‘అక్రోటుకాయల ధరలు తగ్గుతూనే ఉన్నాయి’

శ్రీనగర్‌లోని హార్వన్ పరిసరాల్లో, నిశ్శబ్దంగా ఉన్న ఓ సందులో ఒక పెద్ద శబ్దం వినబడుతోంది. మొహమ్మద్ అఫ్జల్, సాజిద్ ఖాన్ ఒక చెట్టు నుంచి అక్రోటుకాయలను (జుగ్లాన్స్ రెజియా) రాలుస్తున్నారు. ఆ శబ్దం అక్రోటుకాయలు సమీపంలోని ఇళ్ల పైకప్పుల మీద పడడం వల్ల వస్తోంది.

వంద అడుగుల ఎత్తు లేదా 10 అంతస్తుల భవనం పరిమాణంలోని అక్రోటు చెట్టు మీదున్న అక్రోటుకాయలను రాల్చడం చాలా ప్రమాదకరమైన పని. అక్రోటుకాయల్ని రాలగొట్టేవాళ్లు ఛానన్ వోల్ (అక్రోటులను తెంపేవాళ్లు) అని పిలిచే అత్యంత నైపుణ్యం కలిగిన కార్మికులు. జమ్మూలోని రజౌరి నివాసి అయిన మొహమ్మద్ అఫ్జల్ గత ఆరు సంవత్సరాలుగా అక్రోటుకాయల్ని రాల్చే పని చేస్తున్నాడు. ప్రతి సీజన్‌లో, బకర్వాల్ (రాష్ట్రంలో షెడ్యూల్డ్ తెగల జాబితాలో ఉంది) సముదాయానికి చెందిన ఈ 24 ఏళ్ళ యువకుడు ఈ పని కోసం కశ్మీర్‌కు వస్తాడు. "ఈ చెట్లు చాలా పొడవుగా ఉంటాయి కాబట్టి నాకు చాలా భయంగా ఉంటుంది," అని అతను చెప్పాడు. అక్రోటుకాయలను తెంచడంతో పాటు, అతను అక్టోబర్-నవంబర్‌ నెలలలో రోజుకు రూ. 500-700 కూలీకి ఆపిల్ పళ్ళను ప్యాక్ చేయడం, చెట్లను నరికే పని చేస్తాడు.

ఈ సమయంలో, అఫ్జల్ అక్రోటుకాయలను రాలగొట్టే ఇతర కార్మికులు, తాము పనిచేసే పండ్ల తోటల దగ్గర తాత్కాలిక గుడారాలు ఏర్పాటు చేసుకుంటారు.

ఆగస్టు నుంచి అక్టోబర్ వరకు ఉండే సీజన్‌లో, అఫ్జల్ పని దినం సాధారణంగా ఉదయం ఏడు గంటలకు ప్రారంభమై సాయంత్రం ఆరు గంటలకు ముగుస్తుంది. అతను చెట్టు ఎత్తును బట్టి ఒక రోజులో నాలుగు నుంచి ఐదు చెట్ల నుంచి అక్రోటుకాయలు రాలగొడతాడు. అతను అక్రోటు చెట్టు కొమ్మలను ఎక్కి, విల్లో చెట్టు లేదా మరేదైనా చెట్టు నుంచి తయారుచేసిన పొడవైన, బలంగా ఉండే కర్రతో అక్రోటుకాయల్ని రాల్చుతాడు.

అఫ్జల్‌కు అక్రోటు కాయలు తెంచడం అనేది ఒక సవాలుతో కూడిన పని అనిపిస్తుంది. "ఇది చాలా ప్రమాదకరమైన పని," అని అతను చెప్పాడు. "ఐదు కిలోల బరువున్నకర్రను పట్టుకుని అక్రోటుకాయలను బలంగా కొడుతూ, చెట్టుపై బ్యాలెన్స్ చేయాలంటే మీరు చాలా చురుగ్గా ఉండాలి."

ముఖ్యంగా బడ్‌గామ్‌లో కొన్ని అక్రోటు చెట్లు 150 అడుగుల ఎత్తు వరకు పెరుగుతాయి. "వర్షాకాలంలో, చెట్లు చాలా జారతాయి కాబట్టి మేము చెట్లు ఎక్కడం మానేస్తాము," అని అఫ్జల్ తెలిపాడు. "అదృష్టవశాత్తూ, నేను ఎప్పుడూ ఎలాంటి ప్రమాదానికి గురి కాలేదు."

కానీ అతని కుటుంబం అతని భద్రత గురించి ఆందోళన చెందుతుంది. "మా గ్రామంలో చాలామంది మగవాళ్ళు అక్రోటు చెట్ల మీది నుంచి పడి చనిపోయారు కాబట్టి మా అమ్మకు నేను ఈ పని చేయడం ఇష్టం లేదు," అని అతను ఒప్పుకున్నాడు.

2023లో శ్రీనగర్ వైద్యులు చేసిన అధ్యయనం ప్రకారం, ఆ సీజన్‌లో అయ్యే గాయాలకు అక్రోటు చెట్లు నాలుగో ప్రధాన కారణం.

అలా మరణించినవాళ్ళలో గులామ్ మొహమ్మద్ గనాయ్ ఒకరు. "మా నాన్న మరణం తరువాత, ప్రతిదీ మారిపోయింది. మేం చదువు వదిలేసి, సంపాదనకు దిగడం తప్ప వేరే మార్గం లేదు," తన గదిలో కూర్చుని వున్న జావైద్ గనాయ్ చెప్పాడు. 2017లో, అతని తండ్రి గులామ్ మొహమ్మద్ గనాయ్, వాళ్ళు నివసించే పుల్వామా జిల్లాలోని త్రాల్ మోంఘామా గ్రామంలో అక్రోటుకాయల్ని తెంపుతూ, 50 అడుగుల ఎత్తైన చెట్టు మీది నుంచి పడిపోయారు.

"ఆయన పడిపోయిన చెట్టు ఇప్పటికీ అలాగే ఉంది, ఎవరూ దాన్ని ఎక్కడానికి ధైర్యం చేయడం లేదు. ఇది మా కుటుంబాన్ని ఛిన్నాభిన్నం చేసిన విషాదాన్ని గుర్తు చేస్తుంది," అని ఇప్పుడు సేల్స్‌మ్యాన్‌గా పని చేస్తున్న జావైద్ చెప్పాడు. వాళ్ళ ఇంటి నుంచి కేవలం 100 మీటర్ల దూరంలో, ఇంటి రెండో అంతస్తు నుంచి ఆ చెట్టు స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది.

పనివాళ్ళు కింద పడిన అక్రోటుకాయల్ని సేకరిస్తుండగా అక్రోటు వ్యాపారి మొహమ్మద్ మక్బూల్ షేక్ వాటిని చూస్తున్నారు. ఆయనకు మూడు అక్రోటు చెట్లు ఉన్నాయి. అక్రోటు పరిశ్రమలోని చాలా మంది కార్మికులు కశ్మీర్ సరిహద్దు ప్రాంతాలైన రజౌరి, పూంచ్‌ల నుంచి వస్తారు. అక్రోటుకాయల్ని తెంపేవాళ్ళకు రోజుకు రూ.1,500 జీతం, ఆహారం, వసతి ఇస్తారు. అయినా కూడా ఈ పని కోసం ఎక్కువమంది ముందుకు రావడం లేదు. "స్థానిక యువత ఈ కఠినమైన, తక్కువ జీతం ఉన్న పనిపై ఆసక్తి చూపడం లేదు" అని షేక్ చెప్పారు. "పరిస్థితి ఇలాగే కొనసాగితే, మేం ఈ వ్యాపారాన్ని ఎంతకాలం చేయగలుగుతామో నాకు తెలియదు."

అక్రోటు వ్యాపారుల కుటుంబాలు, కార్మికులు కలిసి, రాల్చిన అక్రోటు కాయల్ని సేకరించి నాణ్యతను, సైజును బట్టి వాటిని వర్గీకరిస్తారు. వాళ్ళు పైనుండే ఆకుపచ్చని తొక్క తీసి, గింజలను బాగా కడిగి, ఆ తర్వాత వాటిని చాలా రోజులు ఎండలో ఆరబెడతారు. ఇది అక్రోటుకాయల రుచిని, నిలువ ఉండే కాలాన్ని పెంచుతుంది.

ప్రస్తుతం అక్టోబర్ - సీజన్ ముగింపు. 65 ఏళ్ళ షేక్ మొత్తం ఎన్ని అక్రోటుకాయల్ని తెంచారో అని ఆసక్తితో చూస్తున్నారు. తయిల్‌బాల్‌కు చెందిన అక్రోటు వ్యాపారి అయిన ఆయన, ప్రస్తుత పరిస్థితుల పట్ల అసంతృప్తితో ఉన్నారు: “దిగుమతి చేసుకున్న అక్రోటుకాయలపై ఎక్సైజ్ సుంకం తొలగించడం మా మార్కెట్‌ను తీవ్రంగా దెబ్బతీసింది.” గత 10 సంవత్సరాలలో, ఆర్థిక వ్యవస్థ కుప్పకూలిందని, “అది ఆపిల్ అయినా, అక్రోటు అయినా లేదా ఇతర గింజలైనా, ప్రతి వ్యాపారం దెబ్బ తింటోంది,” అని ఆయన జత చేశారు. నష్టాలను భర్తీ చేసుకోవడానికి ఆయన ఇప్పుడు బాదం, తేనె వ్యాపారం కూడా చేస్తున్నారు.

దేశంలోని మొత్తం అక్రోటుకాయల ఉత్పత్తిలో దాదాపు 98 శాతం జమ్మూ కశ్మీర్ నుంచే జరుగుతోంది. ఇక్కడ వ్యవసాయ యోగ్యమైన భూమిలో, దాదాపు 15 శాతంలో అక్రోటును సాగు చేస్తున్నారు. ఇక్కడ అక్రోటుకాయల వార్షిక ఉత్పత్తి దాదాపు 2.66 లక్షల మెట్రిక్ టన్నులు. ఉద్యోగాల కొరత ఉన్న ఆర్థిక వ్యవస్థలో, తరతరాలుగా వేలాదిమందికి ఈ పరిశ్రమ రోజువారీ కూలీ పనిని అందిస్తోంది.

మారుతున్న వాతావరణ పరిస్థితులు అక్రోటుకాయలపై ప్రతికూల ప్రభావాన్ని చూపుతున్నాయి. "వడగళ్ళ వానలు, బలమైన గాలులు మా ఉత్పత్తిని దెబ్బతీస్తున్నాయి," అని సంవత్సరానికి 5,000 కిలోల అక్రోటుకాయల వ్యాపారం చేసే మొహమ్మద్ షేక్ అన్నారు. "కరువు పరిస్థితులు కూడా గింజల నాణ్యతను ప్రభావితం చేస్తాయి."

ఈ పర్వత ప్రాంతంలో వాతావరణ పరిస్థితులు మారుతున్నాయి. వ్యవసాయం, తోటల పెంపకం, గడ్డి మైదానాలు అన్నీ దెబ్బతింటున్నాయి. 2030లలో హిమాలయాలలో ఎన్ని రోజులు వర్షాలు కురుస్తాయి అన్నది ఉద్యానవన పంటలపై ప్రభావం చూపుతుందని ఇండియన్ నెట్‌వర్క్ ఆన్ క్లైమేట్ చేంజ్ అసెస్‌మెంట్ (INCCA) అంచనా వేసింది. డెబ్బైల నుంచి ఈ ప్రాంతంలో ఉష్ణోగ్రత ఒక డిగ్రీ సెంటీగ్రేడ్ పెరిగిందని ఒక రాష్ట్ర నివేదిక వెల్లడిస్తోంది.

"ఒక క్రమమంటూ లేని అభివృద్ధి, రోడ్ల విస్తరణ, దీర్ఘకాలిక కరువులు వ్యక్తులే సొంతంగా నిర్వహించే పళ్ళతోటలకు ప్రమాదకరంగా మారాయి. అవి కశ్మీరీల అక్రోటు వారసత్వాన్ని అంతం చేసే ప్రమాదం ఉంది" అని కశ్మీర్‌కు చెందిన పర్యావరణవేత్త రాజా ముజఫర్ అన్నారు.

చౌక దిగుమతులు, మార్కెట్‌లో ధరలు తగ్గడం కారణంగా కశ్మీరీ అక్రోటుకాయల ధర గణనీయంగా తగ్గింది. ప్రతి సీజన్‌లో ఇది దాదాపు 50 శాతం తగ్గుతోందని కశ్మీర్ వాల్‌నట్ గ్రోయర్స్ అసోసియేషన్ అధ్యక్షుడు హాజీ బహదూర్ ఖాన్ తెలిపారు.

"ప్రతి సంవత్సరం, నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు పెరుగుతున్నాయి, కానీ మా అక్రోటుకాయల ధరలు మాత్రం తగ్గుతున్నాయి" అని మొహమ్మద్ షేక్ అన్నారు, ఈ సంక్షోభానికి ప్రభుత్వ విధానాలే కారణమని ఆయన ఆరోపించారు. "గత సంవత్సరం [2023], మేము ఎండిన అక్రోటులను కిలోకు 95-100 రూపాయలకు విక్రయించాము, అంతకుముందు మేము వాఅవే అక్రోటులను 240-250 రూపాయలకు అమ్మేవాళ్ళం," అని షేక్ తెలిపారు. "ఈ సంవత్సరం ధరలు ఎలా ఉంటాయో మాకు తెలియదు, కానీ అవి అంతే ఉంటాయని నేను భావిస్తున్నాను."

ఇప్పటికే చాలామంది ఈ వ్యాపారాన్ని వదిలేయడం ప్రారంభించారు. ఫిర్దౌస్ అహ్మద్ కుటుంబం అనేక దశాబ్దాలుగా అక్రోటుకాయలు అమ్ముతోంది, కానీ ఇటీవల, 26 ఏళ్ళ ఫిర్దౌస్ శ్రీనగర్‌లో ఒక చిన్న కిరాణా దుకాణాన్ని నడపడం ప్రారంభించాడు. ప్రభుత్వం జోక్యం చేసుకుంటే తమకు మేలు జరుగుతుందని ఫిర్దౌస్ భావిస్తున్నాడు. "వాళ్ళు అక్రోటుకాయలు దిగుమతి చేసుకోవడం మానేసి, కశ్మీరీ ఉత్పత్తులకు ప్రాధాన్యం ఇస్తే, అది మాకు ప్రయోజనం చేకూరుస్తుంది," అని అతను చెప్పాడు.

మొహమ్మద్ రంజాన్ దార్ ఐదు దశాబ్దాలుగా అక్రోటులు అమ్ముతున్నారు. వ్యాపారులు ఇప్పుడు ఆయన ఇంటి వద్ద ఇంతకుముందులా బారులుతీరి నిలబడటం లేదు. అందువల్ల 65 ఏళ్ళ రంజాన్, నిషాత్ గార్డెన్ సమీపంలో రోడ్డు పక్కన ఒక స్టాల్ ఏర్పాటు చేసుకుని, ఉదయం నుంచి సాయంత్రం వరకు తాత్కాలికంగా ఏర్పాటు చేసుకున్న పందిరి కింద కూర్చుని, ప్లాస్టిక్ క్రేట్‌లు, కార్డ్‌బోర్డ్ పెట్టెల్లో తన అక్రోటుకాయలు అమర్చుకుని, నెలకు రూ. 15,000-20,000 సంపాదిస్తున్నారు. "సకాలంలో వర్షం లేకపోవడం అక్రోటుకాయల పరిమాణంపై ప్రత్యక్ష ప్రభావాన్ని చూపి, వాటి డిమాండ్ తగ్గడానికి దారి తీసింది."

ఎన్ని సవాళ్ళు ఉన్నప్పటికీ, రంజాన్ వ్యాపారం ఆయన కుటుంబాన్ని పోషించింది. "అక్రోటుకాయల వ్యాపారం ద్వారా వచ్చే ఆదాయంతోనే నేను నా కుమార్తెలకు వివాహం చేసి, నా పిల్లలను చదివించగలిగాను," అని ఆయన గర్వంగా చెప్పారు.

అనువాదం: రవి కృష్ణ