ক’ভিডৰ পৰা বাচিলেও কলংক নিৰ্ঘাত

এমাহৰ ওপৰ হৈ গ’ল নিশা যাদৱে পৰিয়ালৰ ৰেচনৰ বাবে অতিৰিক্ত এক মাইল দূৰলৈ যাবলগীয়া হৈছে। তেওঁলোকৰ চুবুৰীৰ ‘কিৰানা’ (ৰেচনৰ দোকান)খনে তেওঁলোকক গেলামালৰ বস্তু নিদিয়া হৈছে। “দেউতা হস্পিতালত থকা দিন ধৰি ৰাজনৱালা (গেলামাল দোকানী)য়ে আমাক তেওঁৰ দোকানত সোমাবলৈ নিদিয়া হ’ল,” তেওঁ কয়।

তেওঁ লগতে কয়, “জুন মাহৰ শেষৰফালে আমাৰ দেউতাৰ গাত ক’ভিড-১৯ ধৰা পৰিছিল। কিন্তু এতিয়া সম্পূৰ্ণ সুস্থ হৈ উঠিছে। ঘৰৰ পৰিয়ালৰ সদস্যসকলে তেওঁৰ পৰা দুসপ্তাহ বেলেগকৈ আছিল। দেউতা যদিও এমাহ আগতেই সুস্থ হৈ উঠিল, তথাপি গেলামালৰ দোকানীজনে এতিয়াও কয় যে আমি তেওঁৰ দোকানত সোমালে ভাইৰাছ লাগিব। ফলত আমি এতিয়া এই একাঠু বোকা-পানী গছকি এমাইল দূৰৰ আত্মীয় এগৰাকীৰ ঘৰৰ পৰা ৰেচন আনিবলগীয়া হৈছে।”

একাদশ শ্ৰেণীৰ পৰীক্ষা পাছ কৰি পঢ়া এৰা নিশা (২৪)ৰ ঘৰ উত্তৰ প্ৰদেশৰ কুশিনগৰ জিলাৰ হাতা ব্লকৰ সহচা মাথিয়া গাঁৱত। গোৰখপুৰ চহৰৰ পৰা মাত্ৰ ৬০ কিলোমিটাৰ দূৰৰ এই গাওঁখন বৰ্ষা আৰু বানত জৰ্জৰ।

“আমাৰ বুআ-ফুফা (পেহা-পেহী)য়ে খাদ্য-সামগ্ৰী কিনি দিয়ে আৰু আমি পিছত পইচা দিও।” আমি কথা পাতি থকাৰ মাজতে নিশাই তেওঁ শাড়ীখনৰ তলৰ অংশটো তিনি-চাৰিটা ভাঁজ কৰিছে। তেওঁ বাঢ়নী পানীৰ মাজেৰে ঘৰলৈ যাব ওলাইছে। চাহ কাপ কৰিবলৈকো তেওঁলোকৰ পাকঘৰত চেনী শেষ হৈছে।

“এইবছৰ আমি নপঢ়ো। পঢ়াটো আগত ৰাখি এতিয়া চিন্তা কৰিব নোৱাৰো। অহাবছৰ চিন্তা কৰিম,” অনুৰাগে কয়।

“দেউতাই মাহে ১২-১৩ হাজাৰ টকা দিছিল,” নিশাই কয়। “কিন্তু এপ্ৰিলৰ পৰা ক’ব নোৱাৰো কেনেকৈ বাচি আছো। কেতিয়াবা দিনত এসাজ মাত্ৰ খাই আছো।”

“দেউতাই জুনৰ শেষৰ ভাগত আহিছিল আৰু বাহিৰৰ পৰা অহা লোকৰ বাবে স্কুল এখনত পতা কোৱাৰেণ্টাইন কেন্দ্ৰত ক’ভিড পৰীক্ষা কৰিছিল। সেয়া আছিল ৰেপিড এণ্টিজেন টেষ্ট আৰু তাৰ ফলাফল পজিটিভ ওলাল। সেয়ে তেওঁক তাতেই ৰখা হ’ল। এসপ্তাহ পিছত বিশদ পৰীক্ষা (আৰটি-পিচিআৰ - ৰিভাৰ্ছ ট্ৰেন্সক্ৰিপচন পলিমেৰেজ চেইন ৰিয়েক্সন টেষ্ট) কৰোৱা হ’ল, তাত তেওঁৰ নিগেটিভ ওলাল। সেয়ে তেওঁক ২ জুলাইত ৰিলিজ দিয়া হ’ল। তেওঁ এতিয়া সুস্থ, কিন্তু কালিমা আঁতৰি যোৱা নাই।”

“মই ট্ৰাকচালক এজনক ৪,০০০ টকা দি দিল্লীৰ পৰা গোৰখপুৰলৈ আহিছিলো,” ব্ৰজকিশোৰে কয়। “তাৰপিছত ব’লেৰো চলোৱা এজনক ১,০০০ টকা দি ইয়ালৈ আহিলো। তেনেকৈ দহ হাজাৰ টকা খৰচ হ’ল। সেয়া মই দিল্লীৰ বন্ধু-বান্ধৱৰ পৰা ধাৰে লৈছিলো। মোৰ সন্তানকেইটা কেৱল ৰুটি আৰু দাইল নাইবা নিমখ-ভাত খাই থকাৰ কাৰণে সেইখিনি লৈছিলো। কিন্তু হাতত থাকিল কেৱল ৫,০০০ টকা। ক’ৰনাৰ কাৰণে সেইখিনিও গ’ল। দৰৱতো ভালেখিনি পইচা গ’ল। ডিচাৰ্জ দিয়াৰ পিচত অটোৰিক্সা লৈ ঘৰলৈ ঘূৰি আহোতেও ৫০০ টকা খৰচ হ’ল। এতিয়া আকৌ কাম নোপোৱা হৈছো।”

“কওকচোন, কেতিয়া দিল্লীলৈ ঘূৰি যাব পাৰিম? ইয়াত দেখোন চুবুৰীয়া আৰু দোকানীবোৰে আমাক সহায় কৰাৰ পৰিৱৰ্তে বৰ্জনহে কৰিছে। মোৰ কি দোষ?”

“এই জিলাত কোনো ডাঙৰ কাৰাখানা আদি নাই। নহ’লে ইমান দূৰলৈ পৰিয়াল এৰি থৈ কষ্ট খাই নাথাকিলোহেঁতেন,” ব্ৰজকিশোৰে কয়।

সূৰজ কুমাৰ প্ৰজাপতিয়ে এইকেইদিন প্ৰয়োজনতকৈ কম পানী খাই আছে। তেওঁ ভয় কৰে যে ক’ভিডৰ পৰা বাচিলেও কোৱাৰেণ্টাইন কেন্দ্ৰৰ যিহে অস্বাস্থ্যকৰ অৱস্থা, আন বেমাৰ লাগি যাব পাৰে। “পানীখিনি খাবপৰা নহয়। চিংক আৰু টেপবোৰ পান-গুটখাৰে ভৰি আছে। এবাৰ দেখাৰ পিছত আপুনি লাগিলে পিয়াহতে থাকিব, কিন্তু ইয়াৰে পানী খাব নোৱাৰিব,” তেওঁ কয়।

ইয়াৰ মানে তেওঁ উত্তৰ প্ৰদেশৰ সন্ত কবীৰ নগৰ জিলাৰ খলিলবাদ ব্লকৰ চেইণ্ট থমাচ স্কুলৰ কথা কৈছে। তাতেই সূৰযক চৰকাৰী চিকিৎসা শিবিৰত ক’ভিড পজিটিভ ধৰা পৰাৰ পিছত কোৱাৰেণ্টাইনত ৰখা হৈছিল। ২০ বছৰীয়া সূৰযে বৰকৈ কাঁহি থকাৰ পিছত তাত পৰীক্ষা কৰাইছিল।

“মোৰ মা-দেউতা, দুই ভাই আৰু ভনীজনী খলিলবাদ চহৰত থাকে। (তেওঁৰ সম্পৰ্কীয় ভাই-ভনী, কেউটাই তেওঁতকৈ সৰু, চৰকাৰী স্কুলত পঢ়ে)। দেউতাই চৌৰাহাত চাহ-পকৰি বিক্ৰী কৰে। যোৱা কেইটামান মাহত তেওঁ খুব বেছি এটা উপাৰ্জন কৰিব পৰা নাই,” সূৰযে কয়। “ৰাস্তাত কোনো নোলায়। কোনে তেওঁৰ পৰা চাহ-পকৰি কিনি খাব? জুলাইত কিছু বিক্ৰী হয়। কিন্তু সেয়াও তেনেই সীমিত। শনি আৰু দেওবাৰবোৰ এতিয়া এনেও লকডাউনৰ বাবে বন্ধ (অত্যাৱশ্যকীয় সামগ্ৰীৰ দোকানৰ বাদে, চৰকাৰী নিৰ্দেশ মতে)। মই দেউতাক সদায় সদায় বটলত থকা পানী পঠিওৱাৰ বাবে ক’ব নোৱাৰো।”

সূৰয আৰু আন ৮০ গৰাকীৰ কুইক টেষ্ট (ৰেপিড এণ্টিজেন)ত ক’ভিড পজিটিভ ধৰা পৰাৰ পিছত স্কুলত কোৱাৰেণ্টাইন কৰি ৰখা হৈছিল। তেওঁ থকা ২৫ ফুট দীঘল আৰু ১১ ফুট বহল কোঠাটোত আছিল আন সাতজন লোক।

“আমাক পুৱা ৭ বজাত ব্ৰেকফাষ্টত ব্ৰেড পকোৰা দিয়ে, লগত চাহ। দুপৰীয়া ১ বজাত দুপৰীয়াৰ আহাৰ হিচাপে দাইলৰ লগত ৰুটি বা ভাত দিয়ে। আগতকৈ বেছি ভোক লগা হৈছে। ডেকা ল’ৰা যিহেতু,” তেওঁ খিকখিকাই হাঁহি কয়। “সন্ধিয়া ৭ বজাত আমাক আকৌ চাহ আৰু দাইল-ৰুটি দিয়ে। সন্ধিয়া আমি ৭ বজাত চাহ আৰু [দাইল-ৰুটি]। খাদ্যৰ সমস্যা ইয়াত নাই (চৰকাৰী চিকিৎসা কেন্দ্ৰ), কিন্তু পৰিচ্ছন্নতাৰ সমস্যা নিশ্চয়কৈ আছে।”

স্কুলখনৰ প্ৰায় প্ৰতিটো কোঠাৰ বাহিৰত জাবৰৰ দম। কোৱাৰেণ্টাইনত থকাজনক দিয়া খাদ্যৰ বাকচ, এৰেহা আৰু আৱৰ্জনা আৰু কাঢ়া (পানীৰ সৈতে মচলা-পাতি আদি মিহলি কৰা প্ৰস্তুত কৰা পানীয় পেয়) আৰু চাহ আদিৰ কাপ গোটেইবোৰ কৰিড’ৰবোৰত পৰি আছে। “যোৱা আঠ দিনত এবাৰো ঝাড়ু মৰা দেখা নাই। লেতেৰা শৌচাগাৰলৈ যাওতে আমি নাকত ধৰি যাও। গোটেই কোৱাৰেণ্টাইন কেন্দ্ৰটোত ৫–৬ টাহে প্ৰস্ৰাৱগাৰ আছে। ইয়াত মহিলা নথকাৰ বাবে মহিলাৰ শৌচাগাৰত তলা লগোৱা আছে। কেতিয়াবা বমি বমি ভাৱ আহে।”

“আমি এটেণ্ডেণ্টসকলক অভিযোগ দিও ঠিকেই, কিন্তু লাভ একো নাই। তেওঁলোকৰ খং উঠে বুলিও ভয়ো লাগে। যদি আমি অভিযোগ কৰা কাৰণে তেওঁলোকে আমাক খাদ্য নিদিয়া হয়, তেতিয়া কি হ’ব? জেলবোৰো চাগে এনেকুৱাই, মনলৈ ভাৱ আহে। মাথোঁ আমি কোনো অপৰাধ কৰা নাই,” বুলি সূৰজে কয়।

কানপুৰ জিলাৰ ঘটমপুৰ ব্লকৰ নিজৰ ঘৰৰ সন্মুখত খঙত থিয় দি ক’ভিড নিগেটিভ মেডিকেল ৰিপ’ৰ্টখন হাতেৰে জোকাৰি জোকাৰি দেখুৱাই দি কয় যে ক’ভিড পৰীক্ষাত তেওঁৰ ৰিজাল্ট নিগেটিভ আহিছে।

গুজৰাটৰ ছুৰাটৰ এই পাদ্ৰি লালপুৰ গাঁৱৰ নিজৰ ঘৰলৈ ঘূৰি আহিছিল এপ্ৰিলৰ ২৭ তাৰিখে। লগত আহিছিল তেওঁৰ স্বামী (৫০) আৰু পুত্ৰ (৩০)। তেতিয়াৰ পৰা তেওঁলোকে এটকাও উপাৰ্জন কৰিব পৰা নাই। “ঘূৰি অহাৰ যাত্ৰা আছিল অতিশয় কষ্টকৰ (প্ৰায় ১২০০ কিলোমিটাৰ, দুই ৰাতি তিনিদিন)। চালি নথকা ট্ৰাক এখনত আমি আছিলো ৪৫ জন মানুহ। কিন্তু ঘূৰি অহাৰ সিদ্ধান্তটোৱে আছিল আটাইতকৈ ভুল সিদ্ধান্ত,” তেওঁ কয়। “আমি ছুৰাটত ৯ বছৰ ধৰি আছিলো, তাত সূতাৰ কাৰখানা এটাত কাম কৰিছিলো।” তেওঁলোকে উত্তৰ প্ৰদেশ এৰি গৈছিল কিয়নো তাত খেতিত মজদুৰি কৰি একেবাৰে লাভ নাছিল।

পাতল নীলা ৰঙৰ ঘৰটোৰ বাহিৰত তেওঁ থিয় দি আছে। বাহিৰৰ বেৰকেইখনে চাগে কেতিয়াও প্লাষ্টাৰৰ মুখ নেদেখিলে। ইদ্দানৰ উত্তেজিত বিক্ষুব্ধ কণ্ঠস্বৰ শুনি কেইটিমান শিশু আহি গোট খালে।

“আমি ছুৰাটত ৪,০০০ টকাত এটা কোঠাৰ ঘৰ এটা ভাৰাত ল’লো,” তেওঁ কয়। কাৰখানাত “আমি ৮,০০০ টকাকৈ উপাৰ্জন কৰিছিলো। মুঠ চাৰিজনে মিলি ২৪ হাজাৰ টকা পাইছিলো। ঘূৰি অহাৰ পিছত ২৪০০ টকাও নোপোৱা হ’লো।”

“ইয়াত খেতিৰ বতৰত আমি ভাল দিন এটাত খুব বেছি ১৭৫-২০০ টকা পাম। কিন্তু সেই কাম বছৰটোৰ সকলো সময়তে নাথাকে। সেয়ে কেইবছৰমান আগতে আমি ছুৰাটলৈ গুছি গ’লো যেতিয়া ইয়াত পাৰিশ্ৰামিক আৰু কমি গ’ল।”

বয়সৰ ফালৰ পৰা পঞ্চাচৰ ঘাইত ভৰি দিয়া আত্মবিশ্বাসী এই মহিলাগৰাকীয়ে জনায় যে তেওঁৰ কোনো উপাধি নাই। “কাগজে-পত্ৰই আমি কেৱল ইদ্দান বুলিয়ে লিখো।”

মে’ মাহৰ প্ৰথম সপ্তাহত ঘৰলৈ অহা পৰিয়ালৰ বাবে চৰকাৰী চিকিৎসা শিবিৰত বাধ্যতামূলক পৰীক্ষাত ক’ভিড পজিটিভ ধৰা পৰে ইদ্দানৰ স্বামীৰ। তেওঁ গিৰীয়েকৰ নামটো প্ৰকাশ কৰিব নিবিচাৰে। “তাৰপিছত যে জীৱনটো নৰক হৈ গ’ল,” তেওঁ কয়।

“তেওঁ ভাইৰাছ আক্ৰান্ত হোৱাটো চিন্তাৰ বিষয় আছিলেই, কিন্তু তেওঁ যেতিয়া আৰোগ্যলাভ কৰিলে, তেতিয়াহে আচল সমস্যা আৰম্ভ হ’ল। যেতিয়া স্বামী আৰু মোৰ পুত্ৰই খেতিপথাৰত হাজিৰা কাম বিচাৰি ওলাল, তেতিয়া মাটিৰ মালিকে তেওঁলোকৰ বিৰুদ্ধে ভাইৰাছ বিয়পোৱাৰ অভিযোগ উত্থাপিত কৰিবলৈ ল’লে। এজন মালিকে আমাক ধমকিও দিলে যে এটা খোজো যাতে তেওঁৰ খেতিপথাৰত নিদিও। তেওঁ মাটিৰ আন মালিকবোৰকো ক’লে যাতে আমাক কাম দিয়া নাযায়।”

“আমি মুছলমান। সেয়ে মানুহে আমাক কাম নিদিয়া হৈছে। আন ধৰ্মৰ লোকে কাম বিচাৰি পাইছে। অলপতে মোৰ ল’ৰাটোক চেলুনত চুলি কাটিবলৈ নিদিয়ে। তেওঁক ক’লে যে তঁহতৰ দৰে মানুহেই ক’ৰনাভাইৰাছ বিয়পাই ফুৰিছে।”

ইদ্দানৰ গিৰীয়েকে মে’ মাহৰ শেষৰফালে আকৌ এবাৰ চৰকাৰী শিবিৰত ক’ভিড পৰীক্ষা কৰালে আৰু নিগেটিভ ওলাল। তেওঁ কাগজ এখন জোকাৰি দেখুৱায় - “চাওক, নামকেইটা পঢ়িব পাৰিছে নহয়। মই ইংৰাজী বুজি নাপাও। কিন্তু এইখিনি বুজি পাইছো যে ডাক্তৰে আমাক সুস্থ বুলি কৈচে। তেন্তে কিহৰ ইমান বৈষম্য?”

ইদ্দানে এই কঠিন সময়ত চলিবলৈ তেওঁৰ ননদৰ পৰা ২০ হাজাৰ টকা ধাৰে লৈছে। “তাইৰ বিয়া স্বাচ্ছন্দ্য থকা ঘৰত হৈছে। কেতিয়া সেই পইচা ঘূৰাই দিব পাৰিম নাজানো। সূতাৰ কাৰখানাত পুনৰ কাম কৰিবলৈ যাব পাৰিলে দিব পাৰিম চাগে…”

সেই ধাৰৰ বাবদ সুত কিমান দিবলগীয়া হ’ব? “সুত? মই নাজানো। তাইক মই ২৫ হাজাৰ টকা ঘূৰাই দিব লাগিব।”

ছুৰাটলৈ ঘূৰি যাবলৈ ইদ্দানৰ খুব ইচ্ছা গৈছে।

ঠাকুৰ ফেমিলি ফাউণ্ডেচনৰ পৰা প্ৰাপ্ত এক স্বতন্ত্ৰ সাংবাদিকতা অনুদানেৰে জিজ্ঞাসা মিশ্ৰাই জনস্বাস্থ্য আৰু নাগৰিক স্বাধীনতাক লৈ লিখে। এই প্ৰতিবেদনৰ বিষয়বস্তুৰ ওপৰত ঠাকুৰ ফেমিলি ফাউণ্ডেচনৰ কোনোধৰণৰ সম্পাদকীয় হস্তক্ষেপ নাই।

অনুবাদ: ধ্ৰুৱজ্যোতি ধনন্তৰি