ଲୁପୁଙ୍ଗପାଟ ନିବାସୀ ଗୀତିକାର

ପ୍ରତ୍ୟେକ ଲେଖକ ଭାବନ୍ତି, ‘‘ମୁଁମୋ ଶବ୍ଦକୁନେଇ କାହାଉପରେ ଭରସାକରିବି?’’

ଅନ୍ୟମାନେ ପଢ଼ିବା ପୂର୍ବରୁ ସବୁବେଳେଏମିତି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ଥାଆନ୍ତି ଯିଏଏହାକୁ ସର୍ବପ୍ରଥମେଶୁଣନ୍ତି।ଶ୍ରଦ୍ଧାନନ୍ଦ ଅସୁରଙ୍କପାଇଁ ସେହିବ୍ୟକ୍ତି ଯିଏକି ଗତ୧୮ ବର୍ଷମଧ୍ୟରେ ବଦଳିନାହାନ୍ତି।

‘‘ମୁଁ ଅଥନାସକୁ ଏହାଶୁଣାଇଥାଏ,’’ ସେକୁହନ୍ତି। ‘‘ମୋ ଜୀବନରେମୁଁ ଲେଖିଥିବାପ୍ରଥମ ଗୀତ - ଏକ ୟେଶୁ ଗୀତ ତା’ ପାଇଁଥିଲା।’’ ସେ ତାଙ୍କରସବୁଠୁ ନିବିଡ଼ବନ୍ଧୁ ଏବଂତାଙ୍କର ପ୍ରଥମଶ୍ରୋତାଙ୍କ ଆଡ଼କୁଦେଖନ୍ତି।କିଛି ସେକେଣ୍ଡପରେ ସେମାନେଠୋ ଠୋହୋଇ ହସନ୍ତି।

ଶ୍ରଦ୍ଧାନନ୍ଦ ଏବଂ ଅଥନାସ ଉଭୟଝାଡ଼ଖଣ୍ଡରେ ଥିବାଲୁପୁଙ୍ଗପାଟ ଗ୍ରାମରବାସିନ୍ଦା।ଛୋଟ ବେଳେସେମାନେ ଏକାଠିସ୍କୁଲ୍‌ ଯାଉଥିଲେ। ଦିନେ, ସେମାନେରୋମାନ କ୍ୟାଥୋଲିକ୍‌ ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟକୁଯିବା ବାଟରେଶ୍ରଦ୍ଧାନନ୍ଦ ଦେଖିଲେଯେ ଅଥନାସଚିନ୍ତିତ ଜଣାପଡ଼ୁଛି। ‘‘ଅଥନାସର ଗୀତଗାଇବା ପାଳିଥିଲା,’’ ସେମନେ ପକାଇଥା’ନ୍ତି। ବାର୍ଷିକ ମୂଲ୍ୟାଙ୍କନନିମନ୍ତେ ଗୀତଆବୃତ୍ତି ପାଇଁମାର୍କ ମିଳିଥାଏ।

ଏହିବାଳକମାନେ ଅସୁରସମ୍ପ୍ରଦାୟର ନିବାସୀଯେଉଁମାନଙ୍କୁ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡରେଅତି ଆପଦଗ୍ରସ୍ତଜନଜାତି ସମ୍ପ୍ରଦାୟଭାବେ ତାଲିକାଭୁକ୍ତକରାଯାଇଛି । ଜନ୍ମରୁ ଅଥନାସଙ୍କବାମ ହାତସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବେବିକଶିତ ହୋଇପାରିନଥିଲା। ସମସ୍ତେ କେମିତି ‘‘ତାକୁ ଲୁଲା (ପଙ୍ଗୁ) ବାଠୁଠା (ଅକ୍ଷମ) ବୋଲି ଡାକୁଥିଲେ’’ ସେ କଥାମନେ ପକାଇବାସମୟରେ ଶ୍ରଦ୍ଧାନନ୍ଦଙ୍କମୁହଁରୁ ହସଲିଭିଯାଏ।

ଏକାକୀଗୀତ ଶୁଣେଇବାକଥା ଭାବିଅଥନାସ ଭୟଭୀତହୋଇପଡ଼ୁଥିଲା।ଶ୍ରଦ୍ଧାନନ୍ଦ ଦ୍ୱିତୀୟଶ୍ରେଣୀରେ ପଢ଼ୁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେଜାଣିଥିଲେ ଯେପ୍ରଥମ ଶ୍ରେଣୀରେପଢ଼ୁଥିବା ତାଙ୍କରସବୁଠୁ ଭଲବନ୍ଧୁକୁ ସହାୟତାକରିବାକୁ ହେବ, ‘‘ମୈନେ ଦିମାଗ୍‌ ଲଗାୟା (ମୁଁମୁଣ୍ଡ ଖଟେଇଲି) ଏବଂ ତୁରନ୍ତତା’ ପାଇଁସାଦ୍ରି (ଭାଷା)ରେ ଗୋଟିଏୟେଶୁ ଗୀତ୍‌ ଲେଖିଦେଲି।’’ ଅଥନାସ ତୁରନ୍ତଏହାକୁ ମନେରଖିଦେଲେ ଏବଂପରଦିନ ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସରସହିତ ଛିଡ଼ାହୋଇ ଗୀତଟିକୁଆବୃତ୍ତି କଲେ।

ଏହିଗୀତରେ ଅଥନାସଙ୍କଶାରୀରିକ ଅକ୍ଷମତାଦୂର କରିବାଲାଗି ଶ୍ରଦ୍ଧାନନ୍ଦୟେଶୁ (ଯୀଶୁ)ଙ୍କୁ ପ୍ରାର୍ଥନାକରିଥିଲେ।

ଅଥନାସଙ୍କ ଗୀତ ଶୁଣିବା ପରେପିଲାମାନେ ହସିଥିଲେ। ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ ସେମାନଙ୍କୁଚୁପ କରାଇଦେଇ ଏ ଗୀତ କେଉଁଠୁଶିଖିଲେ ବୋଲିଅଥନାସଙ୍କୁ ପଚାରିଥିଲେ। ଏହାପଛରେ ଥିବାକାହାଣୀ ଶୁଣିବାପରେ ସେହସିଥିଲେ ଏବଂତାଙ୍କର ପିଠିଥାପୁଡ଼େଇ ଦେଇଥିଲେ।

‘‘ସେହି ଘଟଣା ପରେ,’’ ଶ୍ରଦ୍ଧାନନ୍ଦ ମନେପକେଇ କୁହନ୍ତି, ‘‘ଶିକ୍ଷକମାନେ ମୋତେସବୁଦିନ ନୂଆଗୀତ ଆବୃତ୍ତିକରିବାକୁ କହୁଥିଲେ। ମୁଁ ତାହାକରୁଥିଲି! ବୋଧହୁଏସେହି କାରଣରୁମୁଁ ଆଜିଏପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିପାରିଛି, ମୁଁକେବେ ବିଗୀତ ଲେଖିବାବିନା ରହିପାରିବିନାହିଁ।’’

ଜଣେ ସାଙ୍ଗ ପାଇଁଗୀତ ଲେଖିବାଠାରୁଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବାଏହି ଯାତ୍ରାଅନେକ ଦୂରପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଇଥିଲା: ‘‘ଦିନେ ମୁଁଗୀତିକାର ହେବାକୁସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖିପାରିବିବୋଲି ମୁଁଜାଣିନଥିଲି,’’ ଏହି୨୪ ବର୍ଷବୟସ୍କ ଯୁବକଜଣଙ୍କ କୁହନ୍ତି। ତାଙ୍କ ମାତୃଭାଷାଅସୁର (ଅସୁରୀନାମରେ ମଧ୍ୟପରିଚିତ) ଏକଅଷ୍ଟ୍ରୋଏସୀୟ ଭାଷାଏବଂ ଏଥିରେକଥାବାର୍ତ୍ତା କରୁଥିବାଲୋକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା୧୦,୦୦୦ରୁକମ୍। ୟୁନେସ୍କୋର ବିପଦଗ୍ରସ୍ତବିଶ୍ୱ ଭାଷାଆଟଲାସରେ ଏହାକୁ ‘ନିଶ୍ଚିତ ବିଲୁପ୍ତପ୍ରାୟ’ ଭାଷା ରୂପେବର୍ଗୀକୃତ କରାଯାଇଛି।

କିନ୍ତୁଅସୁର ସେହିପ୍ରଥମ ଭାଷାନୁହେଁ ଯେଉଁଥିରେଶ୍ରଦ୍ଧାନନ୍ଦ ଗୀତରଚନା କରିଥିଲେ। ସେ ସାଦ୍ରୀଭାଷାକୁ ମଧ୍ୟଚୟନ କରିଥିଲେ। ଆଦିବାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟରଲୋକମାନେ ନିଜମାତୃଭାଷାକୁ ପ୍ରମୁଖଆଞ୍ଚଳିକ ଭାଷାସହ ଯୋଡ଼ିମତ ବିନିମୟକରିବା ଲାଗିଏହି ଭାଷାରବ୍ୟବହାର କରିଥା’ନ୍ତି। ‘‘ସ୍କୁଲ ଓ କଲେଜରେ ଆମକୁସାଦ୍ରୀ ଭାଷାରେକଥା କହିବାକୁହେଉଥିଲା,’’ ସେକୁହନ୍ତି, ଆଉହିନ୍ଦୀ ମଧ୍ୟ, କାରଣ ଏହାପାଠ ପଢ଼ିବାର ମାଧ୍ୟମଥିଲା।

ବିଗତକିଛି ଦଶନ୍ଧିମଧ୍ୟରେ, ଅଧିକାଂଶଅସୁର ଭାଷାଭାଷୀଲୋକମାନେ ସାଦ୍ରୀଏବଂ ହିନ୍ଦୀଭଳି ପ୍ରମୁଖଭାଷାକୁ ଆପଣାଉଥିବାକାରଣରୁ ନିଜରମାତୃଭାଷା ଉପରେବଢ଼ୁଥିବା ବିପଦକୁନେଇ ସେଚିନ୍ତିତ।ଏହି ଗୀତିକାରଜଣଙ୍କ କୁହନ୍ତି, ‘‘ମୁଁ ଏବେଅସୁର ଭାଷାରେଲେଖୁଛି।’’

ଭାରତୀୟଭାଷା ଗଣନା ରିପୋର୍ଟ ତାଙ୍କଆଶଙ୍କାକୁ ଯଥାର୍ଥ ପ୍ରମାଣକରିଥାଏ ଯେଉଁଥିରେକୁହାଯାଇଛି ଯେ, ପିଲାମାନେ ଆଉସେମାନଙ୍କର ବାପାମା’ଙ୍କ ଠାରୁଅସୁର ଭାଷାଶିଖୁନାହାନ୍ତି।ବିଦ୍ୟାଳୟ ଏବଂଦୈନିକ ଜୀବନରେସାଦ୍ରୀର ପ୍ରଭାବକାରଣରୁ ଏବେତାଙ୍କର ବହୁଭାଷୀସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଅନେକଲୋକ ଜାଣିଶୁଣିପ୍ରମୁଖ ଭାଷାରେକଥା ହେବାକୁଚୟନ କରୁଛନ୍ତି।

ଶ୍ରଦ୍ଧାନନ୍ଦଙ୍କ ଗାଁଗୁମଲା ଜିଲ୍ଲାରଲୁପୁଙ୍ଗପାଟ ଏବଂ ଏହାର ଆଖପାଖ ଅଞ୍ଚଳରେ ସ୍ଥାନୀୟ ବକ୍ସାଇଟ୍‌ ଖଣିରୁ ଉଡ଼ି ଆସୁଥିବା ଧୂଳି ଗଛପତ୍ର, ଛାତ ଏବଂ ପଥୁରିଆ ରାସ୍ତାରେ ଆସୁଥିବା ଲୋକଙ୍କ ମୁହଁରେ ଜମିଯାଏ।

୨୦୨୪ରେପରୀ ଯେତେବେଳେଏହି ଗାଁକୁଯାଇଥିଲା କେହିଜଣେ ଶ୍ରଦ୍ଧାନନ୍ଦଙ୍କବିଷୟରେ କହିଥିଲା, କିନ୍ତୁ ସେକେଉଁଠି ଦେଖାହେବେସେ ବିଷୟରେକେହି କହିନଥିଲେ। ଶେଷରେ ଗୋଟିଏଖଣି ଟ୍ରକରେବକ୍ସାଇଟ୍‌ ପଥରଲଦିବା ସମୟରେତାଙ୍କର ଜଣେବନ୍ଧୁଙ୍କ ସହସେ ଦେଖାହୋଇଗଲେ।

ଲୁପୁଙ୍ଗପାଟ ଗାଁର ଅଧିକାଂଶ ପିଲାଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ପାଇଁରାଞ୍ଚି ଚାଲିଯାଆନ୍ତି। ଶ୍ରଦ୍ଧାନନ୍ଦ ମଧ୍ୟଏହି ସ୍ଥାନକୁଯାଇଥିଲେ।ଦ୍ୱାଦଶ ପରୀକ୍ଷାରେଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାପରେ ସେନିଜ ପରିବାରଲୋକଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ୍ରମେସହରର ଗୋଟିଏକଲେଜରେ ନାଁଲେଖାଇଥିଲେ।କିନ୍ତୁ ପ୍ରଥମବର୍ଷରେ ହିଁସେ ପାଠପଢ଼ାଛାଡ଼ି ଦେଇଥିଲେ। ‘‘ମୁଁ କେବଳଗୀତ ଲେଖିବାକୁଚାହେଁ,’’ ସେଦୃଢ଼ତାର ସହକୁହନ୍ତି। ‘‘ମୁଁ ରାଞ୍ଚିରେଥିବା ସମୟରେପ୍ରାୟତଃ କଲେଜରୁଲୁଚି ଗାଁକୁଚାଲି ଆସୁଥିଲି।’’

ଯେତେବେଳେ ସେ ଗାଁକୁ ଫେରନ୍ତି, ଗୋଟିଏ ନୂଆରଚନା ସମ୍ପର୍କରେମନେ ମନେକଳ୍ପନା କରନ୍ତି, ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଭୋଜନପାଇଁ କିଛିସମୟ କକାଙ୍କଘରେ ରହିଯାଆନ୍ତି। ‘‘ମୋର ଆଉପାଠପଢ଼ାରେ ଆଗ୍ରହନାହିଁ,’’ ସେକୁହନ୍ତି।ତାଙ୍କ ପରିବାରସମେତ ଗାଁରଅନେକ ଲୋକତାଙ୍କୁ ମଲଙ୍ଗ - ବେପରୁଆପଥିକ ବୋଲିକହିଥା’ନ୍ତି।

ବର୍ତ୍ତମାନ ରାଞ୍ଚିର ଓରମାଞ୍ଝୀ ବ୍ଲକରେରହୁଥିବା ତାଙ୍କପରିବାର ତାଙ୍କରଏହି ନିଷ୍ପତ୍ତିରେଖୁସି ନୁହନ୍ତି। ତାଙ୍କ ବାପାରୁବେଣ୍ଟସ୍‌ ଅସୁରଜଣେ ବ୍ଲକ୍‌ସ୍ତରୀୟ କର୍ମୀଭାବେ କାମକରନ୍ତି; ତାଙ୍କରଭାଇ-ଭଉଣୀମାନେଏବେ କଲେଜରେପଢ଼ୁଛନ୍ତି। ‘‘ଆଗରୁ ସେମାନେମୋତେ ଗାଳିକରୁଥିଲେ,’’ ସେକୁହନ୍ତି। ‘‘ଏବେ ସେମାନେମଧ୍ୟ ବନ୍ଦକରିଦେଇଛନ୍ତି।’’

ଶ୍ରଦ୍ଧାନନ୍ଦ ଯେ କେବେ ଚାକିରିବିଷୟରେ ଚିନ୍ତାକରିନାହାନ୍ତି, ସେପରିନୁହେଁ।୨୦୨୩ ପ୍ରାରମ୍ଭରେସେ ଘରୋଇଶ୍ରମିକ ଭାବେକାମ କରିବାକୁକେରଳ ଚାଲିଯାଇଥିଲେଏବଂ ସେଠାରେମାସିକ ୧୨,୦୦୦ ଟଙ୍କାରୋଜଗାର କରିବାଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ, ନିଜଲୋକଙ୍କ କଥାମନେ ପଡ଼ିଲା, ପାହାଡ଼ କଥାମନେ ପଡ଼ିଲା,’’ ବର୍ଷ ଶେଷହେବା ବେଳକୁତାଙ୍କର ଦରମା୧୫,୦୦୦ଟଙ୍କାକୁ ବୃଦ୍ଧିପାଇଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେସେ କାମଛାଡ଼ି ଲୁପୁଙ୍ଗପାଟଚାଲି ଆସିବାକୁନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ।

‘‘କେରଳରେ ଜୀବନ ସହଜଥିଲା। ସେଠାରେ ରାସ୍ତା, ଆଲୋକ, ପାଣିସବୁକିଛି ଥିଲା। ଆଉ ଏଠିଆମ ପାଖରେକିଛି ନାହିଁ।’’ ସେ ଶୁଖିଲାଓ ଫଟାମାଟିକୁ ହାତଦେଖାଇ କୁହନ୍ତି। ‘‘୨୦୧୫ରେ ବିଦ୍ୟୁତଲାଇନ ଆସିଥିଲା। ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧାଆମ ଗାଁକୁବିଦ୍ୟୁତ ସଂଯୋଗହୋଇପାରିନାହିଁ।ଏବେ ୨୦୨୪। ଏଥିରୁ ଆପଣ ନିଶ୍ଚେ ସବୁକିଛିଜାଣିପାରୁଥିବେ।’’

ପଢ଼ନ୍ତୁ: ବାଟ କଢ଼ାଇ ନିଏ ଲୁପୁଙ୍ଗପାଟର ଗ୍ରାମସଭା

୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ମୁତାବକ, ଲୁପୁଙ୍ଗପାଟରଜନସଂଖ୍ୟା ୬୦୦। ଏଠାକାର ଲୋକମାନେଜୀବନଯାପନ ପାଇଁକୃଷି ଓ ଜଙ୍ଗଲଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟଉପରେ ନିର୍ଭରକରିଥା’ନ୍ତି। ଶ୍ରଦ୍ଧାନନ୍ଦ ମଧ୍ୟନିଜ ପରିବାରରଜମିରେ କାମକରନ୍ତି ଏବଂଧାନ ଓ ମକା ଚାଷକରନ୍ତି ଯାହାକିପରିବାର ପାଇଁଯଥେଷ୍ଟ ହୋଇଥାଏ। ‘‘ତତ୍କାଳ ଟଙ୍କାଦରକାର ହେଲେଆମେ ନିଜେଚଳିବା ପାଇଁରଖିଥିବା ଉତ୍ପାଦବିକ୍ରି କରିଦେଉ।’’

କିନ୍ତୁ କୃଷି ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ। ଗାଁର ଅନେକ ଲୋକ ବକ୍ସାଇଟ୍ ଖଣିରେ ଶ୍ରମିକ ଭାବେ କାମ କରିଥାନ୍ତି। ଟ୍ରକଗୁଡ଼ିକ ଦିନରାତି ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ଗାଁ ରାସ୍ତା ଦେଇ ଯାଆନ୍ତି, ଏବଂ ବେଳେବେଳେ ଦୁର୍ଘଟଣାର କାରଣ ହୁଅନ୍ତି। ‘‘ମୁଁ ମୋ ଗୀତ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି।’’ ଖଣି ଟ୍ରକଗୁଡ଼ିକ ବାରମ୍ବାର ଯାତାୟାତ କରିବା କାରଣରୁ ହେଉଥିବା ରାସ୍ତା ଦୁର୍ଘଟଣା ଉପରେ ତାଙ୍କର ଗୋଟିଏ ଗୀତ ଅଛି।

ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଭୋଜନ ପରେ ନିଜଚାଷ ଜମିରେବୁଲିବା ସମୟରେଶ୍ରଦ୍ଧାନନ୍ଦ ନିଜରଖାତା ବାହାରକରନ୍ତି।ଗଛ ଛାଇରେବସି ସେପୃଷ୍ଠାଗୁଡ଼ିକୁ ଆଡ଼େଇପରୀକୁ କୁହନ୍ତି: ‘‘ମୁଁ ନିଜରଚନାକୁ ମନେରଖି ସେଗୁଡ଼ିକୁଆବୃତ୍ତି କରୁଥିଲି।’’ କିନ୍ତୁ ସମୟବିତିବା ସହିତ, ‘‘ମୁଁ କେତେଗୁଡ଼ିଏଧାଡ଼ି ଭୁଲିଯିବାଆରମ୍ଭ କରିଛି,’’ ତେଣୁ ଏବେ, ନିଜ ରଚନାଗୁଡ଼ିକୁ ପୁଣିଥରେ ଲେଖିବାଆରମ୍ଭ କରିଛି।

‘‘ଗୀତୋଁ କେ ବୋଲ୍‌ ମେରେ ଦିମାଗ୍‌ ମେଁ ଚଲତେ ରେହତେ ହେଁ (ଗୀତଗୁଡ଼ିକର ପଦ୍ୟ ମୋମନକୁ ଆସିଥାଏ),’’ ସେ କୁହନ୍ତି। ଏପରିକି ସେହିଦିନଗୁଡ଼ିକରେ ଯେତେବେଳେ ‘‘ମୋର କିଛିଲେଖିବା ପାଇଁମନ ହୁଏନାହିଁ।’’ ତାଙ୍କୁ ଗୀତଲେଖିବାର ପ୍ରକ୍ରିୟାବିଷୟରେ ପଚାରିବାରୁସେ ଉତ୍ତରଦିଅନ୍ତି, ‘‘ମୁଁଯାହା ଦେଖେ, ବିଶେଷ କରିନିଜ ଗାଁକୁନେଇ ଲେଖିଥାଏ।’’ ସେ କୁହନ୍ତିଯେ ତାଙ୍କୁଲେଖିବା ପାଇଁକୌଣସି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ରସୃଜନଶୀଳ ପରମ୍ପରାକିମ୍ବା ଏକାନ୍ତରଆବଶ୍ୟକତା ନଥାଏ। ତାଙ୍କ ମନକୁଶବ୍ଦ ଆସିଲେସେ ଲେଖିଥାନ୍ତି - ଯଥା ସେଉଠିପଡ଼ି ରାସ୍ତାରେଚାଲିବା ସମୟରେ, ‘‘ଗୀତ୍‌ ଲିଖନା ହି ମେରୀ କିସ୍ମତ ମେଁ ହୈ (ଗୀତ ଲେଖିବା ମୋକପାଳରେ ଅଛି),’’ ସେ କୁହନ୍ତି।

କବିତାଲେଖିବା ଏବେତାଙ୍କ ପାଇଁସହଜ ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାନନ୍ଦଏହାକୁ ନେଇଜଡ଼ିତ ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱବିଷୟରେ ଭଲଭାବେ ଅବଗତଅଛନ୍ତି।ସେ ନିଜସମ୍ପ୍ରଦାୟର ହାତଗଣତିଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁଅନ୍ୟତମ ଯେଉଁମାନେନିଜର ମାତୃଭାଷାରେଗୀତ ଲେଖିବାଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି। ସେ ଗବେଷଣାଆଧାରରେ ନିଜବିଷୟଗୁଡ଼ିକୁ ବାଛନ୍ତି, ‘‘ମୁଁ ଗାଁରବରିଷ୍ଠ ଲୋକଙ୍କସହ କଥାହୁଏ,’’ ପିଲାଦିନେ ତାଙ୍କଜେଜେମା’ ତାଙ୍କୁକହିଥିବା କାହାଣୀମଧ୍ୟ ସେସ୍ମରଣ କରିଥା’ନ୍ତି।

ସେନିଜ ସମ୍ପ୍ରଦାୟରପିଲାମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କଗୀତ ଦେଇସେମାନଙ୍କୁ ଆବୃତ୍ତିକରିବାକୁ କୁହନ୍ତି। ଏହି ସ୍ଥାନୀୟଗୀତିକାର ଜଣଙ୍କଏବେ ତାଙ୍କରଗୀତ ଓ କବିତାକୁ ଚୈନପୁରବ୍ଲକର ଗୋଟିଏଛୋଟ ଷ୍ଟୁଡିଓରେରେକର୍ଡ କରୁଛନ୍ତି, ‘‘ତାକି ଗୀତ୍‌ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖେ ଯା ସକେଁ (ଯାହାଫଳରେ ଗୀତଗୁଡ଼ିକୁ ସୁରକ୍ଷିତରଖାଯାଇପାରିବ)।’’ ଭବିଷ୍ୟତରେ ସେ ତାଙ୍କ ଗୀତ ଉପରେ ଭିଡିଓ ତିଆରି କରିବାକୁ ମଧ୍ୟ ଯୋଜନା କରିଛନ୍ତି: ‘‘ଅନ୍ତତଃ ମୋ ମାତୃଭାଷା ପାଇଁ ମୁଁ ଏତେ କିଛି କରିପାରିବି’’।

ନିକଟ ଅତୀତରେ ତାଙ୍କର ବନ୍ଧୁମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ସମର୍ଥନ କରିଆସୁଛନ୍ତି। ‘‘ପୂର୍ବରୁ ସେମାନେ ମୋତେ ପରିହାସ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ମୋ ଗୀତଗୁଡ଼ିକ କେତେ ଖରାପ ଥିଲା ମୋତେ କହୁଥିଲେ,’’ ସେ ହସନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ସେମାନେ ତାଙ୍କ କାମକୁ ପ୍ରଶଂସା କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ ଏବଂ ଆଜି ସେମାନେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଶ୍ରୋତା। ‘‘ମୁଁ ଜଣେ ପେସାଦାର ଗୀତିକାର ହୁଏ ବୋଲି ଏବେ ସେମାନେ ମୋତେ କହୁଛନ୍ତି।’’

ଦୀର୍ଘସମୟ ଧରି ଚୁପ ହୋଇବନ୍ଧୁ ପାଖରେ ବସିଥିବାଅଥନାସ ତୁରନ୍ତହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିକୁହନ୍ତି, ‘‘ମେଁ ତୋ ଇସେ କେହତା ରେହତା ହୁଁ, କ୍ୟୁଁ ଗାଓଁ ମେ ପଡ଼େ ରେହକର ଆପନା ଟାଲେଣ୍ଟ ଖରାବ୍‌ କର୍‌ ରହେ ହୋ, (ମୁଁତ’ ତାକୁସବୁବେଳେ କୁହେ, କାହିଁକି ଗାଁରେପଡ଼ି ରହିନିଜର ପ୍ରତିଭାନଷ୍ଟ କରୁଛୁ),’’ ୨୩ ବର୍ଷବୟସ୍କ ଜଣଙ୍କକୁହନ୍ତି। ‘‘ସେ ବଡ଼ସହରକୁ ଯିବାଉଚିତ୍।’’

ଏହାକୁଶୁଣି ଶ୍ରଦ୍ଧାନନ୍ଦହସନ୍ତି, ‘‘ଜୈସେ ୱାହାଁ ଲୋଗ୍‌ ମେରେ ଇନ୍ତେଜାର୍‌ କର୍‌ ରହେ ହୋଁ! (ଯେମିତିସେଠି ଲୋକମାନେମୋତେ ଅପେକ୍ଷାକରି ରହିଛନ୍ତି!)।ମୁଁ ମୋଗାଁ ଛାଡ଼ିକୁଆଡ଼େ ଯିବିନାହିଁ।

ମୋଗାଁ ବହୁତସୁନ୍ଦର ଏବଂଆମ ଭାଷାଓ ସଂସ୍କୃତିମଧ୍ୟ ସୁନ୍ଦର। ଯଦି ମୁଁଏହା ବିଷୟରେଲେଖିବି ନାହିଁତ’ ଲେଖିବକିଏ?’’

ଏହି ଆଲେଖ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତିରେସହାୟତା ପାଇଁ ଆଦିବାସୀକବି ବନ୍ଦନା ଟେଟେଓ ବର୍ଣ୍ଣବାସ ଟପ୍ପୋଙ୍କୁଲେଖକ ଧନ୍ୟବାଦ ଜ୍ଞାପନକରୁଛନ୍ତି

ଏହି ସଂଗୀତଗୁଡ଼ିକ ମୂଳତଃଶ୍ରଦ୍ଧାନନ୍ଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅସୁରଓ ସାଦ୍ରୀରେ ଲେଖାଯାଇଥିଲାଏବଂ ଏହାକୁ ଦେବେଶହିନ୍ଦୀରେ ଏବଂ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଣ୍ଡ୍ୟାଅନୁବାଦ କରିଛନ୍ତି।

ପରୀର ବିଲୁପ୍ତପ୍ରାୟଭାଷା ପ୍ରକଳ୍ପ (ଇଏଲପି) ଅଜିମ ପ୍ରେମଜୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟଦ୍ୱାରା ସମର୍ଥିତ ଏକପ୍ରୟାସର ଅଂଶବିଶେଷ। ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟହେଉଛି ଭାରତର ବିଲୁପ୍ତପ୍ରାୟଭାଷାକୁ ସେହି ଲୋକଙ୍କସ୍ୱର ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଅଭିଜ୍ଞତାମାଧ୍ୟମରେ ଦସ୍ତାବିଜକରଣ କରିବାଯେଉଁମାନେ ଏସବୁ ଭାଷାକୁବ୍ୟବହାର କରୁଛନ୍ତି।

ଏହି ଆଲେଖ୍ୟଟିକୁ ମୂଳତଃହିନ୍ଦୀ ଭାଷାରେ ପ୍ରସ୍ତୁତକରାଯାଇଥିଲା।

ଅନୁବାଦ: ଓଡ଼ିଶାଲାଇଭ୍‍