‘ଥିରା’ କଳାକାର: ଜାତି ଅଛି, ଜାତି ନାହିଁ

ଏକଦା ‘ଥିରା’ କଳାକାର ଏମ. କେ. କୁଟ୍ଟି ଯେଉଁ ପବିତ୍ର ପୀଠରେ ଅଭିନୟ କରିବାକୁ ଯାଇଥିଲେ ସେଠାରେ ଥିବା ଉପବନରୁ ଗୋଟିଏ ପତ୍ର ଛିଣ୍ଡାଇ ଦେଇଥିଲେ। “ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ‘ଅପବିତ୍ର’ କରି ଦେଇଛନ୍ତି ବୋଲି ତାଙ୍କୁ ଚାରି ଅଣା ଦେବାକୁ କୁହାଗଲା। ସେଦିନ ସେତେବେଳେ ସେ ସେଠାରେ ଜଣେ ଦେବତାଙ୍କ ଭୂମିକାରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାର ଥିଲା, ହେଲେ ତାହାର କୌଣସି ଅର୍ଥ ନଥିଲା”, ମନେ ପକାଇ କହନ୍ତି ତାଙ୍କ ନାତି ଏମ୍‌. କେ. କୁଞ୍ଜିରମଣ।

‘ଥିରା’ କଳାକାରମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି ବର୍ଗର ଲୋକ, ଓ ଯଦିଓ ବା ଉଚ୍ଚ ଜାତିର ମନ୍ଦିରକୁ ସେମାନଙ୍କୁ ଅଭିନୟ କରିବାକୁ ଡକାଯାଏ, ତେବେ ସେହିସବୁ ସ୍ଥାନ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନୁହେଁ। ଏହି ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ନୃତ୍ୟକୁ ‘କାଭୁ’ ବା ଏକ ଉପବନ ସଂଲଗ୍ନ ପବିତ୍ର ପୀଠ ତଥା ମନ୍ଦିର ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ ପରିବେଷଣ କରାଯାଏ। କିନ୍ତୁ ଯେଉଁଠାରେ ଠାକୁରଙ୍କ ଆସ୍ଥାନ ଥାଏ ସେଠାକୁ ଯିବା କି ସେଠାରେ ପରିବେଷଣ କରିବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିଷେଧ।

କୁଞ୍ଜିରମଣ ହେଉଛନ୍ତି ‘ଭନ୍ନନ’ ଗୋଷ୍ଠୀର ଲୋକ, ଯେଉଁମାନେ ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ଉଚ୍ଚ ଜାତିର ଲୋକଙ୍କ ଲୁଗା ଧୁଅନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କୁ କେରଳରେ ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି ଭାବେ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଛି। ସେ ଯେତେବେଳେ କିଶୋର ବୟସର ହୋଇଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ସେ ‘ଥିରା’ କଳାକାର ଭାବେ ନୃତ୍ୟ ପରିବେଷଣ କରୁଥିବା ତାଙ୍କ ବାପା ଓ ଜେଜେବାପାଙ୍କ ସହ ଯିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ଶେଷକୁ ତାଙ୍କୁ ଯେତେବେଳେ ଚାଳିଶ ବର୍ଷ ବୟସ ହେବାକୁ ଯାଉଥିଲା ସେ ପରିବେଷଣ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ।

“ତଳଚିଲୋନ, କରିୟାଥାନ, କୁଟ୍ଟିଚାଥନ, ଭେଟ୍ଟାକୋରୁମକନ, କନ୍ନିକାକରୁଭନ...”, ୮୭ ବର୍ଷ ବୟସରେ ବି ସେ ଅଭିନୟ କରିଥିବା ହିନ୍ଦୁ ଦେବତାଙ୍କ ନାଁଗୁଡିକ ତାଙ୍କ ପାଟିରୁ ଅନର୍ଗଳ ବାହାରି ଆସେ।

ତା’ ପରେ କୁଞ୍ଜିରମଣ ‘ଅଞ୍ଜଦି’ ଓ ‘ଟୋଟ୍ଟମ ପଟ୍ଟୁ’ ଗାଇବା ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି। ପ୍ରଥମଟିକୁ ଈଶ୍ଵରଙ୍କୁ ଆବାହନ କରି ନୃତ୍ୟକାରଙ୍କ ଶରୀରକୁ ତାଙ୍କ ଦଖଲକୁ ନେବାକୁ ବୋଲାଯାଏ ଓ ଦ୍ଵିତୀୟଟିରେ କୁଟ୍ଟିଚଥାନର ଇତିହାସ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ। ଯଦିଓ ବା କେତେକ ବିଦ୍ଵାନଙ୍କ ମତ ଯେ ‘ଟୋଟ୍ଟମ ପଟ୍ଟୁ’ରେ ଭଗବତୀ ଠାକୁରାଣୀଙ୍କୁ ଆବାହନ କରାଯାଇଥାଏ, କୁଟ୍ଟିଚଥାନ ନୁହେଁ ଯାହାଙ୍କୁ କି ସୁରକ୍ଷା ଓ ସମୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ପୂଜା କରାଯାଏ। ତାଙ୍କ ଛାତିରେ ଆଠଟି ‘ପୁଳି’ (ବିନ୍ଦୁ) ରହିଥିବା ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଏ।

ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗୀତମୟ ସ୍ଵର ସଞ୍ଚରିଯାଏ। “କୁଟ୍ଟିଚଥାନ ଭଲ୍ଲୁଭା[ନୀଚ ଜାତି]ର ମା’ ଓ ନମ୍ବୁଦିରି [ବ୍ରାହ୍ମଣ] ବାପାଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ। ଏକଦା ସେ ଛୋଟ ପିଲା ଥିଲାବେଳେ ତାଙ୍କୁ ଭୋକ ଲାଗିଲା। ବହୁ ଦିନ ଧରି ସେ ଭୋକିଲା ଥିଲେ। ତା’ ପରେ ସେ ତାଙ୍କ ଗୋଠରୁ ଗୋଟିଏ ମଇଁଷି ମାରିଲେ ଓ ତା’ ରକ୍ତ ପିଇଲେ। ତାଙ୍କ ବାପା ଭୀଷଣ ଭାବେ ରାଗିଯାଇ ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ୩୯୯ ଖଣ୍ଡ କରି କାଟିଲେ”, ବର୍ଣ୍ଣନା କରନ୍ତି କୁଞ୍ଜିରମଣ।

କୋଝିକୋଡସ୍ଥିତ ଶିବପୁରମ ଗାଁରେ ଥିବା ତାଙ୍କର ଦୁଇ ମହଲା ଘର ବାରଣ୍ଡାରେ ସେ ବସିଥିଲେ। “ସେହି ଭଳି ଭାବେ ଆଜି ଏତେ ସବୁ କୁଟ୍ଟିଚଥାନ ଅଛନ୍ତି – ପୁକୁଟ୍ଟି, ଟିକୁଟ୍ଟି, କାରିକୁଟ୍ଟି”, ସେ ଏହି ରିପୋର୍ଟରକୁ କହନ୍ତି।

ଛେଣ୍ଡାର (ତାଳ ବାଦ୍ୟଯନ୍ତ୍ର) ତାଳକୁ ନକଲ କରି ସେ ଗୋଟିଏ ଚୌକି ପଟା ଉପରେ ବଜାଉଥିଲେ। ସେ କହନ୍ତି ନାୟିକେଟ୍ଟୁ ହେଉଛନ୍ତି – ଜଣେ ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନଭେଶମ (ଦର୍ଶକଙ୍କ ମନୋରଂଜନ କରିବା ପାଇଁ ‘ଥିରା’ ପରିବେଷଣର ଅନ୍ତରାଳ କାଳରେ ଆସୁଥିବା ଚରିତ୍ର)। “ମୁଁ ହୁଏତ ଏହି ଚରିତ୍ର ଅଭିନୟ କରିବାରେ ଶେଷ ବ୍ୟକ୍ତି”, କହନ୍ତି ବର୍ତ୍ତମାନ ବାର୍ଦ୍ଧକ୍ୟରେ ଉପଗତ ଏହି ଅଭିନେତା।

ଉତ୍ତର କେରଳରେ ଡିସେମ୍ବର ଅଧାରୁ ଏପ୍ରିଲ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚାରିଆଡ଼େ ହେଉଥିବା ଏଥିରେ ଭଗବତୀ ଥିରା ପରି କେତେକ ପରିବେଷଣ କିଛି ଥର ଅନ୍ତରରେ ୨୪ ଘଣ୍ଟା ଧରି ଚାଲେ। ଅନ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରାତ୍ରି କିମ୍ବା ତା’ ପରେ ପରିବେଷଣ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି ଓ ତାହା ପାହାନ୍ତା ବେଳକୁ ଶେଷହୁଏ।

ଏହି ପରିବେଷଣ ମନ୍ଦିରର ବାହ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ କିମ୍ବା ମନ୍ଦିରର ଉପବନରେ କରାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ ଖୋଲା ଜାଗାରେ ଏହି ପରିବେଷଣ କାଳରେ ଜାତିଭେଦକୁ ଦୂରେଇ ରଖାଯାଇଥାଏ। କିନ୍ତୁ ସବୁ ବେଳେ ନୁହେଁ। “ଯଦି କାଭୁ [ଉପବନ] ନମ୍ବୁଦିରି କି ନାୟାରଙ୍କ [ଉଚ୍ଚ ଜାତି] ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଥାଏ, ତେବେ ସେଭଳି ହୁଏନାହିଁ”, କୁଞ୍ଜିରମଣ ଉଲ୍ଲେଖ କରନ୍ତି।

ଜାତି ଭେଦ ସମ୍ପର୍କରେ ତାଙ୍କ ସହ ଏକମତ ହୋଇ ସ୍ଵାମୀଦାସନ, ଯେ କି ଅନ୍ୟ ଜଣେ ‘ଥିରା’ କଳାକାର ମନେ ପକାନ୍ତି ଯେ ଏପରି ଏକ ସମୟ ଥିଲା ଯେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ପେନାନ ଗୋଷ୍ଠୀର ଲୋକଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚ ଜାତିର ପୃଷ୍ଠପୋଷକମାନଙ୍କ ସହ ସମାନ ରାସ୍ତାରେ କେବେ ବି ଯିବାଆସିବା କରି ପାରୁନଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ସେମାନେ ଯେତେବେଳେ ଦେବତାଙ୍କ ବେଶ ପିନ୍ଧି ‘ଥିରା’ ପରିବେଷଣରେ ଅଭିନୟ କରୁଥିଲେ, ସେହି ଉଚ୍ଚ ଜାତିର ଲୋକମାନେ ଆସି ସେମାନଙ୍କ ଆଗରେ ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଉଁଥିଲେ।

ସ୍ଵାମୀଦାସନ ହେଉଛନ୍ତି ପେନାନ ଗୋଷ୍ଠୀର (କେରଳରେ ସେମାନେ ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି ବର୍ଗରେ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ)। ସେ ‘ଥିରା’ର ରାଜନୈତିକ ଭୂମିକା ସମ୍ପର୍କରେ ଅତି ମାତ୍ରାରେ ସଚେତନ ଓ କହନ୍ତି କି ତାହା ହିଁ ତାଙ୍କୁ ପରିବେଷଣ କରିବାକୁ ପ୍ରେରିତ କରେ। ସ୍କୁଲରୁ ସାଙ୍ଗେ ସାଙ୍ଗେ ଫେରିଥିବା ତାଙ୍କ ନାତୁଣୀର ବାଳକୁ ଖେଳାମେଳା କରୁକରୁ ସେ ପୁଣି କହନ୍ତି, “ଆମେ ଏହି ଚେତନାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରୁଛୁ, ଏବଂ ଆମେ ସେମାନଙ୍କୁ [ଉଚ୍ଚ ଜାତିର ଲୋକଙ୍କୁ] ଆମଠାରୁ ଠାକୁରଙ୍କୁ ଛଡାଇ ନେଇଯିବାକୁ ଦେବୁ ନାହିଁ”।

ସେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି କି ଉଚ୍ଚ ବର୍ଗର ମନୋରଂଜନ ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ‘ଥିରା’କୁ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଥିଲା। “ସେହି କାରଣରୁ ସେମାନେ ଆମକୁ ମନ୍ଦିର ପରିସର ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବାକୁ ଦେଉ ନାହାନ୍ତି, ଏପରିକି ଆମେ ‘ଦେବତା’ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ମଧ୍ୟ”, ସେ ପୁଣି କହନ୍ତି।

ସେ ଗାଁରେ ଥିବା ଉଚ୍ଚ ଜାତିର ଲୋକଙ୍କ ନରକେଶରୀ ନାୟାର ମନ୍ଦିରଠାରେ ‘ଭଗବତୀ ଥିରା’ ପରିବେଷଣ କଲେ। ସେ ଅଭିନୟ କରୁଥିବା ସ୍ଥାନର କେତୋଟି ପାହାଚ ତଳେ ମନ୍ଦିରର ଦେବତା ବସିଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ମନ୍ଦିରର ସେହି ଅଂଶକୁ ଯିବାକୁ ବାରଣ କରାଗଲା।

“ଅଇଥାମ [ ଛୁଆଁ ଅଛୁଆଁ ଭେଦଭାବ] ସେଠାରେ ଏବେ ବି ରହିଛି। କାଭୁ ହେଇଥାଉ କି ମନ୍ଦିର, ଯଦି ତାହା ଉଚ୍ଚ ଜାତିର ହୋଇଥାଏ ତେବେ ସେଠାରେ ଛୁଆଁ ଅଛୁଆଁ ଭେଦଭାବ କରାଯାଏ”, କେରଳର କୋଝିକୋଡସ୍ଥିତ ନାନମାଣ୍ଡା ଗାଁରେ ତାଙ୍କ ଘରଠାରୁ ୩୦୦ ମିଟର ଦୂରରେ ଥିବା ମନ୍ଦିର ଆଡ଼କୁ ଦେଖାଇ ସେ କହନ୍ତି।

୭୩-ବର୍ଷୀୟ ସ୍ଵାମୀଦାସନ ହେଉଛନ୍ତି ଜଣେ ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ତହସିଲଦାର। “ଥିରା ପରିବେଷଣରେ କିଛି ମାତ୍ରାରେ ‘ମହତ ବିରୋଧ’ ରହିଛି”, ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ ଗୋଷ୍ଠୀଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଜାତିଗତ ଉଚ୍ଚନୀଚ୍ଚ ଭେଦଭାବକୁ କିପରି ବିରୋଧ କରି ହେବ ସେ ସମ୍ପର୍କରେ ସେ କହନ୍ତି। “ଯଦି ‘ଥିରା’ ଶତ ପ୍ରତିଶତ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ହୋଇଥାନ୍ତା ତେବେ ଏହା ବଞ୍ଚି ରହି ନଥାନ୍ତା। ମୁଁ ଭାବେ ଯେ ଏହା କେତେକାଂଶରେ ସାମାଜିକ, କେତେକାଂଶରେ ସାଂସ୍କୃତିକ, କେତେକାଂଶରେ ରାଜନୈତିକ ଓ କେତେକାଂଶରେ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ’, ସେ ପୁଣି କହନ୍ତି।

“ଆଗରୁ ନିଜ ଦେଶମର [ସ୍ଥାନୀୟ ଅଞ୍ଚଳ] ଅଂଶ ନହୋଇଥିଲେ କାହାକୁ ମନ୍ଦିରରେ ପରିବେଷଣ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ଦିଆଯାଉ ନଥିଲା”, କହନ୍ତି ଭନ୍ନନ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଥିରା କଳାକାର ଚେରୁଭତି ବାଲାନ। “ଗୋଟିଏ ମନ୍ଦିରର ଆୟ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଜଣେ କେବେ ବଞ୍ଚି ପାରିବ କି? କିନ୍ତୁ ଅବସ୍ଥା ବଦଳି ଗଲାଣି”, ସେ କହନ୍ତି। ଆଜିକାଲି କଳାକାରମାନେ ବିଭିନ୍ନ ମନ୍ଦିରରେ ପରିବେଷଣ କରୁଛନ୍ତି।

ବର୍ତ୍ତମାନ ୯୦ ବର୍ଷ ବୟସରେ ପଦାର୍ପଣ କରିଥିବା ବାଲାନ ବିଗତ ସାତ ଦଶନ୍ଧି ଧରି ପରିବେଷଣ କରୁଛନ୍ତି। ଥିରା ବେଶରେ ନିକଟରେ ଉଠା ଯାଇଥିବା ତାଙ୍କର ଫ୍ରେମ ବନ୍ଧା ଫଟୋକୁ କାଲିକଟ ଜିଲ୍ଲାସ୍ଥିତ ନାନମଣ୍ଡା ଗାଁରେ ଥିବା ତାଙ୍କ ଏକ ମହଲା ଘରର ଥାକରେ ରଖାଯାଇଛି।

ତାଙ୍କୁ କୋଡ଼ିଏ ବର୍ଷ ହେଲା ବେଳକୁ ବାଲାନ ତାଙ୍କ ପରିବାର ଏ ଯେଉଁ ମନ୍ଦିରରେ ପରିବେଷଣ କରୁଥିଲେ ସେଠାରେ ଅଭିନୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। ଏବେ ତାଙ୍କର ଗୋଟିଏ ଦଳ ଅଛି – ଦଳର ସମସ୍ତେ ହେଉଛନ୍ତି ଭନ୍ନନ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର। ସେ କହନ୍ତି କି ତାଙ୍କ ପିଲା ଓ ନାତିମାନେ କେବେ ପରିବେଷଣ କରି ନାହାନ୍ତି। ପୂର୍ବେ ଯାହା ଏକ ବାଧ୍ୟବାଧକତା ଥିଲା, ତାଙ୍କ ପରି ପରିବାରଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ଆଜି ତାହା ପସନ୍ଦ ନାପସନ୍ଦର କଥା ହୋଇଯାଇଛି।

ଆଗରୁ ଯେହେତୁ ଦେଣନେଣ ପାଇଁ ଟଙ୍କା ମାଧ୍ୟମ ନଥିଲା, ଏହି କଳାରୁ ଅର୍ଥ ମିଳୁ ନଥିଲା। ବାଲାନ ଓ କୁଞ୍ଜିରମଣଙ୍କ ଜେଜେବାପାଙ୍କ ପରି ଅଭିନେତାମାନଙ୍କୁ ଚାଉଳ, ତେଲ କିମ୍ବା ପଣସ ଆଦି ଦିଆ ଯାଉଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଏବେ ଗୋଟିଏ ଦଳ ପରିବେଷଣର ସଂଖ୍ୟା ଆଧାରରେ ୫୦ ହଜାରରୁ ୮୦ ହଜାର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଟଙ୍କା ଆୟ କରୁଛନ୍ତି। ସମୁଦାୟ ଟଙ୍କାକୁ ପରିବେଷଣ ସହ ସମ୍ପୃକ୍ତ କଳାକାର ଓ ସଂଗୀତକାରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଣ୍ଟା ହେଉଥିଲା, ଓ ଜଣେ ଜଣେ ଅଭିନେତା ପ୍ରତି ପରିବେଷଣ ପାଇଁ ୨ରୁ ୩ ହଜାର ଟଙ୍କା ଆୟ କରି ପାରୁଛନ୍ତି।

କୋଝିକୋଡ଼ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଚେଲାଭୁର ଗାଁର ଜଣେ ଅଟୋରିକ୍ସା ଚାଳକ ଓ ଥିରା କଳାକାର ପ୍ରଜିଶ କହନ୍ତି କି ସେ ୧୩ ବର୍ଷ ବୟସରୁ ଥିରା ଶିଖିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଓ ଏବେ ଏକାଧିକ ଦଳରେ ପରିବେଷଣ କରୁଛନ୍ତି। “ମାତ୍ର ତିନିମାସର ସ୍ଵଳ୍ପ ସମୟ ପାଇଁ କେବଳ ଥିରା ପରିବେଷଣ କରି ଚଳିବା ଭାରି କଷ୍ଟକର, ତେଣୁ ସମସ୍ତେ ବିଭିନ୍ନ କାମରେ ନିୟୋଜିତ ହୋଇଥାନ୍ତି। ସେମାନେ ଦିନକର ଛୁଟି ନେଇ, ନଚେତ କାମ ସମୟକୁ ଅନ୍ୟ କାହା ସହ ବଦଳ କରି ଆସନ୍ତି ଓ ପରିବେଷଣ କରନ୍ତି”, କହନ୍ତି ପ୍ରଜିଶ। ସେ ଭନ୍ନନ ଗୋଷ୍ଠୀର ଓ ତାଙ୍କ ପିଲା ତାଙ୍କ ଭଳି ହୁଅନ୍ତୁ ନାହିଁ ବୋଲି ସେ ଚାହାନ୍ତି। “ମୁଁ ମୋ ପିଲାକୁ ଯଦି ସେ ପାଠପଢ଼ା ଓ ପରିବେଷଣ ଉଭୟକୁ ସମ୍ଭାଳି ନପାରିବ ତେବେ ଥିରାରେ ପଶିବାକୁ ମନା କରିଛି, କାରଣ ଏଥିରୁ ଆୟ କେବେ ବି ସ୍ଥିର ନୁହେଁ”।

ଏହି ପରିବେଷଣ ସମୟର ପୂର୍ବ ମାସଗୁଡ଼ିକରୁ ଏହାର ଅଂଶ ହେବା ପାଇଁ ପରିବାରର ସମସ୍ତେ ଉପାସ ରହି ପ୍ରାର୍ଥନା କରନ୍ତି। “ସ୍ତ୍ରୀ ଲୋକମାନେ ଯେବେ ବି ଓ ଯେଉଁଠାରେ ପଣସ ତୋଳା ହେଉଥାଏ ଥିରା ବେଶଭୂଷାରେ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ସେଠାରୁ ପଣସ ଅଠା ସଂଗ୍ରହ କରି ଆଣି ରଖନ୍ତି”, କୁଞ୍ଜିରମଣ ମନେ ପକାନ୍ତି।

କାଇପାନି – ବେଶ ପରିପାଟି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା କଳାରେ ବିଭିନ୍ନ ଗୋଷ୍ଠୀର ଲୋକେ ସହଯୋଗ କରନ୍ତି। ଥିରା କଳାକାରଙ୍କ ବେଶଭୂଷା ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କରା ଯାଇଥାଏ – ପାରମ୍ପରିକ, ଥିରୁଭୁଦୟଦା (ପବିତ୍ର ପୋଷାକ) ବସ୍ତ୍ରକୁ ଭାତ ପେଜରେ ଧୁଆଯାଏ, ମୁଡ଼ି (ଦେବତାଙ୍କ କେଶ) ଖୋଳପା, ନଡ଼ିଆ ପତ୍ରରୁ ଓ ଗୁଆ ଗୁଣ୍ଡରୁ ମୁଖଥେଜୁଥ (ମୁଖ ଚିତ୍ରଣ) ପାଇଁ ତିଆରି ହୁଏ, ଏବଂ ମେଲେଜୁଥ (ଶରୀରରେ ଅଙ୍କନ ପାଇଁ) ଅରିଚନ୍ଦ (ଚାଉଳ ଆଣ)ରୁ ଧଳା ରଙ୍ଗ, ହଳଦୀରୁ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗ ଓ ଚୂନ ପଥର ଓ ହଳଦୀର ମିଶ୍ରଣରୁ ଲାଲ ରଙ୍ଗ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରା ଯାଇଥାଏ।

ପରିବେଷଣ ପୂର୍ବରୁ ଟଣ୍ଡନ (ରାଜ୍ୟରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପଛୁଆ ଜାତି ରୂପେ ପରିଗଣିତ)ଗୋଷ୍ଠୀରୁ ଜଣେ ବୟୋଜ୍ୟେଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି ଏକାଧିକ ଦେବତାଙ୍କୁ ଟଡ଼ି ଅର୍ପଣ କରିଥାଆନ୍ତି। ବିଭିନ୍ନ ଜାତି-ଭିତ୍ତିକ ବୃତ୍ତିର ଲୋକେ ପରିବେଷଣ ପାଇଁ ଯୋଗଦାନ କରିଥାଆନ୍ତି – ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହିଛନ୍ତି ମାରାର (ମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଥିବା ତାଳବାଦନ କଳାକାର), ଆସାରି (ବଢେଇ), ମୁସାରି (କଂସାରି), ପେରୁମକୋଲାନ (କମାର) ଓ ଥାତ୍ତାନ (ବଣିଆ), ଇତ୍ୟାଦି।

ଏବଂ ଥିରା (ଦେବତା ନିଜେ) ଜାତି ନିର୍ବିଶେଷରେ ଯେଉଁମାନେ ପରିବେଷଣ ପାଇଁ ଯୋଗଦାନ କରିଥାନ୍ତି ସମସ୍ତଙ୍କ ନିକଟରେ ନିଜର କୃତଞ୍ଜତା ‘ଭାକ୍କେନାଲ’ରେ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି, ଯାହା କି ପରିବେଷଣ ଶେଷରେ କରାଯାଏ।

ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଭୋଜନ ସମୟରେ ଯେଉଁ ଉନାଶରମ ବୋଲାଯାଏ ତାହା ପରିବେଷଣର ଅଂଶ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଏ – ଯାହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ପାରମ୍ପରିକ ବୃତ୍ତିକୁ ମନେ ପକାଇ ଦିଏ।

ଏହା ଏକ ପ୍ରକାରର ସମସ୍ତଙ୍କୁ ମନେ ପକାଇ ଦେବାର ସୂକ୍ଷ୍ମ ଅବତାରଣା ଯେଉଁଥିରେ ବ୍ୟବସ୍ଥାଗତ ଭାବେ ଲୋକେ ସେମାନଙ୍କ ପାରମ୍ପରିକ ଚରିତ୍ରକୁ ଧରି ରଖିବାର ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ସୂଚାଇ ଦେଇଥାଏ।

ଅନୁବାଦ: ଓଡ଼ିଶାଲାଇଭ୍‍