ଦୟାକୋରର ନୂତନ ସର୍ବୋଦୟସେକେଣ୍ଡାରୀ ସ୍କୁଲରେ ପଢ଼େ। ମୋ ବାପା ଜଣେଚାଷୀ। ମୋ ମା' ଜଣେ ଗୃହିଣୀ।’’

ମୁଁ କିଛିଦୂରରେ ବିମଳାଙ୍କୁ ଦେଖୁଛି, ସେ କ୍ଷେତରେ କାମକରୁଛନ୍ତି, ଶୀତଦିନିଆ ସୂର୍ଯ୍ୟତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେଚମକୁଛନ୍ତି।

ପାଞ୍ଚ ମାସପରେ, ସେଠାରେ କାଁଭାଁ ବର୍ଷାର ବାଦଲଗୁଡ଼ିକଆକାଶରେ ଭାସିବେ। ‘‘ମେଘୱାଲ’’ ଶବ୍ଦଟି ଦୁଇଟିସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦ 'ମେଘ' ଏବଂ 'ୱାଲ'ରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଯାହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛିମେଘର ଲୋକ। ମୋର ମନେଅଛି, ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଥମବର୍ଷା ବୁନ୍ଦା ପିଲାଙ୍କଉପରେ ପଡ଼େ, ସେତେବେଳେ ସେମାନେସେମାନଙ୍କ ଜେଜେବାପା ଘେବରରାମଙ୍କଠାରୁ ଶିଖିଥିବା ଏକ ପଂକ୍ତିଗାଇ ଉଠନ୍ତି।

ମେଇ ମେଇଆଜା, ଘୀ ରୋଟିଖାଜା

ମେଇ ମେଇଆଜା, ଘୀ ରୋଟିଖାଜା

[ବର୍ଷା ଆସୁଛି, ବର୍ଷା ଆସୁଛି,

ଘିଅ ସହରୋଟି ଖାଇବାକୁ, ବର୍ଷା ଆସୁଛି]