ಸುಂದರ್‌ಬನ್‌ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಮತದಾನ

ಗೀತ ಮ್ರಿದ ಹೇಳುವಂತೆ, “ಸರ್ಕಾರವು ಸುಂದರ್‌ಬನ್‌ ಕಾಡುಗಳತ್ತ ಗಮನಹರಿಸುತ್ತದೆಯೇ ಹೊರತು ಮನುಷ್ಯರ ಕಾಳಜಿವಹಿಸುವುದಿಲ್ಲ.” ಮೀನುಗಾರರಾಗಿದ್ದ ಇವರ ಪತಿಯು ಫೆಬ್ರವರಿ 2012ರಲ್ಲಿ ಹುಲಿಯೊಂದರಿಂದ ಸಾವಿಗೀಡಾದರು. ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಾಗಿದ್ದಾಗ್ಯೂ, ಇವರಿಗೆ ಏನೂ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ. ಇವರ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿನ ಅನೇಕ ಇತರೆ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೂ ಪರಿಹಾರವು ದೊರೆತಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಮೀನುಗಾರರಾಗಿದ್ದ ಇವರ ಗಂಡಂದಿರನ್ನು ಸಹ ಹುಲಿಯು ಕೊಂದಿದೆ.

“ನಿಮ್ಮ ಮತವನ್ನು ಕೇಳುವುದನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅವರು ಮರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ನಾನು ಮತವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಿ, ಪ್ರಜೆಯ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸಿದ್ದೇನೆ” ಎಂದರಾಕೆ. ಗೀತ, ಸುಂದರ್‌ಬನ್‌ನ ರಜತ್‌ ಜುಬಿಲಿ ಹಳ್ಳಿಯ ನಿವಾಸಿ.

ದಕ್ಷಿಣದ 2೪ ಪರಗಣಗಳ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿನ ಗೊಸಾಬಾ ವಲಯದ ಲಹಿರಿಪುರ್‌ ಗ್ರಾಮ ಪಂಚಾಯತ್‌ನ 22 ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ರಜತ್‌ ಜುಬಿಲಿಯೂ ಒಂದು. ಇದರ ಬಹುತೇಕ ಜನರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

ಏಪ್ರಿಲ್‌ 30ರಂದು, ಗೊಸಾಬಾ ಹಳ್ಳಿಗಳ ಜನರು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಮತದಾನ ಮಾಡಿದರು. ಅವರಲ್ಲಿನ ಅನೇಕರು ಮತಗಟ್ಟೆಯಿಂದ ಸುಮಾರು 1.5-2 ಕಿ.ಮೀ. ದೂರದ ರಜತ್‌ ಜುಬಿಲಿಯ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲೇ ಅವರು ಮತಗಟ್ಟೆಗೆ ತೆರಳಿದರು. ಕೋಲ್ಕತ್ತ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಬಂದ ಕೆಲವರು ರೈಲು, ದೋಣಿ ಹಾಗೂ ವ್ಯಾನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ದೂರದ ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು.

ಮತದಾನವು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 7 ಗಂಟೆಗೆ ಆರಂಭಗೊಂಡು, ಸಂಜೆ 6ರವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. 95 ವರ್ಷದ ಫೂಲ್‌ ಬಶಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಸೊಸೆ, ಕಲ್ಪನ ಮೊಂಡಲ್‌ ಅವರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಕೆಲವರು, ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಧಗೆಯಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಮುಂಜಾನೆಯೇ ಮತವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸಿದರು.

ರಜತ್‌ ಜುಬಿಲಿಯ ಬೀನ ಮ್ರಿದ, ತಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಾ, “ಇಲ್ಲಿ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಲ್ಲ. ಗೊಸಾಬಾದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವೇ ದೊಡ್ಡದೊಂದು ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿದೆ. ಅದನ್ನು ತಲುಪಲು ಎರಡು ದೋಣಿ ಮತ್ತು ವಾನ್‌ಗಳನ್ನ ಬದಲಿಸಬೇಕು. ಹುಲಿ ಹಾಗೂ ಮೊಸಳೆಗಳ ಸಮಸ್ಯೆಯಿದ್ದು, ಅವು ನಮ್ಮ ಜನರು ಹಾಗೂ ಜಾನುವಾರುಗಳನ್ನು ನಿಯತವಾಗಿ ಕೊಲ್ಲುತ್ತಿವೆ. ನಮ್ಮ ಅಕ್ಕಿಗೆ ಒಂದು ಕ್ವಿಂಟಲ್‌ಗೆ ಕೇವಲ, 650 ರೂ.ಗಳಿದ್ದು, ಸೂಕ್ತ ಬೆಲೆಯು ದೊರೆಯುತ್ತಿಲ್ಲ., ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ದರವು ಒಂದು ಕ್ವಿಂಟಲ್‌ಗೆ 800 ರೂ.ಗಳು. ಸರ್ಕಾರವು ಧಾನ್ಯಗಳನ್ನು ನಮ್ಮಿಂದ ಕೊಳ್ಳಬೇಕಿತ್ತು. ಆದರೆ ಖರೀದಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಹಾರ ಭದ್ರತಾ ಕಾರ್ಡುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ತಪ್ಪುಗಳಿವೆ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿನ ಅನೇಕರಿಗೆ ಆಹಾರದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಪಡೆಯಲಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ರಸ್ತೆಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಅದನ್ನು ನದಿಯ ಮಟ್ಟಕಿಂತ ಎತ್ತರಕ್ಕೇರಿಸುವ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ” ಎಂದರು.

ಹಳ್ಳಿಯ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತ ಶಿಕ್ಷಣದ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ ಕೊರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಸಹ ಬೀನ ವಿಷಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. “ನನ್ನ ಮಗಳು ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದಾಳೆ. ಅವಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿರುವ ಕಾರಣ ಹೆಚ್ಚಿಗೆ ಖರ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಅಥವಾ ಜೇನು ಸಂಗ್ರಹದ ಹೊರತಾಗಿ ಬೇರೆ ಉದ್ಯೋಗಗಳಿಲ್ಲ” ಎಂದರವರು.

ರಜತ್‌ ಜುಬಿಲಿ ಪ್ರೌಢಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮತದಾನವು ನಡೆಯಿತು. ಗೊಸಾಬಾ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯ ಲೋಖಿ ಹೌಲಿ ಮೊಂಡಲ್‌ ಮತ್ತು ಇಳಾ ಸರ್ಕಾರ್‌ ಮೊಂಡಲ್‌, ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಂಡದ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಚುನಾವಣಾ ಕರ್ತವ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಲೋಖಿ ಹೀಗೆಂದರು: “ನಾವು ಅಸ್ವಸ್ಥ ಮತದಾರರಿಗೆ ಓಆರ್‌ಎಸ್‌ (ಮೌಖಿಕ ಪುನರ್ಜಲೀಕರಣ ದ್ರಾವಣ) ಮತ್ತು ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತೇವೆ. ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿನ ರೋಗಿಗಳಿಗೆ ಸಹ ಔಷಧಿಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.”

ಈ ಇಬ್ಬರೂ ಮಹಿಳೆಯರು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 7ರಿಂದ ಸಂಜೆ 8ರವರೆಗೂ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಈ ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆಯೇ? ಲೋಖಿ ಹೀಗೆಂದರು: “ನಮಗಿನ್ನೂ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ (ಎಷ್ಟು ಹಣ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ) ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯವವನ್ನು ಮುಗಿಸಿದ ನಂತರ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.”

ವಿನೋದ್‌ ಮತ್ತು ಸಬಿತ ಸರ್ದಾರ್‌ ದಂಪತಿಗಳು ಸಹ ಚುನಾವಣಾ ಕರ್ತವ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದರು. ಮತಗಟ್ಟೆಯ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ಅವರ ಕೆಲಸವಾಗಿತ್ತು. ವಿನೋದ್‌ ಹೀಗೆಂದರು: “ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ಊಟ-ತಿಂಡಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ. ನಾವು ಅವರಿಗೆ ಚಹಾ, ಕಾಫಿ ಮತ್ತು ಸಿಗರೇಟ್‌ಗಳನ್ನು ತರುತ್ತೇವೆ. ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಯ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಈ ಸರ್ದಾರರಿಗೆ ಸ್ವಂತ ಭೂಮಿಯಿಲ್ಲ. ಚುನಾವಣಾ ಕರ್ತವ್ಯಕ್ಕಾಗಿ, ‘ಆನುಷಂಗಿಕ ಕೆಲಸಗಾರ’ರಾಗಿ ಇವರನ್ನು ನೇಮಕಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು.

ಧಗೆ ಮತ್ತು ಆರ್ದ್ರತೆಯ ವಾತಾವರಣವಿರುವ ಸುಂದರ್‌ಬನ್‌ನಲ್ಲಿ ಮತದಾನಕ್ಕಾಗಿ ಹೊರಬರುವುದು ಸುಲಭವಲ್ಲ. ಧಗೆಯ ಶಮನಕ್ಕಾಗಿ, ವಿವಿಧ ಪಕ್ಷಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಸ್ಥಳೀಯರು ಕಬ್ಬು ಮತ್ತು ಬೀಜಗಳಿಂದ ತಯಾರಿಸಿದ ಬತಾಶಾ ಪೇಯವನ್ನು ನೀಡಿದರಲ್ಲದೆ, ಪಾನ್‌ ಮತ್ತು ಬೀಡಿ ಸಹ ಲಭ್ಯವಿತ್ತು

ರೆವಲೂಷನರಿ ಸೋಶಿಯಲ್‌ ಪಾರ್ಟಿ, ತೃಣಮೂಲ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್‌ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟಿಯಂತಹ ಕಣದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳು ಚಿಕ್ಕ ಡೇರೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ, ಮತದಾರರ ಗುರುತಿನ ಚೀಟಿಯ ಸಂಖ್ಯೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಸಲು ನೆರವನ್ನು ನೀಡಿ, ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಮತವನ್ನು ಚಲಾಯಿಸುವವರಿಗೆ ಮತವನ್ನು ಹೇಗೆ ಚಲಾಯಿಸಬೇಕೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಡೇರೆಗಳು ಮತಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಂದ ಕನಿಷ್ಠ 200 ಮೀಟರ್‌ ದೂರದಲ್ಲಿರಬೇಕು.

ಕೇಂದ್ರ ಮೀಸಲು ಪೊಲೀಸ್‌ ಪಡೆಯ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯು ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಉಪಸ್ಥಿತರಿದ್ದು, ಹಳ್ಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಗಸ್ತು ತಿರುಗುತ್ತಿದ್ದರಲ್ಲದೆ ಮತಗಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬೀಡುಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಮುಖಗಳ ಛಾಯಾಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆಯಲು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಅವರಲ್ಲೊಬ್ಬರು ಹೀಗೆಂದರು: “ನಾವು ಚಹಾ ಕುಡಿಯಲು ಹೊರಬಂದೆವು. ಮರದ ಕೆಳಗೆ ಕುಳಿತು ವಿಶ್ರಾಂತಿಪಡೆಯುತ್ತಿರುವ ನಮ್ಮ ಚಿತ್ರವನ್ನು ತೆಗೆದರೆ, ನಾವು ನಮ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯವನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತಿಲ್ಲವೆಂದು ಜನರು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.”

ಈ ಲೇಖನವನ್ನು ʼಪರಿʼ ಫೆಲೋಶಿಪ್‌ನ ಭಾಗವಾಗಿ ರಚಿಸಲಾಗಿದೆ