‘এই কামটোৱে আমাৰ একমাত্ৰ জীৱিকা’

যোৱা সাতটা বছৰ ধৰি মই আলোকচিত্ৰৰ যোগেদি অনাময় কৰ্মীসকলৰ জীৱন-জীৱিকা আৰু সংগ্ৰাম নথিভুক্ত কৰি আহিছো। এই সময়ছোৱাত মই কেতিয়াও অনাময় কৰ্মী এগৰাকীক সঠিক মাস্ক বা সুৰক্ষামূলক আহিলা পৰিধান কৰা দেখা নাই। যি দুই-এপদ সুৰক্ষামূলক সামগ্ৰী তেওঁলোকে পৰিধান কৰে, সেয়া তেওঁলোকে নিজে যোগাৰ কৰি লোৱা।

বিজ্ঞানৰ দিশত ভাৰত আজি যিমানেই আগুৱাই নাযাওঁক লাগিলে, আমি মানুহক পূতিগন্ধময় নলা-নৰ্দমাৰ ভিতৰলৈ পঠিয়াইয়ে আছো, সেয়া লাগিলে যিমানেই মাৰাত্মক নহওঁক কিয়। স্পষ্ট কথা যে বিজ্ঞানৰ যিমানেই অগ্ৰগতি নহওঁক লাগিলে, আমাৰ সমাজত জাতিভেদ প্ৰথা বৰ দকৈ শিপাই আছে।

ক’ভিড মহামাৰী বা প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগৰ সময়তহে অনাময় কৰ্মীসকলক “সন্মুখ সমৰৰ কৰ্মচাৰী” বুলি বিবেচনা কৰা হয়। আন সকলো সময়ত তেওঁলোকক কেৱল জাবৰ-জোঁথৰ পেলোৱা মানুহ বুলিয়ে গণ্য কৰা হয়।

১ৰ পৰা ১৩ আগষ্ট, ২০২৫লৈ অনাময় কৰ্মীসকলে চেন্নাই ৰিপন বিল্ডিংস্থিত চহৰখনৰ বৃহত্তৰ চেন্নাই পৌৰনিগমৰ মুখ্য কাৰ্য্যালয়ৰ সন্মুখত অনাময় কৰ্মৰ ব্যক্তিগতকৰণৰ বিৰুদ্ধে অৱস্থান ধৰ্মঘট কৰে। ত্ৰয়োদশ দিনটোত তামিলনাডু চৰকাৰে আৰক্ষীৰ সহায় লৈ তেওঁলোকক বলপূৰ্ৱকভাৱে তাৰপৰা উচ্ছেদ কৰে।

বৃহত্তৰ চেন্নাই পৌৰনিগমে ৫নং মণ্ডল (ৰয়াপুৰম) আৰু ৬নং মণ্ডল (তিৰু ভি কা নগৰ)ৰ গোটা আৱৰ্জনা ব্যৱস্থাপনাৰ দায়িত্ব ব্যক্তিগত ঠিকাদাৰক গতোৱাৰ সিদ্ধান্ত লোৱাৰ পিছত দুয়োটা মণ্ডলৰ অনাময় কৰ্মীয়ে ১ আগষ্টৰ পৰা প্ৰতিবাদ কৰি আহিছিল।

এই শ্ৰমিকসকল, যাৰ প্ৰায়ভাগেই দলিত মহিলা, তেওঁলোকে বছৰ বছৰ ধৰি চহৰখন চাফা কৰি আহিছে – ব্যক্তিগতকৰণ তেওঁলোকৰ বাবে কেৱল মজুৰিৰ কথা নহয়, মৰ্য্যাদা আৰু উত্তৰজীৱিতাৰো প্ৰশ্ন। পৌৰনিগমৰ পৰা নিয়োগৰ সম্পৰ্ক ছিগা মানে তেওঁলোকে প্ৰচলিত শ্ৰমিক আইনৰ অধীনত চাকৰিৰ স্থায়িত্বৰ সম্ভাৱনাও হেৰুৱাব পাৰে। তেওঁলোকৰ এই যুঁজ জীৱিকাৰ বাবে, লগতে দক্ষতাৰ গইনা লৈ তেওঁলোকৰ ইতিমধ্যে অদৃশ্য শ্ৰমক আৰু বেছি মূল্যহীন কৰি তোলাৰ বিৰুদ্ধে তেওঁলোকৰ এই প্ৰতিবাদ।

নিৰ্বাচিত প্ৰতিনিধিয়ে কেতিয়াও কোনো ঠাই অনাময় কৰ্মীয়ে ভালদৰে চাফা কৰি ব্লিচিং পাউডাৰ ছটিয়াই সজাই-পৰাই নোতোলালৈকে তাত ভৰি নিদিয়ে। সমাজখনক বেমাৰ-আজাৰৰ পৰা সুৰক্ষা দিয়া এইসকল লোককেই তেওঁলোকৰ জাতিৰ পৰিচয়ৰ বাবে মানুহ হিচাপে পাবলগীয়া স্বীকৃতি আৰু মৰ্য্যাদাৰ পৰা বঞ্চিত কৰা হয়। প্ৰজন্মৰ পিছত প্ৰজন্ম ধৰি তেওঁলোক বঞ্চনাৰ বলি হৈ আহিছে।

এই তেৰ দিনীয়া প্ৰতিবাদী কাৰ্য্যসূচীৰ সময়ত মই পাঁচটা দিন তেওঁলোকৰ লগত কটালো, তেওঁলোকৰ জীৱন আৰু সংগ্ৰাম নথিভুক্ত কৰিলো। প্ৰজন্মৰ পিছত প্ৰজন্ম ধৰি তেওঁলোকে নিজৰ যৌৱন আৰু তেওঁলোকৰ জীৱনৰ সৰহভাগ সময় সেই কামতে দিছে আৰু বিনিময়ত তেওঁলোকে কিবা পোৱা দূৰৰ কথা, সকলো হেৰুৱাইছে।

প্ৰতিবাদী কৰ্মীয়ে তেওঁলোকৰ নাম প্ৰকাশ নকৰাৰ চৰ্তৰে মোৰ সৈতে কথা পাতে। এগৰাকী শ্ৰমিকে মোক কয়, “ভাই, সিহঁতে আমাক একো জাননী নিদিয়াকৈয়ে আমাৰ চাকৰি সলনি কৰিলে। যদি কিবা সলনি কৰিবলগীয়া থাকিলে তেওঁলোকে আমাক জনাব লাগিছিল, আমাক মাতি আনি বুজাব লাগিছিল। তাৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁলোকে আমাক ক’লে – তোমালোক এতিয়া আৰু ইয়াৰ নহয়, যোৱা, ব্যক্তিগত কোম্পানীত কাম কৰাগৈ। এই পৌৰনিগমত ১৬ বছৰ হাড়ভঙা শ্ৰম কৰাৰ পিছত তেওঁলোকে হঠাতে আমাক এই কথা ক’ব? মই পানী নোখোৱাকৈ, ছুটি নোলোৱাকৈ পলমকৈ পোৱা দৰমহাৰে কাম কৰি আহিছো। এই কামৰ পৰা যদি আমাক আঁতৰাই কোম্পানীক গতাই দিয়া হয়, আমি আমাৰ ধাৰবোৰ কেনেকৈ পৰিশোধ কৰিম? আমি স্থায়ী চাকৰিৰ দাবীও কৰা নাই, কেৱল আমি ইতিপূৰ্বে পাই থকা মজুৰিকে বাহাল ৰাখিবলৈ দাবী জনাইছো।”

প্ৰতিবাদী কাৰ্য্যসূচীত গোট খোৱা ২,০০০ৰো অধিক শ্ৰমিকৰ বহুতেই ১৬ৰ পৰা ২০ বছৰ ধৰি অনাময়ৰ এই কাম কৰি আহিছে। তেওঁলোকক ৰাষ্ট্ৰীয় নগৰীয়া জীৱিকা অভিযান চমুকৈ এন.ইউ.এল.এম.ৰ অধীনত বৃহত্তৰ চেন্নাই পৌৰনিগমে মোতায়েন কৰিছিল আৰু মাহে ২৩,০০০ টকা মজুৰি দিছিল।

তাৰপিছত হঠাতে এনেকৈ কোনো জাননী অবিহনে তেওঁলোকৰ নিযুক্তি ব্যক্তিগতকৰণ কৰা হ’ল আৰু তেওঁলোকৰ মজুৰি ২৩ হাজাৰ পৰা ১৬ হাজাৰলৈ হ্ৰাস কৰা হ’ল। তেওঁলোকে ইয়াৰ বিৰুদ্ধে ৰিপন বিল্ডিঙৰ বাহিৰত ১৩ দিন প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰিলে। কুৰিটা বছৰ তেওঁলোকে এই আশাতেই কাম কৰি থাকিল যে এদিন তেওঁলোকৰ নিযুক্তি স্থায়ী হ’ব। তাৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁলোকক কোম্পানীক গতাই দিয়া হ’ল আৰু তেওঁলোকে পাই থকা মজুৰিও হ্ৰাস কৰা হ’ল। ইয়াৰ ফলত তেওঁলোকৰ মানসিক স্থিতি কি হ’ব পাৰে, সেই কথা সমাজখনে হৃদয়ংগম কৰিবলৈ অপাৰগতা দৰ্শাইছে।

তেওঁলোকে স্থায়ী নিযুক্তিৰ দাবীত প্ৰতিবাদ কৰা নাছিল। পূৰ্বতে পৌৰনিগমে দিয়া মজুৰি কৰ্তন কৰি তাতকৈ কম পৰিমাণে ঠিকা ভিত্তিক মজুৰি দিয়াৰ সিদ্ধান্তৰহে প্ৰতিবাদ কৰিছিল। ঘৰত লঘোনীয়া সন্তানক এৰি তেওঁলোকে তেৰ দিন ৰিপন বিল্ডিঙৰ সন্মুখত দিনে-নিশাই ৰ’দ-বৰষুণ নেওচি বহি অটল হৈ বহি থাকিল। তিনি-চতুৰ্থাংশ প্ৰতিবাদকাৰী আছিল মহিলা, তাৰে ভালেমান আছিল বিধৱা।

এগৰাকী মহিলা কৰ্মীয়ে কয়, “আমাৰ বহুতৰে গিৰীয়েক ঢুকাইছে, বহুতৰে আকৌ গিৰীয়েক আছে যদিও সুৰাতে ডুবি থাকে। এনে পৰিস্থিতিত এই ঝাৰুডালেই আমাৰ সকলো, জাবৰ চাফা কৰা কামটোৱে আমাৰ পৰিয়াল।” আন এগৰাকীয়ে কয়, “আমাৰ সন্তানবোৰে আমাক সোধে: ‘আম্মা, অহামাহৰ ঘৰ ভাৰাৰ কেনেকৈ দিম?’ আমাৰ নাতিবোৰে সোধে, ‘তোমালোকে আমাক একো কিনি নিদিয়া হ’লা।’ সিহঁতক আমি কি উত্তৰ দিম?”

পূৰ্বৰ চৰকাৰৰ দিনত অনাময় কৰ্মীৰ গৰিষ্ঠসংখ্যকক ঠিকাভিত্তিক কৰি পেলোৱা হৈছিল। এইখন চৰকাৰে একেটা কামকে কৰিছে। শাসকীয় পক্ষই নিৰ্বাচনী প্ৰতিশ্ৰুতি দিছিল যে অনাময় কৰ্মীৰ চাকৰি নিয়মীয়া কৰা হ’ব, সেয়া কেৱল তেওঁলোকৰ নিৰ্বাচনী ইস্তাহাৰতে থাকি গ’ল।

চেন্নাই পৌৰনিগমে এখন প্ৰেছ বিজ্ঞপ্তিযোগে অভিযোগ আনিছিল যে অনাময় কৰ্মীৰ প্ৰতিবাদে ৰিপন বিল্ডিঙৰ কাষত এনেকৈ ধৰ্ণা দি জনসাধাৰণৰ বাবে অসুবিধাৰ সৃষ্টি কৰিছে আৰু যানজঁট বঢ়াইছে আৰু কৈছে যে অনাময়ৰ কাম বন্ধ হোৱাত ২০ লাখ বাসিন্দা ক্ষতিগ্ৰস্ত হ’ব।

কিন্তু বাস্তৱত অনাময় শ্ৰমিকে জনসাধাৰণৰ কোনো অসুবিধা নোহোৱাকৈ শান্তিপূৰ্ণভাৱে প্ৰতিবাদী কাৰ্য্যসূচী চলাই নিছিল।

এজন কৰ্মীয়ে বুজাই কৈছে, “প্ৰতিবাৰ বানপানীৰ সময়ত, ঘূৰ্ণীবতাহৰ সময়ত চৰকাৰে আমাৰ নিযুক্তি স্থায়ী কৰাৰ প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়ে। কিন্তু সেয়া বাস্তৱত হৈ নুঠে। ঘূৰ্ণীবতাহৰ সময়ত আমি পুৱা ৫ বজাতে কামলৈ ৰাওনা হও, জলমগ্ন ৰাস্তাৰে কৰ্মস্থলীত উপস্থিত হওঁ। দুৰ্যোগত কুকুৰ-মেকুৰী মৰে। আমি শুদাহাতে সেইবোৰ উঠাও। গ্লোভচ্, ৰেইনকোট নিপিন্ধাকৈয়ে ৰাতি দোভাগত কাম শেষ কৰি ভাগৰি পৰো। বিষয়া আহিলেহে আমি কেৱল গ্লোভচ বা ৰেইনকোট পাও। নহ’লে নিজেই কিনিব লাগে। বছৰত এবাৰ তেওঁলোকে আমাক এটা মাত্ৰ ডাষ্টবিন দিয়ে। কোৰ এখনো নিদিয়ে।”

সেই একেখন প্ৰেছ বিজ্ঞপ্তিতে দাবী কৰা হৈছে যে ব্যক্তিগতকৰণে অনাময় কৰ্মীলৈ বিনামূলীয়া ইউনিফৰ্ম, বাৰিষাৰ দিনত আবৰ্জনা আঁতৰোৱাৰ বাবে সঁজুলি, ভৱিষ্যনিধি, বোনাচ, উৎসৱৰ ভাত্তা, বিয়াৰ ক্ষেত্ৰত সাহায্য (২০,০০০ টকা পৰ্য্যন্ত), শৈক্ষিক সমৰ্থন (১২,০০০ টকালৈ), দুৰ্ঘটনা আৰু মৃত্যুৰ ক্ষেত্ৰত ক্ষতিপূৰণ আৰু বাৰ্ষিক চিকিৎসা পৰীক্ষা আদি বিভিন্ন সুবিধা প্ৰদান কৰিব। কিন্তু এই সুবিধাসমূহ বাস্তৱত পোৱা যাব নে নাই, সেয়া বাৰুকৈয়ে সন্দেহৰ বিষয়।

আন এজন কৰ্মীয়ে ক’লে, “পাঁচ বছৰ আগতে দিনটোত কেৱল দুই ট্ৰাক আৱৰ্জনা ওলাইছিল। এতিয়া চাৰি ট্ৰাক ওলায়। যন্ত্ৰচালিত বাহন ওলোৱাৰ আগতে আমি ঠেলাত জাবৰ-জোঁথৰ কঢ়িয়াইছিলো। কোনেও আৱৰ্জনা পৃথকীকৰণ কৰি দিয়া নাছিল। আমি খালি হাতেৰে ডায়েপাৰ, চেনিটেৰি পেড, ভগা আইনা পৃথক কৰিছিলো। ছুটি ল’লে আমাৰ এদিনৰ মজুৰি কাটিছিল। আঘাত পালে আমি নিজে চিকিৎসাৰ খৰচ বহন কৰিবলগীয়া হৈছিল। কোনো কোনো সময়ত মানুহে আমাক খাবলৈ পানী এটুপিও নিদিছিল।”

প্ৰতিবাদৰ অন্ত পৰাত ৰামকি নামে ভালেকেইটা প্ৰৱঞ্চনাৰ গোচৰ চলি থকা কোম্পানী এটাই আৱৰ্জনাৰ ট্ৰাকত অনাময় কৰ্মী লৈ আহে। কোনো সুৰক্ষামূলক পোছাক-পাতি নোহোৱাকৈয়ে তেওঁলোকে প্ৰতিবাদস্থলী চাফা কৰে। ইমান অভিযোগত যুক্ত কোম্পানী এটাক চৰকাৰে কিয় কাম দিয়া হয় বুলি প্ৰতিবাদকাৰীসকলে প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে।

আত্ম সহায়ক গোটৰ যোগেদি নিযুক্তি দিয়া অস্থায়ী শ্ৰমিকক “ঠিকাভিত্তিক কৰ্মী” বুলি কোৱাটো সামগ্ৰিকভাৱে অসত্য। পৌৰনিগমে শেহতীয়াকৈ ৫ আৰু ৬ নং মণ্ডলৰ কাম নিবিদাযোগে ৰামকি কোম্পানীটোক দিছে। কিন্তু লিখিত নিবিদা প্ৰক্ৰিয়া অবিহনে আত্মসহায়ক গোটৰ শ্ৰমিকক “ঠিকাদাৰ” বুলি কোৱাটো মিথ্যাচাৰৰ বাদে আন একো নহয়। এই কথা উচ্চ ন্যায়ালয়ত ন্যায়াধীশ সুৰেশ কুমাৰৰ নেতৃত্বাধীন দুই ন্যায়াধীশেৰে গঠিত বিচাৰপীঠে অৱসৰপ্ৰাপ্ত ন্যায়াধীশ হৰি পৰন্ধমনৰ ৰায় অনুসৰণ কৰি আঙুলিয়াই দিছিল।

এজন শ্ৰমিকে তাকে কয়: “আমাৰ এই কামক তলখাপৰ মৰ্য্যাদাহীন জীৱিকা বুলি বিবেচনা কৰা হয়। তেওঁলোকে আমাৰ সন্তানক আগবাঢ়িব নিদিয়ে। আমি ২৩ হাজাৰ টকা উপাৰ্জন কৰি অলপ আগুৱালে সিহঁতে আমাক ১৫ হাজাৰ টকালৈ নমাই আনিব যাতে আমাৰ সন্তানে এই বেহুৰ পৰা ওলাব নোৱাৰে। তেওঁলোকে আমাক প্ৰজন্মৰ পিছত প্ৰজন্ম জাবৰ-জোঁথৰতে আবদ্ধ কৰি ৰাখিব বিচাৰে।”

প্ৰতিবাদক নেতৃত্ব দিছিল ৱৰ্কাছ ৰাইটচ মুভমেণ্ট, এলটিইউচি, এআইচিচিটিইউ আৰু ইউইউআই আদি ইউনিয়নে। তেৰ দিনত কোনো চৰকাৰী বিষয়া তেওঁলোকক পোনপটীয়াকৈ লগ কৰিবলৈ নাহিল। কেৱল ইউনিয়নৰ নেতাসমূহৰ লগতহে কথা হ’ল। কিন্তু ব্যক্তিগতকৰণক লৈ চৰকাৰ অটল হৈ ৰোৱাত কোনো সিদ্ধান্তত উপনীত হ’ব পৰা নগ’ল। ত্ৰয়োদশ দিনটোত চৰকাৰে আৰক্ষীৰ সহায়ত প্ৰতিবাদকাৰীসকলক তাৰ পৰা বলপূৰ্বকভাৱে আঁতৰালে আৰু তেওঁলোক আটাইকে আটক কৰিলে। পিছদিনাহে বহুত যুঁজ-বাগৰ কৰাৰ পিছতহে তেওঁলোকক মুকলি কৰি দিয়া হয়।

ব্যক্তিগতকৰণে অনাময় কৰ্মীৰ কণ্ঠ অৱৰোধ কৰিছে। তেওঁলোকে কৰ্তৃপক্ষক কিবা প্ৰশ্ন কৰা মানে সংস্থাপন হেৰুওৱা। মই এবাৰ কইম্বটৰৰ অনাময় কৰ্মীৰ জীৱনৰ বিষয়ে প্ৰতিবেদন যুগুতাবলৈ গৈছিলো। এজন অনাময় কৰ্মীয়ে তেওঁৰ জীৱন সংগ্ৰামৰ কথা মোৰ লগত শ্বেয়াৰ কৰিছিল। সেইদিনাই আবেলিলৈ তেওঁক ঠিকাদাৰজনে চাকৰিৰ পৰা বৰ্খাস্ত কৰিছিল। ব্যক্তিগতকৰণ তেনেকুৱাই, আপুনি কোনো কথাতে মাত মাতিব নোৱাৰে।

এজন কৰ্মীয়ে আক্ষেপেৰে কয়, “আমাৰ মাজত ৮ৰ পৰা ১০ বছৰ, আনকি ১৫ বছৰ কাম কৰা কৰ্মীও আছে। গ্লোভচ্ কিম্বা মাস্ক একোৱে আমাক দিয়া নাই। সকলো আমি নিজে কিনো। তথাপি কোনো এখন চৰকাৰে আমাক সুবিধা দিয়া নাই। এই কামেই আমাৰ জীৱিকা। আমি ক’ৰনাৰ সময়ত, ঘূৰ্ণীবতাহৰ সময়ত এই কাম কৰি গৈছো আৰু বিনিময়ত তেওঁলোকে আমাক ঠিকাদাৰক গতাব বিচাৰিছে।” আন এজনে তেওঁৰ কথাত যোগ দিয়ে, “যদি কলইনাৰ আইয়া (ডি.এম.কে.ৰ পুৰোধা এম কৰুণানিধি) জীয়াই থকাহেঁতেন, তেওঁ আমাৰ স্থায়ী হোৱাটো নিশ্চিত কৰিলেহেঁতেন। আমি ৰাস্তাকেই পীৰা কৰোঁ, ৰ’দ-বৰষুণক কেৰেপ নকৰি কাম কৰোঁ।”

স্বাস্থ্যজনিত সমস্যাৰ কথাবোৰো চিন্তা কৰিবলগীয়া। “আমাৰ কিছুমানৰ এতিয়া জৰায়ু ফুলিছে, বৃক্কৰ ৰোগ হৈছে আৰু আন বিভিন্ন ৰোগে দেখা দিছে। ৫৫ আৰু ৬০ বছৰ বয়সীয়া মহিলা, যিয়ে ১৫ বছৰ কাম কৰিছে, হঠাৎ তেওঁলোকক কোনো কাম নাই বুলি কোৱা হ’ল। ইমান বছৰ কাম কৰাৰ লাভ কি হ’ল?”

আন এজনে হতাশাভৰা কণ্ঠৰে কয়: “২৩ হাজাৰ টকা দৰমহাৰ পৰা আমি কোনোমতে ছমাহৰ মজুৰি সম্পূৰ্ণকৈ পাইছিলো। এতিয়া আমি টকা ধাৰ কৰি চলিবলগীয়া হৈছে। সুদে-মূলে এসোপা হৈছে। কেনেকৈ চলিম নাজানো। আমাৰ জীৱনটো এটা প্ৰশ্নবোধক চিন হৈ ৰৈছে।”

“পৌৰনিগমৰ অভিযন্তা আৰু হিচাপৰক্ষকৰ চাকৰি ঠিকাভিত্তিক কৰি পেলালে তেওঁলোকে সেয়া মানি ল’লেহেঁতেন নে? কেৱল আমাকেই কিয় ঠিকাদাৰৰ হাতত গতোৱা হ’ল? তামিলনাডুৰ মানুহকেই যদি সুৰক্ষা নিদিয়ে, তেন্তে চৰকাৰখন কাৰ বাবে? তামিলনাডুতেই যদি সাধাৰণ নাগৰিকে এনেকৈ অপমান পাব লাগে, কি বাকী থাকিল আৰু?”

সমাজত প্ৰচলিত যি “সামাজিক ন্যায়”ৰ যি ধাৰণা, সি চাগে এতিয়া বিৰতি লৈছে, চাহত চুমুক দিছে আৰু ভাবি লৈছে যে আমি তেওঁলোকৰ দৰে নহয়। একেবাৰে উদ্ভট কাৰবাৰ এটা হৈছে। তেওঁলোকৰ সৈতে থিয় দি তেওঁলোকৰ অধিকাৰ সুনিশ্চিত কৰা, দাবীসমূহৰ বাস্তৱলৈ ৰূপান্তৰ কৰা আৰু আমাৰ চহৰখন পৰিষ্কাৰ কৰি ৰখাজনক মৰ্য্যাদাৰ চকুৰে চোৱাটো নিশ্চিত কৰা – সেয়াহে প্ৰকৃত সামাজিক ন্যায়। তাতকৈ কিবা কম মানে সেয়া ভণ্ডামি।

এই প্ৰতিবেদন প্ৰথমে তামিল ভাষাত প্ৰকাশিত হৈছিল।

অনুবাদ: পংকজ দাস