ʼಈ ಕೆಲಸವೊಂದೇ ನಮಗಿರುವ ದಾರಿʼ

ಕಳೆದ ಏಳು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಾನು ಫೋಟೋಗಳ ಮೂಲಕ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಹೋರಾಟಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಈ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಸರಿಯಾದ ಮಾಸ್ಕ್ ಅಥವಾ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನಾನು ಎಂದೂ ನೋಡಿಲ್ಲ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ಬಳಸುವ ಅಲ್ಪ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಅವರೇ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪ್ರಗತಿಯು ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಮಟ್ಟವನ್ನೇ ತಲುಪಿದ್ದರೂ, ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಒಳಚರಂಡಿಗಳಿಗೆ ಇಳಿಸಿ ಅವರ ಜೀವಕ್ಕೆ ಅಪಾಯ ತಂದೊಡ್ಡುವುದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಿಲ್ಲ. ಇದು ವಿಜ್ಞಾನ ಮುಂದುವರೆದಿದ್ದರೂ, ಜಾತಿ ತಾರತಮ್ಯ ನಮ್ಮ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿ ಬೇರೂರಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಸಮಾಜ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಅಸಾಧಾರಣ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ "ಮುಂಚೂಣಿ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರು" ಎಂದು ನೆನಪು ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೋವಿಡ್ ಮಹಾಮಾರಿ ಅಥವಾ ನೈಸರ್ಗಿಕ ವಿಕೋಪಗಳ ಸಮಯದಲ್ಲಿ. ಉಳಿದಂತೆ ಅವರನ್ನು ಕಸ ಗುಡಿಸೋರು ಎಂದಷ್ಟೇ ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಆಗಸ್ಟ್ 1ರಿಂದ 13, 2025ರವರೆಗೆ, ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಕಾರ್ಮಿಕರು ತಮ್ಮ ಕೆಲಸದ ಖಾಸಗೀಕರಣದ ವಿರುದ್ಧ ಚೆನ್ನೈಯ ರಿಪನ್ ಕಟ್ಟಡದ ಹೊರಗೆ ಸತತವಾಗಿ ಧರಣಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಿದರು. ಇದು ಮಹಾನಗರದ ಮುನ್ಸಿಪಲ್ ಸಂಸ್ಥೆಯಾದ ಗ್ರೇಟರ್ ಚೆನ್ನೈ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ನ ಪ್ರಧಾನ ಕಚೇರಿ. ಹದಿಮೂರನೇ ದಿನದಂದು, ತಮಿಳುನಾಡು ಸರ್ಕಾರವು ಪೊಲೀಸರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅವರನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ಅಲ್ಲಿಂದ ತೆರವುಗೊಳಿಸಿತು.

ಗ್ರೇಟರ್ ಚೆನ್ನೈ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ತನ್ನ ವಲಯ 5 (ರಾಯಪುರಂ) ಮತ್ತು ವಲಯ 6 (ತಿರು ವಿ ಕಾ ನಗರ) ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಘನ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಖಾಸಗಿ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ ಕಾರಣ, ಈ ವಲಯಗಳ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಆಗಸ್ಟ್ 1ರಿಂದ ಪ್ರತಿಭಟಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ಕಾರ್ಮಿಕರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ದಲಿತ ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಅವರು ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಗರ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಪಾಲಿಗೆ, ಖಾಸಗೀಕರಣ ಕೇವಲ ಸಂಬಳದ ಪ್ರಶ್ನೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಘನತೆ ಮತ್ತು ಬದುಕಿನ ಪ್ರಶ್ನೆ. ಪಾಲಿಕೆ (ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್) ಯಿಂದ ನೇರ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರೆ, ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಕಾರ್ಮಿಕ ಕಾನೂನುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಖಾಯಂ ಸ್ಥಾನದ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನೂ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಪ್ರತಿರೋಧವು ಕೇವಲ ಜೀವನೋಪಾಯಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಇದು ದಕ್ಷತೆಯ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಅಗೋಚರ ಶ್ರಮವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಕಡೆಗಣಿಸುವುದನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ಹೋರಾಟವೂ ಹೌದು.

ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಒಂದು ಸ್ಥಳವನ್ನು ಬ್ಲೀಚಿಂಗ್‌ ಪೌಡರ್ ಸಿಂಪಡಿಸಿ ಪೂರ್ತಿಯಾಗಿ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸದ ಹೊರತು ಚುನಾಯಿತ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಕಾಲಿಡುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಇದೇ ಸಮಾಜ ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವ ಜನರನ್ನು ಜಾತಿಯ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ಬಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಇವರಿಗೆ ಸಮಾಜವನ್ನು ರೋಗಮುಕ್ತವಾಗಿ ಇಡುವುದಕ್ಕಷ್ಟೇ ಆ ಜನರು ಬೇಕು. ಈ ಜನರು ಸಹಮಾನವರಾಗಿ ತಮಗೆ ಸಿಗಬೇಕಾದ ಮಾನ್ಯತೆಯನ್ನು ಸಹ ಪಡೆದಿಲ್ಲ. ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಇವರಿಗೆ ಮೋಸ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಬರಲಾಗಿದೆ.

ಆ 13 ದಿನಗಳ ಹೋರಾಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಾನು ಒಟ್ಟು ಐದು ದಿನಗಳನ್ನು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಕಳೆದಿದ್ದೇನೆ. ಅವರ ಬದುಕು ಮತ್ತು ಹೋರಾಟವನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಅಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಮನದಟ್ಟಾದ ವಿಷಯವೆಂದರೆ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಒಂದಿಂಚೂ ಬದಾಲವಣೆ ಕಂಡುಬಂದಿಲ್ಲ. ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಇವರು ತಮ್ಮ ಯೌವನವನ್ನು ಈ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಕಾರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ತ್ಯಜಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇಡೀ ಬದುಕನ್ನೇ ಇದರಲ್ಲಿ ಕಳೆದಿದ್ದಾರೆ. ತಮ್ಮದೆನ್ನುವ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ.

ಹೆಸರು ಹೇಳಲಿಚ್ಛಿಸದ ಕೆಲವರು ಕಾರ್ಮಿಕರು ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಿದರು. "ಅಣ್ಣಾ ಅವರು ನಮಗೆ ಯಾವುದೇ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ಕೊಡದೆ ನಮ್ಮ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದರು. ಏನಾದರೂ ಬದಲಾವಣೆ ತರುವಂತಿದ್ದಿದ್ದರೆ ಅವರು ನಮ್ಮನ್ನೆಲ್ಲ ಕರೆಸಿ ಮಾತನಾಡಿ ವಿವರಿಸಬಹುದಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅವರು ʼಇನ್ನು ಮುಂದೆ ನೀವು ನಮ್ಮ ಕೆಲಸಗಾರರಲ್ಲ. ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಿʼ ಎಂದರು. ಈ ಪಾಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ 16 ವರ್ಷ ಬೆವರು ಸುರಿಸಿ ದುಡಿದಿದ್ದೇವೆ. ಹೀಗಿರುವಾಗ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಅವರು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರೆ ಹೇಗೆ? ಇಲ್ಲಿ ನಾನು ನೀರಿಲ್ಲದೆ, ರಜೆಯಿಲ್ಲದೆ, ಯಾವಾಗಲೋ ಸಂಬಳ ಪಡೆಯುತ್ತಾ ದುಡಿದಿದ್ದೇನೆ. ಸಾಲ ಮಾಡಿ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಓದಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಈ ಕೆಲಸವನ್ನೇ ಕಸಿದುಕೊಂಡರೆ ನಾವು ಸಾಲ ತೀರಿಸುವುದು ಹೇಗೆ? ನಾವು ನಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಖಾಯಂ ಮಾಡಿ ಎನ್ನುತ್ತಿಲ್ಲ. ಇರುವ ಸಂಬಳವನ್ನೇ ಮುಂದುವರೆಸಿ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದೇವೆ" ಓರ್ವ ಕಾರ್ಮಿಕ ಹೇಳಿದರು.

ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದ 2,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಮಿಕರಲ್ಲಿ, ಅನೇಕರು 16 ಅಥವಾ 20 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಿರಂತವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿದ 2,000 ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾರ್ಮಿಕರಲ್ಲಿ, ಅನೇಕರು 16 ಅಥವಾ 20 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ನಿರಂತರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಗ್ರೇಟರ್ ಚೆನ್ನೈ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಎನ್‌ಯೂಎಲ್ಎಂ (ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಅರ್ಬನ್‌ ಲೈವ್ಲಿಹುಡ್ ಮಿಷನ್) ಮೂಲಕ ಅವರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಾದ ಇವರಿಗೆ ತಿಂಗಳಿಗೆ 23,000 ರೂ. ಸಂಬಳ ಕೊಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಆದರೆ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಯಾವುದೇ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ನೀಡದೆ, ಅವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಖಾಸಗೀಕರಣಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. 23,000 ಸಾವಿರವಿದ್ದ ಸಂಬಳವನ್ನು 16,000 ರೂಪಾಯಿಗೆ ಇಳಿಸಲಾಯಿತು. ಕಾರ್ಮಿಕರು ಇದನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿ ರಿಪನ್‌ ಕಟ್ಟಡದ ಎದುರು ಸತತ 13 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಿದರು. ಇವರೆಲ್ಲ ಒಂದಲ್ಲ ಒಂದು ದಿನ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸ ಖಾಯಂ ಆಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ನಂಬಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರ ಕೆಲಸವನ್ನು ಖಾಸಗಿಯವರಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು. ಅದು ಸಾಲದೆನ್ನುವಂತೆ ಅವರ ಸಂಬಳವನ್ನೂ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದು ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಬೀರುವ ಪರಿಣಾಮ ಏನೆನ್ನುವುದನ್ನು ಗುರುತಿಸಲು ಸಮಾಜ ತಯಾರಿಲ್ಲ.

ಅವರು ಉದ್ಯೋಗ ಖಾಯಂ ಮಾಡುವಂತೆ ಆಗ್ರಹಿಸಿ ಹೋರಾಟ ಸಂಘಟಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಬೇಡಿಕೆ ಇದ್ದಿದ್ದು ಕಡಿಮೆ ಸಂಬಳದ ಗುತ್ತಿಗೆ ಕೆಲಸದ ಬದಲು ಅದೇ ನಿಗಮದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಉದ್ಯೋಗವನ್ನು ಇರಿಸಿ ಎನ್ನುವುದಾಗಿತ್ತು. ತಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳನ್ನು ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಉಪವಾಸ ಬಿಟ್ಟು ಈ ಜನರು ಬಿಸಿಲು ಮಳೆ ಲೆಕ್ಕಿಸದೆ 13 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಕುಳಿತರು. ಇಲ್ಲಿ ಸೇರಿದ್ದ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರಲ್ಲಿ ಮುಕ್ಕಾಲು ಪಾಲು ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ಅವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ವಿಧವೆಯರು.

"ಇಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ಸಾಕಷ್ಟು ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರ ಗಂಡಂದಿರು ಕುಡುಕರು. ಇಂತಹ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ, ಈ ಪೊರಕೆಯೇ ನಮ್ಮ ಪತಿ, ಈ ಕಸದ ಕೆಲಸವೇ ನಮ್ಮ ಕುಟುಂಬ" ಎಂದು ಕಾರ್ಮಿಕ ಮಹಿಳೆಯೊಬ್ಬರು ಹೇಳಿದರು. "ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು, ʼಅಮ್ಮಾ ಮುಂದಿನ ತಿಂಗಳ ಬಾಡಿಗೆಗೆ ಏನು ಮಾಡುವುದುʼ ಎಂದು ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ʼಈಗೀಗ ನೀವು ನಮಗೆ ತಿಂಡಿ ತರೋದೆ ಇಲ್ಲʼ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇವರಿಗೆಲ್ಲ ನಾವು ಏನು ಉತ್ತರ ಕೊಡುವುದು?" ಎಂದು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಮಹಿಳೆ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಹಿಂದಿನ ಸರ್ಕಾರದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಗುತ್ತಿಗೆ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸರ್ಕಾರ ಕೂಡ ಅದೇ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದೆ. ಆಡಳಿತ ಪಕ್ಷವು ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಖಾಯಂ ಮಾಡುವ ಕುರಿತು ತನ್ನ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ್ದ ಭರವಸೆ ಕೇವಲ ಘೋಷಣೆಯಾಗಿಯೇ ಉಳಿದಿದೆ.

ಚೆನ್ನೈ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆ ಹೊರಡಿಸಿದ್ದು, ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯು ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ತೀವ್ರ ತೊಂದರೆ ಮತ್ತು ರಿಪನ್ ಕಟ್ಟಡದ ಬಳಿ ಸಂಚಾರ ದಟ್ಟಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಆರೋಪಿಸಿದೆ. ನೈರ್ಮಲ್ಯದ ಕೊರತೆಯು ಇಪ್ಪತ್ತು ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ನಿವಾಸಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದೆ.

ಆದರೆ ವಾಸ್ತವದಲ್ಲಿ, ಕಾರ್ಮಿಕರು ಯಾವುದೇ ಅಡೆತಡೆ ಉಂಟುಮಾಡದೆ ಶಾಂತಿಯುತವಾಗಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಿದರು.

ಒಬ್ಬ ಕಾರ್ಮಿಕರು ವಿವರಿಸಿದ್ದು ಹೀಗೆ: "ಪ್ರತಿ ಬಾರಿ ಪ್ರವಾಹ ಬಂದಾಗ, ಪ್ರತಿ ಚಂಡಮಾರುತ ಬಂದಾಗ, ಅವರು ನಮಗೆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಖಾಯಂ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಭರವಸೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಏನೂ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ. ಚಂಡಮಾರುತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ನಾವು ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 5 ಗಂಟೆಗೆ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಟು, ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ತುಂಬಿದ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದುಕೊಂಡು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತೇವೆ. ಬಿರುಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಸತ್ತ ನಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಕ್ಕುಗಳನ್ನು ನಾವು ಬರಿಗೈಯಿಂದ ಎತ್ತುತ್ತೇವೆ. ರಾತ್ರಿ ಕೆಲಸ ಮುಗಿಸುವಾಗ, ನಾವು ದಣಿದಿರುತ್ತೇವೆ, ಕೈಗವಸುಗಳು ಅಥವಾ ರೈನ್‌ಕೋಟ್‌ಗಳು ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಯಾವಗಾದರು ಒಬ್ಬ ಅಧಿಕಾರಿ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದರೆ ಮಾತ್ರ ನಮಗೆ ಕೈಗವಸುಗಳು ಅಥವಾ ಕೋಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ನಾವೇ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಒಮ್ಮೆ, ಅವರು ನಮಗೆ ಒಂದು ಕಸದ ಬುಟ್ಟಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಒಂದು ಸಲಿಕೆ ಕೂಡ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ."

ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚೆನ್ನೈ ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಹೊರಡಿಸಿದ ಅದೇ ಪತ್ರಿಕಾ ಪ್ರಕಟಣೆ, ಖಾಸಗೀಕರಣವು ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಹಲವು ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ತರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಉಚಿತ ಸಮವಸ್ತ್ರ, ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಕಸ ವಿಲೇವಾರಿ ಉಪಕರಣಗಳು, ಭವಿಷ್ಯ ನಿಧಿ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ವಿಮೆ, ಬೋನಸ್‌, ಹಬ್ಬದ ಭತ್ಯೆ, ವಿವಾಹಕ್ಕೆ ನೆರವು (₹20,000 ತನಕ), ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಸಹಾಯ (₹12,000 ತನಕ), ಅಪಘಾತ ಮತ್ತು ಮರಣ ಪರಿಹಾರ, ಮತ್ತು ವಾರ್ಷಿಕ ವೈದ್ಯಕೀಯ ತಪಾಸಣೆಗಳ ಭರವಸೆಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಈ ಭರವಸೆಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಜಾರಿಯಾಗುತ್ತವೆಯೇ ಎಂಬುದು ಸಂದೇಹಾಸ್ಪದ.

"ಐದು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ, ದಿನಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಎರಡು ಲಾರಿಗಳಷ್ಟು ಕಸವಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಈಗ ಅದು ನಾಲ್ಕು ಲಾರಿಯಷ್ಟಾಗಿದೆ. ಮೋಟರ್ ವಾಹನಗಳು ಬರುವುದಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚೆ, ನಾವು ಕೈಗಾಡಿಗಳನ್ನು ಎಳೆಯುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಯಾರೂ ಕಸವನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ನಾವು ಅದನ್ನು ಬರಿಗೈಯಿಂದಲೇ ಬೇರ್ಪಡಿಸುತ್ತೇವೆ - ಡೈಪರ್‌ಗಳು, ಸ್ಯಾನಿಟರಿ ಪ್ಯಾಡ್‌ಗಳು, ಒಡೆದ ಗಾಜುಗಳು. ನಾವು ರಜೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ, ಒಂದು ದಿನದ ಸಂಬಳ ಕಡಿತ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಗಾಯವಾದರೆ, ಚಿಕಿತ್ಸೆಗೆ ನಾವೇ ಹಣ ಖರ್ಚು ಮಾಡಬೇಕು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮನೆಗಳವರು ನಮಗೆ ಕುಡಿಯಲು ನೀರನ್ನೂ ಸಹ ಕೊಡುವುದಿಲ್ಲ." ಎಂದು ಕೆಲಸಗಾರರೊಬ್ಬರು ದೂರುತ್ತಾರೆ.

ಪ್ರತಿಭಟನೆ ಕೊನೆಗೊಂಡ ನಂತರ, ರಾಮ್ಕಿ (ಹಲವು ವಂಚನೆ ಪ್ರಕರಣಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಖಾಸಗಿ ಕಂಪನಿ) ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಕಸದ ಲಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕರೆತರಲಾಯಿತು. ಅವರಿಗೆ ಯಾವುದೇ ರಕ್ಷಣಾ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸಲು ಅವರನ್ನು ಬಳಸಲಾಯಿತು. ಇಂತಹ ಆರೋಪಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿರುವ ಕಂಪನಿಗೆ ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಏಕೆ ವಹಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರು.

ಸ್ವ-ಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳ ಮೂಲಕ ನೇಮಕಗೊಂಡ ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು "ಗುತ್ತಿಗೆ ಕಾರ್ಮಿಕರು" ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸುಳ್ಳು. ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಟೆಂಡರ್ ಮೂಲಕ ವಲಯ 5 ಮತ್ತು 6ರಲ್ಲಿನ ಕೆಲಸವನ್ನು ರಾಮ್ಕಿ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರಿಗೆ ಹೊರಗುತ್ತಿಗೆ ನೀಡಿದೆ. ಆದರೆ, ಲಿಖಿತ ಟೆಂಡರ್ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಇಲ್ಲದೆ ಸ್ವ-ಸಹಾಯ ಗುಂಪುಗಳ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು "ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರು" ಎಂದು ಕರೆಯುವುದು ವಂಚನೆಯಲ್ಲದೆ ಮತ್ತೇನೂ ಅಲ್ಲ. ಜಸ್ಟೀಸ್‌ ಸುರೇಶ್‌ ಕುಮಾರ್ ನೇತೃತ್ವದ ಇಬ್ಬರು ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿಗಳ ಪೀಠದಲ್ಲಿ, ನಿವೃತ್ತ ನ್ಯಾಯಮೂರ್ತಿ ಹರಿ ಪರಂಧಾಮನ್ ಅವರ ತೀರ್ಪುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ, ಇದನ್ನು ಹೈಕೋರ್ಟ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಯಿತು.

ಒಬ್ಬ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಹೇಳಿದಂತೆ, "ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕೀಳು, ಅಸಹ್ಯಕರ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅವರು ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ತಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ನಾವು ₹23,000 ಗಳಿಸಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಮೇಲಕ್ಕೆ ಏರಿದರೆ, ಅವರು ನಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತೆ ₹15,000ಕ್ಕೆ ತಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಇದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಮಕ್ಕಳು ಎಂದಿಗೂ ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಹೊರಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮನ್ನು ತಲೆಮಾರುಗಳ ಕಾಲ ಕಸದ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಕಟ್ಟಿಹಾಕಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ."

ಈ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ವರ್ಕರ್ಸ್' ರೈಟ್ಸ್ ಮೂವ್‌ಮೆಂಟ್, ಎಲ್‌ಟಿಯುಸಿ, ಎಐಸಿಸಿಟಿಯು ಮತ್ತು ಯುಯುಐ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸಂಘಟನೆಗಳು ಮುನ್ನಡೆಸಿದವು. 13 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಾರಿ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ನೇರವಾಗಿ ಕಾರ್ಮಿಕರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಲು ಬರಲಿಲ್ಲ. ಕೇವಲ ಯೂನಿಯನ್ ನಾಯಕರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆ ನಡೆಸಲಾಯಿತು, ಆದರೆ ಸರ್ಕಾರವು ಖಾಸಗೀಕರಣದ ನಿಲುವಿನಲ್ಲಿ ದೃಢವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಯಾವುದೇ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಬರಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. 13ನೇ ದಿನ, ಸರ್ಕಾರವು ಪೊಲೀಸ್ ಬಲವನ್ನು ಬಳಸಿ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರನ್ನು ಬಲವಂತವಾಗಿ ತೆರವುಗೊಳಿಸಿ, ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಬಂಧಿಸಿತು. ಸಾಕಷ್ಟು ಹೋರಾಟದ ನಂತರ ಮರುದಿನ ಅವರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಲಾಯಿತು.

ಖಾಸಗೀಕರಣವು ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಅಡಗಿಸಿದೆ. ಅವರು ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರೆ, ತಕ್ಷಣವೇ ಕೆಲಸದಿಂದ ವಜಾ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಮ್ಮೆ ನಾನು ಕೋಯಂಬತ್ತೂರಿನಲ್ಲಿ ನೈರ್ಮಲ್ಯ ಕೆಲಸದ ಬಗ್ಗೆ ವರದಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಒಬ್ಬ ಕಾರ್ಮಿಕ ತನ್ನ ಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ನನ್ನೊಂದಿಗೆ ಹಂಚಿಕೊಂಡರು. ಆದರೆ, ಅಂದೇ ಸಂಜೆಯೊಳಗೆ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರ ಅವರನ್ನು ಕೆಲಸದಿಂದ ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರು. ಖಾಸಗೀಕರಣ ಎಂದರೆ ಇದೇ: ಜನರ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕುವುದು.

ಒಬ್ಬ ಕಾರ್ಮಿಕ ದುಃಖದಿಂದ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: "ನಾವು 8, 10, ಅಥವಾ 15 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಕೈಗವಸು, ಮಾಸ್ಕ್ ಅಥವಾ ಬೇರೇನೂ ಕೊಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ನಾವೇ ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಆದರೂ, ಯಾವುದೇ ಸರ್ಕಾರ ನಮಗೆ ಖಾಯಂ ಉದ್ಯೋಗದ ಅವಕಾಶ ನೀಡಿಲ್ಲ. ಈ ಕೆಲಸವೇ ನಮ್ಮ ಏಕೈಕ ದುಡಿಮೆಯ ದಾರಿ. ನಾವು ಕೊರೋನಾ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಚಂಡಮಾರುತದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕೂಡ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದೇವೆ. ಈಗ ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ನಮ್ಮನ್ನು ಗುತ್ತಿಗೆದಾರರ ಕೈಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಿದ್ದಾರೆ." ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಕಾರ್ಮಿಕ, "ಕಲೈಂಜರ್ ಅಯ್ಯ (ಡಿಎಂಕೆ ನಾಯಕ ಎಂ. ಕರುಣಾನಿಧಿ) ಬದುಕಿದ್ದರೆ, ನಮಗೆ ಖಾಯಂ ಉದ್ಯೋಗ ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. ನಾವು ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿ ಮಳೆಯಲ್ಲಿ ನೆನೆದುಕೊಂಡು, ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಮೈ ಸುಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸಹ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ."

ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳೂ ಗಂಭೀರವಾಗಿವೆ. "ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಕೆಲವರಿಗೆ ಈಗ ಗರ್ಭಾಶಯದ ಊತ, ಮೂತ್ರಪಿಂಡ ಕಾಯಿಲೆ ಮತ್ತು ಇತರ ಅನೇಕ ಆರೋಗ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿವೆ. 15 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ದುಡಿದ 55 ಮತ್ತು 60 ವರ್ಷ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ಮಹಿಳೆಯರಿಗೂ ಇದ್ದಕ್ಕಿದ್ದಂತೆ ಕೆಲಸವಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಷ್ಟು ವರ್ಷಗಳ ಪರಿಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಅವರಿಗೆ ಈಗ ಯಾವ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ಸಿಗುತ್ತವೆ?" ಎಂದು ಒಬ್ಬರು ಕೇಳಿದರು.

ಇತರ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಸಹ ತಮ್ಮ ಹತಾಶೆಯನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರು: "₹23,000 ಸಂಬಳದಲ್ಲಿ, ನಮಗೆ ಆರು ತಿಂಗಳು ಪೂರ್ತಿ ವೇತನ ಸಿಗುವ ಮೊದಲೇ ಅವರು ನಮ್ಮ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಂಡರು. ಈಗ ಬದುಕಲು ಸಾಲ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಬಡ್ಡಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಲೇ ಇದೆ. ಮುಂದೇನು ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಜೀವನ ಒಂದು ಪ್ರಶ್ನಾರ್ಥಕ ಚಿಹ್ನೆಯಾಗಿ ಕುಳಿತಿದೆ."

ಒಬ್ಬ ಕಾರ್ಮಿಕ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು: "ಕಾರ್ಪೊರೇಷನ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಂಜಿನಿಯರ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಅಕೌಂಟೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಗುತ್ತಿಗೆ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಅವರು ಅದನ್ನು ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆಯೇ? ಹಾಗಾದರೆ ನಮ್ಮ ಕೆಲಸ ಮಾತ್ರ ಏಕೆ ಖಾಸಗೀಕರಣ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ? ತಮಿಳುನಾಡಿನ ಜನರನ್ನು ರಕ್ಷಿಸದಿದ್ದರೆ ಸರ್ಕಾರ ಯಾಕೆ ಇರಬೇಕು? ತಮಿಳುನಾಡು ಇಷ್ಟೊಂದು ಅವಮಾನಕ್ಕೆ ಒಳಗಾದರೆ ಇನ್ನೇನು ಉಳಿದಿದೆ?"

ಸಮಾಜದ "ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ"ದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಕೇವಲ ಅವರ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಚಹಾ ಕುಡಿಯುವುದು, ಊಟ ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಮತ್ತು ಒಂದು ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ಅವರು ನಮ್ಮಂತೆಯೇ ಎಂದು ನಟಿಸುವುದು. ಇದು ನಿಜಕ್ಕೂ ಹಾಸ್ಯಾಸ್ಪದ. ನಿಜವಾದ ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯವೆಂದರೆ ಅವರ ಜೊತೆ ನಿಲ್ಲುವುದು, ಅವರ ಹಕ್ಕುಗಳನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದು, ಅವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ನಮ್ಮ ನಗರಗಳನ್ನು ಸ್ವಚ್ಛಗೊಳಿಸುವವರನ್ನು ಗೌರವದಿಂದ ಕಾಣುವುದು. ಇದು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೇನಾದರೂ ಇದ್ದರೆ ಅದು ಬರೀ ಬೂಟಾಟಿಕೆ.

ಈ ಕಥೆಯನ್ನು ಮೂಲತಃ ತಮಿಳಿನಲ್ಲಿ ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.