‘মাঘত মিঠাইৰ সোৱাদ বাঢ়ি যায়’

“সিহঁতে মোৰ দুটা পাত্ৰ চুৰ কৰিলে!”

আনন্দ লোহাৰৰ খং উঠিছে। দিনটো বেয়াই হ’ব যেন লাগিছে। গোৱালপাৰাৰ বাসিন্দা আনন্দই কেৱল কেৱল সংগ্ৰহ কৰিবলগীয়া ৰসখিনিয়ে হেৰুওৱা নাই, যি দুটা পাত্ৰ তেওঁ ঘৰৰ পৰা তিনি কিলোমিটাৰমান বাট বাই সোণাঝুৰিৰ পৰা কিনি আনিছিল, সেই দুটাও হেৰুৱালে। দুয়োটা পাত্ৰ মিলি ৯০ টকা লৈছিল।

খেজুৰ গছ (Phoenix sylvestris)ৰ মিঠা ৰস সংগ্ৰহ কৰিবলৈ আনন্দক পাত্ৰ লাগে। তেওঁ এগৰাকী চিউলি। চিউলি মানে খেজুৰ গছত উঠি গা-গছত খাজ কাটি তাৰ পৰা ৰস সংগ্ৰহ কৰা লোক। এই জীৱিকা বছৰটোত অক্টোবৰৰ পৰা জানুৱাৰীলৈ চলে। চিউলিসকল শৰৎ কালত, বাংলাৰ আশ্চিন মাহত সক্ৰিয় হৈ পৰে। আৰু এটা কথা এইখিনিতে যোগ দিব পাৰি যে চিউলি হৈছে শৰৎ কালৰ আগমনৰ সংকেত দিয়া ৰাতি ফুলা এবিধ ফুল।

৬৫ বছৰ বয়সীয়া আনন্দৰ বয়সৰ লগে লগে কঁকাল হালিছে। বলপুৰ চহৰত ইটাৰ ভাতী এটাত তেওঁ কাম কৰিছিল। সেই যে ভাতীটো বন্ধ হ’ল, তেওঁ এই কামত লাগিল। লাগিল মানে এতিয়া প্ৰায় ছয়-সাত বছৰমানেই হ’ল।

ৰস সংগ্ৰহ কৰা পাত্ৰ দুটা হেৰুওৱাত আনন্দৰ খং উঠিছে, তেওঁ ভোৰভোৰাইছে, “প্ৰত্যেকবাৰেই এনে হয়।” মনতে ভোৰভোৰাই তেওঁ দ্বিতীয়ডাল গছৰ ফালে আগবাঢ়িছে। তেওঁৰ খোজ পৰি তলসৰা শুকান পাতবোৰ খৰমৰাই উঠিছে। ডিচেম্বৰৰ পুৱাৰ ভাগৰ শীত। আনন্দই মূৰত টুপি এটা মাৰি নিজকে শীতৰ পৰা ৰক্ষা কৰিছে। তেওঁ লীজত লোৱা গছকেইডাল মনসাতোলাৰ পৰা প্ৰায় ৩০০ মিটাৰমান হ’ব। কিন্তু হাপানি ৰোগ থকা আনন্দই ভাগৰ লগাব নোৱাৰে। উভতি অহাৰ সময়ত তেওঁ প্ৰায় সাতৰ পৰা আঠ কিলোগ্ৰাম সতেজ ৰস কঢ়িয়াই অনাটো কঠিন কাম।

তেওঁ ২০ বছৰ আগতে তেওঁৰ খুলশালিয়েকৰ পৰা এই কামটো আয়ত্ত কৰিছিল। তেওঁ চিউলি শব্দটোৰ সৈতে পৰিচিত নহয। তেওঁৰ বাবে গছ বগোৱা কাম কৰা মানুহ হৈছে গাচ্ছিয়া। কিন্তু নিৰ্দিষ্ট ঋতুতহে এই কাম তেওঁ কৰে বাবে নিজকে গাচ্ছিয়া বুলি ক’বলৈ তেওঁ সংকোচবোধ কৰিছে। বছৰটোৰ বাকীখিনি সময়ত তেওঁ ঘৰৰ গৰু-ছাগলীকেইটা চৰায়।

আনন্দ লোহাৰ সম্প্ৰদায়ৰ (ৰাজ্যখনত অনুসূচিত জাতি হিচাপে তালিকাবদ্ধ)। লোহাৰ মানে লোৰ কাম কৰা লোক। কিন্তু তেওঁৰ পূৰ্বপুৰুষে কেবাটাও প্ৰজন্ম পূৰ্বে এই কাম এৰি খেতিত ধৰিছে। খেজুৰ গছৰ কাষৰ পথাৰত আনন্দই ঘৰত খাবলৈ আৰু বিক্ৰীৰ বাবে আলু আৰু আন পাচলিৰ খেতি কৰিছিল। মাটিখিনি বিক্ৰী কৰি দিয়াৰ পিছত কপাই নদীখন, এটা সময়ত ইয়াৰ কাষেৰে গৈছিল, এতিয়া সূঁতি সলাই আঁতৰলৈ গুছি যোৱাত জলসিঞ্চনৰ ব্যৱস্থা কৰাটো কঠিন হৈ পৰিছে।

তেওঁৰ চিন্তা হৈছে যদি মাটিৰ নতুন মালিকে খেজুৰৰ গছকেইডাল কাটি পেলায়, তেওঁৰ এই সাময়িক জীৱিকাৰ কি হ’ব। আনন্দৰ পাঁচজনীয়া পৰিয়ালটো এটা ঋতুত হোৱা ২৬,০০০ টকাৰ ওপৰতে নিৰ্ভৰ কৰে। তাৰ লগতে পৰিয়ালৰ আন সদস্যসকলে কৰা দিনহাজিৰাৰ পইচাও যোগ হয়।

আন চিউলিসকলৰ দৰে আনন্দইও তেওঁ লীজত লোৱা গছকেইডালৰ কাৰণে নগদ ধন আদায় নিদিয়ে। তাৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁ প্ৰতিডাল গছৰ বিপৰীতে মালিকক এক কিলোগ্ৰামকৈ গুৰ দিয়ে। এনেকৈ তেওঁ প্ৰতিটো ঋতুত ৩০ ডাল গছৰ বাবদ মুঠ ৯,০০০ টকাৰ গুৰ দিয়ে। বাকীখিনি গুৰ তেওঁ স্থানীয় বেপাৰীৰ হাতত বিক্ৰী কৰে।

অকলে তেওঁ এদিনত ২০ ডাল গছত উঠে, দুটা পাত্ৰত খেজুৰৰ ৰস সংগ্ৰহ কৰে। ইয়াৰে অলপ তেনেকৈয়ে খোৱা হ’ব আৰু বাকীখিনি ঝোলা গুৰ বনোৱাত ব্যৱহাৰ কৰা হ’ব। এই জটিল ঘৰটো ঘাইকৈ ঘৰৰ মহিলাসকলে বনায়।

“আকাশখন গোমা হৈ নাথাকিলে ৰসবোৰো ঘোলা হয়,” তেওঁৰ পত্নী উন্নতিয়ে কয়। আনন্দই জুই ধৰে মানে উন্নতিয়ে পাত্ৰবোৰ ধুইছে। উন্নতি আৰু সাথি (তেওঁলোকৰ নাতিনী)য়ে চালনি হিচাপে এটুকুৰা পাতল কাপোৰ ব্যৱহাৰ কৰিছে আৰু আনন্দই এইমাত্ৰ সংগ্ৰহ কৰি অনা ৰসখিনি ঘূৰণীয়া কেৰাহী এটাত থৈছে। তাৰ পিছত সেয়া উতলোৱা হ’ব।

বেলি মূৰৰ ওপৰত উঠিবৰ হৈছে আৰু আনন্দ-উন্নতিয়ে ঘৰৰ চোতালত বহি কাম কৰিছে। মানুহৰ আহ-যাহ, কুকুৰাৰ মাত শুনা গৈছে। ৰসখিনি উতলি থকা দৃশ্য ছাগলীবোৰে চাই ৰৈছে। বতাহত মিঠা আৰু ধোঁৱাময় সুগন্ধ ভাঁহি আহিছে। উতলে মানে ধীৰে ধীৰে ৰসখিনিৰ ৰং সলনি হয়। ইষৎ স্বচ্ছ ৰঙৰ পৰা ঘন মুগা বৰণ হৈছে। আনন্দই তাক “চাহৰ ৰং” বুলি কৈছে।

গুৰ বনোৱা প্ৰক্ৰিয়াটো নজৰৰ ওপৰতে নিৰ্ভৰ কৰে। থাৰ্মোমিটাৰ ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। সময়ৰো হিচাপ আন্দাজতে ৰখা হয়। আপুনি যদি জানে, তেনেহ’লে জানে।

আনন্দই গুৰ বনাবলৈ জানে আৰু মুগা বৰণীয়া গাঢ় হোৱাৰ পিছত তেওঁ চৰুটো জুইৰ পৰা নমায়। ঝোলা গুৰখিনি তাৰপিছত আন পাত্ৰত ভৰাই কিলোত ২২০ টকাকৈ বিক্ৰী কৰা হয়। তেওঁ পাতালি নবনায় কিয়নো তাত অধিক সময় লাগে আৰু অধিক ৰস গোটাবলৈ অধিক শক্তিও লাগে। “বৰ টান কাম, অলপতে ভাগৰ লাগে,” তেওঁ প্ৰতি সপ্তাহত এইটো চিজনত কৰা কষ্টখিনিৰ বিষয়ে কয়।

গোৱালপাৰাত আনন্দৰ লগতে আন তিনিজনমান আছে যিয়ে এই কামটো কৰে। বিৰভূম জিলাৰ এইখন চহৰৰ প্ৰায়ভাগ চিউলি প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিক, তেওঁলোকে নাডিয়া আদি জিলাৰ পৰা আহিছে। তেওঁলোকৰ দোকান, কৰ্মস্থলী আৰু অস্থায়ী ঘৰবোৰ গোৱালপাৰাতে আছে।

বিৰভূমি জিলাত অৱস্থিত গোৱালপাৰাখন তেনেই সৰু গাঁও, জনসংখ্যা ২,০০০ (২০১১ৰ লোকপিয়ল অনুসৰি)। গাঁওখনৰ প্ৰায়ভাগ লোকেই দিনহাজিৰা কৰে। ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰে স্থাপন কৰা আশ্ৰম বিদ্যালয় শান্তিনিকেতন আৰু সাংস্কৃতিক তথা ঐতিহাসিক স্থলবোৰক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠা পৰ্য্যটন আৰু তাৰ সমানে সমানে হোমষ্টে আৰু হোটেলবোৰ গঢ়ি উঠিছে।

অঞ্চলটোত খেজুৰৰ গছ প্ৰচুৰ পৰিমাণে আছে আৰু খেজুৰ গছৰ খেতি কৰাৰ প্ৰয়োজন নাই। গছবোৰ নিজে নিজে গজে আৰু যাৰ মাটিত গজে, সেয়েই মালিক হয়।

ঋতুভিত্তিক এই মিঠাইবিধ প্ৰতিঘৰ বঙালীৰ ঘৰে ঘৰে আছে। এই মিঠাইবিধ পায়স আৰু পিত্থে বনোৱাৰ বাবে নাইবা ৰুটিৰ লগতো খাব পাৰি। মিঠাইৰ দোকানত বিক্ৰী হোৱা ৰসগোল্লাতো এই গুৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

এই গুৰ বনোৱা পৰম্পৰাটো বহু পুৰণি। এই পৰম্পৰা ১৬শ শতিকাৰ পৰা চলি আহিছে যেতিয়া কবিকংকনে মুকুন্দৰম চক্ৰৱৰ্তীয়ে কৈছিল, “চিউলি নাগাৰে বইছে খাজুৰেৰ কাতি ৰসে গুৰ কৰে বিবিধা বিধানে (চিউলিসকলে খেজুৰ গছৰ ৰসৰ পৰা বিভিন্ন ধৰণে গুৰ বনায়)।”

চিউলি শব্দটো আহিছে ১৯১৬ৰ বাংলা অভিধান এখনৰ পৰা য’ত চিউলি মানে এটা সম্প্ৰদায়ৰ কথা কোৱা হৈছে যিয়ে খেজুৰ গছ কাটি তাৰ পৰা গুৰ বনায়। ১৯৩২-৩৩ত আন এখন অভিধানত কোৱা হৈছে যে ২৪ পৰগনা অঞ্চলত “চিউলি কেৱল সম্প্ৰদায় নহয়, তেওঁলোক সমাজৰ তলৰ খাপৰ লোক।”

খেজুৰ গছৰ ৰসৰ পৰা গুৰ বনোৱাৰ এই ঋতুভিত্তিক কামৰ বাবে ইবাদত এছকে আৰু আব্দুল (তেওঁৰ খুৰাকৰ ল’ৰা)ৰ দৰে বহু প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিক আহে। তেওঁলোক দুজনে এইবাৰৰ দৰে যোৱা কেবাবছৰ ধৰি শৰৎকালত নাডিয়া জিলাস্থিত দেৱগ্ৰাম গাঁৱৰ পৰা ইয়ালৈ “আমি আহিলে ইয়াৰ মানুহবোৰৰ মুখত হাঁহি বিৰিঙে,” স্থানীয় চিউলিৰ অভাৱৰ কথালৈ আঙুলিয়াই ইবাদতে কয়। “এতিয়াহে খেজুৰৰ ৰস আৰু গুৰ খাবলৈ পাম বুলি তেওঁলোকে আমাক দেখি কয়।”

অক্টোবৰৰ পৰা জানুৱাৰীলৈ তেওঁলোকৰ দৰে শ শ প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকে এই চাহিদা থকা জীৱিকাত ব্যস্ত হৈ পৰে। “এই কাজে প্ৰচুৰ খাটনি। এতো ৰিক্স কেউ নেই না। ভয়ে কাঁটাতে হাত আই দেবে না (এই কামটোত খাটনি বহুত। কোনোৱে ৰিক্স ল’ব নোখোজে। কাইঁটবোৰত হাত দিবলৈকে ভয়।”

কঁকাল আৰু খেজুৰৰ গা-গছ পাৰ কৰি নাৰিকলৰ ৰছী লগাই ইবাদতক গোটেই গছডাল বগাবলৈ প্ৰায় ৬০ ছেকেণ্ড সময় লাগে। এবাৰ উঠাৰ পিছত তেওঁ ছাইথখনেৰে গা-গছত ঘপিয়াই ওখ ডালবোৰ কাটিছে, কাঁইটবোৰ আঁতৰাইছে, পাতো কিছু কাটিছে। তেওঁ এটা মাহ এই কামকে কৰিব যাতে গা-গছৰ ভিতৰভাগৰ পৰা ৰস উলিয়াব পৰা হয়। তাৰপিছত তেওঁ ৰস নিগৰি পৰিবলৈ তাৰ তলত পাত্ৰ ওলমাই ৰাখিব।

ইবাদত আৰু আব্দুলে মিলি এদিনত ৩০ ডাল গছ বগায়। হিচাপ কৰিলে মুঠ ৬০০ ফুট ওলাব, এটা ৬০ মহলাৰ অট্টালিকাৰ সমান। “আমি ১৫০ ডাল গছ লীজত লৈছো। প্ৰতিডাল গছৰ বাবদ আমি গোটেই চিজনটোত মুঠ ২৫০ টকাকৈ দিও,” ইবাদতে কয়। ইমানখিনি প্ৰব্ৰজনকাৰী চিউলিয়ে দিয়েই। তেওঁলোকে আগতীয়াকৈ ৩৭,৫০০ টকা দিব লাগিব। প্ৰতিডাল গছৰ পৰা মোটামুটি দুই-তিনি লিটাৰ ৰস ওলায়।

পূবে ধলফাট নৌদিওতেই কাম আৰম্ভ হয়। তেতিয়া পাৰাস্তম্ভ ১২ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছৰ আশে-পাশে থাকে। দূৰত পাৰ হৈ যোৱা ৰেলৰ উকি শুনা যায়।

পাত্ৰবোৰ সংগ্ৰহ কৰি তাৰ পৰা ৰস বাকি লোৱা কামটো খৰতকীয়াকৈ কৰিব লাগে। বেছিসময় ৰসখিনি তেনেকৈ থৈ দিয়াটো উচিত নহয়, কিয়নো বেছি সময় তেনেকৈ থকা মানে ৰসখিনি কিন্বিত হৈ যোৱা।

“আটাইতকৈ মিঠা ৰস মাঘতহে পোৱা যায় আৰু আটাইতকৈ বেছি ওলায় পৌষ মাহত। কিন্তু সেইখিনিৰ ইমান মিঠা নাথাকে,” শীতকাল পৰাৰ লগে লগে যে সোৱাদ কেনেকৈ সলনি হৈ পৰে, তাকে বুজাই ইবাদতে কয়। এই ৰসৰ পৰা নতুনকৈ বনোৱা মিঠাইবিধ হৈছে নলে গুৰ আইচক্ৰীম। এইবিধ মিঠাইৰ নাম ইবাদতে শুনিছে, কিন্তু মুখত দি পোৱা নাই।

আবেলি হৈছে আৰু ইবাদতে নতুনকৈ পাত্ৰবোৰ ওলমোৱাৰ আগেয়ে কিছু সময় জীৰাবলৈ পাইছে। পাত্ৰবোৰ ওলমোৱাৰ কাম আৰম্ভ হ’ব সন্ধিয়া ৫ বজাত।

“প্ৰথম যেতিয়া ইয়ালৈ আহিছিলো, তেতিয়া এই অঞ্চলটোত (গোৱালপাৰাত) আমি চাৰিজনেই আছিলো। এতিয়া ১২-১৫ জন হৈছে। উপাৰ্জন কমি গৈছে,” ইবাদতে পাৰিক কয়।

এতিয়াও যোৱাটো ঋতুত ইবাদত আৰু আব্দুলে মিলি ৪ লাখ টকা উপাৰ্জন কৰিছে। এয়া একধৰণৰ অভিলেখ বুলিয়ে তেওঁলোকে কয়। কিন্তু, “এইবাৰ চিজনটো ভালে নাযাব যেন লাগিছে,” দোকানৰ কাষৰ শিল এচটাত বহি থকা ইবাদতে চিন্তিত হৈ কয়।

তেওঁলোকে যিমান পাৰে কম খৰচতে দোকানখন বহুৱাইছে। বাঁহৰ খুটা পুতি খেজুৰ গছৰ পাতেৰে চালি দি তাৰ ওপৰত তিৰ্পাল এখন দি লৈছে। জুলীয়া গুৰখিনি উলিয়াবলৈ তেওঁলোকে নিজে এডাল হেতা বনাই লৈছে, হেতাডালৰ মূৰত নাৰিকলৰ খোলা এটা লগাই লৈছে। জুই ধৰিবলৈ আব্দুলে খেজুৰৰ শুকান পাত আৰু ঘাঁহ গোটাই আনে। “নহ’লে জুই ধৰাৰ নামতে আমাৰ প্ৰায় ২০ হাজাৰ টকা যাব,” ইবাদতে কয়।

নাডিয়াত খেতি কৰি ছজনীয়া পৰিয়ালটো চলা সম্ভৱ নহয় কাৰণে ৪২ বছৰীয়া এই প্ৰব্ৰজনকাৰী শ্ৰমিকজনে এই কামটোকে বাচি লৈছে। বছৰৰ বাকীখিনি সময়ত তেওঁ ঘাইকৈ কলিকতা আৰু দেশৰ আন আন ঠাইত দৰ্জী হিচাপে কাম কৰে। নাডিয়াত তেওঁ কাৰকানা এটাতো দৰ্জী হিচাপে কাম কৰে। কিন্তু তেনেই কম দৰমহাৰ বাবে তেওঁ এনেকৈ চিউলি হিচাপে কাম কৰিবলৈ ওলাই আহিবলগীয়া হয়।

“নিজেৰ বাৰীৰ থেকে পৃথিৱীৰ আৰ কোনো জায়গা ভালো লাগে না (নিজৰ ঘৰখনৰ বাদে আন কোনো ঠায়েই ভাল নালাগে),” ঘৰলৈ দিনটোত কেবাবাৰো ফোন লগাই কথা পতা ইবাদতে কয়।

তেওঁৰ সম্পৰ্কীয় ভায়েক আব্দুলে কলকাতাৰ এটা কোম্পানীৰ বাবে ট্ৰাক চালক হিচাপে কাম কৰে আৰু ইয়াত চিউলি হিচাপে কাম কৰাৰ সময়খিনিৰ বাদে আন সময়ত দেশৰ বিভিন্ন প্ৰান্তত গাড়ী চলাই ঘূৰি ফুৰিবলগীয়া হয়। ঘৰখন তেঁৱো বহুত মিচ কৰে। “এখান থেকে বাৰী যাবো। এক দেৰ মাচ আৰাম কৰা না অবদি আৰ কথাও যাবো না (এইবাৰ ঘৰলৈ যাম। আৰু এমাহ-ডেৰমাহ ঘৰতে আৰাম কৰিম, ক’লৈকো নাযাও),” ৩৪ বছৰীয়া আব্দুলে কয়।

দেৱগ্ৰামৰ ঘৰত তেওঁলোকৰ পৰিয়ালটোৰ ৭-৮ বিঘা জলসিঞ্চনৰ সুবিধা থকা খেতিমাটি আছে। তাত তেওঁলোকে ঘৰৰ কাৰণে ধান আৰু পাচলি খেতি কৰে। অৱশিষ্টখিনি তেওঁলোকে বিক্ৰী কৰি দিয়ে, কিন্তু লাভ একো নহয়। ব্যৱস্থাটোৰ ওপৰত ক্ষোভ প্ৰকাশ কৰি তেওঁ কয়, “আমাৰি চাল আমাৰ থেকে কম দাম এ কিনবে, বেচবে হাই দাম এ। চাচি চাছ না কৰলে মানুচ খেতে পাৰে না। অথচো সেই চাচিৰ যে কোনো মান ইজ্জত নাই (তেওঁলোকে আমাৰ পৰা চাউলকম দামতে কিনি নি বেছি দামত বেচিব। খেতিয়কে খেতি কৰিবলৈ এৰিলে মানুহে খাবলৈ নাপাব। কিন্তু খেতিয়কৰ কোনো মান-ইজ্জতেই নাই)।”

আব্দুলে তেওঁৰ ১১ বছৰ বয়সীয়া পুত্ৰই তেওঁৰ পদাংক অনুসৰণ কৰাটো নিবিচাৰে আৰু পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মই যে এই কাম কৰিব, তাতো সন্দেহ প্ৰকাশ কৰে

পুৱা ছয় বজাৰে পৰা ইবাদতৰ দোকানত গ্ৰাহকে শাৰী পাতিছে। প্ৰহ্লাদ ৰয় আহিছে বলপুৰ চহৰৰ পৰা। “মই যোৱা তিনিবছৰ ধৰি তেওঁৰ পৰা গুৰ কিনি আহিছো,” ঘৰলৈ নিবলৈ বুলি পাতালি (গোটা গুৰ) হাতত তুলি লোৱা প্ৰহ্লাদে কয়। পাতালিৰ দাম কিলোত ৩৫০ টকা। পাতালি গুৰ এটা বছৰৰ বাবে ঘৰত মজুত কৰি ৰখা হয়।

ইবাদতে নিয়মীয়া গ্ৰাহকসকলক হাঁহি এটা মাৰি আদৰিছে, “ভালো আচেন (ভালে আছ)?”

সতেজ ৰসো বিক্ৰী হয়। শীতকালত পুৱা সোনকালে উঠাজনেহে এই ৰসৰ ভাগ পায়। “পাতবোৰ ৰঙা হ’লে ৰসখিনি মিঠা হ’ব। গছডাল ওখ হ’লেও মিঠা হ’ব,” ইবাদতে পাৰিক কয়। এগিলাচ ৰস ১০-১৫ টকাত বিক্ৰী হয়। লিটাৰ হিচাপত দাম ১২০ টকামান হয়।

কিছুমানে প্ৰতিযোগিতাত আগবাঢ়িবলৈ আকৌ গুৰৰ লগত চেনীৰ ৰস যোগ দিয়ে। এই ‘ভেজাল’ গুৰ কম দামত বিক্ৰী হয়, কিন্তু বেপাৰ ভাল চলি নাথাকিলে সিয়ে কামত দিয়ে।

গাত বল-জোৰ থকা তৰুণ আব্দুল আৰু ইবাদতে আনন্দহঁতৰ দৰে কেৱল ঝোলা গুৰেই নবনায়। তেওঁলোকে পাতালি গুৰো বনাই বিক্ৰী কৰে। এই কামটোত সামান্য মগজ খটুৱাব লাগে। হিচাপ ভুল হ’লেই সমস্যা আহি পৰে। জুই যদি অলপ বেছি হ’ল, তেতিয়া ৰসখিনি তলিত লাগি ধৰিব। আকৌ জুই কম হ’লে গুৰখিনি গাঢ় নহ’ব।

“আৰু একমিনিটমান সময় লাগিছিল,” গুৰখিনি জুইৰ পৰা নমোৱাৰ পিছত ইবাদতে চিন্তিত হৈ কয়। কিবা এটা খেলিমেলি হ’ল যেন লাগিছে। সাঁচৰ পৰা উলিওৱাৰ সময়ত কিছুমান গুৰৰ টুকুৰা ভাঙিছে। কিছুমান টুকুৰা কোমল হৈ থাকিল। তেওঁ সেইখিনি প্লাষ্টিকৰ টেমা এটাত ভৰাইছে। সেইখিনি মৌৰ ৰং ধৰা গুৰৰ টুকুৰাবোৰৰ সৈতে বিক্ৰী কৰা হ’ব।

পাতালিৰ এটা বেটচ্ সাজু হোৱাৰ পিছত দুই ভায়েকে কিছু সময় জীৰাব পাৰিব। আবেলি হ’লে ইবাদতে আকৌ এবাৰ পথাৰলৈ গৈ আৰু ৩০ টা পাত্ৰ পুৰাব। এই কাম চাৰিমাহমান সপ্তাহৰ পিছত সপ্তাহ চলি থাকিব।

দিনটোৰ বাকীখিনি সময় গ্ৰাহকৰ সৈতে পাৰ হয়। শেষৰজন গ্ৰাহক আহে মানে ৰাতি চাৰে আঠ বাজে আৰু দিনটোৰ দুখ-ভাগৰ সামৰি ইবাদত আৰু আব্দুলে নিশাটোৰ বাবে জিৰণি লয়।

“আবাৰ তোহ সেই ভৰবেলাই উথতে হবে (পুৱতি নিশাতে উঠিব লাগিব),” হাঁহি এটা মাৰি ইবাদতে কয়।

এই প্ৰতিবেদন যুগুতোৱাত সহায় আগবঢ়োৱা প্ৰলয় মান্নাক এই প্ৰতিবেদকে ধন্যবাদ জ্ঞাপন কৰিব বিচাৰিছে

অনুবাদ: ধ্ৰুৱজ্যোতি ধনন্তৰি