ಸಗೀರ್‌ ಅನ್ಸಾರಿಯವರ ಸೌಹಾರ್ದದ ಕೊಳಲು

ಅದು ಬೆಳಗಿನ ಜಾವದ ಹೊತ್ತು. ಸೂರ್ಯ ಇನ್ನೂ ತನ್ನ ಅಂದಿನ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಹಾಜರಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಅಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗಾಗಲೇ ಬಿಹಾರದ ಗೋಪಾಲ್‌ಗಂಜ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹಥುವಾ ಎಂಬ ಈ ಪುಟ್ಟ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಎರಡು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ದನಿಗಳು ಜನರನ್ನು ಎಬ್ಬಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಒಂದು, ಅಲ್ಲಿನ ಕೆಲವು ಮಸೀದಿಗಳ ಮಿನಾರುಗಳಿಂದ ಮೊಳಗುವ ಮುಖ್ತಿಯಾರರ ಆಜಾನ್ ಕರೆಯಾದರೆ, ಇನ್ನೊಂದು ಆ ಭಾಗದ ಮೂರ್ನಾಲ್ಕು ದೇವಾಲಯಗಳಿಂದ ಕೇಳಿಬರುವ ಭಜನಾ ಮಂಡಳಿಯ ಹಾಡುಗಾರಿಕೆ. ಮಧುರವಾದ 'ಅಲ್ಲಾಹು ಅಕ್ಬರ್! ಅಲ್ಲಾಹು ಅಕ್ಬರ್! ಅಶ್ಹದು ಅನ್ ಲಾ ಇಲಾಹ ಇಲ್ಲಲ್ಲಾಹ...' ಎಂಬ ಉದ್ಘೋಷವು, ತಾಳದ ಲಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಜಪಿಸುವ 'ಹರೇ ರಾಮ, ಹರೇ ಕೃಷ್ಣ, ಹರೇ ಕೃಷ್ಣ, ಹರೇ ರಾಮ' ಎಂಬ ಮಂತ್ರಘೋಷದೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲೇ, ಆ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ಹತ್ತಿರದಿಂದ ತೇಲಿಬಂದ ಕೊಳಲಿನ ನಾದವೊಂದು ಇವೆಲ್ಲ ದನಿಯನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ಇನ್ನಷ್ಟು ಇಂಪಾಗಿಸಿತು.

ಕೊಳಲಿನಿಂದ ಹೊಮ್ಮುತ್ತಿದ್ದ ಮಧುರ ಸ್ವರ ಮತ್ತು ಆ ಕಲಾವಿದನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಬೇಕೆನ್ನುವ ಹಂಬಲವೇ ನನ್ನನ್ನು 176 ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಹಳೆಯದಾದ ಗೋಪಾಲ ದೇವಸ್ಥಾನದತ್ತ ಕರೆದೊಯ್ದಿತು. ಹಥುವಾದ ಅಂದಿನ ಮಹಾರಾಣಿ ಶ್ಯಾಮ್ ಸುಂದರಿ ಕುವರ್ ಅವರು 1850 ಮತ್ತು 1866 ರ ನಡುವೆ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಈ ಸುಂದರ ಕಟ್ಟಡದ ಸುತ್ತಲೂ ಹಳೆಯ ಕೋಟೆ, ಹೊಸ ಕೋಟೆ ಮತ್ತು ಶೀಶ್ ಮಹಲ್ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ಸುಮಾರು 4,50,000 ಬೆಳ್ಳಿ ನಾಣ್ಯಗಳ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ (ಇಂದಿನ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಸರಿಸುಮಾರು 55 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳು) ನಿರ್ಮಾಣಗೊಂಡ ಈ ರಾಜವಂಶದ ದೇವಾಲಯದ ಬೃಹತ್ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಭದ್ರತಾ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯೊಬ್ಬರು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದರು. 14 ಎಕರೆಗಳಷ್ಟು ವಿಶಾಲ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಈ ಆವರಣದ ಒಳಗೆ ಸುಂದರ ತೋಟಗಳು, ಕಾರಂಜಿಗಳು, ಕೊಳಗಳು, ಸಂಸ್ಕೃತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಕಟ್ಟಡ ಮತ್ತು ಹಲವು ಕೋಣೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ದೇವಾಲಯವಿದೆ.

ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವು ಹಿಂದಿನ ಹಥುವಾ ಸಂಸ್ಥಾನವನ್ನು ಆಳಿದ ಶ್ರೀಮಂತ ರಾಜ ಕುಟಂಬವೊಂದರ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಅವರ ಖಾಸಗಿ ಆಸ್ತಿಯಾಗಿರುವ ಕಾರಣ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಮತ್ತು ಸಂಜೆ ಮಾತ್ರ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗೆ ಪ್ರವೇಶವಿದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಒಂದಷ್ಟು ಭಕ್ತರು ಬಂದುಹೋಗುವುದನ್ನು ನೀವು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ಪೂಜಾರಿ ಗರ್ಭಗುಡಿಯ ಒಳಗಿನ ರಾಧಾ-ಕೃಷ್ಣ ವಿಗ್ರಹಗಳಿಗೆ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಎದುರಿನ ದೊಡ್ಡ ಕಂಬಗಳ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ಸಂಗೀತಗಾರರು ತಮ್ಮ ವಾದ್ಯಗಳಾದ ತಬಲಾ, ಹಾರ್ಮೋನಿಯಂ, ತಾಳಗಳೊಂದಿಗೆ ಕುಳಿತಿದ್ದರು. ಇವರ ಜೊತೆ ನಾನು ನನ್ನ ಸಹೋದ್ಯೋಗಿಗಳಿಂದ ಕೇಳಿ ತಿಳಿದಿದ್ದ ಸಂಗೀತ ಕಲಾವಿ ಸಗೀರ್‌ ಅನ್ಸಾರಿ ಕೂಡ ಕುಳಿತಿದ್ದರು.

ಈ 70 ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯದ ಮುಸ್ಲಿಮ್‌ ಸಂಗೀತಗಾರ ಗೋಪಾಲನ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ದೇವರುಗಳಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕೊಳಲು ಸೇವೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ ತಾನು ಏನೋ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದದ್ದೇನನ್ನೋ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ ಎನ್ನುವ ಭಾವನೆಯಿಲ್ಲ. “ಮನುಷ್ಯರೆಲ್ಲರೂ ಒಂದೇ. ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲ” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅವರು. “ನಾವು ಸಾಮರಸ್ಯದಿಂದ ಬದುಕಬೇಕು. ಯಹ ಏಕ್‌ ಗ್ಯಾನ್‌ ಹೈ ಜೋ ಖುದಾನೇ ಮುಝೆ ದಿಯಾ ಹೈ. ಔರ್‌ ಗ್ಯಾನ್‌ ಬಾಂಟ್ನೇ ಮೇ ಕುಚ್‌ ಭೀ ಗಲತ್‌ ನಹೀ ಹೈ. [ಇದು ನನಗೆ ದೇವರು ಕೊಟ್ಟ ಜ್ಞಾನ. ಅದನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವುದರಲ್ಲಿ ಯಾವ ತಪ್ಪೂ ಇಲ್ಲ]. ನಾನಿಲ್ಲಿ ಹತ್ತು ವರ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದಿಂದ ಕೊಳಲು ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.”

ರಾಣಿ ಶ್ಯಾಮಸುಂದರಿಯವರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಆರತಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಬಾಗಿಲಿನಲ್ಲಿ ಶಹನಾಯಿ ನುಡಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಿತ್ತು. ಆದರೆ ಅವರು ಕಾಲವಾದ ನಂತರ ಈ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ ಆಗಿನ ರಾಜಮನೆತನದ ಈಗಿನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ ಮೃಗೇಂದ್ರ ಪ್ರತಾಪ್ ಶಾಹಿಯವರು ಹಿಂದಿನ ರಿವಾಜಿಗೆ ಮತ್ತೆ ಜೀವ ಕೊಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. ಇದರ ಭಾಗವಾಗಿ ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಭಜನೆಗಾಗಿ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ನೇಮಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ, ಅಂದರೆ ಒಂದು ದಶಕಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ಹಿಂದೆ, 'ಹಿಂದೂಸ್ತಾನ್' ದಿನಪತ್ರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಾವಂತ ಕೊಳಲು ವಾದಕ ಸಗೀರ್ ಅನ್ಸಾರಿಯವರ ಕುರಿತು ಓದಿದ್ದು ಮೃಗೇಂದ್ರ ಶಾಹಿಯವರಿಗೆ ನೆನಪಾಯಿತು. ತಕ್ಷಣ ಅವರು ತಮ್ಮ ಎಸ್ಟೇಟ್‌ ಮ್ಯಾನೇಜರ್‌ ಮೂಲಕ ಸಗೀರ್‌ ಅವರ ಮನೆಗೆ ಕಾರು ಕಳುಹಿಸಿಕೊಟ್ಟು ತಮ್ಮನ್ನು ಕಾಣಲು ಆಹ್ವಾನ ಕೊಟ್ಟರು. ಈ ಮೂಲಕ ಆಗ 59 ವರ್ಷದವರಾಗಿದ್ದ ಸಗೀರ್‌ ಅನ್ಸಾರಿ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ಜೊತೆ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡರು.

ಆದರೆ ಅವರ ಕೊಳಲಿನೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧ 1965ರಲ್ಲೇ ಶುರುವಾಯಿತು. ಆಗ ಅವರಿಗೆ 9 ವರ್ಷ ವಯಸ್ಸು. “ಕೊಳಲನ್ನು ಆಗ ನಮ್ಮ ಮನೆಯಲ್ಲೇ ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಈಗಲೂ ತಯಾರಿಸುತ್ತೇವೆ. ಆದರೆ ಈಗ ಆರೋಗ್ಯ ಸರಿಯಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಳಲುಗಳನ್ನು ಮಾಡಲು ಆಗೋದಿಲ್ಲ. ಹಿಂದೆ ಅಮ್ಮ ಬದುಕಿದ್ದಾಗ ಅವರು ಸಹ ಕೊಳಲು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಸಗೀರ್‌ ಅನ್ಸಾರಿ. ಕೊಳಲು ಮಾಡುವುದನ್ನ ಮತ್ತೆ ಅದನ್ನು ಮಾರುವುದನ್ನು ಕಲಿಸಿದ್ದು ಅವರ ತಾತ ಜುಮ್ರತಿ ಮಿಯಾ.

ಜುಮ್ರತಿ ಮಿಯಾ 10ನೇ ಇಯತ್ತೆಯ ತನಕ ಓದಿದ್ದರು. ಅವರು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಥುವಾದ ಅಂಚೆ ಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದ್ದರು. “ಕೆಲಸದಿಂದ ರಿಟೈರ್‌ ಆದ ಮೇಲೆ ಯಾವುದೋ ವ್ಯವಹಾರದ ಮೇಲೆ ಕಲ್ಕತ್ತಾಕ್ಕೆ ಹೋಗಿದ್ದರು. ಹಾಗೆ ಅಲ್ಲಿಂದ ಬರುವಾಗ ಜೊತೆಗೆ ಕೊಳಲನ್ನೂ ತಂದಿದ್ದರು” ಎಂದು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಸಗೀರ್.‌ “ಅವರೇ ಕೊಳಲು ಊದುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ ಅದೊಂದು ನೆಚ್ಚಿನ ಹವ್ಯಾಸವಾಗಿತ್ತು. ಮುಂದೆ ಅವರು ಊರಿನ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನಿಂದ ಜೊಂಡು ಹೆಕ್ಕಿ ತಂದು ಅದರಲ್ಲಿ ಕೊಳಲನ್ನು ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಹಾಗೆ ತಯಾರಿಸಿದ ಕೊಳಲು ದನಿ ಹೊರಡಿಸಿದ ನಂತರ ಅವರು ಅದರ ತಯಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಂಡರು. ಮೊದಲಿಗೆ ದಿನಕ್ಕೆ ಹತ್ತು ಕೊಳಲು ತಯಾರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು ಮುಂದೆ ಇಪ್ಪತ್ತು ಕೊಳಲು ತಯಾರಿಸತೊಡಗಿದರು.

“ಮೊದಲಿಗೆ ಅವರು ಜಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಂತೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಳಲು ಮಾರಲೆಂದು ಒಂಧಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ಸಹಾಯಕ್ಕೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರು ಮೀರ್‌ಶಿಕಾರ್‌ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಈ ಊರಿಗೆ ಮೀರ್‌ಶಿಕಾರ್‌ ಟೋಲಾ ಎನ್ನುವ ಅವರದೇ ಸಮುದಾಯದ ಹೆಸರಿತ್ತು. ಅವರು ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಉದ್ಯೋಗ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಹಥುವಾ ಮನೆತನವು ಅವರನ್ನು ಬೇರೆಡೆಯಿಂದ ಕರೆತಂದು ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆನಿಲ್ಲಿಸಿತ್ತು” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಸಗೀರ್.‌ ಅವರು ಹೇಳುವಂತೆ ಇಂದು ಆ ಸಮುದಾಯವು ತಮ್ಮ ತಾತ ಕಲಿಸಿದ ಈ ಕೊಳಲು ಮಾಡುವ ಕಲೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ ಬದುಕಿ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಇವರು ಕೊಳಲು ತಯಾರಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುವುದು ಎರಡನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮೀರ್‌ಶಿಕಾರ್‌ ಜನರು ಕೊಳಲು ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕಾಗಿ ದೇಶದ ಹಲವು ಭಾಗಗಳಿಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ.

ಸಗೀರ್‌ ಅನ್ಸಾರಿ ಕೂಡಾ ಅಪ್ಪ ತೀರಿಕೊಂಡ (1970ರಲ್ಲಿ) ನಂತರ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲೆಂದು ಬಿಹಾರದ ಹೊರಗೆ ಪ್ರಯಾಣಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಅಮ್ಮನಿಗೆ ಹಣ ಕೊಡುವ ಸಲುವಾಗಿ ತಿಂಗಳಿಗೆ ಐದು ದಿನಗಳಷ್ಟೇ ಮನೆಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು. “ನಾನು ಅಲಹಾಬಾದ್‌ (ಈಗಿನ ಪ್ರಯಾಗರಾಜ್)‌, ಲಕ್ನೋ, ಬನಾರಸ್‌, ಕಾನ್ಪುರ್‌, ಕತ್ನಿ, ಬಿಲಾಸಪುರ್‌, ರಾಯ್ಪುರ್‌, ರಾಯಗಢ, ರೇವಾ, ಸತ್ನಾ, ಮತ್ತು ಜಬಲಪುರ ಜಾತ್ರೆಗಳಿಗೆ ವ್ಯಾಪಾರಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೆ. ಜಾತ್ರೆ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಊರುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಕೊಳಲು ನುಡಿಸುವುದನ್ನೂ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆ. ಆಗ ನಾನೂರು-ಐನೂರು ಸಂಪಾದಿಸುವುದೆಂದರೆ ದೊಡ್ಡ ಮಾತಾಗಿತ್ತು” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಹನುಮಂತ ದೇವರ ಹಬ್ಬವಾದ ಮಹಾವೀರಿ ಜಂಡಾ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲೂ ಸಗೀರ್ ಪ್ರದರ್ಶನ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಜೊತೆಗೆ ಈ ಹಬ್ಬದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಲು ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಕಲಾವಿದರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂತಹದೇ ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅವರು ಚೋಕತ್ ಮಿಯಾಂ (ನಿಜವಾದ ಹೆಸರು ರೆಹಮಾನ್) ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಬ್ಯಾಂಡಿನಲ್ಲಿ ಕೊಳಲು ವಾದಕರಾಗಿದ್ದ ಫಕೀರಾ ಮಾಸ್ಟರ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು. ಈ ಬಗ್ಗೆ ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡ ಸಗೀರ್, "ಇಲ್ಲಿ ಕೊಳಲನ್ನು ತುಂಬಾ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನುಡಿಸುವ ಹುಡುಗನೊಬ್ಬನಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ಯಾರೋ ಚೋಕತ್ ಮಿಯಾಂ ಬಳಿ ನನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದರು, ಹಾಗಾಗಿ ಅವರು ಬಂದು ನನ್ನನ್ನು ತಮ್ಮ ತಂಡಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಂಡರು; ಇನ್ನು ನಾನು ಕೊಳಲು ನುಡಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡಿದ ಫಕೀರಾ ಮಾಸ್ಟರ್ ಅವರು ಸಂತೋಷದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ತಮ್ಮ ಶಿಷ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬನಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು" ಎಂದರು.

ಫಕೀರಾ ಮಾಸ್ಟರ್‌ ಧ್ರುಪದ್ ಗಾಯನ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಳಲು ನುಡಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಪರಿಣಿತರಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ನಂಬಲಾಗದಷ್ಟು ವೇಗವಾಗಿ ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು; ಅವರ ಸಂಗೀತ ಜ್ಞಾನ ಅಪಾರವಾಗಿತ್ತು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಸಗೀರ್.‌ "ನನಗೆ ಅವರ ಬಳಿ ಕಲಿಯುವ ಹಂಬಲ ಬಹಳವಿತ್ತು. ಅವರು ಯಾವಾಗಲಾದರೂ ನದಿಯ ಕಡೆ ಹೋದರೆ ನಮ್ಮಲ್ಲಿ ನಾಲ್ಕೈದು ಜನರನ್ನು ದಡದ ಬಳಿ ಕೂರಿಸಿಕೊಂಡು ನಾಲ್ಕೈದು ರಾಗಗಳನ್ನು ನುಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ದಿನಾಲೂ ನಮಗೆ ಐದರಿಂದ ಹತ್ತು ನಿಮಿಷಗಳ ಕಲಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ರೀತಿಯಲ್ಲೇ ನಾನು ಅವರಿಂದ ಎರಡು, ಮೂರು ರಾಗಗಳನ್ನು ಕಲಿಸಿದೆ" ಎಂದು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ ಸಗೀರ್.‌

ಮಾಸ್ಟರ್‌ ಒಂದು ವರ್ಷದ ನಂತರ ಮೀರತ್‌ ನಗರಕ್ಕೆ ಹೋದರು. ಆದರೆ ಸಗೀರ್‌ ಜಾತ್ರೆಗಳು ಮತ್ತು ಮೆರವಣಿಗೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಳಲು ನುಡಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಮದುವೆಯ ನಂತರ, ಮಕ್ಕಳು ಹುಟ್ಟಿದ ನಂತರ ಅಷ್ಟೇಕೆ, ಮೊಮ್ಮಕ್ಕಳು ಹುಟ್ಟಿದ ನಂತರವೂ ಅವರು ಹೊರಗೆ ಕೊಳಲು ನುಡಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ರಾಜಮನೆತನದ ಕರೆಯೋಲೆ ಬರುವ ತನಕವೂ ಅವರು ಊರೂರು ಅಲೆಯುತ್ತಾ ಕೊಳಲು ನುಡಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಮಾರುವುದನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.

ಈಗ ಕಳೆದ 10 ವರ್ಷಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲದಿಂದ ಅವರ ಕೊಳಲ ಗಾನದೊಂದಿಗೆ ದೇವಾಲಯದ ಪೂಜೆ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಗೀರ್‌ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಅವರ ಕೊಳಲು ವಾದನವನ್ನು ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಾಮರಸ್ಯದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ನೋಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಪಟ್ಟಣದ ಯುವ ಪೀಳಿಗೆಯ ನಡುವೆ ವಿಷಯಗಳು ಬದಲಾಗುತ್ತಿವೆ. ಕಳೆದ ಒಂದು ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪಟ್ಟಣದ ಶೇಕಡಾ 43ರಷ್ಟು ಮುಸ್ಲಿಮರು ಮತ್ತು ಶೇಕಡಾ 56ರಷ್ಟು ಇರುವ ಹಿಂದೂಗಳ ನಡುವೆ ಅಗೋಚರ ಅಂತರ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗತೊಡಗಿದೆ.

ದಿನಕ್ಕೆ ಐದು ಬಾರಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಸಲ್ಲಿಸುವ ಧರ್ಮನಿಷ್ಠ ಮುಸ್ಲಿಮರಾಗಿರುವ ಸಗೀರ್‌ ಅನ್ಸಾರಿ 2015ರ ಘಟನೆಯೊಂದನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಂಡರು. “ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಮಗ್ರೀಬ್‌ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಬೆಳಗಿನ ಪೂಜೆಯ ಸಮಯ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹೀಗಾಗಿ ನಾನು ಇಲ್ಲಿ [ದೇವಾಲಯದ ಒಳಗೆ] ನಮಾಜ್‌ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಸಂಕೀರ್ಣದ ಮುಖ್ಯ ದ್ವಾರದ ಬಳಿಯ ಚೌಕಿದಾರ್ ಹೋಗಿ ಹಥುವಾ ಮಹಾರಾಜರಿಗೆ ದೂರು ನೀಡಿದ. ಅವರು ನನ್ನನ್ನು ಕರೆದು ನನ್ನೆದುರು ಚೌಕಿದಾರನಿಗೆ ಬಯ್ದರು. ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದು ಈಗಲೂ ನೆನಪಿದೆ, ʼಅವರೇನಾದರೂ ನನ್ನ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಅಗೆದು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹೋದರಾ? ಅವರು ಯಾರಿಗಾದರೂ ಏನಾದರೂ ತೊಂದರೆ ಮಾಡಿದರೇ? ಸುಮ್ಮನೆ ಯಾಕೆ ದೂರು ಹೇಳುತ್ತೀಯಾʼ ಎಂದು ಕೇಳಿದರು. ಅಂದಿನಿಂದ ನನಗೆ ಇಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆ ಆಗಿಲ್ಲ.”

ಈ ಕತೆಯನ್ನು ಮೂಲತಃ ಉರ್ದುವಿನಲ್ಲಿ ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಅನುವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.