কঠিন হৈ পৰিছে বাঘ-মানৱৰ সহাৱস্থান

লক্ষ্মণ বৈঠাত খুলশালিয়েকে খবৰ দিলে যে তেওঁৰ ঘৈণীয়েকৰ অৱস্থা ভাল নহয়, সেয়ে তেওঁ ততালিকে ৰেলত উঠি ঘৰলৈ উভতি আহিল।

প্ৰব্ৰজিত শ্ৰমিক ৫০ বৰ্ষীয় লক্ষ্মণে শিল কটা ফেক্টৰি এটাত কাম কৰিবলৈ প্ৰায়ে বিহাৰৰ পৰা অন্ধ্ৰপ্ৰদেশলৈ যায়। তেওঁৰ পত্নীৰ অসুখৰ খবৰ পাই তেওঁ ততালিকে আন-ৰিজাৰ্ভড টিকট এটা কাটি ঘৰমুৱা হ’ল। ২০০০ কিলোমিটাৰ বাট অতিক্ৰম কৰি পশ্চিম চম্পাৰণ জিলাৰ জিমৰি গাঁৱলৈ আহোতে তেওঁক দুটা দিন লাগিল।

ঘৰ আহি পাই তেওঁ একপ্ৰকাৰ সকাহ পালে, পত্নীৰ অৱস্থা ভাললৈ আহিছে। কিন্তু তেওঁ গিৰীয়েকক সাবতি ধৰি উচুপিবলৈ ধৰিলে। “মই একো বুজি পোৱা নাছিলো। মই মোৰ পত্নীক সুধিলো কিয় তাই কান্দিছে,” ঘটনাটো মনত পেলাই তেওঁ কয়।

“বাঘে আমাৰ ল’ৰাটো মাৰিলে,” চন্দাৱতী দেৱীয়ে কঁপা কঁপা মাতেৰে তেওঁক ক’লে। ৪৭ বৰ্ষীয় তেওঁ এই বাতৰি পাই থিতাতে মূৰ্চ্ছা গ’ল, সেয়ে তেওঁৰ গিৰীয়েক আহিবলগীয়া হৈছিল।

ৰাজকুমাৰ তেওঁলোকৰ তৃতীয়টো সন্তান। ঘৰৰ পাঁচটা ছাগলী চৰাবলৈ গৈছিল। ১৩ বছৰীয়া ৰাজকুমাৰে প্ৰায়ে ছাগলীকেইটা বাল্মিকী ব্যাঘ্ৰ সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ কাষতে চৰাবলৈ নিছিল, ঘৰৰ পৰা সেয়া এক কিলোমিটাৰমান দূৰত্বত আছে।

২০২২ৰ ১৪ মে’ত ছাগলী চৰাই থাকোতে তেওঁক বাঘে আক্ৰমণ কৰিলে। কোনোবাই দেখি উধাতু খাই দৌৰি গৈ গাঁৱত খবৰ দিলে। ৰাজকুমাৰৰ নিথৰ দেহটো তাৰ পৰা ২৫ কিলোমিটাৰ দূৰৰ বাগাহাৰ মহকুমা হস্পিতাললৈ নিয়া হ’ল যদিও তাত তেওঁক মৃত বুলি ঘোষণা কৰা হ’ল।

“বাঘে তেওঁৰ সোঁহাতখন, পিঠি আৰু তলপেটটো খাই পেলাইছিল,” চন্দাৱতী দেৱীয়ে মনত পেলায়।

জীৱ-জন্তুৰ হাতত মৃত্যু ঘটা পৰিয়ালৰ লোকে ১০ লাখ টকাৰ ক্ষতিপূৰণ পায়, এয়া বন, পৰিৱেশ আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তন মন্ত্ৰালয়ে কয়। সংৰক্ষিত অঞ্চলৰ আশে-পাশে থকা লোকৰ বাবে এই ক্ষতিপূৰণ দিয়া হয়, বাঘ আৰু আন বন্যজীৱ থকা অভ্যন্তৰিণ এলেকাৰ ক্ষেত্ৰত এয়া নাখাটে। ক’ৰ এৰিয়াত মানৱীয় কাৰ্য্যকলাপত বাধা আছে। সংৰক্ষিত অঞ্চলটোৰ ক’ৰ এৰিয়া ৫৯৮.৪৫ বৰ্গকিলোমিটাৰ, বাফাৰ এৰিয়া হৈছে ৩০০.৯৩ বৰ্গকিলোমিটাৰ।

“ক’ৰ এৰিয়াৰ কোনো নিৰ্ধাৰিত সীমা নাই। সেয়ে স্থানীয় লোকে ক’ৰপৰা আৰম্ভ হৈছে, সেয়া নাজানে,” তিনিটা দশক ধৰি তাত বাঘৰ গতিবিধি অনুসৰণ কৰি অহা জুনেইদে কয়। “মানুহে ভুলতে ক’ৰ এৰিয়াত প্ৰৱেশ কৰে,” তেওঁ যোগ দিয়ে।

১৩ বছৰীয়া শিশুটিক বাঘে ক’ৰ এৰিয়ালৈ চোঁচৰাই নিছিল, পৰিয়ালৰ লোকে কয়। আৰু তাৰপৰাই সকলো খেলিমেলি লাগিল। “বন বিভাগৰ বিষয়াই ক’লে যে শৱটো ক’ৰ এৰিয়াৰ পৰা উদ্ধাৰ কৰা হৈছিল,” লক্ষ্ণণে এই প্ৰতিবেদকক কয়। “মোৰ ল’ৰাটোৰ ফটো আৰু ভিডিঅ’ (ক’ৰ এৰিয়াত) ছ’চিয়েল মিডিয়াত প্ৰকাশ পাইছে, সেয়ে আমি ক্ষতিপূৰণ নাপাও।”

লক্ষ্মণে চৰকাৰী দাবীক নস্যাৎ কৰি কয়, “১৩ বছৰীয়া শিশু এটি কেনেকৈ গভীৰ হাবিত সোমাব পাৰে। বাঘটো ওলাই আহিছিল (ক’ৰ এৰিয়াৰ পৰা), মোৰ ল’ৰাটোক মাৰি হাবিৰ ভিতৰলৈ চোঁচৰাই লৈ গৈছিল।” শোকত ভাগি পৰা পিতৃ লক্ষ্মণে কয়, “সি পঢ়াত ভাল আছিল, চৰকাৰী চাকৰি কৰাৰ তাৰ মন আছিল।”

হিমালয়ৰ শিৱালিক পৰ্বতমালাত অৱস্থিত এইখন ব্যঘ্ৰ সংৰক্ষিত এলেকা ১৯৯৪ৰ প্ৰজেক্ট টাইগাৰৰ অংশ। বাঘৰ সংখ্যা তাত ২০০৬ৰ ১০টাৰ পৰা ২০২২ত ৫৪ টা হৈ পৰে। “বাঘৰ ঘন বসতি থকা হেতুকে অঞ্চলটো বাঘ-মানৱ সংঘাত প্ৰৱণ এলেকা হৈ উঠিছে,” ষ্টেটাছ অৱ টাইগাৰ্চ – প্ৰেডেটৰ্চ এণ্ড প্ৰে ইন ইণ্ডিয়া শীৰ্ষক ৰাষ্ট্ৰীয় ব্যাঘ্ৰ সংৰক্ষণ কৰ্তৃপক্ষ (এনটিচিএ)ৰ প্ৰতিবেদনত এই কথা কোৱা হৈছে।

অভয়াৰণ্যখনৰ আশে-পাশে থখা বিপন্ন ৮-৯খন গাঁৱৰ লোকে প্ৰায়ে খৰি সংগ্ৰহ কৰিবলৈ আৰু গৰু-ছাগলী চৰাবলৈ বাফাৰ জ’নত সোমাই পৰে।

২০২২ বৰ্ষটোতে বাঘৰ আক্ৰমণত ৯ জন লোকৰ মৃত্যু ঘটিছিল। এই সংৰক্ষিত অঞ্চলতো বাঘ আৰু মানুহৰ সহাৱস্থান দিনে দিনে কঠিন হৈ পৰিছে। ভিডিঅ’টো চাওক: বাঘৰ নজৰত

অনুবাদ: পংকজ দাস