తిర్రా ప్రదర్శకులు: ప్రదర్శనకారులుగా స్వాగతం, కులపరంగా అంటరానితనం

తిర్రా కళాకారుడైన ఎం.కె. కేళుకుట్టి ఒకసారి ఒక దివ్యారామంలో ప్రదర్శన ఇస్తున్నప్పుడు ఒక చెట్టు నుండి ఒక ఆకును కోసుకున్నారు. "ఆ ప్రదేశాన్ని 'కలుషితం' చేసినందుకు అతన్ని నాలుగు అణాలు చెల్లించమని అడిగారు. ఇది జరిగినప్పుడు ఆయన ఒక దేవుడిగా ప్రదర్శన ఇస్తున్నారనే పట్టింపేమీ లేదు," ఆయన మనవడు ఎం.కె. కుంజిరామన్ గుర్తుచేసుకున్నారు.

తిర్రా కళాకారులు షెడ్యూల్డ్ కుల సముదాయాలకు చెందినవారు. ఆధిపత్య కులాలవారి దేవాలయాలలోకి ప్రదర్శనకారులుగా వీరు స్వాగతించబడినప్పటికీ, ఈ ప్రదేశాలు వారికి నిషేధించబడ్డాయి. ఈ ఉత్సవ నృత్యాన్ని కావు లేదా దివ్యారామాలలోనూ, అలాగే ఆలయ ప్రాంగణాలలోనూ ప్రదర్శిస్తారు. కానీ దేవత కొలువైన చోట ప్రవేశించడం, ప్రదర్శించడమనేది హద్దులు మీరటమే అవుతుంది.

కుంజిరామన్ వణ్ణన్ సముదాయానికి చెందినవారు. సాంప్రదాయికంగా బట్టలు ఉతికే వీరు, సాధారణంగా ఆధిపత్య కులాలకు చెందినవారి బట్టలు ఉతుకుతారు. వీరిని కేరళలో షెడ్యూల్డ్ కులంగా జాబితా చేశారు. తిర్రా కళాకారులైన తన తండ్రి, తాతలతో కలిసి వెళ్ళడం మొదలుపెట్టినప్పుడు అతను చాలా చిన్న పిల్లవాడు. చివరకు ఆయన తన తొలి నలభైల వయసులో ప్రదర్శనలు ఇవ్వడం ప్రారంభించారు.

"తలచ్చిలన్, కరియాతన్, కుట్టిచాతన్, వేట్టకిరుమగన్, కణ్ణిగకరువాన్..." 87 ఏళ్ళ ఆ వృద్ధుడు తాను ధరించిన హిందూ దేవతల పాత్రలను నెమరువేసుకున్నారు.

ఆ తర్వాత కుంజిరామన్ 'అంజడి', 'తోట్టమ్ పాట్టు'లను పాడటం మొదలుపెట్టారు. మొదటిది నర్తకుడి శరీరాన్ని ఆవహించిన దేవుడిని ప్రార్థించేందుకు పాడేది, రెండవది కుట్టిచాతన్ చరిత్రను వివరిస్తుంది. తోట్టమ్ పాట్టును కుట్టిచాతన్ దేవిని కాకుండా, రక్షణనూ శ్రేయస్సునూ కోరుతూ పూజించే భగవతీ దేవిని ప్రార్థిస్తూ పాడతారని కొంతమంది పండితులు చెబుతారు. ఆయన తన ఛాతీపై ఎనిమిది పుళ్ళి(చుక్కలు)ను చిత్రీకరించుకున్నారు.

సంగీతభరితమైన ఆయన స్వరం ఆ ప్రదేశాన్ని నింపుతోంది. “కుట్టిచాతన్ ఒక వళ్ళువ [దిగువ కులం] తల్లికి, నంబూదిరి [బ్రాహ్మణ] తండ్రికి జన్మించాడు. అతను బాలుడిగా ఉండగా ఒకసారి అతనికి చాలా ఆకలిగా అనిపించింది. అతను చాలా కాలంగా ఆకలితో ఉన్నాడు. అప్పుడతను తన మందలోని ఒక గేదెను చంపి దాని రక్తాన్ని తాగాడు. ఉగ్రుడైన అతని తండ్రి అతన్ని చంపి అతని శరీరాన్ని 399 ముక్కలుగా నరికాడు,” అని కుంజిరామన్ వివరించారు.

ఆయన కోళిక్కోడులోని శివపురం గ్రామంలో ఉన్న తన రెండంతస్తుల ఇంటి వరండాలో కూర్చొని ఉన్నారు. "ఈ రోజున మనకు చాలామంది కుట్టిచాతన్లు ఉన్నారు - పూకుట్టి, తీకుట్టి, కరికుట్టి," అని ఆయన ఈ విలేకరితో చెప్పారు.

చెండా (తాళ వాయిద్యం) దరువులను అనుకరిస్తూ ఆయన కుర్చీ సీటుపై దరువేస్తున్నారు. ఆయన నాయికెట్టు - ప్రచన్నవేషం (తిర్రా ప్రదర్శన మధ్య విరామంలో ప్రేక్షకులను అలరించడానికి కనిపించే పాత్ర) - గురించి మాట్లాడతారు. "ఈ పాత్రను పోషించిన చివరి వ్యక్తి నేనే కావచ్చు," ఇప్పుడు వృద్ధుడైపోయిన ఆ ప్రదర్శనకారుడు అన్నారు.

డిసెంబర్ మధ్య నుండి ఏప్రిల్ వరకు ఉత్తర కేరళలో విస్తృతంగా జరిగే భగవతి తిర్రా వంటి కొన్ని ప్రదర్శనలు మధ్యమధ్య విరామాలతో 24 గంటలు ఉంటాయి. మరికొన్ని అర్ధరాత్రి లేదా ఆ తరువాత ప్రారంభమై తెల్లవారుజామున ముగుస్తాయి.

ప్రదర్శనలు ఆలయం బయట ప్రాంతంలో గానీ, ఆలయానికి చెందిన తోటలలో - ప్రదర్శన జరిగినంత వరకు కులబేధాల పరంపరను పక్కన పెట్టే బహిరంగ స్థలం - గానీ జరుగుతాయి. కానీ ఎల్లప్పుడూ అలా ఉండదు. “కావు [తోట] నంబూదిరి, లేదా నాయర్ [ఆధిపత్య కులాలు]ల నియంత్రణలో ఉంటే, విషయాలు వేరుగా ఉంటాయి,” అని కుంజిరామన్ పేర్కొన్నారు.

ఇందులోని కులాల విషయం గురించి ఆయనతో ఏకీభవించిన మరో తిర్రా కళాకారుడు స్వామిదాసన్, తన పాణన్ సముదాయానికి చెందిన ప్రజలు ఆధిపత్య కులాలకు చెందిన ఆలయ పోషకులతో ఒకే దారిని ఎన్నడూ పంచుకోలేకపోయిన ఒక సమయాన్ని గుర్తుచేసుకున్నారు. కానీ వారు తిర్రాలో దేవునిలా దుస్తులు ధరించి, అక్కడ ప్రదర్శన ఇచ్చినప్పుడు మాత్రం అదే వ్యక్తులు వారికి వంగి నమస్కరిస్తారు.

స్వామిదాసన్ కేరళలో షెడ్యూల్డ్ కులంగా జాబితా చేయబడిన పాణన్ సముదాయానికి చెందినవారు. తిర్రా రాజకీయ పాత్ర గురించి మంచి అవగాహన ఉన్న ఆయన, అదే తనను నటించడానికి ప్రేరేపిస్తుందని చెప్పారు. బడి నుంచి అప్పుడే ఇంటికి వచ్చిన తన మనవరాలి జుట్టును నిమురుతూ ఆయన, “మేం ఈ తెలివిడిని పెంపొందించుకున్నాం, వారిని [ఆధిపత్య కులాలు] దేవుళ్ళను కూడా హైజాక్ చేయనివ్వలేం," అన్నారు.

తిర్రా అనేది ఆధిపత్య కులాల వినోద అవసరాల కోసం ఏర్పడిందని అతను నమ్ముతారు. "అందుకే మేం 'దేవుడు'గా ఉన్న సమయాల్లో కూడా వాళ్ళు మమ్మల్ని దేవాలయ ప్రాంగణంలోకి అనుమతించరు," అన్నారతను.

గ్రామంలోని ఆధిపత్య కులానికి చెందిన నారగస్సెరీ నాయర్ ఆలయంలో ఆయన భగవతి తిర్రాను ప్రదర్శించారు. ఆయన ప్రదర్శన ఇస్తున్న ప్రదేశానికి కొన్ని అడుగుల దిగువన ఆలయ దేవత కొలువై ఉన్నప్పటికీ, ఆయనను ఆలయంలోని ఆ భాగానికి వెళ్ళకుండా ఆపేశారు.

"అయిత్తం (అంటరానితనం) ఇంకా ఉంది. అది కావు అయినా, ఆలయమైనా దాని సొంతదారులు ఆధిపత్య కులానికి చెందినవారైతే, అక్కడ అంటరానితనం ఉంటుంది," కేరళలోని కోళిక్కోడ్‌లో ఉన్న నన్‌మండా గ్రామంలోని తన ఇంటికి 300 మీటర్ల దూరంలో ఉన్న ఆలయం వైపు చూపిస్తూ అన్నారాయన.

73 ఏళ్ళ వయసున్న ఆయన ఒక విశ్రాంత తహసీల్దార్. "[తిర్రా ప్రదర్శనలో] ఒక 'గొప్ప ప్రతిఘటన'కు సంబంధించిన కొంత అంశం ఉంది," నిచ్చెనమెట్ల కుల వ్యవస్థను ఎదుర్కోవడానికి సముదాయాలు ఈ కళను ఎలా ఉపయోగించవచ్చో ప్రస్తావిస్తూ చెప్పారు స్వామిదాసన్. "తిర్రా 100 శాతం ఆధ్యాత్మికం అయినట్లయితే అది మనుగడ సాగించగలిగేది కాదు. ఇది కొంత సామాజికం, కొంత సాంస్కృతికం, కొంత రాజకీయం, కొంత ఆధ్యాత్మికంగా ఉంటుందని నేను భావిస్తున్నాను," అని ఆయన చెప్పారు.

"ఇంతకుముందు తమ సొంత దేశం [ప్రాంతం] లో భాగం కాని ఎవరినీ దేవాలయాలలో ప్రదర్శన ఇవ్వడానికి అనుమతించేవారు కాదు," అని వణ్ణన్ సముదాయానికి చెందిన తిర్రా కళాకారుడు చెరువోట్టు బాలన్ అన్నారు. "ఒక్క ఆలయం నుండి వచ్చే ఆదాయంపై ఆధారపడి ఎవరైనా జీవించగలరా? కానీ పరిస్థితులు మారిపోయాయి," అన్నారాయన. నేడు కళాకారులు వివిధ దేవాలయాలలో ప్రదర్శనలు ఇస్తున్నారు.

సుమారు 90 ఏళ్ళ వయసున్న బాలన్ దాదాపు ఏడు దశాబ్దాలుగా ప్రదర్శనలిస్తున్నారు. తిర్రా దుస్తులు ధరించిన ఆయన ఇటీవలి ఛాయాచిత్రాలను పటం కట్టి, కాలికట్ జిల్లాలోని నన్‌మండా గ్రామంలోని ఆయన ఒంటి అంతస్తు ఇంట్లోని ఒక అల్మారాలో ఉంచారు.

బాలన్ తన తొలి ఇరవైల వయసులో తన కుటుంబం ప్రదర్శనలు ఇచ్చిన ఆలయంలోనే ప్రదర్శనలు ప్రారంభించారు. ఇప్పుడాయనకు ఒక బృందం ఉంది - సభ్యులందరూ వణ్ణన్ సముదాయానికి చెందినవారు. తన పిల్లలు, మనవళ్ళు ఎన్నడూ ఈ ప్రదర్శనను ఇవ్వలేదని ఆయన చెప్పారు. గతంలో తప్పనిసరియై చేసేది ఇప్పుడు అతనిలాంటి కుటుంబాలకు ఒక ఎంపిక అయింది.

గతంలో చెల్లింపు విధానం డబ్బు కాకపోవడంతో ఈ కళకు నగదు వచ్చేది కాదు. బాలన్, కుంజిరామన్ తాతగారు వంటివారికి బియ్యం, నూనె లేదా పనసపండు ఇచ్చేవారు. ప్రస్తుతం ఒక బృందం తాము ఇచ్చే ప్రదర్శనల సంఖ్యను బట్టి సుమారు రూ.50,000 నుండి 80,000 వరకు సంపాదిస్తోంది. ఆ మొత్తాన్ని ప్రదర్శనతో సంబంధం ఉన్న కళాకారులకు, సంగీతకారులకు పంపిణీ చేస్తారు. ఒక ప్రదర్శనకారుడు ఒక ప్రదర్శనకు సుమారు రూ.2,000-3,000 వరకు సంపాదించవచ్చు.

కోళికోడ్‌లోని చెలవూర్ గ్రామానికి చెందిన ఆటో డ్రైవర్, తిర్రా కళాకారుడు కూడా అయిన ప్రజీశ్, తాను 13 ఏళ్ళ వయస్సులో తిర్రా నేర్చుకున్నానని, ఇప్పుడు అనేక బృందాలతో కలిసి ప్రదర్శనలు ఇస్తున్నానని చెప్పారు. "మూడు నెలల స్వల్ప వ్యవధిలో తిర్రా ప్రదర్శనలు ఇవ్వడం ద్వారా జీవనం సాగించడం కష్టం కాబట్టి, అందరూ వేర్వేరు ఉద్యోగాలు చేసుకుంటారు. వారు ఒక రోజు సెలవు తీసుకోవటమో, లేదా ప్రదర్శన ఇచ్చేందుకు షిఫ్ట్‌లను సర్దుబాటు చేసుకోవటమో చేస్తారు," అని ప్రజీశ్ చెప్పారు. వణ్ణన్ సముదాయానికి చెందిన ఈయన తన బిడ్డ తన అడుగుజాడల్లో నడవాలని కోరుకోవటంలేదు. "నా బిడ్డ తన చదువునూ, ప్రదర్శనలనూ నిర్వహించుకోగలిగితే తప్ప తిర్రాలోకి రావద్దని నేను చెప్తున్నాను. ఎందుకంటే దీని నుండి వచ్చే ఆదాయం ఎప్పుడూ స్థిరంగా ఉండదు."

ఈ కార్యక్రమానికి ముందరి నెలల్లో, ఇంటిలోని వారంతా ఉపవాసం ఉండి ప్రార్థనలు చేస్తూ, ఈ కార్యక్రమంలో భాగమవుతారు. "కుటుంబంలోని మహిళలు పనస పండును ఎప్పుడు, ఎక్కడ కోసినా, తిర్రా దుస్తులకు జిగురుగా ఉపయోగించడానికి పనస బంకను నిల్వ చేసేవారు," అని కుంజిరామన్ గుర్తుచేసుకున్నారు.

కైప్పణి - ఉపకరణాలు తయారు చేసే కళలో వివిధ సముదాయాలకు చెందిన ప్రజల ప్రమేయం ఉంటుంది. ఆ పైన తిర్రా కళాకారుడి చాలా విపులమైన ఆహార్యం: బియ్యపు కట్టులో ఉతికిన సంప్రదాయ, తిరువుడయాడ (పవిత్ర వస్త్రాలు), పెంకులు, కొబ్బరి ఆకు, వక్క తొడుగుతో తయారు చేసిన ముడి (దేవుని జుత్తు), ముఖతెళుత్తు (ముఖ చిత్రలేఖనం), మేలెళుత్తు (శరీర రచన) కోసం, తెలుపు రంగు అరిచాందు (బియ్యపు పిండిముద్ద), పసుపు నుండి పసుపు రంగు, సున్నపురాయి, పసుపుల మిశ్రమం నుండి ఎరుపు రంగు.

ప్రదర్శనకు ముందు, రాష్ట్రంలో ఇతర వెనుకబడిన తరగతిగా జాబితా చేయబడిన తండాన్ సముదాయానికి చెందిన ఒక పెద్ద, అనేకమంది దేవుళ్ళకు కల్లును నైవేద్యంగా పెడతారు. వివిధ కుల ఆధారిత వృత్తులకు చెందిన ప్రజలు ప్రదర్శనలో పాల్గొంటారు: మారార్ (దేవాలయాలలో ప్రదర్శన ఇచ్చే తాళ వాయిద్య కళాకారులు), ఆసారీ (వడ్రంగి), మూసారీ (కమ్మరులు), పెరుమ్‌కొల్లన్ (నిపుణుడైన లోహపు పనివారు), తట్టన్ (స్వర్ణకారుడు) వంటివారు ఉంటారు.

తిర్రా (దేవుడే స్వయంగా), ప్రదర్శనకు సహకరించిన అన్ని కుల నేపథ్యాల ప్రజలందరికీ వాక్కెణ్ణళ్‌లో కృతజ్ఞతలు తెలుపుతారు. దానిని ప్రదర్శన తర్వాత చదువుతారు.

భోజన సమయంలో ఊణాసారం పఠనం పారాయణంలో ఒక భాగం. ఇది ప్రతి ఒక్కరి సంప్రదాయ వృత్తులను గుర్తిస్తుంది, వారికి గుర్తు చేస్తుంది.

ఒక విధంగా ఇది ప్రజలు తమ సంప్రదాయ పాత్రలకు కట్టుబడి ఉండేలా వ్యవస్థ ఎలా నిర్ధారిస్తుందో, సూక్ష్మంగా గుర్తు చేస్తుంది.

అనువాదం: సుధామయి సత్తెనపల్లి