ʼಮಾಘ ಮಾಸದ ಅತ್ಯಂತ ಸಿಹಿಯಾದ ಪಾನೀಯʼ

“ಅವರು ನನ್ನ ಎರಡು ಗಡಿಗೆಗಳನ್ನು ಕದ್ದಿದ್ದಾರೆ!”

ಆನಂದ್‌ ಲೋಹರ್‌ ಸಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿದ್ದರು. ಇಂದಿನ ದಿನದ ಆರಂಭ ಅವರ ಪಾಲಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಗೋಲಾಪಾಡಾದ ನಿವಾಸಿಯಾಗಿರುವ ಇವರು, 2 ಗಡಿಗೆ ಕಳ್ಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದಲ್ಲದೆ, 90 ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನೂ ನಷ್ಟ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಈ 90 ರೂಪಾಯಿ ಎರಡು ಮಣ್ಣಿನ ಗಡಿಗೆಯ ಬೆಲೆ. ಇದನ್ನು ಅವರು ಮನೆಯಿಂದ ಮೂರು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ಸೋನಾಜುರಿ ಎನ್ನುವಲ್ಲಿಂದ ಖರೀದಿಸಿ ತರುತ್ತಾರೆ.

ಆನಂದ್ ಅವರಿಗೆ 'ಖೇಜೂರ್' ಅಥವಾ ಈಚಲು ಮರದ ನೀರಾ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಮಡಿಕೆಗಳ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಅವರೊಬ್ಬ 'ಶಿವುಲಿ' - ಈಚಲು ಮರಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿ, ಅದನ್ನು ಸವರಿ, ಕಾಂಡದಿಂದ ರಸವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವವರನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ ಈ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದೊಂದು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ಜನವರಿವರೆಗೆ ನಡೆಯುವ ಹಂಗಾಮಿ ವೃತ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು, ಶರತ್ಕಾಲಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುವ ಬಂಗಾಳಿ ತಿಂಗಳಾದ ಅಶ್ವಿನ್ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಇವರು ಸಕ್ರಿಯರಾಗುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತೊಂದು ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಶರತ್ಕಾಲದ ಆಗಮನವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ, ರಾತ್ರಿ ಅರಳುವ ಹೂವಿನ ಹೆಸರೂ ಸಹ 'ಶಿವುಲಿ' (ಪಾರಿಜಾತ).

ಬೋಲ್ಪುರ್ ಪಟ್ಟಣದಲ್ಲಿ ತಾವು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಭಟ್ಟಿ ಮುಚ್ಚಿದಾಗಿನಿಂದ, ವಯಸ್ಸಿನ ಭಾರದಿಂದ ಬಾಗಿರುವ ಈ 65 ವರ್ಷದ ಹಿರಿಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕಳೆದ ಸುಮಾರು ಆರು-ಏಳು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಈ ಕೆಲಸವನ್ನೇ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಮಡಕೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ ಆನಂದ ಬಹಳ ಬೇಸರದಲ್ಲಿದ್ದರು. "ಪ್ರತಿ ಹಂಗಾಮಿನಲ್ಲೂ ಹೀಗೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ" ಎಂದು ನೋವಿನಿಂದ ಗೊಣಗಿದರು. ನಾವು ಅವರು ಹತ್ತಲಿರುವ ಮುಂದಿನ ಮರದತ್ತ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ನಾನು ಅವರ ಹಿಂದೆ ನಡೆಯತೊಡಗಿದೆ. ನಮ್ಮ ಕಾಲುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಈಚಲು ಗರಿ ಸರ್‌ ಸರ್‌ ಸದ್ದು ಮಾಡುತ್ತಿತ್ತು. ಅದು ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ತಿಂಗಳಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣ ಚಳಿಯೂ ಜೋರಾಗಿತ್ತು. ಚಳಿಯಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ಪಡೆಯುವ ಸಲುವಾಗಿ ಆನಂದ ತಮ್ಮ ತಲೆಗೆ ಟೋಪಿ ಧರಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಮರಗಳನ್ನು ಗುತ್ತಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿದ್ದು, ಇವು ಮನಸಾತಲಾದಲ್ಲಿರುವ ಅವರ ಮಣ್ಣಿನ ಮನೆಯಿಂದ ನಡೆದು ಹೋಗುವಷ್ಟು ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿವೆ - ಸುಮಾರು 300 ಮೀಟರ್ ದೂರ. ಆದರೆ ಅಸ್ತಮಾ ರೋಗಿಯಾಗಿರುವ ಅವರಿಗೆ, ಯಾವುದೇ ದೈಹಿಕ ಶ್ರಮವೂ ಕಷ್ಟದ್ದೇ. ಇನ್ನು ಸುಮಾರು ಏಳರಿಂದ ಎಂಟು ಕಿಲೋಗಳಷ್ಟು ತಾಜಾ ನೀರಾವನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹಿಂತಿರುಗಿ ಬರುವ ಪ್ರಯಾಣವಂತೂ ಇನ್ನೂ ಕಠಿಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಅವರು 20 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ತಮ್ಮ ಬಾವನಿಂದ ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕಲಿತರು. ಅವರಿಗೆ 'ಶಿವುಲಿ' ಎಂಬ ಪದದ ಪರಿಚಯವಿಲ್ಲ. ಅವರ ಪ್ರಕಾರ, ಮರ ಹತ್ತುವುದನ್ನೇ ವೃತ್ತಿಯಾಗಿಸಿಕೊಂಡವರನ್ನು 'ಗಾಚಿಯಾ' ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇದು ಕೇವಲ ಹಂಗಾಮಿ ಕೆಲಸವಾಗಿರುವುದರಿಂದ, ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಆ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂಜರಿಯುತ್ತಾರೆ. ವರ್ಷದ ಉಳಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಆಡು ಮತ್ತು ದನಗಳನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಆನಂದ (ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಜಾತಿಗಳಡಿ ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ) ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಕಮ್ಮಾರರಾಗಿರುವ 'ಲೋಹಾರ್' ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಆದರೆ ಅವರ ಕುಟುಂಬವು ಕೆಲವು ತಲೆಮಾರುಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಈ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಕೈಬಿಟ್ಟು ಕೃಷಿಯತ್ತ ಮುಖಮಾಡಿತ್ತು. ಈಚಲು ಮರಗಳ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಜಮೀನಿನಲ್ಲಿ, ಆನಂದ ಸ್ವಂತ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಹಾಗೂ ಮಾರಾಟಕ್ಕಾಗಿ ಆಲೂಗಡ್ಡೆ ಮತ್ತು ಇತರ ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ನಂತರ ಆ ಜಮೀನು ಮಾರಾಟವಾಯಿತು; ಒಂದೊಮ್ಮೆ ಇಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಕೋಪಾಯಿ ನದಿ ತನ್ನ ಹಾದಿ ಬದಲಿಸಿ ದೂರ ಸರಿದಿದ್ದರಿಂದ, ನೀರಾವರಿ ಕಷ್ಟವಾಯಿತು.

ತಾವು ಗುತ್ತಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿರುವ ಈಚಲು ಮರಗಳನ್ನು ಹೊಸ ಮಾಲೀಕರು ಕಡಿದು ಹಾಕಿದರೆ, ತಮ್ಮ ಹಂಗಾಮಿ ಉದ್ಯೋಗಕ್ಕೆ ತೊಂದರೆಯಾಗಬಹುದೆನ್ನುವ ಚಿಂತೆಯಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಆನಂದ. ಅವರ ಐದು ಜನರ ಕುಟುಂಬವು, ಪ್ರತಿ ಹಂಗಾಮಿಗೆ ಸಿಗುವ ಸುಮಾರು 26,000 ರೂಪಾಯಿಗಳ ಗಳಿಕೆ ಹಾಗೂ ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರು ಮಾಡುವ ಒಂದಷ್ಟು ದಿನಗೂಲಿ ಕೆಲಸದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ.

ಇತರ ಶಿವುಲಿಗಳಂತೆ ಆನಂದ್ ಅವರು ತಾವು ಗುತ್ತಿಗೆಗೆ ಪಡೆದ ಮರಗಳಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ಪಾವತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಅವರು ಸ್ಥಳೀಯ ಮಾಲೀಕರಿಗೆ ಪ್ರತಿ ಮರಕ್ಕೆ ಒಂದು ಕೆಜಿಯಂತೆ ಬೆಲ್ಲವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಅಂದರೆ, 30 ಮರಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರು ಒಂದು ಹಂಗಾಮಿನಲ್ಲಿ 9,000 ರೂಪಾಯಿ ಮೌಲ್ಯದ ಬೆಲ್ಲವನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಕೊಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಉಳಿದ ಬೆಲ್ಲವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸ್ಥಳೀಯರಿಗೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಒಬ್ಬಂಟಿಯಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಅವರು, ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ದಿನಕ್ಕೆ 20 ಮರಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿ ಇಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಸುಮಾರು ಎರಡು ಮಡಕೆಗಳಷ್ಟು ನೀರಾವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ಮನೆಗೆ ಮರಳುತ್ತಾರೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಭಾಗವನ್ನು ತಾಜಾ ನೀರಾ ರೂಪದಲ್ಲೇ ಸೇವಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇನ್ನುಳಿದ ನೀರಾವನ್ನು ಝೋಲಾ ಗೂರ್ ಯಾರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದೊಂದು ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಮಹಿಳೆಯರೇ ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ.‌

"ಆಕಾಶವು ತಿಳಿಯಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ನೀರಾ ಕೂಡ ತಿಳಿಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಅವರ ಪತ್ನಿ ಉನ್ನತಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. 50ರ ಹರೆಯದ ಅವರು ಮಡಕೆಗಳನ್ನು ತೊಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಇತ್ತ ಆನಂದ ಬೆಂಕಿ ಹೊತ್ತಿಸಿ ಉರಿ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಉನ್ನತಿ ಮತ್ತು ಸಾಥಿ (ಅವರ ಮೊಮ್ಮಗಳು) ತೆಳುವಾದ ಬಿಳಿ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಸೋಸುವ ಜರಡಿಯಂತೆ ಹಿಡಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆನಂದ ಅದರಲ್ಲಿ ಈಗಷ್ಟೇ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ತಾಜಾ ರಸವನ್ನು ದುಂಡಗಿನ ಕಡಾಯಿಗೆ ಸುರಿಯುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಅದನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕುದಿಯಲು ಒಲೆಯ ಮೇಲೆ ಇಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬೆಳಗಿ ಹೊತ್ತು ಮುಗಿಯುತ್ತಾ ಬಂದಿತ್ತು. ನೀರಾ ಕುದಿಯಲು ಆರಂಭವಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಆನಂದ ಮತ್ತು ಉನ್ನತಿ ಅವರ ಮನೆಯ ಪುಟ್ಟ ಅಂಗಳದಲ್ಲಿ ಜನರ ಓಡಾಟ ಶುರುವಾಗಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಕೋಳಿಗಳು ಚುರುಕಾಗಿ ಅತ್ತಿಂದಿತ್ತ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರೆ, ಆಡುಗಳು ಮೌನವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಗಮನಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಗಾಳಿಯಲ್ಲಿ ಸಿಹಿ ಮಿಶ್ರಿತ ಹೊಗೆಯ ಘಮ ತುಂಬಿಕೊಂಡಿತ್ತು. ನೀರಾ ಕುದಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅದರ ಬಣ್ಣ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ - ತಿಳಿ ಬಣ್ಣದಿಂದ ಗಾಢ ಕಂದು ಬಣ್ಣಕ್ಕೆ ತಿರುಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಆನಂದ “ಚಹಾದ ಬಣ್ಣ” ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಬೆಲ್ಲ ತಯಾರಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಬಹುಪಾಲು ಕೆಲಸವು ಕೇವಲ ಕಣ್ಣಳತೆಯಿಂದಲೇ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ಆ ದ್ರವದಲ್ಲಿ ಅದ್ದಲು ಅಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಥರ್ಮಾಮೀಟರ್ ಇರುವುದಿಲ್ಲ, ಸಮಯವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಗಡಿಯಾರವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಆ ಬಗ್ಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಗೊತ್ತಿರುತ್ತದೆ.

ಆನಂದ ಅವರಿಗೆ ಅದು ತಿಳಿದಿದೆ. ದ್ರವವು ಗಾಢವಾದ ಕ್ಯಾರಮೆಲ್‌ನಂತಹ ಹದಕ್ಕೆ ಬಂದ ಕೂಡಲೇ ಅವರು ಬಾಣಲೆಯನ್ನು ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಕೆಳಗಿಳಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ ಈ ಝೋಲಾ ಗೂಡ್ ಅನ್ನು ಡಬ್ಬಿಗಳಿಗೆ ತುಂಬಿಸಿ, ಪ್ರತಿ ಕೆಜಿಗೆ 220 ರೂಪಾಯಿಯಂತೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವರು 'ಪಟಾಲಿ' (ಗಟ್ಟಿ ಬೆಲ್ಲ) ತಯಾರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ಅದಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಸವನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಮಯ ಮತ್ತು ಶ್ರಮವೂ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ವಾರ ನೂರಾರು ಅಡಿಗಳಷ್ಟು ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಮರ ಹತ್ತಿ ಇಳಿಯುವ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸದ ಬಗ್ಗೆ, "ಇದು ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸ.ನನಗೆ ಬೇಗನೆ ಸುಸ್ತಾಗುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಇಲ್ಲಿ, ಗೋಲಾಪಾಡಾದಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಬೆರಳೆಣಿಕೆಯ ಮೂವರು ಸ್ಥಳೀಯರಲ್ಲಿ ಆನಂದ ಕೂಡ ಒಬ್ಬರು. ಬೀರ್ಭೂಮ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಈ ಪಟ್ಟಣದ ಉಳಿದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ, 'ಶಿವುಲಿ'ಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ನಾಡಿಯಾದಂತಹ ಜಿಲ್ಲೆಗಳಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದ ಗಂಡಸರು. ಗೋಲಾಪಾಡಾ ಇರುವ ಮುಖ್ಯ ರಸ್ತೆಯ ಇಕ್ಕೆಲಗಳಲ್ಲಿ ಇವರ ಅಂಗಡಿಗಳು, ಕೆಲಸದ ಜಾಗಗಳು ಮತ್ತು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಮನೆಗಳು ಸಾಲಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.

ಬೀರ್ಭೂಮ್ ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಗೋಲಾಪಾಡಾ, ಸುಮಾರು 2,000 ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು (2011ರ ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ) ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಹಳ್ಳಿ. ಇಲ್ಲಿನ ನಿವಾಸಿಗಳು ಬಹುತೇಕ ಕೃಷಿ ಕಾರ್ಮಿಕರು ಅಥವಾ ದಿನಗೂಲಿ ನೌಕರರು. ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಠಾಗೋರ್ ಅವರು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಆಶ್ರಮ ಶಾಲೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ, ಹಾಗೂ ಹತ್ತಿರದ ಇತರ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ತಾಣಗಳನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಶಾಂತಿನಿಕೇತನದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮವು ಭರ್ಜರಿಯಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಭಾಗಶಃ ಕಾರಣವಾಗಿ, ಇತ್ತೀಚಿನ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಸಣ್ಣ ಪಟ್ಟಣದಾದ್ಯಂತ ಹೋಂಸ್ಟೇಗಳು ಮತ್ತು ಹೋಟೆಲ್‌ಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಹೆಚ್ಚಳ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ.

ಈ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಈಚಲು ಮರಗಳು ಹೇರಳವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಇವುಗಳಿಗೆ ಯಾವುದೇ ಕಾಳಜಿ ಬೇಕಿಲ್ಲ. ಇವು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ ತಾವಾಗಿಯೇ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಈ ಮರಗಳು ಬೆಳೆದಿರುವ ಜಮೀನು ಯಾರದ್ದೋ, ಅವರೇ ಆ ಮರಗಳ ಒಡೆತನವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ.

ಒಂದು ಋತುಮಾನದ ವಿಶೇಷ ಖಾದ್ಯವಾಗಿರುವ ಈಚಲು ಬೆಲ್ಲವು, ಅನೇಕ ಬಂಗಾಳಿ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಪಾಯಸ ಮತ್ತು ಪೀಠೆಯಂತಹ ಸಿಹಿ ತಿನಿಸುಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಇದನ್ನು ಒಂದೆರಡು ರೋಟಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹಾಗೆಯೇ ಸವಿಯಬಹುದು. ಸಿಹಿ ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ರಸಗುಲ್ಲಾವನ್ನು ತಯಾರಿಸಲೂ ಸಹ ಇದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಬೆಲ್ಲವನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು ಒಂದು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಇರುವ ಅತ್ಯಂತ ಹಳೆಯ ಉಲ್ಲೇಖವು 16ನೇ ಶತಮಾನದ ಕವಿ ಕಬಿಕಂಕಣ ಮುಕುಂದರಾಮ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅವರ ಸಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ: "ಶಿವುಲಿ ನಗರೆ ಬೊಯಿಸೆ ಖಜೂರೆರ್ ಕಾಟಿ ರಸೆ ಗೂರ್ ಕೊರೆ ಬಿಬಿದ ಬಿದಾನೆ [ಶಿವುಲಿ ನಗರದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು, ಈಚಲು ಮರದ ನೀರಾದಿಂದ ವಿವಿಧ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಬೆಲ್ಲವನ್ನು ತಯಾರಿಸುತ್ತಾನೆ]”

1916ರ ಬಾಂಗ್ಲಾ ನಿಘಂಟಿನಲ್ಲಿ ಸಿಯುಲಿ ಅಥವಾ ಶಿವುಲಿ ಪದದ ಉಲ್ಲೇಖವಿದ್ದು, ಈಚಲು ಮರಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಬೆಲ್ಲ ತಯಾರಿಸುವ ಸಮುದಾಯ ಎಂದು ಇದನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಗಿದೆ. 1932-33ರಲ್ಲಿ ಬಂದ ಮತ್ತೊಂದು ನಿಘಂಟು, 24 ಪರಗಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ “ಶಿವುಲಿ ಎನ್ನುವುದು ಒಂದು ಸಮುದಾಯವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಸಮಾಜದ ಕೆಳಸ್ತರಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೀಗೆ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ” ಎಂದು ವಿವರಿಸಿದೆ.

ತಾಳೆ ನೀರಾವನ್ನು ಇಳಿಸುವ ಮತ್ತು ಬೆಲ್ಲ ತಯಾರಿಸುವ ಈ ಹಂಗಾಮಿ ಕೆಲಸವು, ನಾಡಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಯ ದೇಬಗ್ರಾಮ್‌ ಎನ್ನುವಲ್ಲಿಂದ ಕಳೆದ ಏಳು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಪ್ರತಿ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುತ್ತಿರುವ ಇಬಾದತ್ ಶೇಖ್ ಮತ್ತು ಅಬ್ದುಲ್ (ಅವರ ಚಿಕ್ಕಪ್ಪನ ಮಗ) ಅವರಂತಹ ವಲಸಿಗರನ್ನು ಸೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಸ್ಥಳೀಯ ಶಿವುಲಿಗಳ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸುತ್ತಾ ಇಬಾದತ್ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: "ನಾವು ಬಂದಾಗ ಇಲ್ಲಿನ ಜನರಿಗೆ ಖುಷಿಯಾಯಿತು. ನಮಗಿನ್ನು ಕುಡಿಯಲು ನೀರಾ ಮತ್ತು ತಿನ್ನಲು ಬೆಲ್ಲ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಅವರೆಲ್ಲ ಸಂಭ್ರಮಿಸಿದರು"

ಇವರಂತಹ ನೂರಾರು ವಲಸಿಗರು ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ತಿಂಗಳಿನಿಂದ ಜನವರಿ ತನಕ ಸಾಗುವ ಈ ಶ್ರಮದಾಯಕ ಕೆಲಸದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. "ಈ ಕಾಜ್ ಏ ಪ್ರಚುರ್ ಖಟ್ನಿ. ಎತೋ ರಿಕ್ಸ್ (ರಿಸ್ಕ್) ಕೇವು ನೇಯ್ ನಾ. ಭೋಯೆ ಕ್ನಾಟಾಟೆ ಹಾತ್ ಇ ದೇಬೆ ನಾ" [ಇದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸ, ಯಾರೂ ಇಷ್ಟೊಂದು ರಿಸ್ಕ್ (ಅಪಾಯ) ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಕೆಲವರು ಮುಳ್ಳುಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಲೂ ಸಹ ಹೆದರುತ್ತಾರೆ]" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.

ದಪ್ಪನೆಯ ತೆಂಗಿನ ನಾರಿನ ಹಗ್ಗವನ್ನು ತಮ್ಮ ಸೊಂಟ ಮತ್ತು ಮರಕ್ಕೆ ಜಾಳಾಗಿ ಸುತ್ತಿಕೊಂಡು, ಮರವನ್ನು ಹತ್ತಲು ಇಬಾದತ್‌ ಅವರಿಗೆ ಕೇವಲ 60 ಸೆಕೆಂಡುಗಳು ಸಾಕು. ಒಮ್ಮೆ ಮೇಲೆ ತಲುಪಿದ ನಂತರ, ಪಾದಗಳನ್ನು ಮರಕ್ಕೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಊರಿ, ಕುಡುಗೋಲಿನಿಂದ ಗೊನೆಯನ್ನು ಕೆತ್ತಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೊದಲಿಗೆ ಉದ್ದನೆಯ ದಿಂಡುಗಳ ಮೇಲ್ಪದರವನ್ನುಸುಲಿಯುತ್ತಾರೆ, ಮುಳ್ಳಿನ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಎಲೆಗಳನ್ನು ಸವರುತ್ತಾರೆ. ರಸವನ್ನು ನೀಡುವ ಕಾಂಡದ ಒಳಭಾಗವನ್ನು ತಲುಪುವವರೆಗೆ, ಅವರು ಒಂದು ತಿಂಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಈ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸುತ್ತಾರೆ. ನಂತರ, ಅವರು ತಮ್ಮ ಮನೆಯಿಂದ ತಂದ ಮಣ್ಣಿನ ಮಡಕೆಗಳನ್ನು ನೇತುಹಾಕುತ್ತಾರೆ.

ಇಬಾದತ್ ಮತ್ತು ಅಬ್ದುಲ್ ಶಿವುಲಿ ಜೋಡಿ, ದಿನಕ್ಕೆ 30 ಮರಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿ ಇಳಿಯುತ್ತದೆ. ಇದು ಬರೋಬ್ಬರಿ 600 ಅಡಿಗಳಷ್ಟಾಗುತ್ತದೆ - ಅಂದರೆ ಸುಮಾರು 60 ಅಂತಸ್ತಿನ ಕಟ್ಟಡದ ಎತ್ತರಕ್ಕೆ ಸಮ. "ನಾವು 150 ಮರಗಳನ್ನು ಗುತ್ತಿಗೆಗೆ ಪಡೆದಿದ್ದೇವೆ. ಪ್ರತಿ ಮರಕ್ಕೆ, ಇಡೀ ಹಂಗಾಮಿಗೆ 250 ರೂಪಾಯಿ ಪಾವತಿಸುತ್ತೇವೆ" ಎಂದು ಇಬಾದತ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಇಡೀ ಹಂಗಾಮಿಗೆ ಮರವೊಂದಕ್ಕೆ 250 ರೂ. ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ವಲಸೆ ಬಂದ ಶಿವುಲಿಗಳಲ್ಲಿ ಇದೊಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯಾಗಿದೆ. ಅವರು ಒಟ್ಟು 37,500 ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ಮುಂಚಿತವಾಗಿಯೇ ಪಾವತಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ಮರದಿಂದ ಅಂದಾಜು ಎರಡರಿಂದ ಮೂರು ಲೀಟರ್ ನೀರಾ ಸಿಗುತ್ತದೆ.

ಅವರ ಕೆಲಸ ಸೂರ್ಯ ಹುಟ್ಟುವುದಕ್ಕೂ ಮೊದಲೇ ಆರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತಾಪಮಾನವು ಸುಮಾರು 12 ಡಿಗ್ರಿ ಸೆಲ್ಸಿಯಸ್‌ನಷ್ಟಿರುತ್ತದೆ; ಹಾದುಹೋಗುವ ರೈಲಿನ ದೀರ್ಘವಾದ ಸೀಟಿಯ ಸದ್ದು, ಮುಂಜಾವಿನ ನೀರವತೆಯನ್ನು ಭೇದಿಸುತ್ತದೆ.

ಮಡಕೆಗಳನ್ನು ತರುವುದು ಮತ್ತು ನೀರಾವನ್ನು ಸುರಿಯುವುದು ವೇಗವಾಗಿ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಕೆಲಸ. ನೀರಾವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಹೊತ್ತು ಹಾಗೆಯೇ ಇಟ್ಟರೆ, ಅದು ಹುಳಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಗೆ ಬಾರದಂತಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದು ಯಾವುದೇ ನುರಿತ ಶಿವುಲಿಯ ಅನುಭವದ ಮಾತು.

"ಮಾಘ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಸಿಗುವ ನೀರಾ ಅತ್ಯಂತ ಸಿಹಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಪುಷ್ಯ ಮಾಸದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ರಸ ಸಿಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ಅದು ಅಷ್ಟು ಸಿಹಿಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಚಳಿಗಾಲದ ತಿಂಗಳುಗಳು ಮತ್ತು ರುಚಿಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾ ಇಬಾದತ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಸಿಹಿ ತಿನಿಸುಗಳ ಸಾಲಿಗೆ ಹೊಸದಾಗಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗಿರುವುದು ನೊಲೆನ್ ಗೂರ್ ಐಸ್‌ಕ್ರೀಮ್. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದ್ದೇನೆ, ಆದರೆ ನಾನದರ ರುಚಿ ನೋಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಇಬಾದತ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಇಷ್ಟು ಮಾತುಕತೆ ಮುಗಿಯುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮಧ್ಯಾಹ್ನವಾಗಿತ್ತು. ಸಂಜೆ ಐದು ಗಂಟೆಗೆ ಮತ್ತೆ ಮಡಕೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟುವ ಸಮಯ. ಅಲ್ಲಿಯ ತನಕ ಇಬಾದತ್‌ ಅವರಿಗೆ ಬಿಡುವು.

"ಮೊದಲಸಲ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದಾಗ ನಾವು ನಾಲ್ವರಷ್ಟೇ ಇದ್ದೆವು. ಈಗ 12-15 ಮಂದಿ ಇದ್ದಾರೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಗಳಿಕೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿದೆ" ಎಂದು ಇಬಾದತ್‌ ಪರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.

ಆದರೂ, ಕಳೆದ ಹಂಗಾಮಿನಲ್ಲಿ ಇಬಾದತ್ ಮತ್ತು ಅಬ್ದುಲ್ ಇಬ್ಬರೂ ಸೇರಿ 4 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿ ಗಳಿಸಿದ್ದರು - ಇದೊಂದು ದಾಖಲೆಯ ಮೊತ್ತ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ತಮ್ಮ ಅಂಗಡಿಯ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿರುವ ಚಪ್ಪಡಿ ಕಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಇಬಾದತ್, "ಆದರೆ, ಈ ಹಂಗಾಮಿನಲ್ಲಿ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಆಶಾದಾಯಕವಾಗಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಹೇಳಿದರು.

ಖರ್ಚು ತಗ್ಗಿಸುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಅವರು ತಮ್ಮ ಕೈಲಾದಷ್ಟು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಬಿದಿರು ಗಳು ಮತ್ತು ಈಚಲು ಗರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಮನೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್‌ ಟಾರ್ಪಲಿನ್‌ ಹೊದೆಸಿದ್ದಾರೆ. ದ್ರವ ರೂಪದ ಬೆಲ್ಲವನ್ನು ತೆಗೆಯಲು, ಅವರು ತೆಂಗಿನ ಕರಟವನ್ನು ಬಳಸಿ ತಯಾರಿಸಿದ, ಕೈಯಿಂದ ಮಾಡಿದ ಸೌಟನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. ಒಲೆ ಉರಿಸಲು, ಅಬ್ದುಲ್ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಒಣಗಿದ ಒಣ ಈಚಲು ಗರಿ ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ. "ಇಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ನಾವು ಜ್ವಲಾನಿಗೆ [ಸೌದೆಗೆ] ಸುಮಾರು 20,000 ರೂಪಾಯಿಗಳನ್ನು ತೆರಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು" ಎಂದು ಇಬಾದತ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ನಾಡಿಯಾದಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ಆರು ಸದಸ್ಯರ ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಕೇವಲ ಕೃಷಿಯಿಂದಲೇ ಸಾಕುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗದ ಕಾರಣ, ಈ 42 ವರ್ಷದ ವ್ಯಕ್ತಿ ಈ ಹಂಗಾಮಿ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಂಡರು. ವರ್ಷದ ಉಳಿದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ದೇಶದ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಟೈಲರ್ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ನಾಡಿಯಾದಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ಊರಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆಯೊಂದರಲ್ಲೂ ಅವರು ಟೈಲರ್‌ ಆಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಕೂಲಿ ಕಡಿಮೆ ಇರುವುದರಿಂದ, ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ವಲಸೆ ಹೋಗಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

"ನಿಜೇರ್ ಬಾರಿರ್ ಠೇಕೆ ಪ್ರಿತಿಬಿರ್ ಆರ್ ಕೋನೊ ಜಗಾ ಭಾಲೊ ಲಾಗೆ ನಾ [ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಸ್ವಂತ ಮನೆಗಿಂತ ಹಿತವಾದ ಜಾಗ ಮತ್ತೊಂದಿಲ್ಲ]" ಎಂದು ಇಬಾದತ್ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬದವರೊಂದಿಗೆ ಮಾತನಾಡಲು ದಿನಕ್ಕೆ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಮನೆಗೆ ಕರೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಅವರ ಸಹೋದರ ಸಂಬಂಧಿ ಅಬ್ದುಲ್, ಕೋಲ್ಕತ್ತಾದ ಕಂಪನಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಟ್ರಕ್ ಚಾಲಕನಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಶಿವುಲಿ ಕೆಲಸ ಇಲ್ಲದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಅವರು ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರಿಗೂ ಸಹ ಮನೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅತೀವ ಹಂಬಲವಿದೆ. "ಏಖಾನ್ ಠೇಕೆ ಬಾರಿ ಜಾಬೊ. ಏಕ್ ದೇರ್ ಮಾಶ್ ಆರಾಮ್ ಕೊರಾ ನಾ ಒಬ್ಡಿ ಆರ್ ಕೊಥಾವೊ ಜಾಬೊ ನಾ [ಇಲ್ಲಿಂದ ಮನೆಗೆ ಹೋಗುತ್ತೇನೆ. ಒಂದು ಅಥವಾ ಒಂದೂವರೆ ತಿಂಗಳು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುವ ತನಕ ಎಲ್ಲಿಗೂ ಹೋಗುವುದಿಲ್ಲ]" ಎಂದು 34 ವರ್ಷದ ಅಬ್ದುಲ್ ಹೇಳಿದರು.

ದೇಬಗ್ರಾಮ್‌ ಎನ್ನುವ0ಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ಊರಿನಲ್ಲಿ, ಅವರ ಕುಟುಂಬವು 7-8 ಬಿಘಾ (ಸುಮಾರು 2.5 ಎಕರೆ) ನೀರಾವರಿ ಜಮೀನನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಸ್ವಂತ ಬಳಕೆಗಾಗಿ ಭತ್ತ ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಉಳಿದಿದ್ದನ್ನು ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅದು ಲಾಭದಾಯಕವಲ್ಲ. ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಬಗೆಗಿನ ತಮ್ಮ ಆಕ್ರೋಶವನ್ನು ಹೊರಹಾಕುತ್ತಾ ಅಬ್ದುಲ್ ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ: "ಅಮಾರಿ ಚಾಲ್ ಅಮಾರ್ ಥೇಕೆ ಕೊಮ್ ದಾಮ್ ಏ ಕಿನ್ಬೆ, ಬೇಚ್ಬೆ ಹೈ ದಾಮ್ ಏ. ಚಾಷಿ ಚಾಷ್ ನಾ ಕೊರ್ಲೆ ಮಾನುಷ್ ಖೇತೆ ಪಾರೆ ನಾ. ಒಥೊಚೊ ಶೇಯ್ ಚಾಷಿರ್-ಇ ಕೊನೊ ಮಾನ್-ಇಜ್ಜತ್ ನಾಯ್. [ನಾನು ಬೆಳೆದ ಭತ್ತವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ಖರೀದಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿನ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರುತ್ತಾರೆ. ರೈತರು ಕೃಷಿ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ಜನರಿಗೆ ತಿನ್ನಲು ಆಹಾರ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ, ವಿಪರ್ಯಾಸವೆಂದರೆ ಅದೇ ರೈತನಿಗೆ (ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ) ಯಾವುದೇ ಗೌರವ-ಮರ್ಯಾದೆ ಇಲ್ಲ].”

ಅಬ್ದುಲ್‌ ಅವರಿಗೆ ತನ್ನ 11 ವರ್ಷದ ಮಗ ಅವರ ಶಿವುಲಿಯಾಗುವುದು ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲ. ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಯು ಇಷ್ಟೊಂದು ಕಠಿಣ ಪರಿಶ್ರಮದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮಾಡಲು ಬಯಸುತ್ತದೆಯೇ ಎಂಬ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಅವರಿಗೆ ಅನುಮಾನವಿದೆ.

ಬೆಳಗ್ಗೆ 6 ಗಂಟೆಗೆಲ್ಲಾ ಇಬಾದತ್ ಅವರ ಅಂಗಡಿಯ ಮುಂದೆ ಗ್ರಾಹಕರು ಸರತಿ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾರೆ. ಬೋಲ್ಪುರ್ ನಗರದಿಂದ ಪ್ರಹ್ಲಾದ್ ರಾಯ್ ಬಂದಿದ್ದಾರೆ. "ನಾನು ಕಳೆದ ಮೂರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಇವರಿಂದ ಖರೀದಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ" ಎಂದು ಮನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಲು ಒಂದಿಷ್ಟು ಪಟಾಲಿ (ಗಟ್ಟಿ ಬೆಲ್ಲ)ಯನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಪಟಾಲಿಯ ಬೆಲೆ ಪ್ರತಿ ಕೆಜಿಗೆ 350 ರೂಪಾಯಿ. ಪಟಾಲಿ ಗೂರ್ ಅನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ವರ್ಷವಿಡೀ ಬಳಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಇಬಾದತ್ ತಮ್ಮ ಕಾಯಂ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ನಗುಮುಖದಿಂದ ಸ್ವಾಗತಿಸುತ್ತಾ, "ಭಾಲೋ ಆಚೇ [ಚೆನ್ನಾಗಿದ್ದೀರಾ]?" ಎಂದು ವಿಚಾರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಇಲ್ಲಿ ತಾಜಾ ನೀರಾವನ್ನೂ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಚಳಿಗಾಲದ ಮುಂಜಾನೆ ಬೇಗ ಏಳಲು ಸಿದ್ಧರಿರುವವರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಸಿಗುವ ಒಂದು ಉಲ್ಲಾಸದಾಯಕ ಪಾನೀಯ. "ಗರಿಗಳು ಕೆಂಪಗಿದ್ದರೆ, ನೀರಾ ಸಿಹಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಮರ ಎತ್ತರವಾಗಿದ್ದರೂ ಸಿಹಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಇಬಾದತ್ ಪರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು. ಒಂದು ಲೋಟ ನೀರಾ 10-15 ರೂ.ಗೆ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಒಂದು ಲೀಟರ್‌ಗೆ ಸುಮಾರು 120 ರೂ. ಬೆಲೆ ಇರುತ್ತದೆ.

ಬೆಲೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕವಾಗಿಸಲು, ಕೆಲವರು ಸಕ್ಕರೆ ಪಾಕ ಬೆರೆಸಿದ ಬೆಲ್ಲವನ್ನು ಮಾರುತ್ತಾರೆ. ಈ ʼಕಲಬೆರಕೆʼ ಬೆಲ್ಲ ಕಡಿಮೆ ಬೆಲೆಗೆ ಮಾರಾಟವಾಗುತ್ತದೆಯಾದರೂ, ವ್ಯಾಪಾರ ಮಂದಗತಿಯಲ್ಲಿರುವ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಆದಾಯ ತರಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಿರಿಯರಾದ ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಚೈತನ್ಯಶೀಲರಾದ ಅಬ್ದುಲ್ ಮತ್ತು ಇಬಾದತ್ ಆನಂದ ಲೋಹಾರ್ ಮತ್ತು ಅವರ ಕುಟುಂಬದವರಂತೆ, ಕೇವಲ ದ್ರವ ರೂಪದ ಝೋಲಾ‌ ಗೂಡ್ ಮಾತ್ರವೇ ತಯಾರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಅವರು ಮುಂದುವರೆದು, ಅಚ್ಚುಗಳಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾಗುವ ಪಟಾಲಿ ಗೂರ್ ಸಹ ತಯಾರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇದೊಂದು ಕ್ಲಿಷ್ಟಕರವಾದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದ್ದು, ಇಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ಅಂದಾಜು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ: ಉರಿ ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ರಸ ತಳ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ, ಉರಿ ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ಬೆಲ್ಲ ಗಟ್ಟಿಯಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಬೆಲ್ಲವನ್ನು ಒಲೆಯಿಂದ ಇಳಿಸಿದ ನಂತರ "ಇನ್ನೂ ಒಂದು ನಿಮಿಷ ಬೇಕಿತ್ತು" ಎಂದು ಇಬಾದತ್ ಆತಂಕದಿಂದ ಹೇಳಿದರು. ತಾವು ಎಡವಿದ್ದೇವೆ ಎನ್ನುವುದು ಅವರ ಭಾವನೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅಚ್ಚುಗಳಿಂದ ಬೆಲ್ಲವನ್ನು ಹೊರತೆಗೆಯುವಾಗ, ಅವು ಇನ್ನೂ ತುಂಬಾ ಮೃದುವಾಗಿದ್ದರಿಂದ ಕೆಲವು ಕೈಯಲ್ಲೇ ಒಡೆದುಹೋದವು. ಅವರು ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಜಾಡಿಗಳಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಿಟ್ಟರು. ಈಗ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಬುಟ್ಟಿಗಳಲ್ಲಿ ಇಡಲಾಗಿರುವ, ಜೇನು ಬಣ್ಣದ, ದೋಷರಹಿತವಾದ ಗುಮ್ಮಟಾಕಾರದ ಬೆಲ್ಲದ ಅಚ್ಚುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಇವುಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಒಮ್ಮೆ ಪಟಾಲಿ ತಯಾರಾದ ನಂತರ, ಈ ಸಹೋದರರು ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸಂಜೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ, ಇಬಾದತ್ ಮತ್ತೆ 30 ಮಡಕೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ತೋಟದ ಕಡೆಗೆ ತೆರಳುತ್ತಾರೆ. ನಾಲ್ಕು ತಿಂಗಳಿಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ, ವಾರದಿಂದ ವಾರಕ್ಕೆ ಇದೇ ದಿನಚರಿ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ.

ಇವರ ದಿನದ ಉಳಿದ ಸಮಯವು ಗ್ರಾಹಕರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವುದರಲ್ಲೇ ಕಳೆಯುತ್ತದೆ. ರಾತ್ರಿ ಸುಮಾರು 8:30ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಕೊನೆಯ ಗ್ರಾಹಕರು ತೆರಳಿದ ನಂತರ, ಇಬಾದತ್ ಮತ್ತು ಅಬ್ದುಲ್ ಆ ದಿನದ ಕೆಲಸವನ್ನು ಮುಗಿಸುತ್ತಾರೆ.

"ಅಬ್ರಾರ್‌ ತೋ ಶೆಯಿ ಭೋರ್ಬೆಲಾಯ್‌ ಉಠತೇ ಹೋಬೆ [ಮತ್ತೆ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಏಳಬೇಕು]" ಎಂದು ಇಬಾದತ್ ಮುಗುಳ್ನಗುತ್ತಾ ಹೇಳಿದರು.

ಈ ವರದಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ವರದಿಗಾರರು ಪ್ರಳಯ್ ಮನ್ನಾ ಅವರಿಗೆ ಧನ್ಯವಾದಗಳನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಲು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ

ಅನುವಾದ: ಶಂಕರ. ಎನ್. ಕೆಂಚನೂರು