ʼವಾಲ್‌ ನಟ್‌ ದರ ಕುಸಿಯುತ್ತಲೇ ಇದೆʼ

ಶ್ರೀನಗರದ ಹಾರ್ವಾನ್ ಪ್ರದೇಶದ ಶಾಂತ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಜೋರಾದ ಟಪ್‌ ಟಪ್‌ ಎನ್ನುವ ಸದ್ದು ಕೇಳುತ್ತಿದೆ. ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಫ್ಜಲ್ ಮತ್ತು ಸಾಜಿದ್ ಖಾನ್ ವಾಲ್‌ ನಟ್ (ಅಕ್ರೋಟ್/ಜುಗ್ಲಾನ್ಸ್‌ ರೆಜಿಯಾ) ಮರವೊಂದನ್ನು ಹತ್ತಿ ಅದರ ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಕೊಯ್ಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಕೋಲಿನಿಂದ ಬಡಿಯುತ್ತಿರುವ ರಭಸಕ್ಕೆ ಮರ ವಾಲ್‌ ನಟ್‌ ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಉದುರಿಸುತ್ತಿದೆ.

100 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಅಥವಾ 10 ಅಂತಸ್ತಿನ ಕಟ್ಟಡದಷ್ಟು ಎತ್ತರದ ವಾಲ್‌ ನಟ್ ಮರಗಳಿಂದ ಕಾಯಿ ಕೊಯ್ಯವುದು ಅಪಾಯಕಾರಿ ಕೆಲಸ. ವಾಲ್‌ ನಟ್‌ ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡುವವರು ಹೆಚ್ಚು ಕೌಶಲಪೂರ್ಣ ಕಾರ್ಮಿಕರಾಗಿದ್ದು, ಅವರನ್ನು 'ಚನನ್ ವೊಯೆಲ್' (ವಾಲ್‌ ನಟ್ ಕೊಯ್ಯುವವರು) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜಮ್ಮುವಿನ ರಾಜೌರಿಯ ನಿವಾಸಿ, 24 ವರ್ಷದ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಅಫ್ಜಲ್ ಕಳೆದ ಆರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ವಾಲ್‌ ನಟ್‌ ಕೊಯ್ಲು ಕೆಲಸಗಾರನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಬಕರ್ವಾಲ್ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾದ ಈ 24 ವರ್ಷದ ಯುವಕ (ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡದಡಿ ಪಟ್ಟಿಮಾಡಲಾಗಿದೆ) ಈ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಶ್ಮೀರಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ ಹಂಗಾಮಿನಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಾರೆ. "ಮರಗಳು ಬಹಳ ಎತ್ತರವಿರುತ್ತವೆಯಾದ ಕಾರಣ ಮರ ಹತ್ತುವಾಗ ಭಯಾಗುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ವಾಲ್‌ ನಟ್‌ ಕೊಯ್ಯುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಅವರು ಅಕ್ಟೋಬರ್ ಮತ್ತು ನವೆಂಬರ್ ತಿಂಗಳುಗಳಲ್ಲಿ ಸೇಬು ಪ್ಯಾಕ್‌ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಮರ ಕಡಿಯುವ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮೂಲಕ ಅವರು ದಿನವೊಂದಕ್ಕೆ ದಿನಕ್ಕೆ 500-700 ರೂಪಾಯಿಯ ತನಕ ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಫ್ಜಲ್‌ ಮತ್ತು ಇತರ ಕೆಲಸಗಾರರು ತಾವು ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡುವ ತೋಟದ ಬಳಿಯೇ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಗುಡಿಸಲು ಮಾಡಿಕೊಂಡು ವಾಸವಿರುತ್ತಾರೆ.

ಕೊಯಿಲಿನ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಆಗಸ್ಟ್‌ನಿಂದ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ತನಕ, ಅಫ್ಜಲ್‌ ಅವರ ಕೆಲಸದ ದಿನವು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಏಳು ಗಂಟೆಗೆ ಆರಂಭವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂಜೆ ಆರು ಗಂಟೆಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಒಂದು ದಿನದಲ್ಲಿ ಮರದ ಎತ್ತರವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ನಾಲ್ಕರಿಂದ ಐದು ಮರಗಳನ್ನು ಏರಿ ಕಾಯಿ ಕೊಯ್ಯುತ್ತಾರೆ, ಕೈಗೆಟುಕದ ಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಉದುರಿಸಲು ಮರವನ್ನು ಏರಿ, ವಿಲೋ ಅಥವಾ ಇತರ ಬಲಿಷ್ಠ ಮರದ ಕೋಲನ್ನು ಬಳಸಿ ಕೊಂಬೆಗಳನ್ನು ಬಡಿಯುತ್ತಾರೆ.

ವಾಲ್‌ ನಟ್ ಕೊಯ್ಯುವುದು ಸವಾಲಿನ ಕೆಲಸವೆಂದು ಅಫ್ಜಲ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. “ಇದು ಬಹಳ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಕೆಲಸ” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. “ಐದು ಕಿಲೋಗ್ರಾಂ ತೂಕದ ಕೋಲನ್ನು ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು, ವಾಲ್‌ ನಟ್‌ ಮೇಲೆ ಬಲವಾಗಿ ಬಡಿಯುವಾಗ ಮರದ ಮೇಲೆ ಸಮತೋಲನ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಹಳ ಚಾಕಚಕ್ಯತೆ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.”

ಕೆಲವು ವಾಲ್‌ ನಟ್ ಮರಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬುಡಗಾಮ್‌ನಲ್ಲಿ, 150 ಅಡಿ ಎತ್ತರದವರೆಗೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. “ಮಳೆಯ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಮರಗಳು ತುಂಬಾ ಜಾರುವ ಕಾರಣ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾವು ಮರ ಏರುವುದಿಲ್ಲ. ಅದೃಷ್ಟವಶಾತ್‌ ಇದುವರೆಗೆ ನನಗೆ ಯಾವುದೇ ಅಪಘಾತಗಳು ಎದುರಾಗಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಅಫ್ಜಲ್‌ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಅವರ ಕುರಿತು ಚಿಂತೆ ಕಾಡುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. “ನನ್ನ ಅಮ್ಮನಿಗೆ ನಾನು ಈ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದು ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಊರಿನ ಸಾಕಷ್ಟು ಗಂಡಸರು ವಾಲ್‌ ನಟ್‌ ಮರದಿಂದ ಬಿದ್ದು ಸತ್ತಿದ್ದಾರೆ” ಎಂದು ಅವರು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

2023ರಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯರು ನಡೆಸಿದ ಅಧ್ಯಯನವೊಂದರ ಪ್ರಕಾರ ಕೊಯ್ಲಿನ ಹಂಗಾಮಿನಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಗಾಯಗಳಿಗೆ ವಾಲ್‌ ನಟ್‌ ಮರಗಳು ನಾಲ್ಕನೇ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿವೆ.

ಅಂತಹದ್ದೇ ಒಂದು ದುರಂತದ ಸಾವು ದಿವಂಗತ ಗುಲಾಮ್‌ ಮೊಹಮ್ಮದ್‌ ಗನಿ ಅವರದು. “ಅಪ್ಪನ ಮರಣದ ನಂತರ ಎಲ್ಲವೂ ಬದಲಾಯಿತು. ಶಾಲೆ ಬಿಟ್ಟು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಗುವುದರ ಹೊರತು ನಮಗೆ ಬೇರೆ ಆಯ್ಕೆ ಇದ್ದಿರಲಿಲ್ಲ” ಎಂದು ತನ್ನ ಕೋಣೆಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಜಾವೆದ್‌ ಗನಿ ಹೇಳಿದರು. 2017ರಲ್ಲಿ ಅವರ ತಂದೆ ಗುಲಾಮ್‌ ಮೊಹಮ್ಮದ್‌ ಗನಿ ಪುಲ್ವಾಮಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಥ್ರಾಲ್‌ ಮೊಂಗಾಮ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ವಾಲ್‌ ನಟ್ ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡುವಾಗ ಮರದಿಂದ ಬಿದ್ದು ಸಾವಿಗೀಡಾದರು.

“ಅವರು ಬಿದ್ದ ಮರ ಈಗಲೂ ನಿಂತಿದೆ. ಆದರೆ ಯಾರೂ ಅದನ್ನು ಹತ್ತುವ ಧೈರ್ಯ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಅದು ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಛಿದ್ರಗೊಳಿಸಿದ ದುರಂತದ ಗುರುತು” ಎಂದು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸೇಲ್ಸ್‌ಮ್ಯಾನ್‌ ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವ ಜಾವೇದ್‌ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮರವು ಅವರ ಮನೆಯಿಂದ ಕೇವಲ 100 ಅಡಿ ದೂರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಮನೆಯ ಎರಡನೇ ಮಹಡಿಯಿಂದ ಅದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ.

ವಾಲ್‌ ನಟ್ ವ್ಯಾಪಾರಿ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಮಕ್ಬೂಲ್ ಶೇಖ್, ಕಾರ್ಮಿಕರು ಮರದಡಿ ಬಿದ್ದಿರುವ ವಾಲ್‌ ನಟ್ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಬಳಿ ಸ್ವಂತದ ಒಟ್ಟು ಮೂರು ಮರಗಳಿವೆ. ವಾಲ್‌ ನಟ್ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿರುವ ಬಹುತೇಕ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಕಾಶ್ಮೀರದ ಗಡಿಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ರಾಜೌರಿ ಮತ್ತು ಪೂಂಚ್‌ ಕಡೆಯವರು. ಕೊಯ್ಲಿಗೆ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ 1,500 ರೂ. ಸಂಬಳ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಇರುವುದಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳವನ್ನೂ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಈ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಬರುತ್ತಿಲ್ಲ. “ಸ್ಥಳೀಯ ಯುವಕರಿಗೆ ಈ ಕಷ್ಟದ ಮತ್ತು ಕಡಿಮೆ ಸಂಬಳದ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಶೇಖ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. “ಇದೇ ರೀತಿ ಮುಂದುವರಿದರೆ, ಈ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನು ಇನ್ನೆಷ್ಟು ಕಾಲ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದೋ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ.”

ಕೊಯ್ಲು ಮಾಡಿದ ವಾಲ್‌ ನಟ್‌ ಸಂಗ್ರಹ ಮತ್ತು ವಿಂಗಡಣೆಯನ್ನು ವಾಲ್‌ ನಟ್‌ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಮಿಕರ ಕುಟುಂಬದವರು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಹೊರಗಿನ ಹಸಿರು ಸಿಪ್ಪೆ ಸುಲಿಯುವುದು, ತೊಳೆಯುವುದು ಮತ್ತು ತೊಳೆದ ವಾಲ್‌ ನಟ್‌ ಬೀಜಗಳನ್ನು ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಒಣಗಿಸುವ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ವಾಲ್‌ ನಟ್‌ನ ಪರಿಮಳ ಮತ್ತು ಶೇಖರಣಾ ಅವಧಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತವೆ.

ಈಗಾಗಲೇ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ತಿಂಗಳ ಕೊನೆ ಬಂದಿತ್ತು. ಇದು ಈ ಹಂಗಾಮಿನ ಕೊನೆಯ ಹಂತ. 65 ವರ್ಷದ ಶೇಖ್‌ ತಮ್ಮ ಈ ವರ್ಷದ ಸಂಗ್ರಹದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಉತ್ಸುಕರಾಗಿದ್ದರು. ತಾಲಿಬಲ್‌ ಪ್ರದೇಶದ ವಾಲ್‌ ನಟ್‌ ವ್ಯಾಪಾರಿಯಾದ ಅವರು ವ್ಯಾಪಾರದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಸ್ಥಿತಿಯ ಕುರಿತು ಅಸಮಾಧಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ. “ಆಮದು ವಾಲ್‌ ನಟ್‌ ಮೇಲಿನ ಸುಂಕ ತೆಗೆದುಹಾಕಿರುವುದು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ಮೇಲೆ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ.” ಕಳೆದ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕತೆ ಕುಸಿದಿದೆ. “ಸೇಬು, ವಾಲ್‌ ನಟ್‌ ಅಥವಾ ಇತರ ಒಣ ಬೀಜಗಳು ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ವ್ಯವಹಾರವೂ ಸಂಕಷ್ಟದಲ್ಲಿದೆ” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿನ ನಷ್ಟವನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಶೇಖ್‌ ಈಗ ಬಾದಾಮಿ ಮತ್ತು ಜೇನುತುಪ್ಪದ ವ್ಯಾಪಾರವನ್ನೂ ಆರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ಜಮ್ಮು ಕಾಶ್ಮೀರವು ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ವಾಲ್‌ ನಟ್‌ ಉತ್ಪಾದನೆ ಶೇಕಡಾ 98ರಷ್ಟನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಒಟ್ಟು ಕೃಷಿಯೋಗ್ಯ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 15 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟನ್ನು ವಾಲ್‌ ನಟ್‌ ಕೃಷಿ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದರ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆ ಸುಮಾರು 2.66 ಲಕ್ಷ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್. ಇದು ತೀವ್ರ ಉದ್ಯೋಗ ಕೊರತೆಯಿರುವ ಆರ್ಥಿಕತೆಯಲ್ಲಿ, ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಸಾವಿರಾರು ಜನರಿಗೆ ದಿನಗೂಲಿ ಕೆಲಸ ನೀಡುತ್ತಿದೆ.

ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಹವಾಮಾನ ಮಾದರಿಗಳು ವಾಲ್‌ ನಟ್‌ ಬೆಳೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿವೆ. “ಆಲಿಕಲ್ಲು ಮಳೆ ಮತ್ತು ಬಲವಾದ ಗಾಳಿ ಉತ್ಪಾದಕತೆಯನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡುತ್ತವೆ” ಎಂದು ವರ್ಷಕ್ಕೆ 5,000 ಕಿಲೋಗಳಷ್ಟು ವಾಲ್‌ ನಟ್‌ ವ್ಯವಹಾರ ಮಾಡುವ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಶೇಖ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. “ಬರಗಾಲ ಬೀಜಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ."

ಈ ಪರ್ವತಮಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹವಾಮಾನದ ಮಾದರಿಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತಿವೆ, ಇದರಿಂದ ಕೃಷಿ, ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲಿನ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತೀಯ ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ ಜಾಲ (ಐಎನ್‌ಸಿಸಿಎ) ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, 2030ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮಳೆಯ ದಿನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಲಿದ್ದು, ಇದು ತೋಟಗಾರಿಕೆ ಬೆಳೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಲಿದೆ. ಸರ್ಕಾರಿ ವರದಿಯೊಂದು, 1970ರ ದಶಕದಿಂದ ಈ ಪ್ರದೇಶದ ತಾಪಮಾನವು ಒಂದು ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್‌ನಷ್ಟು ಏರಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದೆ.

ಕಾಶ್ಮೀರದ ಪರಿಸರವಾದಿ ರಜಾ ಮುಜಾಫರ್, "ಅನಿಯಂತ್ರಿತ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ, ರಸ್ತೆ ಅಗಲೀಕರಣ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ ಬರಗಾಲವು ಹಣ್ಣಿನ ತೋಟಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಶ್ರೀಮಂತ ವಾಲ್‌ ನಟ್ ಪರಂಪರೆಯನ್ನುಅಳಿವಿನ ಅಂಚಿಗೆ ತಳ್ಳುತ್ತಿದೆ" ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಅಗ್ಗದ ಆಮದಿನಿಂದಾಗಿ, ಕಾಶ್ಮೀರದ ವಾಲ್‌ ನಟ್‌ ಬೆಲೆ ಕೂಡಾ ಕುಸಿದಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಹಂಗಾಮಿನಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 50 ಪ್ರತಿಶತದಷ್ಟು ಬೆಲೆ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದೆ ಎಂದು ಕಾಶ್ಮೀರದ ವಾಲ್‌ ನಟ್‌ ಬೆಳೆಗಾರರ ಸಂಘದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಹಾಜಿ ಬಹದ್ದೂರ್ ಖಾನ್‌ ಅಂದಾಜಿಸುತ್ತಾರೆ.

“ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಾಣುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ವಾಲ್‌ ನಟ್‌ ಬೆಲೆ ಮಾತ್ರ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದೆ” ಎಂದು ಮೊಹಮದ್‌ ಶೇಖ್‌ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, ಅವರು ಇದಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರಿ ನೀತಿಗಳು ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. “ಕಳೆದ ವರ್ಷ [2023ರಲ್ಲಿ ಒಣ ವಾಲ್‌ ನಟ್‌ ಅನ್ನು ಕಿಲೋ ಒಂದಕ್ಕೆ 95-100 ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದ್ದೇವೆ. ಮೊದಲು ಇದೇ ವಾಲ್‌ ನಟ್‌ ಒಂದು ಕೇಜಿಗೆ 240-250 ರೂಪಾಯಿಗೆ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತಿತ್ತು” ಎಂದು ಶೇಖ್‌ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. “ಈ ವರ್ಷ ಬೆಲೆ ಎಷ್ಟಕ್ಕೆ ಬರಬಹುದು ಎನ್ನುವುದು ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ಬಹುಶಃ ಕಳೆದ ವರ್ಷದ ಬೆಲೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ ಎನ್ನಿಸುತ್ತದೆ.”

ಈಗಾಗಲೇ ಅನೇಕರು ಈ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ತೊರೆಯಲು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಫಿರ್ದೋಸ್ ಅಹ್ಮದ್ ಅವರ‌ ಕುಟುಂಬವು ಅನೇಕ ದಶಕಗಳಿಂದ ವಾಲ್‌ ನಟ್‌ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಆದರೆ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ, 26 ವರ್ಷದ ಅವರು ಶ್ರೀನಗರದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ಕಿರಾಣಿ ಅಂಗಡಿಯನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಸರ್ಕಾರ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶ ಮಾಡಿದರೆ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ ಕಾಣಬಹುದು ಎನ್ನುವುದು ಫಿರ್ದೌಸ್‌ ಅವರ ನಂಬಿಕೆ. “ಅವರು ವಾಲ್‌ ನಟ್‌ ಆಮದು ನಿಲ್ಲಿಸಿಕಾಶ್ಮೀರಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದರೆ ನಮಗೆ ಒಂದಷ್ಟು ಪ್ರಯೋಜನವಾಗುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಮೊಹಮ್ಮದ್‌ ರಂಜಾನ್‌ ದರ್‌ ಕಳೆದ ಐದು ದಶಕಗಳಿಂದ ವಾಲ್‌ ನಟ್‌ ವ್ಯಾಪಾರದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಈಗ ಅವರ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಸಾಲುಗಟ್ಟಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಿಲ್ಲ. 65 ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯದ ಅವರೀಗ ನಿಶಾರ್‌ ಗಾರ್ಡನ್ ಬಳಿ ರಸ್ತೆಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿಅಂಗಡಿಯೊಂದನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಕೂರುತ್ತಾರೆ. ಬೆಳಗಿನಿಂದ ಸಂಜೆಯ ತನಕ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಛಾವಣಿಯಡಿ ಕುಳಿತು ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸುವ ಅವರು ತಮ್ಮ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಕ್ರೇಟುಗಳು ಮತ್ತು ರಟ್ಟಿನ ಪೆಟ್ಟಿಗೆಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಿಸಿಟ್ಟಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ವ್ಯವಹಾರದ ಮೂಕ ಅವರು ತಿಂಗಳಿಗೆ 15,000-20,000 ರೂಪಾಯಿಗಳ ಸಂಪಾದನೆಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. “ಸಕಾಲಿಕ ಮಳೆಯ ಕೊರತೆ ವಾಲ್‌ ನಟ್‌ನ ಗಾತ್ರದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಬೇಡಿಕೆ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ.”

ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸವಾಲುಗಳ ನಡುವೆಯೂ ರಂಜಾನ್‌ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಈ ವ್ಯವಹಾರದ ಬೆನ್ನಿಗೆ ನಿಂತಿದೆ. “ವಾಲ್‌ ನಟ್‌ ವ್ಯಾಪಾರದಿಂದ ಬಂದ ಹಣದಿಂದ ನನ್ನ ಹೆಣ್ಣು ಮಕ್ಕಳ ಮದುವೆ ಮಾಡಲು ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಶಿಕ್ಷಣ ನೀಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ” ಎಂದು ಅವರು ಹೆಮ್ಮೆಯಿಂದಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಅನುವಾದ: ಶಂಕರ. ಎನ್. ಕೆಂಚನೂರು