లుపూంగ్‌పాఠ్: అసుర్ భాషలో రాసే అలౌకిక గీతకారుడు

ప్రతి రచయిత తన రచనలు చదివే పాఠకుల కోసం వెతుక్కుంటారు.

ప్రపంచం చదవడానికి ముందే, దానిని మొదటిసారి వినే ఒక వ్యక్తి ఎప్పుడూ ఉంటారు. శ్రద్ధానంద్ అసుర్ విషయానికొస్తే, ఆ వ్యక్తి 18 సంవత్సరాలుగా మారనేలేదు.

"నేను దాన్ని అథనాస్‌కు చదివి వినిపిస్తాను," అంటారతను. "నా జీవితంలో నేను రాసిన మొదటి గీతమైన యేసు గీత్‌ను నేను అతని కోసమే రాశాను." అతను తన ప్రాణస్నేహితుడు, మొదటి శ్రోతా అయిన అథనాస్ వైపు చూశారు. కొన్ని క్షణాల తర్వాత ఆ స్నేహితులిద్దరూ బిగ్గరగా నవ్వటం మొదలెట్టారు.

శ్రద్ధానంద్, అథనాస్‌లిద్దరూ ఝార్ఖండ్‌లోని లుపూంగ్‌పాఠ్ గ్రామానికి చెందినవారు. వాళ్ళు చిన్నపిల్లలుగా ఉన్నప్పుడు ఇద్దరూ కలిసి నడుస్తూ బడికి వెళ్ళేవారు. ఒకరోజు, వారిద్దరూ కలిసి తమ రోమన్ కాథలిక్ ప్రాథమిక పాఠశాలకు వెళ్తుండగా, అథనాస్ చాలా ఒత్తిడిలో ఉన్న విషయాన్ని శ్రద్ధానంద్ గమనించాడు. "అప్పుడిక బడిలో ఒక పాట పాడటం అథనాస్ వంతు," అతను గుర్తుచేసుకున్నారు. అతను పాడే పాట, అతని వార్షిక పరీక్షల ఫలితాలను నిర్ణయించటంలో సహాయపడుతుంది.

ఈ స్నేహితులిద్దరూ ఝార్ఖండ్‌లో ప్రత్యేకించి హానికి గురవుతోన్న ఆదివాసీ తెగ (PVGT) అసుర్ సముదాయానికి చెందినవారు. అథనాస్‌కు పుట్టుక నుంచే ఎడమచేయి సరిగ్గా ఎదగలేదు. "అందరూ అతన్ని లూలా (కుంటివాడు) అనీ, ఠుఠా (చేతకానివాడు) అనీ పిలిచేవారు," ఈ మాటల్ని గుర్తు చేసుకున్నప్పుడు శ్రద్ధానంద్ ముఖంలో నవ్వు మాసిపోయింది.

అసలు పాట పాడాలనే ఆలోచనే అథనాస్‌ను భయపెడుతోంది. రెండో తరగతి చదువుతోన్న శ్రద్ధానంద్‌కు మొదటి తరగతి చదువుతోన్న తన ప్రాణస్నేహితుడికి తాను సాయపడగలనని తెలుసు, "మైఁనే దిమాగ్ లగాయా [నేను మనసుపెట్టి ఆలోచించాను], వెంటనే సాదరీ [భాష]లో ఒక యేసు గీతం రాశాను." అథనాస్ దాన్ని వెంటనే కంఠస్థం చేసుకొని మరుసటి రోజు బడిలో ధైర్యంగా లేచి నిలబడి ఆ పాటను పాడేశాడు.

అథనాస్ తన శారీరక వైకల్యాన్ని అధిగమించేలా సహాయం చేయాల్సిందిగా శ్రద్ధానంద్ తాను రాసిన పాటలో యేసును వేడుకున్నాడు.

అథనాస్ పాడిన పాట విని పిల్లలంతా నవ్వారు. టీచర్ పిల్లల్ని ఊరుకోబెట్టి అథనాస్ వైపుకు తిరిగి ఆ పాటను ఎక్కడ నేర్చుకున్నావని అడిగారు. ఆ పాట వెనుక ఉన్న కథను అథనాస్ వివరించగానే, ఆమె చిరునవ్వు నవ్వి అతని భుజంపై తట్టారు.

"ఆ సంఘటన తర్వాత," శ్రద్ధానంద్ గుర్తుకు తెచ్చుకున్నారు, "ప్రతి రోజూ ఒక కొత్త పాటను పాడమని టీచర్లు నన్ను అడిగేవారు. నేను పాడేవాడ్ని! అలా పాడటం వల్లనే నేనీ రోజు ఇలా ఉన్నాననుకుంటా. నేను ఏదో ఒక పాటను గానం చేయకుండా ఉండలేను."

అలా ఒక స్నేహితుడి కోసం మొదలుపెట్టిన పాట ప్రయాణం అంతకు మించి చాలా దూరం సాగిపోయింది: "ఏదో ఒకనాటికి ఒక గీత రచయితను కావాలని నేను కలలు కన్న సంగతి నాకు తెలియనేలేదు," 24 ఏళ్ళ శ్రద్ధానంద్ అన్నారు. ఆస్ట్రోఏసియాటిక్ భాషా కుటుంబానికి చెందిన అతని మాతృభాష అసుర్ (కొన్నిసార్లు అసురి అని కూడా చెప్తారు)ను మాట్లాడేవారు 10,000 మంది కంటే తక్కువే ఉన్నారు. యునెస్కోవారి ప్రమాదంలో ఉన్న ప్రపంచ భాషల అట్లాస్, దీనిని 'ఖచ్చితంగా అంతరించిపోతున్న' మాతృభాషగా వర్గీకరించింది.

అయితే శ్రద్ధానంద్ పాటలు రాసిన మొదటి భాష అసుర్ కాదు. ఆదివాసీ సమాజాలు ఆధిపత్య ప్రాంతీయ భాషలతో తమ మాతృభాషను అనుసంధానించడానికి ఉపయోగించే లంకె భాష అయిన సాదరీని ఆయన ఎంచుకున్నారు. బోధనా మాధ్యమం హిందీ కావటం వలన, "బడిలో, కళాశాలలో మేం సాదరీలో మాట్లాడవలసి వచ్చేది," అని ఆయన చెప్పారు.

గత కొన్ని దశాబ్దాలుగా అసుర్ భాషను మాట్లాడేవారు అనేకమంది సాదరీ, హిందీ వంటి ఆధిపత్య భాషలవైపుకు మారిపోవటం, తన మాతృభాషకు పెరిగిపోతున్న ముప్పుగా ఆయన గ్రహించారు. "నేనిప్పుడు అసుర్‌లోనే పాటలు రాస్తున్నాను," అన్నారు ఆ గీతరచయిత.

భారతీయ భాషలు మాట్లాడే జనాభా గణన ఇచ్చిన ఒక నివేదిక ఆయన భయాలను సమర్థిస్తోంది. పిల్లలు తమ తల్లిదండ్రుల నుంచి అసుర్ భాషను మాట్లాడటం నేర్చుకోవటం లేదని ఈ నివేదిక పేర్కొంది. బడులలోనూ దైనందిన జీవితంలోనూ సాదరీ భాష ప్రాబల్యం పెరిగిపోవటంతో, అతని బహుభాషా సముదాయంలోని అనేకమంది కావాలనే ఆధిపత్య భాషలలో మాట్లాడటాన్ని ఎంచుకుంటున్నారు.

గుమ్లా జిల్లాలోని శ్రద్ధానంద్ స్వగ్రామమైన లుపూంగ్‌పాఠ్‌లోనూ, చుట్టుపక్కల గ్రామాల్లో కూడా బాక్సైట్ గనుల నుంచి రేగే ఎర్రటి దువ్వ అక్కడి రాళ్ళ బాటల వెంబడి ఆకుల మీద, ఇళ్ళ పైకప్పుల మీద, ముఖాల మీద మడ్డిలా పేరుకుపోతోంది.

2024లో PARI ఈ గ్రామాన్ని సందర్శించినపుడు, ఎవరో శ్రద్ధానంద్ గురించి చెప్పారు, కానీ అతను ఎక్కడ ఉంటాడో ఎవరూ చెప్పలేకపోయారు. చివరికి అతను ఒక గనుల వాహనంలోకి బాక్సైట్ రాళ్ళను ఎక్కిస్తోన్న తన స్నేహితుడికి సాయంచేస్తూ కనిపించారు.

లుపూంగ్‌పాఠ్ గ్రామానికి చెందిన అనేకమంది పిల్లలు పైచదువుల కోసం రాఁచీ వెళ్ళిపోయారు. శ్రద్ధానంద్ కూడా అదేపని చేశాడు. 12వ తరగతి పూర్తిచేసిన తర్వాత కుటుంబం బలవంతపెట్టిన మీదట అతను నగరంలోనే ఒక కళాశాలలో చేరాడు. కానీ మొదటి ఏడాదిలోనే ఆ చదువును వదిలేశాడు. "పాటలు రాయటమనేది ఒక్కటే నా కోరిక," దృఢంగా చెప్పాడతను. "నేను రాఁచీలో ఉండగా, తరచుగా మా ఊరికి పరుగులు తీసేవాడ్ని."

తాను కొత్తగా అల్లిన పాటను కూనిరాగం తీస్తూ ఊరికి తిరిగివచ్చే ఆయన, మధ్యాహ్న భోజనం కోసం తన చిన్నాన్న ఇంటివద్ద ఆగుతారు. "నాకు చదువంటే ఇంకెంత మాత్రమూ ఆసక్తి లేదు," అంటారతను. అతని కుటుంబంతో సహా గ్రామంలోని చాలామంది అతన్ని మలంగ్ అని పిలుస్తారు - అంటే నిశ్చింతగా తిరిగే సంచారి అని అర్థం.

ప్రస్తుతం రాఁచీలోని ఒర్మాఁఝీ బ్లాక్‌లో నివసిస్తోన్న అతని కుటుంబం అతని నిర్ణయంతో సంతోషంగా లేరు. అతని తండ్రి రూబెన్‌తుస్ అసుర్ బ్లాక్ స్థాయి శ్రామికుడిగా పనిచేస్తున్నారు; అతని తోబుట్టువులు కళాశాలలో చదువుతున్నారు. "ఇంతకుముందు వాళ్ళు నన్ను తిట్టేవారు," అన్నారతను. "ఇప్పుడు అది కూడా ఆగిపోయింది."

అలాగని శ్రద్ధానంద్ ఎన్నడూ ఉద్యోగం సంపాదించాలనే ఆలోచన చేయలేదని కాదు. 2023 ప్రారంభంలో అతను ఇంటిపనులు చేసే కార్మికుడిగా పనిచేసేందుకు కేరళ వెళ్ళి, నెలకు రూ. 12,000 సంపాదించటం మొదలుపెట్టారు. "కానీ మావాళ్ళ పట్ల, మా పర్వతాల పట్ల నాకు బెంగ మొదలయింది." ఆ ఏడాది చివరికల్లా అతని జీతం రూ. 15,000కు పెరిగినప్పటికీ, ఆ పనిని వదిలేయాలని నిర్ణయించుకొని లుపూంగ్‌పాఠ్‌కు తిరిగివచ్చారు.

"కేరళలో జీవితం చాలా సులభంగా సాగిపోయినట్టనిపించింది. రోడ్లు, విద్యుత్తు, నీరు - అన్నీ అక్కడ ఉన్నాయి. కానీ ఇక్కడ మాకు అవేవీ లేవు." ఆయన పొడిబారి నెర్రెలు విచ్చిన భూమివైపు చూపించారు. "ఇక్కడ 2015లో విద్యుత్ లైన్ వేశారు, కానీ ఇప్పటికీ మా ఊరికి విద్యుత్ లేదు. ఇది 2024. దాన్నిబట్టి మీరే పరిస్థితిని అర్థం చేసుకోవచ్చు."

చదవండి: ప్రజాస్వామ్యంపై ఆశలు రేపుతోన్న లుపూంగ్‌పాఠ్ గ్రామసభ

2011 జనగణన ప్రకారం లుపూంగ్‌పాఠ్ జనాభా 600. వీరు తమ బతుకుతెరువు కోసం ఎక్కువగా వ్యవసాయం, అటవీ సంపదపై ఆధారపడతారు. శ్రద్ధానంద్ కూడా తన కుటుంబ భూమిలో కుటుంబానికి సరిపోయినంత వరి, మొక్కజొన్నలను పండిస్తారు. "మాకు అత్యవసరంగా డబ్బు కావలసి వచ్చినప్పుడు మా ఉత్పత్తులను అమ్ముకుంటాం".

కానీ వ్యవసాయమొక్కటే సరిపోదు. గ్రామస్థులలో చాలామంది బాక్సైట్ గనుల్లో కూలిపనులు చేస్తారు. రాత్రింబవళ్ళు ఊరి ఇరుకు దారులగుండా ప్రయాణిస్తుండే ట్రక్కులు కొన్నిసార్లు ప్రమాదాలకు కారణమవుతుంటాయి. "నా పాటల ద్వారా ఇలాంటి విషయాల పట్ల అవగాహన కలిగించాలనుకుంటున్నాను." ఆయన పాటలలో ఒకటి మైనింగ్ ట్రక్కుల నిరంతర ప్రయాణాల వల్ల కలిగే రోడ్డు ప్రమాదాల గురించి మాట్లాడుతుంది.

భోజనం చేసిన తర్వాత పొలం వైపు నడుస్తున్నప్పుడు శ్రద్ధానంద్ తన రాతపుస్తకాన్ని బయటకు తీస్తారు. ఒక చెట్టు నీడకు కూర్చొని, ఆ పుస్తకం పేజీలను తిప్పుతూ PARIతో ఇలా చెప్పారు: నేను రాసిన పాటలను గుర్తుపెట్టుకొని, వాటిని గానం చేస్తుండేవాడ్ని." కానీ కాలక్రమేణా "నేను కొన్ని పంక్తులను మర్చిపోవటం మొదలెట్టాను." దాంతో ఇప్పుడతను తన పాటలను తన రాతపుస్తకంలో రాసుకోవటం మొదలెట్టారు.

"గీతోఁ కే బోల్ మేరే దిమాగ్ మేఁ చల్తే రహతే హైఁ [ఆ పాటల్లోని మాటలు నా బుర్రలో తిరుగుతూనే ఉంటాయి]." పాటలెలా రాస్తారో అతన్నడిగి చూడండి, వెంటనే ఇలా జవాబిస్తారు, "నేనేం చూస్తానో, ప్రత్యేకించి నా ఊరి గురించి, అదే రాస్తాను." రాయటానికి తనకు ప్రత్యేకమైన సృజనాత్మక నియమమో, ఏకాంతమో ఉండాల్సిన అవసరం లేదని ఆయన వివరిస్తారు. మేల్కొన్నప్పుడూ, రోడ్డు మీద నడుస్తున్నప్పుడూ - పదాలు తట్టినప్పుడల్లా ఆయన రాస్తుంటారు. "గీత్ లిఖ్‌నా హీ మేరీ కిస్మత్ మేఁ హైఁ [పాటలు రాయటం నా తలరాతలోనే ఉంది]," అంటారతను.

కవిత్వం కూర్చటం ఇప్పుడాయనకు సులభంగా వస్తుండొచ్చు కానీ దానితో వచ్చే బాధ్యత గురించి శ్రద్ధానంద్‌కు బాగా తెలుసు. తన సముదాయంలో తమ మాతృభాషలో కవిత్వం రాస్తోన్న అతి కొద్దిమందిలో ఆయన కూడా ఒకరు. ఆయన తన ఇతివృత్తాలను పరిశోధన చేసి మరీ ఎంచుకుంటారు,"నేను మా ఊరిలోని పెద్దవారితో మాట్లాడుతుంటాను." ఇంకా ఆయన తన చిన్నతనంలో తన నాయనమ్మ చెప్పిన కథలను కూడా గుర్తుచేసుకుంటారు.

అతను తన పాటలను తన సముదాయంలోని చిన్న పిల్లలతో, వారు కూడా చదవడానికి వీలుగా, పంచుకుంటారు. ఈ స్థానిక పాటల రచయిత ఇప్పుడు చైన్‌పూర్ బ్లాక్‌లోని ఒక చిన్న స్టూడియోలో తన పాటలను, కవితలను రికార్డ్ చేయడం ప్రారంభించారు, "తాకి గీత్ సురక్షిత్ రఖే జా సకేఁ [ఆ రకంగా పాటలను సురక్షితంగా ఉంచటానికి]." భవిష్యత్తులో తన పాటలపై వీడియోలు రూపొందించాలని కూడా అతనికి ప్రణాళికలున్నాయి: "కనీసం నా మాతృభాష కోసం నేను ఈ మాత్రం చేయగలను."

అతని స్నేహితులు కూడా ఇటీవల అతనికి మద్దతుగా నిలుస్తున్నారు. "ఇంతకుముందు వాళ్ళు నన్ను ఎగతాళి చేసేవారు, నా పాటలు ఎంత చెడ్డగా ఉంటాయో చెప్పేవారు," అంటూ నవ్వేశారతను. కానీ క్రమంగా వారు అతని పనిని అభినందించడం ప్రారంభించారు, ఇప్పుడతని పాటలకు మొదటి శ్రోతలు వారే. "ఇప్పుడు నేనొక ప్రొఫెషనల్ పాటల రచయితను కావాలని వారే నాకు చెబుతున్నారు."

చాలాసేపటి నుంచి తన స్నేహితుడి పక్కనే మౌనంగా కూర్చొని ఉన్న అథనాస్(23) వెంటనే అతని మాటలకు అడ్డొస్తూ, "మైఁ తో ఇసే కహతా రహతా హూఁ కి క్యోఁ గాఁవ్ మేఁ పడే రహ్‌కర్ అప్నా టాలెంట్ ఖరాబ్ కర్ రహే హో [ఈ ఊర్లో ఉండి తన టాలెంట్‌ని వ్యర్థం చేసుకుంటున్నాడని నేనెప్పుడూ ఇతనితో చెప్తూనే ఉంటాను]," అన్నారు. "అతను ఏదైనా పెద్ద నగరానికి వెళ్ళాలి."

ఇది వినగానే శ్రద్ధానంద్ పెద్దగా నవ్వారు,"జైసే వహాఁ లోగ్ మేరా ఇంతెజార్ కర్ రహే హోఁ! [అక్కడేదో జనమంతా నాకోసం ఎదురుచూస్తున్నట్టు!] నేను నా ఊరిని వదిలేసి ఎక్కడికీ వెళ్ళబోవటంలేదు.

నా ఊరు చాలా అందమైనది, అలాగే మా భాషా సంస్కృతులు కూడా. వీటి గురించి నేను రాయకపోతే ఇంకెవరు రాస్తారు?"

ఈ కథనం రూపొందటంలో సహాయం చేసిన ఆదివాసీ కవులు వందనా టెటే, బర్నబాస్ టోప్పోలకు రచయిత ధన్యవాదాలు తెలియజేస్తున్నారు.

మూలంలో అసుర్, సాదరీ భాషలలో రూపొందిన ఈ పాటలను దేవేశ్ హిందీలోకి, ప్రతిష్ఠా పాండ్య ఆంగ్లంలోకి అనువదించారు.

PARI నిర్వహణలోని అంతరించిపోతున్న భాషల ప్రాజెక్ట్ (ELP) అజీమ్ ప్రేమ్‌జీ విశ్వవిద్యాలయం సహకారం అందిస్తున్న కార్యక్రమంలో ఒక భాగం. భారతదేశంలోని హానికి లోనవుతున్న భాషలను ఆ భాషను మాట్లాడే వ్యక్తుల స్వరాల ద్వారా, ప్రత్యక్ష అనుభవాల ద్వారా డాక్యుమెంట్ చేయడాన్ని ఈ ప్రాజెక్ట్ లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

ఈ కథనం మొదట హిందీలో నివేదించబడింది.

అనువాదం: సుధామయి సత్తెనపల్లి