ಅಪಾಯದ ಬಲೆಯಲ್ಲಿ ವಡವಾಣ್‌ನ ಮೀನುಗಾರರು

ಅರಬ್ಬಿ ಕಡಲಿನ ನೀರು ಮತ್ತೆ ಒಳನಾಡಿಗೆ ನುಗ್ಗುತ್ತಿತ್ತು. ಈ ಕಡಲಿನ ಅಲೆಗಳು ಪಾಲ್ಘರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಡಹಣೂ ಕೊಲ್ಲಿಗಳ ಮರಳು ದಿಬ್ಬಗಳು ಮತ್ತು ಅಷ್ಟೇನೂ ಆಳವಿಲ್ಲದ ಕಾಲುವೆಗಳನ್ನು ನುಂಗಿಹಾಕುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಮಿತಾ ತಾಂಡೇಲ್‌ ಅವರಿಗೆ ನಿದ್ದೆ ಹತ್ತಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಅಲೆಗಳ ಉಬ್ಬರ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ನೀರು ಹರಿದು ಬರಲು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳಲು ಅಲರಾಂ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಹಣೆಯ ಮೇಲೆ ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಲೈಟ್‌ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು, ಹೆಗಲ ಮೇಲೆ 10–15 ಕೆಜಿ ತೂಕದ ಬಲೆಯನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡು, ಮಧ್ಯರಾತ್ರಿಯ ಆ ಕತ್ತಲಲ್ಲಿ ಅವರು ಹೊರಟರು. ಸುಮಾರು 400 ಮೀಟರ್ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದರು. ಅಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಹೆಂಗಸರು ಅವರಿಗಾಗಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದರು. “ಚಂದ್ರನ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹಂತಗಳನ್ನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಕಲಿಸಿದ್ದು ನನ್ನ ಇಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳ ಅನುಭವ. ಹಾಗಾಗಿ ಯಾವಾಗ ಅಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಉಬ್ಬರವಿಳಿತ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ನಂಗೆ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತದೆ,” ಎಂದರು ಅಮಿತಾ.

“ನಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದ ಮಕ್ಕಳು ಅವರ ಅಪ್ಪ ಅಮ್ಮ ಮೀನು ಹಿಡಿಯೋದನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಂಗೆ 15 ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯ ಇದ್ದಾಗ ನನ್ನ ಅಪ್ಪ ನನ್ನನ್ನೂ, ನನ್ನ ತಮ್ಮನನ್ನೂ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರೇ ನಂಗೆ ಅಲೆಗಳ ಏರಿಳಿತ, ಚಂದ್ರನ ಚಲನೆ, ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿರುವ ಮೀನುಗಳು ಸಂಚರಿಸುವ ಜಾಗಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಕಲಿಸಿದ್ದು,” ಎಂದು 60 ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯದ ಅಮಿತಾ ಹೇಳಿದರು. ತಂದೆ ಕಲಿಸಿದ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ಅಲೆಗಳ ಏರಳಿತವನ್ನು ಸುಮಾರು ಐದು ದಶಕಗಳಿಂದ ಗಮನಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ.

ಕೊಲ್ಲಿಯ ಅಂಚಿಗೆ ಬಂದು, ಅವರು ಮತ್ತು ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಹೆಂಗಸು 100x20 ಅಡಿ ಅಗಲದ ಬಲೆಯನ್ನು ಬಿಡಿಸಿ ಹರಡಿದರು. ಅಮೇಲೆ ಇಬ್ಬರೂ ಬಲೆಯ ತುದಿಗಳನ್ನು ಹಿಡಿದು ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿರು. ಸುಮಾರು 30 ಅಡಿ ಅಂತರದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ನಡೆದುಕೊಂಡು, ಬಲೆಯನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿಸಿ ಎಳೆಯುತ್ತಾ ಹೋದರು. ಬಲೆಯಲ್ಲಿ ಏನಾದರೂ ಸಿಕ್ಕಿದೆಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಬಲೆಯನ್ನು ಎತ್ತಿ ನೋಡುವ ಬದಲು, ಸ್ಪರ್ಶ ಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಅವರಿಗೆ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

“ರಾತ್ರಿ ಹೊತ್ತು ನಮ್ಮ ಕಾಲಡಿಯಲ್ಲಿ ಏನಿದೆ ಎಂಬುದೂ ಕಾಣೋದಿಲ್ಲ. ಆಮ್ಚ್ಯಾ ಕಪಾಲಾಲಾ ಬ್ಯಾಟರಿ ಆಸ್ತೇ. ಫಕ್ತ್ ಲೈಟ್ಚ್ಯಾ ಸಿಗ್ನಲ್‌ವರ್ ಚಾಲ್ತಾತ್ [ಹಣೆಗೆ ಲೈಟ್‌ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿರುತ್ತೇವೆ. ಅವುಗಳ ಬೆಳಕಿನಿಂದಲೇ ನಾವು ಪರಸ್ಪರ ಸಂವಹನ ನಡೆಸುತ್ತೇವೆ]. ಇಲ್ಲಿ ಅಲೆಗಳು ತುಂಬಾ ರಭಸವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಸಣ್ಣ ತಪ್ಪಾದರೂ ಸಮತೋಲನ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಸೇಪ್‌ ಇಲ್ಲ ಇಲ್ಲಿ. ಒಮ್ಮೊಮ್ಮೆ ಕುತ್ತಿಗೆ ತನಕ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿರುತ್ತೇವೆ. ಮೀನು ಸಿಗದೆ ವಾಪಾಸ್‌ ಬಂದರೆ ಆ ಇಡೀ ದಿನ ಒಂದು ರುಪಾಯಿ ಸಂಪಾದನೆಯೂ ಇಲ್ಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತೇವೆ,” ಎಂದರು ಅಮಿತಾ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅವರು ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ನೀರಿನಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಕೈಯಲ್ಲಿ ಇರುವ ಬಲೆ ಮೀನುಗಳಿಂದ ತುಂಬದೆ ಅವರು ಖಾಲಿ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮನೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಅಮಿತಾ ಅವರಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಮಂದಿ ಗಂಡಸರು ಮತ್ತು ಹೆಂಗಸರ ಬಳಿ ಸ್ವಂತ ದೋಣಿಗಳಿಲ್ಲ. ಇವರೆಲ್ಲಾ ಡಹಣೂ ತಾಲೂಕಿನ ವರೋರ್‌ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಕೆಲವೇ ಮೀಟರ್‌ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸುಮಾರು 20 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ ಉದ್ದದ ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಕಡಲಿನ ಅಲೆಗಳ ಉಬ್ಬರ-ಇಳಿತದ ಪ್ರದೇಶ. ಉಬ್ಬರ ಇಳಿದಾಗ, ನೀರು ಖಾಲಿಯಾಗಿ ಕೊಲ್ಲಿ ಹೊರಗೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಸಮುದ್ರದ ನೀರು ಮತ್ತೆ ಬಂದಾಗ ಕೊಲ್ಲಿ ಮುಳುಗುತ್ತದೆ. “ನಾವು ಕಡಲಿಗೆ ಹೋಗದಿದ್ದರೆ, ಏನನ್ನು ತಿನ್ನಬೇಕು ಹೇಳಿ?” ಎಂದು ಅಮಿತಾ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಪ್ರಶ್ನೆ ಅಮಿತಾ ಅವರನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಚಿಂತೆಗೆ ದೂಡಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ, ಈಗ ಕಡಲ ನೀರಿನ ಉಬ್ಬರ-ಇಳಿತ ಕಂಡುಬರುವ ಇದೇ ವಲಯದಾದ್ಯಂತ 17,471 ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್‌ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಯೋಜನೆಯಾದ ವಡವಾಣ್ ಬಂದರು ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸಿದ್ಧತೆಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಜವಾಹರಲಾಲ್‌ ನೆಹರು ಬಂದರು ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (ಜೆಎನ್‌ಪಿಎ) ಮತ್ತು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮ್ಯಾರಿಟೈಮ್‌ ಬೋರ್ಡ್‌ (ಎಂಎಂಬಿ) ನಡುವಿನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ-ಖಾಸಗಿ ಸಹಭಾಗಿತ್ವದ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತದ 13ನೇ ಪ್ರಮುಖ ಬಂದರೊಂದು ನಿರ್ಮಾಣಗೊಳ್ಳಲಿದೆ. 1,448 ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ ಅರಬ್ಬಿ ಕಡಲು ಪ್ರದೇಶದ ಭೂಮಿಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಸಮುದ್ರದೊಳಗಿನ ಕೃತಕ ದ್ವೀಪದ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲಿರುವ ಭಾರತದ ಅತಿ ದೊಡ್ಡ ಕಂಟೇನರ್‌ ಯೋಜನೆ ಇದಾಗಲಿದೆ. ಅತೀ ದೊಡ್ಡ ಸರಕು ಸಾಗಣೆ ಹಡಗುಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸಬಲ್ಲ ವಿಶ್ವದ ಅತ್ಯಂತ ಆಳದ ಬಂದರುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಲಿದೆ.

ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಯೋಜನೆಯ ಮೊದಲ ಹಂತ 2029 ರ ವೇಳೆಗೆ ಹಾಗೂ ಎರಡನೇ ಹಂತವು 2037 ರ ವೇಳೆಗೆ ಪೂರ್ಣಗೊಳ್ಳುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. 76,220 ಕೋಟಿ ರುಪಾಯಿ ವೆಚ್ಚದ ಈ ಯೋಜನೆಯು 10 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ನೇರ ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುವ ಭರವಸೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಮೀನುಗಾರ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರಧನ ಹಾಗೂ ಕೌಶಲ್ಯಾಭಿವೃದ್ಧಿ ತರಬೇತಿಯನ್ನು ನೀಡುವುದಾಗಿ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಈ ಭರವಸೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ಜನರಿಗೆ ನೀಡಿದೆ. ಪುನರ್ವಸತಿ, ಕೌಶಲ್ಯ ತರಬೇತಿ, ಕೈಗಾರಿಕಾ ತರಬೇತಿ ಸಂಸ್ಥೆಗಳ (ಐಟಿಐ) ಉನ್ನತೀಕರಣ ಹಾಗೂ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಗಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂಸ್ಥೆಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಮೂಲಕ, “ನಮ್ಮ ಮೀನುಗಾರರು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ಯುವಕರು ಈ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಕೇವಲ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿರದೆ, ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಫಲಾನುಭವಿಗಳಾಗುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ,” ಎಂದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ ಹೇಳಿದೆ.

ಆದರೆ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಅನೇಕ ಅನುಮಾನಗಳಿವೆ. “ಜೆಎನ್‌ಪಿಟಿ ಬಂದರನ್ನೇ ನೋಡಿ. ಆ ಯೋಜನೆ ಶುರುವಾದ ಮೇಲೆ ಮೀನುಗಾರ ಕುಟುಂಬಗಳ ಒಬ್ಬನೇ ಒಬ್ಬ ಸದಸ್ಯನಿಗೂ ಅಲ್ಲಿ ಉದ್ಯೋಗ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಉದ್ಯೋಗ ಬೇಕು, ಪರಿಹಾರ ಬೇಕು ಎಂದು ಈಗಲೂ ಅವರು ಕೋರ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಯೋಜನೆಗಳ ಕಥೆಯೇ ಇಷ್ಟು,” ಎಂದು ಸ್ವಂತ ಬೋಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮಾಡುವ 45 ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯದ ವಿಜಯ್‌ ವಿಂಧೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

“ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ಈಗಾಗಲೇ ಬೊಯಿಸರ್‌ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶದ ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಿಗೆ ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯೂ ಗೊತ್ತಿದೆ. ಆಹಾರದ ಬೆಲೆಗಳೂ ತುಂಬಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿವೆ. ಅಡುಗೆಯ ಎಣ್ಣೆ ಖರೀದಿಸುವುದೂ ಕಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ತರಕಾರಿ ರೇಟೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ. ಕಡಲಿನಿಂದ ಸಂಪಾದಿಸಿದ ಹಣದಿಂದಲೇ ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಒಲೆ ಉರಿಯುತ್ತದೆ,” ಎಂದು ಅಮಿತಾ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

“ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ 200ರಿಂದ 300 ರೂಪಾಯಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಸಮುದ್ರಾನೇ ಮಲಾ ಮಾಝೇ ಬಾಯಿಪಣ್ ದಿಲೇ, ಮುಕ್ತ್ ಕೆಲಾ [‌ನಂಗೆ ನನ್ನ ಹೆಣ್ಣುತನವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದೇ ಈ ಕಡಲು, ನಂಗೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನೂ ಇದು ಕೊಟ್ಟಿದೆ],” ಎಂದರು ಅಮಿತಾ. ಅವರು ಎರಡು ಬಾರಿ ಮದುವೆಯಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇಬ್ಬರೂ ಗಂಡಂದಿರು ಕುಡುಕರಾಗಿದ್ದರು. ಆಮೇಲೆ ಅಮಿತಾ ಯಾರ ಸಹಾಯವೂ ಇಲ್ಲದೆ, ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯಿಂದಲೇ ಬದುಕು ನಡೆಸಿ ತಮ್ಮ ಮಗನನ್ನು ಸಾಕಿದರು.

“ಚಿಕ್ಕಂದಿನಿಂದಲೂ ಕಡಲನ್ನು ನೋಡುತ್ತಾ ಬೆಳೆದವಳು ನಾನು. ಊರಲ್ಲಿದ್ದ ಮಕ್ಕಳೊಂದಿಗೆ ಅದರಲ್ಲಿ ಆಟವಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ, ಈಜುತ್ತಿದ್ದೆ, ಏಡಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದೆ. ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಅಪ್ಪ-ಅಮ್ಮ, ಅಜ್ಜ-ಅಜ್ಜಿ ಎಲ್ಲರೂ ನಡುರಾತ್ರಿ ಎದ್ದು ಮೀನು ಹಿಡಿಯಲು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರಿಂದಲೇ ನಾನು ಕೈಯಿಂದ ಬಲೆ ಹಾಕಿ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವುದನ್ನು ಕಲಿತದ್ದು,” ಎಂದು ಅವರು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರು.

ಅಮಿತಾ ಅವರಂತಹ ಅನೇಕ ಮೀನುಗಾರರು ಕೊಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭಯವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಹಾಗೆಯೇ, ಈ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಸಮುದ್ರದ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೇಲೆ ಕೆಟ್ಟ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗುವ ಕಳವಳವೂ ಅವರಲ್ಲಿ ಮನೆಮಾಡಿದೆ. ಕರಾವಳಿಯ ಪರಿಸರದ ಕುರಿತಾದ ಅವರ ತಿಳುವಳಿಕೆ ತಲೆತಲಾಂತರಗಳಿಂದ ಬಂದ ಜೀವನಾನುಭವದಿಂದ ದಕ್ಕಿದ್ದು. “ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದನ್ನೊಂದು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲಿ ಹಸಿರು ಪಾಚಿ ಇರುತ್ತದೆ. ಅದರ ಮೇಲೆ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಜೀವಿಗಳು ಬದುಕುತ್ತವೆ. ಆ ಸಣ್ಣ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಮೀನುಗಳು ತಿನ್ನುತ್ತವೆ. ಮೀನುಗಳು ಇದ್ದರೆ ಮಾತ್ರ ನಾವು ಬದುಕುತ್ತೇವೆ,” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅವರು.

“ಒಲ ಖಾಲಿ ಗೆಲ್‌ ಕಿ ಸಮುದ್ರಾಚ್ ಪೋತ್‌ ದಿಸ್ತಾತ್.‌ ಖೆಕಡೆ ದಿಸ್ತಾತ್., ಶಿಂಪಾಲೆ ದಿಸ್ತಾತ್‌, ಲಹನ್‌ ಮಾಶೆ ದಿಸ್ತಾತ್.‌ ಹೇಚ್ ಪುಢೇ ಮೋಠೇ ಹೋತಾತ್. ಹೀ ತ್ಯಾಂಚೀ ವಾಢಾಯಾಚೀ ಜಾಗಾ ಆಹೇ [ನೀರು ಇಳಿದಾಗ ಕಡಲಿನ ಒಡಲು ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಏಡಿಗಳು, ಚಿಪ್ಪುಮೀನುಗಳು, ಸಣ್ಣ ಮೀನುಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಇವೇ ಮುಂದೆ ದೊಡ್ಡದಾಗುತ್ತವೆ. ಕಡಲಿನ ಆಳಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಮುನ್ನ ಅವು ಇಲ್ಲಿಯೇ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ].ಮೀನುಗಳು ಎಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಬೇರೆಯವರು ನಮಗೆ ಕಲಿಸಬೇಕಾಗಿಲ್ಲ. ನಾವು ಪ್ರತಿದಿನ ಅದನ್ನು ನೋಡುತ್ತೇವೆ – ಮೊಟ್ಟೆಗಳು ಎಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ, ಮರಿಮೀನುಗಳು ಎಲ್ಲಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತವೆ, ಏಡಿಗಳು ಎಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಬರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದು ನಮಗೆ ಗೊತ್ತು. ಕಡಲೇ ಇದನ್ನೆಲ್ಲಾ ನಮಗೆ ಕಲಿಸುತ್ತದೆ,” ಎಂದು ಶಂಕೋಧರ್ ಪಾಯಿಂಟ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಕಲ್ಲುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮೀನುಗಳು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ ಅಮಿತಾ ಹೇಳಿದರು.

ಡಹಣೂ ಮೂಲದ ಸಂಶೋಧಕ ಭೂಷಣ್ ಭೋಯಿರ್ ಇದನ್ನು “ವಿವಿಧ ಸ್ತರಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಸಮುದ್ರ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕಲ್ಲಿನ ಬಂಡೆಗಳು, ಉಬ್ಬರವಿಳಿತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗುವ ಕೆಸರಿನ ಸಮತಟ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳು, ಕೊಲ್ಲಿಗಳು, ಮ್ಯಾಂಗ್ರೂವ್ ಕಾಡುಗಳು ಹಾಗೂ ವೈತರ್ಣಾದಂತಹ ನದಿಗಳ ಸಿಹಿನೀರು ಅರಬ್ಬಿ ಸಮುದ್ರದ ನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಯುವುದರಿಂದ ಈ ಪರಿಸರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ. “ನದಿಯ ಸಿಹಿನೀರು ನೀರಿನಲ್ಲಿರುವ ಉಪ್ಪಿನ ಅಂಶವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಕೆಲ ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ನೆಲದ ಕೆಳಗೆ ಸಿಗುವ ಸಿಹಿನೀರಿನೊಂದಿಗೆ ಉಪ್ಪುನೀರೂ ಬೆರೆತ ಅರೆಉಪ್ಪುನೀರು ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಇದು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ತೇಲುತ್ತಾ ಬದುಕುವ ಹೇರಳವಾದ ಪ್ಲವಕ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾಗಿದೆ,” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಡಹಣೂ ಕರಾವಳಿಯ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯತೆ ಮತ್ತು ಮೀನುಗಾರಿಕೆಯ ಆರ್ಥಿಕತೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವ ಸಮುದ್ರದ ಈ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಪರಿಸರ ಚಕ್ರವನ್ನೇ ವಡವಾಣ್ ಬಂದರು ತಲೆಕೆಳಗೆ ಮಾಡಲಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಅಲೆಗಳ ಉಬ್ಬರವಿಳಿತ ಇರುವ ವಲಯದ 1,448 ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು, ಅದರಲ್ಲಿ ಮಣ್ಣು ತುಂಬಿಸಿ ಭೂಮಿ ನಿರ್ಮಿಸುವ ಕಾಮಗಾರಿ ನಡೆಯಲಿದೆ. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಕಡಲಿನ ಅಲೆಯನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು 10.14 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ ಉದ್ದದ ತಡೆಗೋಡೆಯನ್ನೂ ಕಟ್ಟಲಿದ್ದಾರೆ.

ಸಿಎಸ್‌ಐಆರ್–ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮುದ್ರಶಾಸ್ತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಯ ವರದಿಯು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರಭೂಮಿಯನ್ನು ಒತ್ತುವರಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಹೂಳೆತ್ತುವ ಕಾಮಗಾರಿಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗಲಿರುವ ‘ತಡೆಗಟ್ಟಲಾಗದ’ ವಿನಾಶದ ಬಗ್ಗೆ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಇದರಿಂದ ಮೀನುಗಳ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಚಕ್ರಕ್ಕೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗಬಹುದು, ಸಮುದ್ರದ ಆಹಾರ ಸರಪಳಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಅಲ್ಲದೇ ಕರಾವಳಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಸಮುದ್ರ ಜೀವಿಗಳ ಸಂಚಾರದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.

ಅಮಿತಾ ಮತ್ತು ಡಹಣೂವಿನ ಮೀನುಗಾರ ಸಮುದಾಯದವರಿಗೆ ಇವೆಲ್ಲವೂ ಕೇವಲ ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಲ್ಲ. ಕಡಲಿನ ಅಲೆಗಳ ಉಬ್ಬರವಿಳಿತ ಕಂಡುಬರುವ ಇದೇ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಇವರು ಕೈಯಿಂದ ಬಲೆ ಹಾಕಿ ಮೀನು ಹಿಡಿದು ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಾ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. ಪರಿಸರ ಪರಿಣಾಮ ಮೌಲ್ಯಮಾಪನ (ಇಐಎ) ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ, 5,333 ಕುಟುಂಬಗಳ ಸುಮಾರು 20,809 ಮೀನುಗಾರರು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರುವ ಪರಿಸರದ ಈ ವಲಯವನ್ನೇ ನಂಬಿ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅಮಿತಾ ಅವರಂತಹ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಮೀನುಗಾರರನ್ನು ಈ ಇಐಎ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆಯೇ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರಿಸುವುದೂ ಕಷ್ಟವೇ.

“ಕೈಯಿಂದ ಬಲೆ ಹಾಕಿ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವ ನಮ್ಮಂತವರ ಬಳಿಗೆ ಬಂದು, ನಮ್ಮ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೇನು ಎಂದು ಯಾವ ಅಧಿಕಾರಿಯೂ ಕೇಳಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ದೋಣಿ‌ ಇರುವ ಮೀನುಗಾರರೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಮಾತನಾಡಿದರು,” ಎಂದು ಅಮಿತಾ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿದರು. ಡಹಣೂವಿನ ಈ ಊರುಗಳಲ್ಲಿ 200 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ಕೈಯಿಂದ ಬಲೆ ಹಾಕಿ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವವರು ಇದ್ದಾರೆ ಎಂದು ವಡವಾಣ್‌ ಬಂದರು ವಿರೋಧಿ ಸಂಘರ್ಷ ಸಮಿತಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. “ಆದರೆ ಈ ಬಂದರು ಬಂದರೆ, ನಮ್ಮ ಸಮುದಾಯದ ಎಲ್ಲರೂ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ನಡೆಸಲು ಬಳಸುವ ಸಮುದ್ರ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಲಿದ್ದೇವೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಈ ಬಂದರು ನಮಗೆ ಬೇಡವೇ ಬೇಡ,” ಎಂದು ಅಮಿತಾ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಈ ಯೋಜನೆಯು ಒಟ್ಟು 17,471 ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ 571 ಹೆಕ್ಟೇರ್‌ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲಿದೆ. ಇದರ ರಸ್ತೆ ಮತ್ತು ರೈಲು ಮಾರ್ಗಗಳು ವರೋರ್, ಅಗರ್, ನಾರ್ಪಾಡ್ ಮತ್ತು ತಾರಾಪುರ ಸೇರಿದಂತೆ 16 ಗ್ರಾಮಗಳ ಮೂಲಕ ಹಾದುಹೋಗಲಿವೆ. ಒತ್ತುವರಿ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಭೂಮಿಗೆ ಪರಿಹಾರ ಹಾಗೂ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುವವರಿಗೆ ಪುನರ್ವಸತಿ ನೀಡುವ ಭರವಸೆಯನ್ನೂ ಈ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಸಮುದ್ರವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸುವ ಪರಿಹಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಬರುವುದಿಲ್ಲ.

ಮೀನುಗಾರ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ನಿಜವಾದ ನಷ್ಟವಾಗುವುದು ಇಲ್ಲಿಯೇ. “ಆಮ್ಚಿ ಶೇತಿ ಸಮುದ್ರಾಚ್. ಆಟಾ ಸಮುದ್ರಾಚಾ ಕಾಹೀ ಸಾತ್‌ಬಾರಾ ಆಹೇ ಕಾ? [ಕಡಲೇ ನಮ್ಮ ಜಮೀನು. ಕಡಲಿಗೆ ಏನಾದರೂ ಸಾತ್‌ಬಾರಾ (ಭೂಮಾಲೀಕತ್ವದ ದಾಖಲೆ) ಇದೆಯೇ?]” ಎಂದು ಆಕ್ರೋಶದಿಂದ ವಿಜಯ್‌ಯವರು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.

“ಅನೇಕ ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಇಲ್ಲಿ ಬದುಕುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಘೋಲ್ ಮೀನು ಮತ್ತು ಹಲವು ಜಾತಿಯ ಸೀಗಡಿಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ. ತುಂಬಾ ದುಬಾರಿ ರೇಟಿಗೆ ಅವನ್ನು ನಾವು ಮಾರುತ್ತೇವೆ. ಈ ಬಂದರನ್ನು ಯಾರಿಗಾಗಿ ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದಾರೆ? ದೊಡ್ಡ ಕೈಗಾರಿಕೋದ್ಯಮಿಗಳಿಗಾಗಿ. ಇಲ್ಲಿಗೆ ಯಾರು ಬರುತ್ತಾರೆ? ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು. ಈ ಗರೀಬ್ ಜನತಾ [ಬಡವರನ್ನು] ಬೀದಿಗೆ ತಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ,” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಇಐಎ ವರದಿ ಕೂಡ ಬಂದರು ನಿರ್ಮಾಣವಾದರೆ ಈಗಿರುವ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಗೆ ಮೀನುಗಾರರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶ ನಿರ್ಬಂಧವಾಗಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದೆ. ಬಾಧಿತರಾಗುವವರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೀನುಗಾರಿಕಾ ಕುಟುಂಬಗಳು, ದೋಣಿ ಮಾಲೀಕರು, ದೋಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸಿಬ್ಬಂದಿ ಹಾಗೂ ಕಾರ್ಮಿಕರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಒಂದು ಬಾರಿಯ ನಗದು ಪರಿಹಾರ ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಆದಾಯ ನೆರವು ಪಡೆಯಲು ಅರ್ಹರು ಎಂದು ವರದಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅಮಿತಾರಂತೆ ದೋಣಿ ಇಲ್ಲದೆ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಮಾಡುವ ಮೀನುಗಾರರು ಈ ಪರಿಹಾರಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು‌ ಯಾವುದೇ ಅರ್ಹತಾ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ತಮಗೆ ಯಾವ ಪರಿಹಾರದ ಭರವಸೆಯನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆ ಅಮಿತಾ ಅವರಿಗೆ ತಿಳಿದಿಲ್ಲ ಎಂಬುದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಅಚ್ಚರಿಯಿಲ್ಲ.

ಡಹಣೂ ಕರಾವಳಿಯ ಮೀನುಗಾರರು ಮತ್ತು ರೈತರು ಈ ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಳೆದ ಮೂರುವರೆ ದಶಕಗಳಿಂದ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಹೋರಾಟ 1990 ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಆಗ ಅವರು ಬಂದರು ನಿರ್ಮಿಸುವ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ವಿರೋಧಿಸಿದ್ದರು. ಅವರ ಸುದೀರ್ಘ ಹೋರಾಟದ ಫಲವಾಗಿ ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ಮಧ್ಯಪ್ರವೇಶಿಸಿತು, ವಿಶೇಷ ಪರಿಸರ ಪ್ರಾಧಿಕಾರವೊಂದು ರಚನೆಯಾಯಿತು.

“1996ರಲ್ಲಿ ನಾವು ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್‌ಗೆ ಹೋದೆವು. ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಸಿ.ಎಸ್. ಧರ್ಮಾಧಿಕಾರಿ ಅವರ ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆಯಲ್ಲಿ ಡಹಣೂ ತಾಲೂಕು ಪರಿಸರ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ (ಡಿಟಿಇಪಿಎ) ರಚನೆಯಾಯಿತು,” ಎಂದು ವಡವಾಣ್‌ ಬಂದರು ವಿರೋಧಿ ಸಂಘರ್ಷ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷ 70 ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯದ ನಾರಾಯಣ ಪಾಟೀಲ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. “ನಂತರ ಬಂದರು ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ ನಾವು ಸಲ್ಲಿಸಿದ್ದ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ರಚಿಸಲಾದ ಪ್ರಾಧಿಕಾರದ ಮುಂದೆ ವಿಚಾರಣೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಹಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಈ ಪ್ರಕರಣವನ್ನು ಎಳೆದರು. ಕೊನೆಗೆ 1998 ರಲ್ಲಿ ಬಂದರು ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ನೀಡಬೇಕಿದ್ದ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ತಡೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು,” ಎಂದರು ಅವರು. ಇವತ್ತು, 25 ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕವೂ ಸ್ಥಳೀಯರ ಹೋರಾಟ ದುರ್ಬಲಗೊಂಡಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳ ಬಳಿಕ ಈ ಯೋಜನೆಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನೇ ಬದಲಿಸಿದ ಕಾರಣ ವಡವಾಣ್‌ ಬಂದರು ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಅನುಮತಿ ಸಿಕ್ಕಿದೆ.

“2014 ರ ನಂತರ ಸರ್ಕಾರವೇ ಕಾನೂನನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ದುರ್ಬಲಗೊಳಿಸುತ್ತಾ ಬಂತು. ಸುಪ್ರೀಂ ಕೋರ್ಟ್ ನೇಮಿಸಿದ್ದ ಡಿಟಿಇಪಿಎಯ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಸದಸ್ಯರನ್ನು 2023 ರಲ್ಲಿ ಬದಲಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂದರೆ, ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಂದರು ಯೋಜನೆಗೆ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಅನುಮತಿ ನಿರಾಕರಿಸಿದ್ದ ಇದೇ ಪ್ರಾಧಿಕಾರ, ಈಗ ಯೋಜನೆಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ,” ಎಂದು ನಾರಾಯಣ ಪಾಟೀಲ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದರ ನಂತರ, 2024 ರ ಫೆಬ್ರವರಿಯಲ್ಲಿ ಪರಿಸರ, ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹವಾಮಾನ ಬದಲಾವಣೆ ಸಚಿವಾಲಯವು ಯೋಜನೆಗೆ ಪರಿಸರ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಕೊಟ್ಟಿತು.

ಆದರೆ 2023 ರ ಇಐಎ ವರದಿಯೇ, ಬಂದರು ನಿರ್ಮಾಣವಾದರೆ ಮೀನುಗಾರರಿಗೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಒಳ್ಳೆಯ ಮೀನುಗಳು ಸಿಗುವ ಹಾಗೂ ಕೃತಕ ಮೀನು ಸಾಕಾಣಿಕೆ ಪದ್ಧತಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ವಡವಾಣ್ ಕರಾವಳಿಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರತಿಕೂಲ ಪರಿಣಾಮ ಉಂಟಾಗಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಸರ್ಕಾರ ಕೊಟ್ಟಿರುವ ಪರಿಹಾರವೆಂದರೆ ‘ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ವೈವಿಧ್ಯೀಕರಿಸುವುದು’. ಇದರ ಭಾಗವಾಗಿ ಯುವ ಮೀನುಗಾರರಿಗೆ ಮುಕ್ತ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಪಂಜರ ಬಳಸಿ ಮೀನು ಸಾಕುವುದು ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ತರಬೇತಿಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಪ್ರಸ್ತಾಪಗಳನ್ನು ಸರ್ಕಾರ ಮಾಡಿದೆ.

“ಇಥಾ ಹಾ ಪೋರ್ಟ್ ಆಲಾ, ಆಮಿ ಕಾಯ್ ಕರಾಯ್ಚಾ? ಪಿಂಜರ್ಯಾತ್ ಮಚ್ಚಿ ಕಶಾ ಪಕಡ್ನಾರ್? ಸಮುದ್ರ ಆಪಣಹೂನ್ ತಯಾರ್ ಕರತೋ ಸಗ್ಳಂ [ಬಂದರು ಬಂದರೆ ನಾವು ಏನು ಮಾಡಬೇಕು? ಪಂಜರ ಬಳಸಿ ಮೀನು ಹಿಡಿಯೋದು ಹೇಗೆ? ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಸಮುದ್ರವೇ ನಮಗೆ ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಮೀನುಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿದೆ],” ಎಂದು 32 ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯದ ಕಲ್ಪೇಶ್ ಅಕ್ರೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇವರಂತಹ ಯುವ ಮೀನುಗಾರರಿಗೆ ಸರ್ಕಾರ ಇಂತಹ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಲ್ಲದ ಮೀನುಗಾರಿಕೆ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲು ಮುಂದಾಗಿದೆ. ಸುಮಾರು ಆರು ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲ ಮೀನು ಹಿಡಿದು ಅವರು ಆಗಷ್ಟೇ ಸಂಜೆಯ ಹೊತ್ತು ಕಡಲಿನಿಂದ ಬಂದಿದ್ದರು. ದೇಹವೆಲ್ಲ ಕಡಲ ನೀರಿನಿಂದ ಒದ್ದೆಯಾಗಿತ್ತು. ಬಟ್ಟೆಗಳಿಗೆ ಮರಳು ಮೆತ್ತಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ಅವರು ತಮ್ಮ ಒಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಮೀನಿನ ಬಲೆಯನ್ನು ಸುತ್ತಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡಿದ್ದರು, ಇನ್ನೊಂದು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಉದ್ದನೆಯ ಮರದ ಕೋಲು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಪಂಜರ ಬಳಸಿ ಮೀನು ಹಿಡಿಯುವುದರ ಮೇಲೆ ಅವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ನಂಬಿಕೆ ಇದ್ದಂತೆ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ.

ಕಳೆದ ಕೆಲವು ತಿಂಗಳಿಂದ ಬಂದರು ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾಮಗಾರಿ ಭರದಿಂದ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ. ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಒತ್ತುವರಿ ಮತ್ತು ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣದ ಕೆಲಸಗಳು ಶುರುವಾಗಿವೆ. ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂದರೆ, ರಸ್ತೆ ನಿರ್ಮಾಣ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಸ್ಥಳದಿಂದ 500 ಮೀಟರ್‌ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸದಂತೆ ತಡೆಯಲು ಅಕ್ರಮ ಗುಂಪು ಸೇರುವಿಕೆಯನ್ನು ನಿರ್ಬಂಧಿಸುವ ಭಾರತೀಯ ನಾಗರಿಕ ಸುರಕ್ಷಾ ಸಂಹಿತೆಯ ಸೆಕ್ಷನ್‌ 163 ನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ನಿರ್ಬಂಧ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ತಿಂಗಳವರೆಗೆ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರಲಿದೆ.

ಇನ್ನು ಕೆಲವು ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪೇಶ್‌ ಮತ್ತು ಅಮಿತಾ ಅವರು ಬಲೆ ಹಾಕಿ ಮೀನು ಹಿಡಿಯಲು ಕಡಲಿಗೆ ಹೋಗಲಿದ್ದಾರೆ. ಕರಾವಳಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅಲೆಗಳ ಏರಿಳಿತದ ಲಯ ಮಾತ್ರ ಹಾಗೆಯೇ ಉಳಿದಿದೆ. ವಡವಾಣ್‌ ಕರಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಘರ್ಷದ ಬಿರುಗಾಳಿ ದಿನದಿಂದ ದಿನಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದೆ. ಈ ನಡುವೆ ಅಮಿತಾ ಮಾತ್ರ ತುಂಬು ಹಂಬಲದಿಂದ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ, “ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ದಿನ ನಾನೂ ದೋಣಿ ಖರೀದಿಸುತ್ತೇನೆ.”