കാലം കഴിഞ്ഞിട്ടും ചാപ്പ മായാതെ നിൽക്കുന്നു...

“60 വർഷം മുമ്പ് കുഷ്ഠരോഗം ഉണ്ടായിരുന്ന ഒരാളുമായി ഇടപഴകിയാൽ ഇന്നും രോഗം പകരുമെന്ന് ഇപ്പോഴും ആളുകൾ വിശ്വസിക്കുന്നുണ്ട്.”

എഴുപതുകളിലെത്തിയ നിയാമത് ഉല്ലാഹ് ഖാൻ ആറു ദശാബ്ദങ്ങൾക്ക് മുമ്പേ കുഷ്ഠരോഗത്തിൽനിന്ന് മുക്തനായെങ്കിലും, അതിൻ്റെ സാമൂഹിക കളങ്കം ഇന്നും തന്നെ പിന്തുടരുന്നതായി അദ്ദേഹം പങ്കുവെക്കുന്നു. “എൻ്റെ കുടുംബം എന്നെ ബഹുമാനിക്കുന്നുണ്ട്. പക്ഷേ എൻ്റെ ഈ അവസ്ഥ കാരണം മറ്റുള്ളവരിൽനിന്ന് അത് പ്രതീക്ഷിക്കാൻ കഴിയില്ല." അദ്ദേഹം പറയുന്നു.

സഹതാപവും വെറുപ്പും കലർന്ന നോട്ടങ്ങൾ തുടർന്നും സഹിക്കേണ്ടതില്ലെന്നുവെച്ചാണ് അദ്ദേഹം 2025-ൽ കുപ്‌വാരയിലെ വീടും കുടുംബവും വിട്ട് ശ്രീനഗറിലെ ബെഹ്റാർ കുഷ്ഠരോഗ കോളനിയിലേക്ക് താമസം മാറുന്നത്.

“ഇവിടെ എല്ലാവരും ഒരുപോലെയാണ്, അതുകൊണ്ടാണ് ഞാൻ ഇങ്ങോട്ടേക്ക് വന്നത്. എൻ്റെ ഗ്രാമത്തിൽ അനുഭവിച്ച ഒറ്റപ്പെടുത്തൽ ഇവിടെ ഇല്ല,” 76-കാരനായ നിയാമത് പറയുന്നു. “ഈ സ്ഥലം എനിക്ക് വീടുപോലെയാണ്. മരിക്കുന്നതുവരെ ഇവിടെത്തന്നെ കഴിയാനാണ് തീരുമാനം.”

മൈകോബാക്ടീരിയം ലെപ്രേ എന്ന ബാക്ടീരിയ മൂലമുണ്ടാകുന്ന, ദീർഘകാലം നീണ്ടുനിൽക്കാവുന്നതും സാംക്രമികവുമെങ്കിലും ചികിത്സിച്ച് ഭേദമാക്കാനാകുന്ന ഒരു രോഗമാണ് കുഷ്ഠം. 2024-ൽ ഇന്ത്യയിൽ 1,00,000 കേസുകൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്തു; ഏറ്റവും കൂടുതൽ കേസുകൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ട രണ്ടാം സ്ഥാനത്തുള്ള ബ്രസീലിനെക്കാൾ അഞ്ചിരട്ടി കൂടുതലാണിത്. ലോകത്ത് ഏറ്റവും കൂടുതൽ കുഷ്ഠരോഗികൾ റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടാറുള്ള രാജ്യം ഇന്ത്യ തന്നെയാണ്.

ഏകദേശം 10 വയസ്സുള്ളപ്പോഴാണ് നിയാമത്തിന് കുഷ്ഠരോഗം ബാധിച്ചത്. “ശരീരത്തിൽ മുറിവുകൾ വരാൻ തുടങ്ങി. ചിലപ്പോൾ കുറയും, ചിലപ്പോൾ വഷളാകും. ഞാൻ അതത്ര ശ്രദ്ധിക്കാതെ ജോലി തുടരുകയാണ് ചെയ്തത്,” അദ്ദേഹം പാരിയോട് പറയുന്നു.

കർഷകകുടുംബത്തിൽപ്പെട്ട അദ്ദേഹത്തെ ചെറുപ്പത്തിൽത്തന്നെ വയലിലേക്ക് ജോലിക്ക് അയച്ചിരുന്നു. “ക്രമേണ രോഗം കൂടിത്തുടങ്ങി. കൈകാലുകളിലെ സ്പർശബോധം നഷ്ടമായി. ഒരിക്കൽ മഞ്ഞിൽ പുല്ല് മുറിക്കാൻ പോയപ്പോൾ വിരലുകൾ പൊള്ളിയതുപോലും ഞാൻ അറിഞ്ഞില്ല. പിന്നീട് അവ ഓരോന്നായി കൊഴിഞ്ഞുപോകാൻ തുടങ്ങി.”

ഗ്രാമവാസികൾ തന്നെ ബഹുമാനത്തോടെയായിരുന്നു സമീപിച്ചതെന്ന് അദ്ദേഹം പറയുന്നു. എന്നാൽ രോഗം പകരുമോ എന്ന ആശങ്ക അവർക്കുണ്ടായിരുന്നു. “ഞാൻ ഇല്ലാത്തപ്പോൾ ആളുകൾ എന്നെക്കുറിച്ച് എന്താണ് പറഞ്ഞിരുന്നതെന്ന് എനിക്ക് അറിയില്ല,” അദ്ദേഹം പറയുന്നു. ആ കാലത്തിൻ്റെ വേദന ഇപ്പോഴും ശബ്ദത്തിൽ നിറഞ്ഞുനിൽക്കുന്നു; തൻ്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ മറ്റുള്ളവർക്ക് ഉണ്ടായിരുന്ന അസ്വസ്ഥതയുടെ ഓർമ്മപോലെ.

ഇത് 1960-കളിൽ നടന്നതാണ്. അതിനുമുൻപുള്ള പല ദശാബ്ദങ്ങളിലും കുഷ്ഠരോഗം വ്യാപകമായിരുന്നു. 1983-ലെ കണക്കുകൾപ്രകാരം ഓരോ 10,000 ആളുകളിൽ 57 പേർക്ക് രോഗമുണ്ടായിരുന്നു. ഇന്ന് ആ നിരക്ക് വളരെ കുറഞ്ഞിട്ടുണ്ട് — 10,000 ആളുകളിൽ ഒരാളിൽത്താഴെ മാത്രമാണ് രോഗബാധ. 1982-ൽ ആരംഭിച്ച MDT (മൾട്ടി ഡ്രഗ് ട്രീറ്റ്‌മെന്റ്) പദ്ധതിയുമായി ഈ മാറ്റത്തെ ബന്ധപ്പെടുത്താറുണ്ട്.

ബെഹ്റാർ കുഷ്ഠരോഗ കോളനിയിൽ ഏകദേശം 200 പേരാണ് താമസിക്കുന്നത്; ഇവരിൽ 57 പേർ കുഷ്ഠരോഗബാധിതരാണ്.

ശ്രീനഗറിൽത്തന്നെയാണ് ഞാനെൻ്റെ ജീവിതകാലം മുഴുവൻ കഴിഞ്ഞത്. ബാല്യത്തിൽ, ഈ കോളനിക്കായി സംഭാവന ശേഖരിക്കണമെന്ന് പറഞ്ഞുകേട്ടപ്പോഴാണ് ആദ്യമായി അതിനെക്കുറിച്ച് അറിയുന്നത്. അന്ന് എൻ്റെ മനസ്സിലുള്ള കുഷ്ഠരോഗ കോളനിയുടെ ചിത്രം വളരെ ഇരുണ്ടതായിരുന്നു — ഭിക്ഷയാചിക്കുന്ന ആളുകൾ നിറഞ്ഞ, അസ്വസ്ഥതയുണർത്തുന്ന ഒരു സ്ഥലം. എന്നാൽ ഒടുവിൽ അവിടെ എത്തിയപ്പോൾ ഞാൻ കണ്ട യാഥാർഥ്യം അതിൽനിന്ന് വളരെ വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു.

ഇവിടെ സമയം നിശ്ചലമാണെന്നതുപോലെയാണ് തോന്നുക. ശാന്തമായ ജലത്തിനും മനോഹരമായ ഹൗസ്‌ബോട്ടുകൾക്കും പേരുകേട്ട ശ്രീനഗറിലെ നിഗീൻ തടാകത്തിൻ്റെ തീരത്താണ് ഈ നിശ്ശബ്ദമായ കോളനി. ലാൽ ബസാറിലെ ഭാഗ്വാൻപോറയിൽ 40 ഏക്കറിലായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന ഈ പ്രദേശം തലസ്ഥാനനഗരിയിൽനിന്ന് പൂർണമായും വേറിട്ടൊരു ലോകംപോലെയാണ്. ഒറ്റനില കെട്ടിടങ്ങളുടെ നിരകൾക്കൊപ്പം പഴക്കമേറ്റ കുടിലുകളും ഇവിടെ കാണാം — ഈ സ്ഥലത്തിൻ്റെ ദീർഘമായ ചരിത്രത്തിൻ്റെ ഓർമ്മപോലെ.

19-ാം നൂറ്റാണ്ടിൻ്റെ അവസാനത്തിൽ കാശ്മീർ മെഡിക്കൽ മിഷൻ്റെ കീഴിൽ ബ്രിട്ടീഷുകാരാണ് ഈ കോളനി സ്ഥാപിച്ചത്. തലമുറകളായി കുഷ്ഠരോഗം ബാധിച്ചവർക്കുള്ള അഭയകേന്ദ്രമായി ഇത് തുടരുകയാണ്. ഈ കോളനിക്കുള്ളിൽ ഒരു ചെറിയ ആശുപത്രിയും പള്ളിയും ശ്മശാനവും ഉണ്ട്.

സംസ്ഥാനത്തെ ഏക കുഷ്ഠരോഗ യൂണിറ്റും ഇതുതന്നെയാണ്. നാഷണൽ ഹെൽത്ത് മിഷൻ്റെ കീഴിലുള്ള കേന്ദ്രസഹായ പദ്ധതിയായ നാഷണൽ ലെപ്രസി എറാഡിക്കേഷൻ പ്രോഗ്രാം (NLEP) വഴി, കുഷ്ഠരോഗത്തിൻ്റെ പ്രതിരോധം, രോഗനിർണയം, ചികിത്സ, പുനരധിവാസം എന്നിവയ്ക്കുള്ള പൊതുജനാരോഗ്യ സേവനങ്ങൾ ഇവിടെ സൗജന്യമായി ലഭ്യമാക്കുന്നു.

വർഷങ്ങൾക്കുമുമ്പ്, കുപ്‌വാരയിൽനിന്ന് ശ്രീനഗറിലേക്ക് നിയാമത് വന്നത് ഒരു ഡോക്ടറെ കാണാനായിരുന്നു.

“റമദാൻ മാസമായിരുന്നു. ഞാൻ നോമ്പിലുമായിരുന്നു,” അദ്ദേഹം ഓർക്കുന്നു. “ജഹാംഗീർ ചൗക്കിൽ എത്തിയപ്പോൾ നോമ്പുതുറക്കാൻ രണ്ട് രൂപയ്ക്ക് പക്കോഡ വാങ്ങി. എൻ്റെ കൈവശമുള്ള മുഴുവൻ പണവും അതായിരുന്നു. എനിക്ക് രാത്രി തങ്ങാൻ ഒരു സ്ഥലം വേണമായിരുന്നു. അങ്ങനെ ഞാൻ നടന്ന് ടാങ്കിപോറയിലെ ഒരു പള്ളിയിലെത്തി.”

അവിടുത്തെ പരിപാലകൻ അദ്ദേഹത്തിന് ഭക്ഷണം നൽകാമെന്ന് പറഞ്ഞു. എന്നാൽ തനിക്ക് വേണ്ടത് ഉറങ്ങാൻ ഒരു സ്ഥലം മാത്രമാണെന്ന് നിയാമത് പറഞ്ഞു. സംസാരത്തിനിടയിൽ, വാതിൽക്കൽ ഒരു സ്ത്രീ നിൽക്കുന്നത് അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധിച്ചു.

“അവർ എന്തിനാണ് അവിടെ നിൽക്കുന്നത് എന്ന് ഞാൻ ചോദിച്ചു. ഭക്ഷണം കഴിച്ചുകഴിഞ്ഞാൽ ഭിക്ഷക്കാർ പാത്രങ്ങൾ മോഷ്ടിക്കുമെന്നതിനാൽ അവ ശേഖരിക്കാൻ വന്നതാണെന്ന് അവർ പറഞ്ഞു,” അദ്ദേഹം ഓർക്കുന്നു.

ആ അനുഭവം നിയാമതിനെ തകർത്തുകളഞ്ഞു. “ഞാൻ ഭക്ഷണം കഴിക്കാതെ അവിടെനിന്ന് ഇറങ്ങി. നേരെ എസ്.എം.എച്ച്.എസ്. ആശുപത്രിയിലേക്ക് [ശ്രീ മഹാരാജാ ഹരി സിങ് ആശുപത്രി] പോയി ഡോക്ടറെ കണ്ടു.” അവിടെവെച്ചാണ് അദ്ദേഹത്തിന് കുഷ്ഠരോഗം സ്ഥിരീകരിക്കുന്നത്. രോഗബാധ വ്യാപിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നതിനാൽ ചികിത്സയ്ക്കും നിരീക്ഷണത്തിനുമായി രണ്ട് മാസം ആശുപത്രിയിൽ തുടരേണ്ടിവന്നു.

“ആശുപത്രിയിൽ നിന്ന് മടങ്ങുമ്പോൾ ഞാൻ എന്നോട് തന്നെ പറയുകയായിരുന്നു — ഞാൻ ജയിച്ചിട്ടില്ല, തോറ്റിരിക്കുന്നു. രോഗം ഇപ്പോഴും എൻ്റെ ശരീരത്തെ നശിപ്പിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. അന്നൊന്നും ഇതിനു ഫലപ്രദമായ ചികിത്സ ഉണ്ടായിരുന്നുമില്ല,” അദ്ദേഹം ഓർക്കുന്നു.

നിയാമത് പലപ്പോഴും അമീറ കദലിൽ ചെറിയ ജോലികൾ ചെയ്താണ് ഉപജീവനം കണ്ടെത്തിയത്. പൈജാമ കെട്ടാൻ ഉപയോഗിക്കുന്ന നാഡ (പരുത്തി ചരട്) വിൽക്കുന്നതായിരുന്നു അതിലൊന്ന്. ശാരീരികവൈകല്യങ്ങളോടെ ഉപജീവനത്തിനായി ശ്രമിക്കുന്ന ഒരാളെന്ന നിലയിൽ അദ്ദേഹം പൊതുജനങ്ങളുടെ ശ്രദ്ധ ആകർഷിച്ചിരുന്നു. “പത്രങ്ങളിൽ എൻ്റെ നിരവധി ചിത്രങ്ങൾ വന്നിട്ടുണ്ട്. ഒരിക്കൽ മുൻ പ്രധാനമന്ത്രി മൻമോഹൻ സിങ്ങിൻ്റെ ചിത്രത്തിനൊപ്പം അതേ പേജിൽ എൻ്റെ ചിത്രവും വന്നിരുന്നു,” അദ്ദേഹം പൊട്ടിച്ചിരിയോടെ പറയുന്നു.

അതിജീവനത്തിനായിഒരിക്കലും ഭിക്ഷ തേടലിലേക്ക് തിരിഞ്ഞിട്ടില്ല എന്നതും, എപ്പോഴും ജോലി ചെയ്തിരുന്നു എന്നതും അദ്ദേഹം അഭിമാനത്തോടെ പറയുന്നു. "പക്ഷേ ഇപ്പോൾ ജീവിതത്തിൻ്റെ അവസാനഘട്ടത്തിൽ എത്തിയപ്പോൾ എനിക്കിനി ജോലി ചെയ്യാൻ കഴിയില്ലെന്ന് തോന്നുന്നു. അതുകൊണ്ടുകൂടിയാണ് ഈ കോളനിയിലേക്ക് മാറിയത്,” അദ്ദേഹം പറയുന്നു. ഇവിടെ ഭക്ഷണം ഉൾപ്പെടെയുള്ള അടിസ്ഥാന ആവശ്യങ്ങൾ സൗജന്യമായി ലഭിക്കുന്നു.

കുടുംബാംഗങ്ങൾ ഇടയ്ക്കിടെ അദ്ദേഹത്തെ കാണാൻ വരാറുണ്ട്. അദ്ദേഹം വിവാഹം കഴിച്ചിട്ടില്ല. കുഷ്ഠരോഗം കാരണം അത് സാധ്യമല്ലാതായിരുന്നുവെന്നാണ് അദ്ദേഹം പറയുന്നത്. കുഷ്ഠരോഗമുള്ള കുടുംബങ്ങളുമായുള്ള വിവാഹബന്ധങ്ങൾ ഇന്നും പല സ്ഥലങ്ങളിലും അംഗീകരിക്കപ്പെടാത്ത കാര്യമാണ്.
“എൻ്റെ സഹോദരൻ്റെ മകൻ എൻ്റെ സ്വന്തം മകനെപ്പോലെയാണ്,” അദ്ദേഹം പറയുന്നു.

ഇവിടെയുള്ള മറ്റുള്ളവരെപ്പോലെത്തന്നെ, ഈ ചെറിയ സമൂഹത്തിൻ്റെ ഐക്യദാർഢ്യവും പിന്തുണയും തനിക്ക് വലിയ ആത്മബലം നൽകുന്നുവെന്ന് നിയാമത് പറയുന്നു. എന്നിരുന്നാലും, ഡിജിറ്റൽ സംവിധാനങ്ങളിൽനിന്നുള്ള ഒഴിവാക്കപ്പെടൽപോലുള്ള പ്രത്യേക പ്രശ്നങ്ങൾ ഇപ്പോഴും നിലനിൽക്കുന്നു. “ഒരു പ്രാവശ്യം കുപ്‌വാരയിലെ റേഷൻ കടയിൽനിന്ന് സാധനങ്ങൾ വാങ്ങാൻ പോയപ്പോൾ, എൻ്റെ വിരലടയാളം പ്രവർത്തിക്കുന്നില്ലെന്ന് അവർ പറഞ്ഞു,” നിയാമത് വിരലുകളില്ലാത്ത തൻ്റെ കൈ ഉയർത്തി കാണിച്ച് ചിരിച്ചുകൊണ്ട് പറയുന്നു.

“ഈ രോഗത്തിന് സാമൂഹികമായി ചുമത്തപ്പെട്ട ചാപ്പ ഇന്നും നിലനിൽക്കുന്നുണ്ട്,” ജഹാംഗീർ പറയുന്നു. എൻ്റെ ശ്രദ്ധ പിടിച്ചുപറ്റാനെന്നവണ്ണം അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ശബ്ദം ഉയരുന്നു.

1986-ലാണ് ജഹാംഗീർ കുഷ്ഠരോഗ കോളനിയിലെത്തുന്നത്. അന്ന് അദ്ദേഹത്തിന് നാല് വയസ്സായിരുന്നു. കുഷ്ഠരോഗം ബാധിച്ചതിനെത്തുടർന്ന് ഭർത്താവ് വിവാഹമോചനം ചെയ്ത അമ്മയ്ക്കൊപ്പമാണ് അദ്ദേഹം അന്നിവിടെ എത്തിയത്.

41 വർഷമായി ഞാൻ ഈ കോളനിയിൽ അമ്മയോടൊപ്പം ജീവിക്കുന്നു. എനിക്ക് ഒരിക്കലും ഈ രോഗം ബാധിച്ചിട്ടില്ല,” അദ്ദേഹം പറയുന്നു. പിന്നീട് അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ അമ്മ കോളനിയിലെ മറ്റുപലരെയുംപോലെത്തന്നെ ഇവിടുത്തെ മറ്റൊരു രോഗിയെ വിവാഹം കഴിക്കുകയാണ് ഉണ്ടായത്. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ സ്ഥിതി മാറിയിട്ടുണ്ട്, പലരും കോളനിക്ക് പുറത്തുനിന്നുള്ളവരെ വിവാഹം കഴിക്കുന്നു. 45-കാരനായ ജഹാംഗീറും അങ്ങനെതന്നെയാണ് ചെയ്തത്.

എന്നാൽ കോളനിക്ക് പുറത്തേക്ക് മാറിത്താമസിക്കുകയെന്നത് ഇന്നും വലിയ പ്രയാസമുള്ള കാര്യമാണ് — ഉയർന്ന സർക്കാർ പദവികളിലുള്ളവർക്കുപോലും. അവരുടെ മാതാപിതാക്കൾ കുഷ്ഠരോഗ കോളനിയിലെ താമസക്കാരാണെന്ന് ആളുകൾ അറിഞ്ഞതിനുശേഷം, പലർക്കും വീണ്ടും ഇങ്ങോട്ടേക്കുതന്നെ മടങ്ങിവരേണ്ടിവന്നിട്ടുണ്ട്.

ഞങ്ങൾ ഇരിക്കുന്നത് ഒരു മരബെഞ്ചിലാണ്. സംസാരിക്കാനും സമയം ചെലവഴിക്കാനുമായി ഇവിടത്തെ മുതിർന്നവർ പതിവായി ഒത്തുകൂടുന്നതിവിടെയാണ്. വാർഡൻ്റെ ഓഫീസിലെത്തുന്ന ഭക്ഷ്യസാധനങ്ങൾ ആദ്യം എത്തുന്ന സ്ഥലം ഇതായതിനാൽ, അവരുടെ പ്രിയപ്പെട്ട ഇടം ഇതാണെന്ന് കണ്ണുകളിൽ ഒരു കുസൃതിച്ചിരിയോടെ അവർ പങ്കുവയ്ക്കുന്നു.

ജന്മനാട് വിട്ട് പോകേണ്ടിവന്നതിൻ്റെ നഷ്ടബോധം ജഹാംഗീറിനെ ഇന്നും പിന്തുടരുന്നു. “ഞങ്ങളുടെ ഭൂമിയും സ്വത്തുക്കളും എല്ലാം അവിടെ ഉപേക്ഷിച്ചാണ് വന്നത്. ഇപ്പോൾ ഞാൻ തിരികെ പോയാൽ, അത് ഞങ്ങൾക്ക് തിരിച്ചുതരാൻ ആരുണ്ട്?” അദ്ദേഹം ചോദിക്കുന്നു.

അദ്ദേഹത്തെ തിരിച്ചറിയുന്നവർപോലും, തങ്ങളുടെ അവകാശവിഹിതം ചോദിക്കാനാണ് വന്നതെന്ന് മനസ്സിലാകുന്ന നിമിഷം ഒഴിഞ്ഞുമാറുന്നു. “ഞങ്ങൾ — ഞാനും അമ്മയും — ഞങ്ങൾക്ക് അവകാശപ്പെട്ടത് ആവശ്യപ്പെടാനാണ് വന്നതെന്ന് മനസ്സിലാവുമ്പോൾത്തന്നെ ഞങ്ങളെ അറിയില്ലെന്നപോലെയാണ് അവർ പെരുമാറുക,” അദ്ദേഹം പറയുന്നു.

അതുകൊണ്ടുതന്നെ, വർഷങ്ങളായി താമസിച്ചിരുന്ന മൺകുടിലുകൾക്ക് പകരമായി സർക്കാർ, 2009-ൽ, പുതിയ വീടുകൾ നിർമ്മിച്ച് നൽകിയതിൽ അദ്ദേഹം കൃതാർത്ഥനാണ്.
“100 വർഷം വൈകിയാണെങ്കിലും അത് വന്നല്ലോ. പക്ഷേ ഇപ്പോൾ ഞങ്ങളുടെ ആവശ്യം മറ്റൊന്നാണ് — മറ്റ് സെറ്റിൽമെൻ്റുകൾക്ക് ലഭിച്ചതുപോലെ ഈ വീടുകളുടെ ഔദ്യോഗിക ഉടമസ്ഥാവകാശം ഞങ്ങൾക്കും നൽകണം,” അദ്ദേഹം പറയുന്നു. ടിബറ്റിൽനിന്ന് കുടിയേറിയവർക്ക് അവരുടെ പേരിൽ ഭൂമി അനുവദിച്ച ടിബറ്റൻ കോളനിയുടെ ഉദാഹരണവും അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു.

നിയമപരമായ ഉടമസ്ഥാവകാശമില്ലായ്മ ഇവിടെ താമസിക്കുന്നവരിൽ സ്ഥിരമായ അരക്ഷിതബോധം സൃഷ്ടിക്കുന്നുണ്ട്. “ഏതു നിമിഷവും ഞങ്ങളെ ഇവിടെനിന്ന് ഒഴിപ്പിക്കാമെന്നതാണ് ഞങ്ങൾക്കുള്ള ഏറ്റവും വലിയ ഭയം,” അദ്ദേഹം പറയുന്നു. “കഴിഞ്ഞ മാസം ഇവിടെ ഒരാൾ മരിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിൻ്റെ ക്വാർട്ടേഴ്സ് ഉടൻ മറ്റൊരു രോഗിക്ക് അനുവദിച്ചു.” കുടുംബത്തോടൊപ്പം ഇവിടെ താമസിക്കുന്ന രോഗികളുടെ കാര്യത്തിൽ, രോഗി മരിച്ചാൽ പിന്നീട് എന്ത് സംഭവിക്കും എന്ന കാര്യം വ്യക്തമല്ല.

“ഞങ്ങൾക്കായി ഉദ്ദേശിച്ചിരുന്ന ഈ വീടുകളുടെ നിയമപരമായ അവകാശം മാത്രമാണ് ഞങ്ങൾ ആവശ്യപ്പെടുന്നത്. ഇവിടെനിന്ന് പോകാമായിരുന്നു. പക്ഷേ പുറത്തുപോയി ഒരു വീട് വാങ്ങാൻ ആവശ്യമായ പണം എവിടെനിന്നാണ് കണ്ടെത്തുക?” അദ്ദേഹം ചോദിക്കുന്നു.

2025 പാരീ സീനിയർ ഫെലോഷിപ്പിന്റെ കീഴിലാണ് ഈ കഥ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചത്.