ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೊಂದು ಚಹಾದಂಗಡಿ ಮಾಡಿ

“ನಾನು ಮನೆಗೆ ಹೋಗುವುದು ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ” ಎಂದು ಮಿರ್ಜಾ ಮೊಹಮ್ಮದ್ ಖಾನ್ ತಮಾಷೆಯ ಧ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಶ್ರೀನಗರದಿಂದ ಗುರೆಜ್ ಕಣಿವೆಗೆ ಹೋಗುವ ಪ್ರವಾಸಿಗ ಕ್ಷಣ ಕಾಲ ತಂಗಿ ಹೋಗುವ ತ್ರಾಗ್ಬಾಲ್ ಎನ್ನುವಲ್ಲಿರುವ ಖಾನ್‌ ಟೀ ಸ್ಟಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಅವರು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ವಿರಳ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಈ ಮೂಲೆಯಲ್ಲಿನ, ಸ್ಟಾಲ್ ಮತ್ತು ಅದರ ಬೋರ್ಡನ್ನು ನೋಡದೆ ಮುಂದೆ ಹೋಗಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

“ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ನಾಲ್ಕು ದಿನಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ 500 ಲೀಟರ್‌ ನೀರು ಸಿಗುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಎಂದು 32 ವರ್ಷದ ಅಂಗಡಿ ಮಾಲೀಕರು ಮಾತು ಮುಂದುವರೆಸುತ್ತಾ ಹೇಳಿದರು. "ನಾನು ಇದನ್ನು ಚಹಾ ತಯಾರಿಸಲು, ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯಲು ಮತ್ತು ಇತರ ಅಗತ್ಯ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯಲು ಬಳಸಬೇಕು. ಹೀಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ನಾನ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ 20-30 ಲೀಟರ್ ನೀರನ್ನು ವ್ಯರ್ಥ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ! ಒಂದೊಂದು ಹನಿಯನ್ನೂ ಲೆಕ್ಕ ಮಾಡಿ ಖರ್ಚು ಮಾಡಬೇಕು"ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಜ್ದಾನ್ ಪರ್ವತಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಟ್ರಾಗ್ಬಾಲ್‌ ಬಳಿ ಮಿರ್ಜಾ 12 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಸ್ಟಾಲ್ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ, ಅವರು ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಚಹಾ, ಕಾಫಿ, ಮ್ಯಾಗಿ ನೂಡಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ಲಘು ತಿಂಡಿಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. "ಬುಧವಾರದಿಂದ ಭಾನುವಾರದವರೆಗೆ ವಾರದಲ್ಲಿ ಐದು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಾನು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಇರುವುದರಿಂದ ನಾನು ಇದನ್ನು ನನ್ನ ಎರಡನೇ ಮನೆ ಎಂದೇ ಕರೆಯುತ್ತೇನೆ. ಸೋಮವಾರ ಕೆಲಸದ ದಿನವಾಗಿರುವ ಕಾರಣ ಹೆಚ್ಚು ಗಿರಾಕಿಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ದಿನ ನಾನು ಮನೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ” ಎಂದು ಮಿರ್ಜಾ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಮನೆ ಉತ್ತರ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಬಂಡಿಪೋರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಪೆತ್ಕೂಟ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿದೆ, ಇದು ಸುಮಾರು 30 ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ತ್ರಾಗ್ಬಾಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಮಿರ್ಜಾ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲೇ ಮಲಗುತ್ತಾರೆ. ಈ ಅಂಗಡಿಯು ಒಂದು ಸ್ಟೋರ್‌ ರೂಮ್‌ ಮತ್ತು 3 x 6 ಅಡಿ ಮಲಗುವ ಕೋಣೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಿಂದ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ವರೆಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ದಂಡು ಸೇರುತ್ತದೆ. ಮಿರ್ಜಾ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಸುಮಾರು 15,000 ರೂಪಾಯಿಗಳಷ್ಟನ್ನು ಗಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ಬೆಳಗ್ಗೆ ಒಂಬತ್ತರಿಂದ ರಾತ್ರಿ ಏಳು ಗಂಟೆಯವರೆಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾ, ದಿನಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು 100 ಗ್ರಾಹಕರಿಗೆ ಸೇವೆ ಸಲ್ಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆರು ಜನರ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಅವರೇ ಏಕೈಕ ಆದಾಯದ ಮೂಲ – ಅವರ ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ನಾಲ್ಕು ಮಕ್ಕಳು. ಸ್ಥಳೀಯ ಟ್ಯಾಕ್ಸಿಯಲ್ಲಿ ಮನೆಗೆ ಹೋಗಲು 300 ರೂಪಾಯಿ ಖರ್ಚಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಮಿರ್ಜಾ ಪಾಲಿಗೆ ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಭರಿಸಲಾಗದ ಖರ್ಚು.

ಅಂಗಡಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಸಾಮಾನುಗಳನ್ನು ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ತರಲು ಇನ್ನಷ್ಟು ಖರ್ಚು ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. “ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಐದು ರೂಪಾಯಿ ಬಿಸ್ಕೆಟ್‌ ಪ್ಯಾಕೆಟ್‌ ಒಂದನ್ನು ಮಾರಿದರೆ ಒಂದು ರೂಪಾಯಿ ಲಾಭ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಈ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಗಣೆ ವೆಚ್ಚದಿಂದಾಗಿ ನನಗೆ ಐವತ್ತು ಪೈಸೆಯಷ್ಟೇ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಬಂಡಿಪೋರಾದಿಂದ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಸಾಗಿಸಲು ಸಾಕಷ್ಟು ಖರ್ಚು ಬರುತ್ತದೆ” ಎಂದು ಮಿರ್ಜಾ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಇಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಬರುವುದರಿಂದ ತನ್ನ ವ್ಯವಹಾರ ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಡೆಯಬಹುದು ಮತ್ತು ಮುಂದೆ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಬೆಳೆಸಬಹುದು ಎನ್ನುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯೊಂದಿಗೆ ಮಿರ್ಜಾ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಈಗ ಅವರ ನಿರೀಕ್ದೆ ಒಂದುಮಟ್ಟಿಗೆ ಸುಳ್ಳಾಗಿದೆ. “ಇಲ್ಲಿ ಅಂಗಡಿ ನಡೆಸುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ, ಆದರೆ ಇನ್ನೆಲ್ಲೋ ಹೋಗಿ ಅಂಗಡಿ ಮಾಡಲು ಕೂಡಾ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಗುರೆಜ್‌ ಕಣಿವೆಗೆ ಬರುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಿದರೆ ನಮ್ಮ ವ್ಯಾಪಾರವೂ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.”

ಹವಾಮಾನ ಸಂಬಂಧಿ ಸುದ್ದಿಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ಧಾಬಾದಲ್ಲಿ ಅವರು ರೇಡಿಯೋ ಕೂಡಾ ಇಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಟ್ಟ ಹವಾಮಾನ ಇಲ್ಲಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಬಿಗಡಾಯಿಸುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿ ರೇಡಿಯೋ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ ಆಸ್ತಿ. ಇಂತಹ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಿರ್ಜಾ ಬಿಸಿಲಿನ ದಿನಕ್ಕಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರವಾಸಿಗರ ಬರುವ ಸಮಯ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಮತ್ತು ಚಳಿಗಾಲ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಮಿರ್ಜಾ ಗಾರೆ ಅಥವಾ ಮರಗೆಲಸ ಮೊದಲಾದ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಬಂಡಿಪೋರಾಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಸಿಗುವುದು ಕಷ್ಟ. “ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ಕುಳಿತು ಸಂಪಾದನೆಯಿಂದ ಉಳಿಸಿದ ಹಣವನ್ನೇ ಖರ್ಚು ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಮಿರ್ಜಾ.

ಅನುವಾದ: ಶಂಕರ. ಎನ್. ಕೆಂಚನೂರು