ರೋಗ ಗುಣವಾದರೂ ಹೋಗದ ಕಳಂಕ...

“60 ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಈಗಲೂ ಜನರು ಈ ಕುಷ್ಠ ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಿದರೆ ಅವರಿಗೂ ರೋಗ ಹರಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.”

ಆರು ದಶಕಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಕುಷ್ಠ ರೋಗದಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಪಡೆದಿರುವ ಎಪ್ಪತ್ತರ ಹರೆಯದ ನಿಯಾಮತ್‌ ಉಲ್ಲಾ ಖಾನ್‌ ಅವರು ಜನರಲ್ಲಿ ಇರುವ ಈ ರೀತಿಯ ಮೂಢನಂಬಿಕೆ ಈಗಲೂ ತಮ್ಮನ್ನು ಕಾಡುತ್ತಿದೆ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. “ನನ್ನ ಮನೆಯವರು ನನಗೆ ಗೌರವ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ನನ್ನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅದೇ ಗೌರವವನ್ನು ಹೊರಗಿನಿಂದ ನಿರೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ,” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅವರು.

ಅನುಕಂಪದೊಂದಿಗೆ ಅಸಹ್ಯವನ್ನೂ ಹೊಂದಿರುವ ಜನರ ಕಣ್ಣ ನೋಟವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗದೆ ಅವರು 2025ರಲ್ಲಿ ಕುಪ್ವಾರದಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ಮನೆ ಮತ್ತು ಕುಟುಂಬವನ್ನು ತೊರೆದು, ಬೆಹ್ರಾರ್‌ ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳ ಕಾಲೋನಿಗೆ ಹೋದರು.

“ಇಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲರೂ ಸಮಾನರು, ಹಾಗಾಗಿ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದೆ. ನನ್ನ ಊರಿನಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಂಡಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ನನ್ನನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ನನ್ನ ಮನೆ ಇದ್ದಂತೆ. ಹಾಗಾಗಿ ಸಾಯುವ ವರೆಗೆ ಇಲ್ಲಿಯೇ ಬದುಕುವುದೆಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ,” ಎಂದು 76 ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯದ ನಿಯಾಮತ್‌ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಕುಷ್ಠರೋಗ ಮೈಕೋಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಂ ಲೆಪ್ರೇ ಎಂಬ ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಂನಿಂದ ಬರುವ ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕ ಸೋಂಕು. 2024 ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದಲ್ಲಿ 1,00,000 ಕುಷ್ಠರೋಗದ ಪ್ರಕರಣಗಳು ದಾಖಲಾಗಿವೆ. ಇದು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಎರಡನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿರುವ ಬ್ರಿಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿದ್ದ ಹೊಸ ಪ್ರಕರಣಗಳಿಗಿಂತ ಐದು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚು. ಕುಷ್ಠರೋಗ (ಹ್ಯಾನ್ಸೆನ್ ರೋಗ ಎಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಪೀಡಿತರ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ಹಲವಾರು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ವಿಶ್ವದಲ್ಲೇ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ರೋಗಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.

ನಿಯಾಮತ್‌ ಅವರಿಗೆ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಬಂದಾಗ 10 ವರ್ಷ ಪ್ರಾಯದ ಪುಟ್ಟ ಬಾಲಕನಾಗಿದ್ದರು. “ಕಜ್ಜಿಗಳು ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡವು. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವು, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ನಾನು ಹೆಚ್ಚು ಗಮನಿಸಲಿಲ್ಲ, ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇದ್ದೆ,” ಎಂದು ಅವರು ಪಾರಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.

ಕೃಷಿಕ ಕುಟುಂಬದ ನಿಯಾಮತ್‌ ಅವರನ್ನು ಅವರ ಮನೆಯವರು ಗದ್ದೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಕಳುಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. “ರೋಗ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಲೇ ಹೋಯ್ತು. "ನನ್ನ ಕೈ ಮತ್ತು ಕಾಲಿನ ಬೆರಳುಗಳು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಸ್ಪರ್ಶ ಸಂವೇದನೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಒಮ್ಮೆ ಹಿಮ ಬಿದ್ದಾಗ ಹುಲ್ಲು ಕತ್ತರಿಸಲು ಹೋಗಿದ್ದೆ. ಆಗನ ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದೆ ನನ್ನ ಬೆರಳುಗಳು ಸುಟ್ಟುಹೋದವು. ಆಮೇಲೆ ಒಂದೊಂದೇ ಬೆರಳುಗಳು ಉದುರತೊಡಗಿದವು," ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು.

ಊರಿನವರು ಅವರನ್ನು ಗೌರವದಿಂದಲೇ ನಡೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಇವರಿಗೆ ಬಂದ ರೋಗವು ತಮಗೂ ಹರಡಬಹುದು ಎಂಬ ಆತಂಕ ಅವರಲ್ಲಿತ್ತು. “ಜನರು ನನ್ನ ಬೆನ್ನ ಹಿಂದೆ ಏನೇನು ಮಾತನಾಡುತ್ತಿದ್ದರು ಎಂಬುದು ನನಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲ,” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆ ಮಾತುಗಳಲ್ಲಿ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅವರು ಅನುಭವಿಸಿದ ನೋವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕೇಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಇವರನ್ನು ನೋಡುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಜನರು ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅಸಹಜ ವರ್ತನೆ ಮತ್ತು ಹಿಂಜರಿಕೆ ಅವರ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲದ ವರೆಗೆ ಗಾಯವಾಗಿ ಉಳಿದಿದೆ.

ಅದು 1960ರ ದಶಕದ ಕಾಲ. ಹಲವು ದಶಕಗಳಿಂದ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕುಷ್ಠರೋಗವು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿತ್ತು. 1983ರ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಪ್ರತಿ 10,000 ಜನರಲ್ಲಿ 57 ಮಂದಿ ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳಿದ್ದರು. ಇಂದು ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಸುಧಾರಿಸಿದೆ. ಸದ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅನುಪಾತ ಪ್ರತಿ 10,000 ಜನರಿಗೆ ಒಂದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಡಿಮೆ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಪ್ರಕರಣಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿದೆ. ಈ ಮಹತ್ತರ ಕುಸಿತಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣ 1982ರಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಸಲಾದ ಎಂಡಿಟಿ (ಮಲ್ಟಿ ಡ್ರಗ್‌ ಟ್ರೀಟ್‌ಮೆಂಟ್ - ಎಂಡಿಟಿ) ಅಥವಾ ಬಹುಔಷಧ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ.

ಬೆಹ್ರಾರ್ ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳ ಕಾಲೋನಿಯಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 200 ಮಂದಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅವರಲ್ಲಿ 57 ಮಂದಿ ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳು ಇದ್ದಾರೆ.

ನಾನು ಜೀವನಪೂರ್ತಿ ಶ್ರೀನಗರದಲ್ಲೇ ವಾಸಿಸಿದ್ದೇನೆ. ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಯಲ್ಲಿ ಕಳೆದ ನಾನು ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳ ಕಾಲೋನಿಯ ಬಗ್ಗೆ ಕೇಳಿದ್ದು ಒಮ್ಮೆ ಮಾತ್ರ, ಅದೂ ಕೂಡ ಅವರು ದೇಣಿಗೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲು ಬಂದಾಗ. ಆ ಕಾಲೋನಿಯನ್ನು ನಾನು ಯಾವಾಗಲೂ ದುಃಖದಿಂದ ತುಂಬಿರುವ, ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಸ್ಥಳವೆಂದು ಭಾವಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ಭಿಕ್ಷುಕರಿಂದಲೇ ತುಂಬಿರುವ ಜಾಗವೆಂದು ಅಂದುಕೊಂಡಿದ್ದೆ. ಆದರೆ ಯಾವಾಗ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದೆನೋ, ಆಗ ವಾಸ್ತವ ಚಿತ್ರಣ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಕಂಡಿತು.

ಇಲ್ಲಿ ಕಾಲವೇ ನಿಂತಂತಿದೆ.ಪ್ರಶಾಂತವಾಗಿರುವ ನೀರು ಮತ್ತು ಸುಂದರ ಹೌಸ್‌ಬೋಟ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾಗಿರುವ ನಿಗೀನ್ ಸರೋವರದ ದಡದಲ್ಲಿ ಈ ಕಾಲೋನಿ ಮೌನವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ. ಶ್ರೀನಗರದ ಭಗವಾನ್‌ಪುರ ಪ್ರದೇಶದ ಲಾಲ್‌ ಬಜಾರ್ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಸುಮಾರು 40 ಎಕರೆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಹರಡಿಕೊಂಡಿರುವ ಈ ಕಾಲೋನಿ, ರಾಜಧಾನಿ ನಗರದ ಸದ್ದು ಗದ್ದಲದಿಂದ ದೂರವಿದ್ದು, ಸಂಪೂರ್ಣ ಬೇರೆಯೇ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಒಂದೆಡೆ ಸಾಲುಸಾಲಾಗಿ ನಿಂತಿರುವ ಏಕಮಹಡಿ ಅಪಾರ್ಟ್‌ಮೆಂಟ್‌ಗಳು, ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ ಕಾಲದ ಹೊಡೆತಕ್ಕೆ ನಜ್ಜುಗುಜ್ಜಾಗಿರುವ ಗುಡಿಸಲುಗಳು ಕಾಣಿಸುತ್ತವೆ. ಈ ಹಳೆಯ ಕಟ್ಟಡಗಳು, ಈ ಕಾಲೋನಿಯ ಸುದೀರ್ಘ ಇತಿಹಾಸಕ್ಕೆ ಮೌನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳಾಗಿ ನಿಂತಿವೆ.

ಈ ಕಾಲೋನಿಯನ್ನು 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಕಾಶ್ಮೀರ ಮೆಡಿಕಲ್ ಮಿಷನ್‌ನ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಅಂದಿನಿಂದಲೂ ಇದು ಕುಷ್ಠರೋಗದಿಂದ ಬಾಧಿತರಾದ ಹಲವಾರು ತಲೆಮಾರುಗಳ ಜನರಿಗೆ ಬದುಕಲು ನೆಲೆಯನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಕಾಲೋನಿಯ ಆವರಣದೊಳಗೆ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಆಸ್ಪತ್ರೆ, ಮಸೀದಿ ಹಾಗೂ ಸ್ಮಶಾನವಿದೆ.

ಇದು ರಾಜ್ಯದ ಏಕೈಕ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ಘಟಕ. ಇಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಆರೋಗ್ಯ ಮಿಷನ್‌ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕುಷ್ಠರೋಗ ನಿರ್ಮೂಲನಾ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ (ಎನ್‌ಎಲ್‌ಇಪಿ) ಮೂಲಕ ಕುಷ್ಠರೋಗದ ತಡೆಗಟ್ಟುವಿಕೆ, ರೋಗನಿರ್ಣಯ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಹಾಗೂ ಪುನರ್ವಸತಿ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೆಲ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ, ನಿಯಾಮತ್ ಅವರು ಉತ್ತರ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಕುಪ್ವಾರಾದಿಂದ ವೈದ್ಯರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಶ್ರೀನಗರಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದರು.

“ಅದು ರಂಝಾನ್ ತಿಂಗಳು, ನಾನು ಉಪವಾಸದಲ್ಲಿದ್ದೆ. ಜಹಾಂಗೀರ್ ಚೌಕ್ ತಲುಪಿದಾಗ ಉಪವಾಸ ಮುರಿಯಲು ಎರಡು ರೂಪಾಯಿ ಕೊಟ್ಟು ಪಕೋಡಾ ತಿಂದೆ. ನನ್ನ ಬಳಿ ಇದ್ದದ್ದೇ ಅಷ್ಟು ಹಣ. ರಾತ್ರಿ ಕಳೆಯಲು ಜಾಗ ಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ನಡೆದುಕೊಂಡೇ ಟಂಕಿಪುರಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಒಂದು ಮಸೀದಿಯೊಳಗೆ ಹೋದೆ,” ಎಂದು ಅವರು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಮಸೀದಿಯವರು ಅವರಿಗೆ ಊಟ ಕೊಟ್ಟರು. ಆದರೆ ನಿಯಾಮತ್ ಊಟ ಬೇಡ, ತಮಗೆ ಮಲಗಲು ಸ್ವಲ್ಪ ಸ್ಥಳ ಸಾಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಅವರಿಬ್ಬರೂ ಮಾತನಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ ಬಾಗಿಲಿನ ಬಳಿ ಒಬ್ಬಳು ಮಹಿಳೆ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ನಿಯಾಮತ್ ಗಮನಿಸಿದರು.

“ನೀವು ಏಕೆ ಇಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದೀರಿ ಎಂದು ನಾನು ಕೇಳಿದಾಗ, ‘ಊಟ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಭಿಕ್ಷುಕರು ಪಾತ್ರೆಗಳನ್ನು ಕದ್ದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಪಾತ್ರೆ ವಾಪಾಸ್‌ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಬಂದಿದ್ದೇನೆ’ ಎಂದು ಅವಳು ಹೇಳಿದಳು,” ಎಂದು ಅವರು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.

ಅದನ್ನು ಕೇಳಿ ನಿಯಾಮತ್ ಅವರ ಎದೆ ಬಿರಿದಂತೆ ಆಯ್ತು. “ನಾನು ಊಟವನ್ನೂ ಅಲ್ಲೇ ಬಿಟ್ಟು, ಮಸೀದಿಯಿಂದ ಹೊರಬಂದು ವೈದ್ಯರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಲು ಎಸ್‌ಎಂಎಚ್‌ಎಸ್‌ ಆಸ್ಪತ್ರೆಗೆ [ಶ್ರೀ ಮಹಾರಾಜ ಹರಿ ಸಿಂಗ್ ಆಸ್ಪತ್ರೆ] ನಡೆದುಕೊಂಡೇ ಹೋದೆ,” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದರು. ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ವೈದ್ಯರು ಅವರಿಗೆ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಇರುವುದನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಿದರು. ಸೋಂಕು ದೇಹದಲ್ಲಿ ಹರಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಾರಣ, ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ವೈದ್ಯಕೀಯ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಗಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಕಾಲ ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಲ್ಲೇ ಇರಿಸಲಾಯಿತು.

“ಆಸ್ಪತ್ರೆಯಿಂದ ಬಿಡುಗಡೆಯಾಗಿ ಹೊರಬಂದ ನಂತರ ನಾನು ಮನೆಗೆ ಹೋದೆ. ನಾನು ಗೆದ್ದಿರಲಿಲ್ಲ, ಸೋತಿದ್ದೆ ಎಂಬ ಒಂದು ವಿಷಯ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು,” ಎಂದು ಅವರು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. “ರೋಗ ಇನ್ನೂ ನನ್ನ ದೇಹದಲ್ಲೇ ಇತ್ತು. ಅದು ನನ್ನ ದೇಹವನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಾಶಮಾಡುತ್ತಲೇ ಇತ್ತು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಸರಿಯಾದ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯೂ ಸಿಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ,” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ನಿಯಾಮತ್ ಅವರು ಅಮೀರಾ ಕಡಲ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ನಾಡಾ (ಪೈಜಾಮಾಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಬಳಸುವ ಹತ್ತಿಯ ದಾರ) ಮಾರುವಂತಹ ಸಣ್ಣಪುಟ್ಟ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ದೈಹಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಬದುಕು ಕಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವರ ಜೀವನ ಸಾರ್ವಜನಿಕರ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತಿತ್ತು. “ನನ್ನ ಫೋಟೋಗಳು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಪತ್ರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಬಂದಿವೆ. ಒಮ್ಮೆ ನನ್ನ ಫೋಟೋ ಮತ್ತು ಭಾರತದ ಮಾಜಿ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರಿ ಮನಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್ ಅವರ ಫೋಟೋ ಒಂದೇ ಪುಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತು,” ಎಂದು ನಿಯಾಮತ್ ಹೃದಯ ತುಂಬಿ ನಗುತ್ತಾ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ನಿಯಾಮತ್ ಅವರು ಭಿಕ್ಷಾಟನೆ ಮಾಡುವ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವತ್ತೂ ಯೋಚಿಸಿರಲಿಲ್ಲ. ಸ್ವಂತ ದುಡಿಮೆಯಿಂದಲೇ ಜೀವನ ನಡೆಸಿದ ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ಬಗ್ಗೆ ಅಪಾರ ಹೆಮ್ಮೆ ಇದೆ. “ನಾನು ಯಾವತ್ತೂ ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡಲಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಜೀವನಕ್ಕಾಗಿ ನಾನು ದುಡಿದಿದ್ದೇನೆ. ಆದರೆ ಈಗ ಜೀವನದ ಕೊನೆಯ ಹಂತಕ್ಕೆ ಬಂದಿದ್ದೇನೆ, ಕೆಲಸ ಮಾಡಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ. ನಾನು ಈ ಕಾಲೋನಿಗೆ ಬರಲು ಅದೂ ಒಂದು ಕಾರಣ,” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಊಟ ಸೇರಿದಂತೆ ಮೂಲಭೂತ ಅಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಉಚಿತವಾಗಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಅವರ ಮನೆಯವರು ಆಗಾಗ ಅವರನ್ನು ನೋಡಲು ಬರುತ್ತಾರೆ. ಕುಷ್ಠರೋಗದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವರಿಗೆ ಮದುವೆಯಾಗಲು ಆಗಲಿಲ್ಲ.ಇಂದಿಗೂ ಕುಷ್ಠರೋಗ ಇರುವ ಕುಟುಂಬಗಳೊಂದಿಗೆ ವೈವಾಹಿಕ ಸಂಬಂಧ ಬೆಳೆಸುವುದನ್ನು ಸಮಾಜದ ಅನೇಕರು ಒಪ್ಪುವುದಿಲ್ಲ. “ನನ್ನ ಸಹೋದರನ ಮಗ ನನಗೆ ಸ್ವಂತ ಮಗನಂತೆಯೇ,” ಎಂದು ಅವರು ಈ ವರದಿಗಾರರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು.

ಇಲ್ಲಿರುವ ಇತರರಂತೆ, ನಿಯಾಮತ್ ಅವರೂ ತಮಗೆ ಕಾಲೋನಿ ಕಮ್ಯುನಿಟಿಯ ಸಹಕಾರ, ಬೆಂಬಲ ಸಿಕ್ಕಿದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಡಿಜಿಟಲ್‌ ಜಗತ್ತಿನಿಂದ ಹೊರಗುಳಿದಂತಹ ವಿಚಿತ್ರ ಸವಾಲುಗಳು ಅವರನ್ನು ಕಾಡಿವೆ. “ಒಮ್ಮೆ ಕುಪ್ವಾರಾದ ನನ್ನ ಊರಿನ ನ್ಯಾಯಬೆಲೆ ಅಂಗಡಿಯಿಂದ ರೇಷನ್ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಹೋಗಿದ್ದೆ, ಅಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಕೈಯ ಥಂಬ್ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳಿದರು,” ಎಂದು ಬೆರಳುಗಳೇ ಇಲ್ಲದ ತಮ್ಮ ಕೈಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾ ನಿಯಾಮತ್ ಉಲ್ಲಾ ನಗುವಿನೊಂದಿಗೆ ಹೇಳಿದರು.

“ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಳಂಕ ಇನ್ನೂ ಇದೆ,” ಎಂದು ಜಹಾಂಗೀರ್ ತಮ್ಮ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಎತ್ತರಿಸಿ ನನ್ನ ಗಮನ ಸೆಳೆಯುವಂತೆ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಜಹಾಂಗೀರ್ ಅವರು 1986 ರಲ್ಲಿ ಕುಷ್ಠರೋಗಿಗಳ ಕಾಲೋನಿಗೆ ಬಂದರು. ಆಗ ಅವರು ಕೇವಲ ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷದ ಬಾಲಕ. ಕುಷ್ಠರೋಗಕ್ಕೆ ತುತ್ತಾಗಿದ್ದ ಅವರ ತಾಯಿಯೊಂದಿಗೆ ಅವರು ಬಂದಿದ್ದರು. ರೋಗದ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವರ ತಂದೆ ತಾಯಿಗೆ ವಿಚ್ಛೇದನ ನೀಡಿದ್ದರು.

“ನಾನು ನನ್ನ ಅಮ್ಮನೊಂದಿಗೆ 41 ವರ್ಷಗಳಿಂದ ಈ ಕಾಲೋನಿಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದೇನೆ. ಆದರೂ ನನಗೆ ಎಂದಿಗೂ ಈ ರೋಗ ಬಂದಿಲ್ಲ,” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ತಾಯಿ ಈ ಕಾಲೋನಿಗೆ ಬಂದ ಮೇಲೆ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಕುಷ್ಠರೋಗಿಯನ್ನು ಮದುವೆಯಾದರು. ಕಾಲೋನಿಯ ಅನೇಕ ನಿವಾಸಿಗಳ ಬದುಕಿನಲ್ಲೂ ಇದೇ ರೀತಿಯ ಘಟನೆಗಳು ನಡೆದಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಈಗ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬದಲಾಗಿದೆ. 45 ವರ್ಷದ ಜಹಾಂಗೀರ್ ಅವರಂತೆ, ಈಗ ಅನೇಕರು ಕಾಲೋನಿಯ ಹೊರಗಿನವರನ್ನೂ ಮದುವೆಯಾಗುತ್ತಿದ್ದಾರೆ.

ಆದರೆ ಕಾಲೋನಿಯ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿ ಬದುಕುವುದು ಇಂದಿಗೂ ಅನೇಕರಿಗೆ ಬಹುತೇಕ ಅಸಾಧ್ಯ. ಉನ್ನತ ಸರ್ಕಾರಿ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿರುವವರಿಗೂ ಈ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತಿ ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಅವರ ಪೋಷಕರು ಕುಷ್ಠರೋಗ ಕಾಲೋನಿಯ ನಿವಾಸಿಗಳು ಎಂಬ ವಿಚಾರ ತಿಳಿದ ನಂತರ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಒತ್ತಡ ಮತ್ತು ತಿರಸ್ಕಾರದ ಕಾರಣದಿಂದ ಕೆಲವರು ಮತ್ತೆ ಕಾಲೋನಿಗೆ ಮರಳಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ್ದಾರೆ.

ನಾವು ಒಂದು ಮರದ ಬೆಂಚಿನ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿದ್ದೆವು. ಕಮ್ಯುನಿಟಿಯ ಹಿರಿಯರು ಹರಟೆ ಹೊಡೆಯಲು ಅಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ ಸೇರುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಅವರಿಗೆ ಬಹಳ ಇಷ್ಟವಾದ ಜಾಗ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುವಾಗ ಅವರ ಕಣ್ಣುಗಳು ಮಿನುಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಏಕೆಂದರೆ ಕಾಲೋನಿಗೆ ಊಟದ ದೇಣಿಗೆಗಳು ಬಂದರೆ, ಮೊದಲು ವಾರ್ಡನ್ ಕಚೇರಿಗೆ ತಲುಪುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಆ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಬೆಂಚಿನಿಂದ ಬೇಗನೆ ಮಾಹಿತಿ ಸಿಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಅವರು ತಮಾಷೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಹೇಳಿದರು.

ತಮ್ಮ ಮೂಲ ಮನೆ ಮತ್ತು ಊರನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬಂದಿರುವ ನೋವು ಜಹಾಂಗೀರ್ ಅವರನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಕಾಡುತ್ತದೆ. “ನಾವು ನಮ್ಮ ಜಮೀನು ಮತ್ತು ನಮ್ಮದು ಎಂದು ಇದ್ದ ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಬಿಟ್ಟು ಬಂದೆವು. ಈಗ ನಾನು ವಾಪಾಸ್‌ ಅಲ್ಲಿಗೆ ಹೋದರೆ, ಅದನ್ನೆಲ್ಲ ನನಗೆ ಯಾರು ಮರಳಿ ಕೊಡುತ್ತಾರೆ?” ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಇವರನ್ನು ಇವರ ಊರಿನಲ್ಲಿ ಗುರುತು ಹಿಡಿದವರು ಕೂಡ, ಇವರು ತಮ್ಮ ಪಾಲನ್ನು ಕೇಳಲು ಬಂದಿದ್ದಾರೆ ಎಂಬುದು ತಿಳಿದ ತಕ್ಷಣ ಮುಖ ತಿರುಗಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. “ನಾವು [ಇವರು ಮತ್ತು ತಾಯಿ] ನಮಗೆ ಸೇರಬೇಕಾದ ಪಾಲನ್ನು ಕೇಳಲು ಬಂದಿದ್ದೇವೆ ಎಂದು ತಿಳಿದ ತಕ್ಷಣ, ಅವರು ನಮ್ಮ ಪರಿಚಯವೇ ಇಲ್ಲದವರಂತೆ ನಟಿಸಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತಾರೆ,” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

2009ರಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರ ಇವರಿಗೆ ಹೊಸ ಮನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಕೊಟ್ಟಿದೆ. ತಾವು ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಮಣ್ಣಿನ ಗುಡಿಸಲುಗಳಿಗೆ ಬದಲಿಯಾಗಿ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಟ್ಟಿರುವ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಜಹಾಂಗೀರ್ ಕೃತಜ್ಞತೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. “ನೂರು ವರ್ಷಗಳಾದ ಮೇಲೆ ಬಂದರೂ, ಕೊನೆಗೂ ಬಂತು. ಆದರೆ ಈಗ ಇತರ ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ನೀಡಿದಂತೆ ಈ ಮನೆಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಹೆಸರಿಗೆ ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂಬುದು ನಮ್ಮ ಮನವಿ,” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಹೇಳುವಾಗ ಅವರು, ಟಿಬೆಟ್‌ನಿಂದ ವಲಸೆ ಬಂದ ಜನರಿಗೆ ಅವರ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಭೂಮಿ ಹಂಚಿಕೆ ಮಾಡಲಾದ ಟಿಬೆಟಿಯನ್ ಕಾಲೋನಿಯ ಉದಾಹರಣೆಯನ್ನು ಅವರು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಮನೆಗಳು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ಇವರ ಹೆಸರಿಗೆ ಆಗದೇ ಇರುವುದು ನಿವಾಸಿಗಳಲ್ಲಿ ನಿರಂತರ ಅಭದ್ರತೆಯ ಭಾವನೆಯನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತಿದೆ. “ಯಾವಾಗ ಬೇಕಾದರೂ ನಮ್ಮನ್ನು ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಹಾಕಬಹುದು ಎಂಬುದೇ ನಮ್ಮ ದೊಡ್ಡ ಭಯ,” ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. “ಕಳೆದ ತಿಂಗಳಷ್ಟೇ ಇಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರು ಸತ್ತರು. ಅವರ ಮನೆಯನ್ನು ತಕ್ಷಣವೇ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ರೋಗಿಗೆ ಕೊಟ್ಟರು,” ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅವರು. ಕಾಲೋನಿಯಲ್ಲಿ ಕುಟುಂಬದೊಂದಿಗೆ ವಾಸಿಸುವ ರೋಗಿಗಳ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ, ಆ ರೋಗಿ ಮೃತಪಟ್ಟ ನಂತರ ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಭವಿಷ್ಯ ಏನು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಇನ್ನೂ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಇಲ್ಲ.

“ನಮಗಾಗಿ ಕಟ್ಟಿರುವ ಈ ಮನೆಗಳನ್ನು ಕಾನೂನುಬದ್ಧವಾಗಿ ನಮ್ಮ ಹೆಸರಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಡಿ ಎಂದು ಮಾತ್ರ ನಾವು ಕೇಳುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ನಾವು ಇಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಟು ಹೋಗಲು ಸಿದ್ಧರಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೆ ಹೊರಗೆ ಹೋಗಿ ಮನೆ ಖರೀದಿಸಲು ಬೇಕಾದ ಹಣ ನಮಗೆ ಎಲ್ಲಿಂದ ಬರುತ್ತದೆ?” ಎಂದು ಅವರು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಈಸ್ಟೋರಿಯನ್ನು 2025ರ ಪಾರಿ ಸೀನಿಯರ್ ಫೆಲೋಷಿಪ್ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ವರದಿ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ.