ಯುದ್ಧ ಮತ್ತು ಪಲಾಮು: ಸಾಲಕ್ಕಿಂತ ಕೆಟ್ಟ ಗ್ರಹಚಾರವಿಲ್ಲ

“ಲಾಕ್‌ಡೌನ್‌ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣದಿಂದ ಪೂರ್ತಿ 12 ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದು ಮನೆ ತಲುಪಿಕೊಂಡಿದ್ದೆವು” ಎನ್ನುತ್ತಾ 2020ರ ಕೋವಿಡ್‌ - 19 ಕಾಲದ ಭಯಾನಕ ನೆನಪುಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡರು 45 ವರ್ಷದ ಕಯಲ್ ಭುಯಾನ್. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅಗನಂಪುಡಿ ಎನ್ನುವಲ್ಲಿನ ಲಾರ್ಸನ್ ಮತ್ತು ಟೂಬ್ರೊ ನಿರ್ಮಾಣ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ದಿನಗೂಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರಾಗಿದ್ದರು.

ಅಂದು 10 ಮಹಿಳೆಯರು ಮತ್ತು ನಾಲ್ವರು ಮಕ್ಕಳು ಸೇರಿದಂತೆ ಸುಮಾರು 80 ಮಂದಿ 1,000 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ ನಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಜಾರ್ಖಂಡ್‌ ರಾಜ್ಯದ ಪಲಾಮು ಜಿಲ್ಲೆಯ ರಬ್ದಾ ಗ್ರಾಮವನ್ನು ತಲುಪಿದ್ದರು. ತಲುಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. “ಹಗಲು ರಾತ್ರಿ ನೋಡದೆ ನಡೆದಿದ್ದೆವು. ದಣಿವೆನ್ನಿಸಿದರೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಗಂಟೆ ಮಲಗಿ ಮತ್ತೆ ನಡೆಯಲಾರಂಭಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು.”

ಕಯಲ್ ಆರು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಅಂತಹದ್ದೇ ಒಂದು ಪ್ರಯಾಣವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು. ಈ ಬಾರಿ ಅವರು ರಾಷ್ಟ್ರದ ರಾಜಧಾನಿಯಿಂದ ದುರಂತ ವಾಸ್ತವದ ಕಡೆಗೆ ಹೊರಟಿದ್ದರು.

ಅವರು ಕುತ್ತಿಗೆ ತನಕದ ಸಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಳುಗಿದ್ದಾರೆ.

ಇರಾನ್‌ ವಿರುದ್ಧ ಅಮೇರಿಕ ಮತ್ತು ಇಸ್ರೇಲ್‌ ಯುದ್ಧದಿಂದಾಗಿ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಅಡುಗೆ ಅನಿಲದ ಕೊರತೆ ಉಂಟಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ವಲಸೆ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಬದುಕು ಅಲ್ಲೋಲಕಲ್ಲೋಲವಾಗಿದೆ.

ಮಾರ್ಚ್‌ ತಿಂಗಳ ಮೊದಲ ವಾರದಲ್ಲಿ, “ಎಲ್ಲರೂ ಇನ್ನೊಂದು ಲಾಕ್‌ಡೌನ್‌ ಶುರುವಾಗಿ ಎನ್ನುತ್ತಿದ್ದರು” ಎಂದು ಅವರು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಕೈಲ್‌ ಎಲ್ ಅಂಡ್ ಟಿ ಸಂಸ್ಥೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ ಸ್ಥಳವೊಂದರಲ್ಲಿ 500 ರೂಪಾಯಿ ಕೂಲಿಗೆ ಮೇಸ್ತ್ರಿಯಾಗಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು.

ನಂತರ ಅಡುಗೆ ಅನಿಲದ ದರ 90 ರೂಪಾಯಿಯಿಂದ 300 ರೂಪಾಯಿಗೆ ಏರಿತು. “ನಾವು ಮರದ ಚೂರುಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ಲೈವುಡ್‌ ಚೂರುಗಳನ್ನು ಅಡುಗೆ ಒಲೆ ಉರಿಸಲು ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಇದೇ ರೀತಿ ಹೇಗೋ 10 ದಿನ ದೂಡಿದೆವು.”

ಜನರು ಊರುಗಳಿಗೆ ಮರಳಲಾರಂಭಿಸಿದರು. “ನಾನೂ ಠೇಕೇದಾರ್‌ (ಗುತ್ತಿಗೆದಾರ) ಬಳಿ ನನ್ನ ಹಿಸಾಬ್‌ (ಲೆಕ್ಕ) ಚುಕ್ತಾ ಮಾಡುವಂತೆ ಕೇಳಿಕೊಂಡೆ. ಮಗಳ ಮದುವೆ ಇದ್ದ ಕಾರಣ ಮತ್ತೆ ನನಗೆ ಲಾಕ್‌ಡೌನ್‌ ಒಳಗೆ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಳ್ಳಲು ಇಷ್ಟವಿರಲಿಲ್ಲ” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಕಯಿಲ್.‌ ಆದರೆ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರ ಕಯಿಲ್‌ ಅವರಿಗೆ ಕೊಡಬೇಕಿದ್ದ 40,000 ರೂಪಾಯಿಯನ್ನು ಕೊಡಲಿಲ್ಲ.

ಎಪ್ರಿಲ್‌ 10ರಂದು ಅವರು ಮತ್ತು ಇತರ ಹತ್ತು ಜನರು ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ರೈಲಿನ ಜನರಲ್‌ ಬೋಗಿಗೆ ಏರಿದರು. “ರೈಲಿನಲ್ಲಿ ಕಾಲಿಡುವುದಕ್ಕೂ ಜಾಗವಿರಲಿಲ್ಲ. ನಮ್ಮ ಕಾಲುಗಳು ಊದಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ದೆಹ್ರಿ ತನಕ ನಿಂತುಕೊಂಡೇ ಬಂದ ನಾವು ಅಲ್ಲಿಂದ ಬಸ್‌ ಹತ್ತಿ ಊರು ತಲುಪಿದೆವು.”

ಕಯಲ್‌ ಅವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಹೆಣ್ಣು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಗಂಡು ಮಗ ಇದ್ದಾರೆ. ಅವರು ತನ್ನ ಮಗಳ ಮದುವೆ ಹತ್ತಿರ ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ ಒಂದು ಲಕ್ಷ ಸಾಲ ಮಾಡಿದ್ದರು. “ನಾನು ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಲೇವಾದೇವಿ ವ್ಯವಹಾರ ಮಾಡುವವರ ಬಳಿ ಮತ್ತೆ 1.5 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು 100ಕ್ಕೆ 5 ರೂಪಾಯಿ ಬಡ್ಡಿಯಂತೆ ಸಾಲವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಢಿದ್ದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಗುತ್ತಿಗೆದಾರನ ಬಳಿ 50,000 ಸಾವಿರ ಮುಂಗಡ ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ಅವರು ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು 10,000 ರೂಪಾಯಿಯಷ್ಟು ಹಣವನ್ನು ಸಾಲಕ್ಕೆ ಬಡ್ಡಿಯಾಗಿ ಕಟ್ಟಬೇಕು. “ಏನು ಮಾಡೋದು, ಮದುವೆ ಮಾಡಲೇಬೇಕು. ಅದು ನಮ್ಮ ಮರ್ಯಾದೆ ಪ್ರಶ್ನೆ.”

ಲಾಕ್‌ಡೌನ್‌ ಸಮಯದಂತೆ ಈ ಬಾರಿ ಕಯಿಲ್‌ ವಾಪಸ್‌ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು 18 ತಿಂಗಳು ಕಾಯುವುದಿಲ್ಲ. ಮೇ 15ಕ್ಕೆ ಮದುವೆ ಮುಗಿಯಲಿದ್ದು, ಅದಾಗಿ ಎರಡು ದಿನಕ್ಕೆ ಅಪ್ಪ ಮಗ ಇಬ್ಬರೂ ಚೆನ್ನೈ ನಗರಕ್ಕೆ ಕೆಲಸ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ಹೋಗಲಿದ್ದಾರೆ.

ಎರಡು ಪಾಳಿಗಳಲ್ಲಿ – 16 ಗಂಟೆಗಳು - ದುಡಿಯುವ ಮೂಲಕ ಅವರು ದಿನವೊಂದಕ್ಕೆ 1,100 ರೂಪಾಯಿ ಸಂಪಾದಿಸಬಹುದು. “ನಾವು ದುಡಿಯಲೇಬೇಕು. ಮಾಡಿರುವ ಸಾಲ ತೀರಿಸಲೇಬೇಕು.”

ಕಯಿಲ್‌ ಒಬ್ಬರೇ ಅಲ್ಲ. “ಕಡಿಮೆ ಅಂದ್ರೂ 20 ಜನ ಈ ಟೋಲಾಕ್ಕೆ [ಕುಗ್ರಾಮ] ಮರಳಿದ್ದಾರೆ” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅವರು.

ಮೀನಾ ದೇವಿ ಅವರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು.

ಕಳೆದ ವರ್ಷದ ಜೂನ್‌ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ತನ್ನ ಸ್ನೇಹಿತೆಯರೊಂದಿಗೆ ಪೆರುಂಬದೂರಿನ ಜೆಕೆ ಟೈರ್ ಕಾರ್ಖಾನೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ಲೀನರ್‌ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದರು. ಇವರೆಲ್ಲರೂ ಭುಯಿಯಾನ್‌ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಮೀನಾದೇವಿಯವರೊಂದಿಗೆ ಚೆನ್ನೈ ತನಕ ಪಯಣಿಸಿ ಅಂದು ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದ ಇತರ ಸ್ನೇಹಿತೆಯರೆಂದರೆ ಸರಿತಾ ದೇವಿ (34) ಮತ್ತು ಮುನ್ನಿ ದೇವಿ (45). “ಎಂಟು ಗಂಟೆಗಳ ದುಡಿಮೆಗೆ 600 ರೂಪಾಯಿ ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು. ಒಳ್ಳೆಯ ಸಂಪಾದನೆಯೇ ಆಗಿತ್ತು” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಮೀನಾದೇವಿ.

2023ರಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಮಗಳ ಮದುವೆ ಮುಗಿಸಿದ ಅವರು ಇದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿ ಕೆಲಸ ಹುಡುಕಿಕೊಂಡು ವಲಸೆ ಹೋಗಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರಯಾಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿದ್ದು ಅವರು ಮದುವೆಗೆಂದು ಪಡೆದಿದ್ದ ದಸ್ ರುಪ್ಯಾ ಸೇಯ್ಕಡಾ (ಹತ್ತು ಶೇಕಡಾ) ಬಡ್ಡಿಯ 25,000 ರೂಪಾಯಿ ಸಾಲ. ಆ ಸಾಲ ಕೇವಲ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 80,000 ರೂಪಾಯಿಗೆ ತಲುಪಿತು. ಆ ಸಾಲ ತೀರಿಸಲೆಂದು ಅವರು ಮೈಕ್ರೋಫೈನಾನ್ಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಯೊಂದರಿಂದ 60,000 ರೂಪಾಯಿ ಸಾಲ ಪಡೆದರು. ಆದರೆ ಸಾಲ ತೀರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಮತ್ತೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ 75,000 ಸಾಲ ಪಡೆದರು. ಪ್ರಸ್ತುತ ಅವರು ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳು 7,200 ರೂಪಾಯಿಗಳಷ್ಟು ಬಡ್ಡಿ ಕಟ್ಟುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಅವರ ಪತಿ ಜೋಖನ್ ಭುಯಾನ್, 45 ಮತ್ತು ಅವರ ಮಗ ನರೇಶ್ (17) ಕೂಡ ದಿನಗೂಲಿಯಾಗಿ ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. "ಆದರೂ ಅದು ಸಾಕಾಗುವುದಿಲ್ಲ."

ಮೀನಾ, ಸರಿತಾ ಮತ್ತು ಮುನ್ನಿ ಅವರಂತಹ ಮಹಿಳೆಯರು ಗ್ಯಾಸ್‌ ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹಾರಗೊಳ್ಳುವ ತನಕ ಕಾಯುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಅವರು ಪ್ರತಿದಿನ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಎದ್ದು 20 ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಮಜ್ದೂರ್‌ ಮಂಡಿಗೆ (ಕಾರ್ಮಿಕರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆ) ತೆರಳುತ್ತಾರೆ. "ಬೆಳಿಗ್ಗೆ 8 ಗಂಟೆಯ ಹೊತ್ತಿಗೆ, 8-9 ಟೆಂಪೋಗಳು ಕಾರ್ಮಿಕರಿಂದ ತುಂಬಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ" ಎಂದು ಮೀನಾ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. “ಅವರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಹೆಂಗಸರೇ ಇರುತ್ತಾರೆ.” ಕೆಲಸ ಸಿಕ್ಕ ದಿನ ಅವರಿಗೆ 450 ರೂಪಾಯಿ ದಿನಗೂಲಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ. ಉಳಿದಂತೆ ಬರಿಗೈಯಲ್ಲಿ ಮನೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗುತ್ತಾರೆ.

ಹೀಗೆ ಮೀನಾ ದುಡಿದು ತರುವ ಹಣ ಕೆಲವೊಂದು ದಿನ ಅವರ ಕುಡುಕ ಗಂಡನ ಕುಡಿತದ ಪಾಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು ಪ್ರತಿರೋಧ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಿದರೆ ಗಂಡ ಹೊಡೆಯುತ್ತಾನೆ. ಮೀನಾ ಅವರಿಗೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಮದುವೆ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಬಂದಿರುವ ಮಗಳಿದ್ದು, ಮುಂದಿನ ವರ್ಷ ಅವಳ ಮದುವೆ ಮಾಡಬೇಕಿದೆ. “ಸಾಲ ತೀರಿಸುವುದು ಹೇಗೆ?” ಎಂದು ಕೇಳುವ ಅವರಿಗೆ ಇನ್ನೊಂದು ಸಾಲ ಮಾಡಲೇಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯ ಸ್ಥಿತಿಯಿದೆ.

“ಒಂದು ದಿನ ನಾವು ಸಾಯಬಹುದು, ಆದರೆ ಈ ಸಾಲ ಸಾಯುವುದಿಲ್ಲ.”