ଧନୀ ରାଜ୍ୟର ଗରିବ ବିଧାୟକ

ଯେତେବେଳେ ସେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ​​ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱିତା କରିବାକୁ ସ୍ଥିର କଲେ, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ନାଁରେ ବ୍ୟାଙ୍କ ଆକାଉଣ୍ଟ ମଧ୍ୟ ନଥିଲା। ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ତାଙ୍କୁ୧୫ ହଜାର ଟଙ୍କା ଧାର ଦେଇଥିଲେ। ସେ ଏକ ଆଦିବାସୀ ଆବାସିକ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଦଳର କର୍ମୀମାନେ ନିଜ ସାମର୍ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ କିଛି କିଛି ସାହାଯ୍ୟ କଲେ। ପ୍ରାର୍ଥୀପତ୍ର ଦାଖଲ କରିବା କରିବା ପୂର୍ବରୁ ମୋଟ ୫୨ ହଜାର ଟଙ୍କା ଯୋଗାଡ଼ କରିବାରେ ସେ ସଫଳ ହୋଇଥିଲେ।

ବିନୋଦ ନିକୋଲେଙ୍କ ପାଇଁ ପରିସ୍ଥିତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜଟିଳ ଥିଲା। ତାଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ଥିଲେ ବିଧାୟକ ଧନାରେ ପାସ୍କଲ ଜନ୍ୟା, ଯିଏ ୨୦୧୪ରେ ଦାହାଣୁ ନିର୍ବାଚନମଣ୍ଡଳୀରୁ ୧୬ ହଜାରରୁ ଅଧିକ ଭୋଟ୍ ବ୍ୟବଧାନରେ ଜିତିଥିଲେ। ସେ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟିର ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ, ଯେଉଁଦଳ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ​​୮୨ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ କରିଥିବା ନେଇ ସେହି ବର୍ଷ ସରକାରୀ ଭାବେ ସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲା।

କିନ୍ତୁ ଯେତେବେଳେ ଫଳାଫଳ ଆସିଲା, ଟଙ୍କା ବା ସମ୍ବଳର ଅଭାବ ବିଶେଷ ଫରକ ପକାଇ ନଥିବା ଜଣାପଡ଼ିଲା। ୫ ହଜାରରୁ କମ୍ ଭୋଟ୍ ବ୍ୟବଧାନରେ ବିଜୟୀ ହୋଇ ବିଧାୟକ ହୋଇଥିଲେ ନିକୋଲେ।

ପାଲଘର ଆଦିବାସୀ ବହୁଳ ଜିଲ୍ଲାର ଦାହାଣୁ ସହରରେ ନିଜ ଅଫିସ୍ ବାହାରେ ଏକ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ୍ ଚେୟାରରେ ବସି ହସି ହସି ସେ କୁହନ୍ତି, ‘‘ମୋର ଜଣେ ସମ୍ପର୍କୀୟ ଭାଇ ମୋତେ ୭୦ ହଜାର ଟଙ୍କା ଧାର ଦେଇଥିଲେ। ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ କ୍ୟାସ ଆକାରରେ ସେହି ୭୦ ହଜାର ଟଙ୍କା ହିଁ ମୋ ପାଖରେ ଥିଲା।’’

ଆଜିର ଦିନରେ ଭାରତରେ ଏପରି କାହାଣୀର ଆଉ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଥିବା ଭଳି ମନେ ହୁଏ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ନିକଟରେ ଅର୍ଥାତ ୨୦୧୯ରେ ଏହା ଘଟିଥିଲା ଏବଂ ପୁଣି ୨୦୨୪ରେ ମଧ୍ୟ। ଏପରି ଏକ ସମୟରେ ଯେତେବେଳେ ଗୋଟିଏ ପରେ ଗୋଟିଏ ନିର୍ବାଚନରେ ​​ବିରୋଧୀଙ୍କୁ ଧରାଶାୟୀ କରୁଥିଲା ବିଜେପି। ଟଙ୍କା ବିନା ରାଜନୀତିର ଏହି ଖେଳରେ ଜିତିବା ଅସମ୍ଭବ ମନେ ହେଉଥିବାବେଳେ ସିପିଆଇ(ଏମ୍) ଦଳର ୪୮ ବର୍ଷୀୟ ନିକୋଲେ ନିଜର ଦ୍ୱିତୀୟ କାର୍ଯ୍ୟକାଳରେ ସହଜରେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି। ଏହା ଏପରି ଏକ ରାଜ୍ୟରେ ଘଟିଛି ଯେଉଁଠାରେ ୯୩ ପ୍ରତିଶତ ବିଧାୟକ କୋଟିପତି। ମୋଟ ରାଜ୍ୟ ଘରୋଇ ଉତ୍ପାଦ (GSDP) ଅନୁଯାୟୀ ଦେଶର ସବୁଠାରୁ ସମୃଦ୍ଧ ରାଜ୍ୟ ହେଉଛି ମହାରାଷ୍ଟ୍ର।

ଦାହାଣୁ ସହରଠାରୁ ଚାରି କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଥିବା ୱାକି ଗ୍ରାମରେ ଇଟାଭାଟି ଶ୍ରମିକ ଦମ୍ପତିଙ୍କଠାରୁ ଜନ୍ମିତ ନିକୋଲେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ସବୁଠାରୁ ଗରିବ ବିଧାୟକ, ଦେଶରେ ସର୍ବାଧିକ ନିର୍ବାଚନ ଖର୍ଚ୍ଚ କରୁଥିବା ରାଜ୍ୟ ହିସାବରେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଜଣାଶୁଣା। ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ନିକୋଲେ ଟଙ୍କା ବାଣ୍ଟି ପାରିବେ ନାହିଁ କିମ୍ବା ନିଜର ପ୍ରଚାର ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ସୋସିଆଲ ମିଡିଆ ଟିମ୍ ନିଯୁକ୍ତ କରିପାରିବେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କର ପୁଞ୍ଜି ହେଉଛି - ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରରେ ଯୋଡ଼ି ହୋଇରହିବା, ଜନ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଭାଗ ନେବା ଏବଂ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ, ବିଶେଷକରି ଆଦିବାସୀ ଚାଷୀ ଏବଂ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସର୍ବଦା ଉପଲବ୍ଧ ରହିବା।

ଏହି ଜାନୁଆରୀ ମାସରେ ମାତ୍ର ୧୦ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ, ସିପିଆଇ(ଏମ୍) ସହିତ ଜଡିତ ଅଲ୍ ଇଣ୍ଡିଆ କିଷାନ୍ ସଭା (AIKS) ପାଲଘର, ନାଶିକ ଏବଂ ଅହିଲ୍ୟାନଗର (ପୂର୍ବତନ ଅହମ୍ମଦନଗର)ର ଆଦିବାସୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଆଦିବାସୀ ଚାଷୀଙ୍କ ଦୁଇଟି ବିଶାଳ ପ୍ରତିବାଦ ଶୋଭାଯାତ୍ରା ଆୟୋଜନ କରିଥିଲା। ଜାନୁଆରୀ ୧୯ ତାରିଖ ୨୦୨୫ ମସିହାରେ, ୫୦ ହଜାର ଚାଷୀ ସେମାନଙ୍କ ଜମି ଅଧିକାର ଏବଂ ନିଯୁକ୍ତି ସହିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦାବି ନେଇ ପାଲଘର ଜିଲ୍ଲାପାଳଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟ ଅଭିମୁଖେ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ।

ପ୍ରାୟ ଏକ ସପ୍ତାହ ପରେ, ନାଶିକର ହଜାର ହଜାର ଚାଷୀ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଉପରେ ଚାପ ପକାଇବା ପାଇଁ ମୁମ୍ବାଇ ଅଭିମୁଖେ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ।

୨୦୦୬ ମସିହାରେ, ଐତିହାସିକ ବନ ଅଧିକାର ଅଧିନିୟମ (FRA) ପାରିତ କରିଥିଲେ ଭାରତ ସରକାର, ଯାହା ଅନୁସୂଚିତ ଜନଜାତି ଏବଂ ପିଢ଼ି ପିଢ଼ି ଧରି ଜଙ୍ଗଲରେ ବାସ କରୁଥିବା ଅନ୍ୟ ପାରମ୍ପରିକ ବନବାସୀମାନଙ୍କୁ ଜଙ୍ଗଲ ଜମି ଏବଂ ସମ୍ବଳ ଉପରେ ଅଧିକାର ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ। ଗ୍ରାମସଭାଗୁଡ଼ିକ ଦାବି ଉପସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି, ଯାହା ଉପ-ଖଣ୍ଡ ଓ ଜିଲ୍ଲା କମିଟି ଦ୍ୱାରା ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଏ, ଏବଂ ଅଧିକାର ସାବ୍ୟସ୍ତ ନହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବସବାସ କରୁଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ବାସସ୍ଥାନରୁ ବେଦଖଲ କରିବାରୁ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ।

ତଥାପି, ତୃଣମୂଳସ୍ତରରେ ଏହି ଆଇନର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ନେଇ ସନ୍ଦେହ ରହିଛି। ଏହି ଦୁଇଟି ଚାଷୀ ରାଲିରେ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସଫଳତା ଥିଲା ଯେ ରାଜ୍ୟ ସରକାର FRA ଅଧୀନରେ ଅନେକ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାତ ଦାବିଗୁଡ଼ିକର ପୁନଃ ଯାଞ୍ଚ କରିବାକୁ ରାଜି ହୋଇଥିଲେ। ଏଆଇକେଏସ୍ (AIKS) ଏକ ବିବୃତି ଜାରି କରି ଏକଥା ସ୍ପଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି।

ନିକୋଲେ ନିଜେ ଜଣେ ୱାର୍ଲି ଆଦିବାସୀ ହୋଇଥିବାରୁ ଉଭୟ ରାଲିରେ ଆଗଧାଡିରେ ରହିଥିଲେ। ସେ ଚାଷୀଙ୍କ ସହ ଚାଲୁଥିଲେ, ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ଚଟାଣରେ ଶୋଉଥିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଖାଦ୍ୟ ଖାଉଥିଲେ। ଏଆଇକେଏସ୍ (AIKS) ସଭାପତି ଅଶୋକ ଧାୱଲେ କହନ୍ତି, ‘‘ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟତମ ଶକ୍ତି ହେଉଛି ସେ ନିଜକୁ ସାମୂହିକ ନେତୃତ୍ୱ ଏବଂ ମିଳିତ ଆନ୍ଦୋଳନର ଏକ ଅଂଶ ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି।’’

ପ୍ରାୟ ୬୦ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ବୟସର ଇଶ୍ୱତୀ ଗାହାଲା ଏହି ପ୍ରତିବାଦ ଶୋଭାଯାତ୍ରାରେ ସାମିଲ ଥିଲେ। ସେ କୁହନ୍ତି – ‘‘ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ପରି ରାଲିରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାଗ ନେଉଥିବା ଦେଖିବା ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରିଥିଲା। ଆଜିକାଲି ଏପରି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେନାହିଁ। ଏହା ଅନୁଭବ କରାଏ ଯେ ଆପଣଙ୍କ ସ୍ୱର ଠିକ୍ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥାପିତ ହେଉଛି ଏବଂ ଶୁଣାଯାଉଛି।’’

ପାଲଘର ଜିଲ୍ଲାର ଜାମସେତ୍ ଗ୍ରାମର ବାସିନ୍ଦା ଇଶ୍ୱତୀ ମଧ୍ୟ ଜଣେ ୱାର୍ଲି ଆଦିବାସୀ। ଗାଁରେ ତାଙ୍କ ପରିବାରର ଦୁଇ ଏକର ଚାଷ ଜମି ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପରି ସେମାନେ ବର୍ଷା ଦିନେ ଧାନ ଚାଷ କରନ୍ତି। ସେ ମୋତେ କହିଥିଲେ, ‘‘ଆମେ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଫସଲ ଅମଳ କରୁ। ଜଳସେଚନ ବିନା ବାକି ସମୟରେ ଆମେ ଅଧିକ କିଛି କରିପାରିବୁ ନାହିଁ।’’

ନିକୋଲେ କୁହନ୍ତି, ‘‘ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ଆଦିବାସୀ ବହୁଳ, ତେଣୁ ଏଠାରେ ଦୁଇଟି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରସଙ୍ଗ ହେଉଛି - ଶ୍ରମିକଙ୍କ ଅଧିକାର ଏବଂ ଜମି ଅଧିକାର। ଆମର ଏଠାରେ ୫୦-୬୦ଟି କମ୍ପାନୀରେ ୟୁନିଅନ୍ ଅଛି ଏବଂ ଆମେ ସେମାନଙ୍କ ସହିତ ଉତ୍ତମ ମଜୁରୀ ପାଇଁ ନିୟମିତ ଭାବେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରୁ, ଏଥିସହ କମ୍ପାନୀଗୁଡିକର ଯେପରି କ୍ଷତି ନହେବ ସେଥିପ୍ରତି ମଧ୍ୟ ଧ୍ୟାନ ଦେଉ।’’

ଯେଉଁଦିନ ଦାହାଣୁରେ ମୁଁ ନିକୋଲେଙ୍କୁ ଭେଟିଲି, ସେତେବେଳେ ପ୍ରାୟ ଏକ ଘଣ୍ଟା ଦୂରରେ ଥିବା ବୋଇସର ସହରରୁ ଚୁକ୍ତିଭିତ୍ତିକ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ଏକ ବୈଠକ ସାରି ଆସିଥିଲେ। ସେ କୁହନ୍ତି, ‘‘ଆମେ ସେମାନଙ୍କ ଦରମା ମାସକୁ ୧୨ ହଜାରରୁ ୧୩ ହଜାର ୫୦ ଟଙ୍କାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ସଫଳ ହେଲୁ।’’

ଏଠାରେ ଆଦାନୀ ଗ୍ରୁପର ଏକ ତାପଜ ବିଦ୍ୟୁତ କେନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଅଛି। ଏହା ପୂର୍ବରୁ ଅନିଲ ଅମ୍ବାନୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ହେଉଥିଲା। ନିକୋଲେ କୁହନ୍ତି ଯେ ଏହି ପାୱାର ପ୍ଲାଣ୍ଟରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଦଳର ଏକ ୟୁନିଅନ୍ ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନେ ଚୁକ୍ତିଭିତ୍ତିକ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ଦରମା ବୃଦ୍ଧି ପାଇଁ ନିୟମିତ ଚାପ ପକାଇଥାନ୍ତି। ସେ ଆହୁରି କୁହନ୍ତି, ‘‘ଯେତେବେଳେ ନେତାମାନେ ବିକ୍ରି ହୋଇଯାଆନ୍ତି, ସେତେବେଳେ ୟୁନିଅନଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରଭାବହୀନ ହୋଇଯାଏ। ଆମ ସହିତ ଏହା କେବେବି ହେବ ନାହିଁ।’’

ଥର୍ମାଲ ପ୍ଲାଣ୍ଟର ୫୪ ବର୍ଷୀୟ ଚୁକ୍ତିଭିତ୍ତିକ ଶ୍ରମିକ ସୁରେଶ ଯାଦବ କୁହନ୍ତି ଯେ ୨୦୧୦ରେ ଯେତେବେଳେ ସେମାନେ ପ୍ରଥମେ ୟୁନିଅନ୍ ଗଠନ କରିଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ତାଙ୍କ ଦରମା ୨,୬୦୦ ଟଙ୍କା ଥିଲା। ନିକୋଲେ ସେତେବେଳେ ବିଧାୟକ ନଥିଲେ କିନ୍ତୁ ୟୁନିଅନର ଦେଖାଶୁଣା କରୁଥିଲେ। ବିଧାୟକ ହେବା ପରେ ମଧ୍ୟ ସେ ସେଠାରେ ଜଣେ କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ ଅଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ତାଙ୍କ ଉପରେ ଅଧିକ ଦାୟିତ୍ୱ ରହିଛି।

ଯାଦବ କହନ୍ତି, ‘‘୨୦୧୦ ରେ ଥର୍ମାଲ ପ୍ଲାଣ୍ଟରେ ଆମେ ପ୍ରାୟ ହଜାରେ ଜଣ କାମ କରୁଥିଲୁ। ଆଜି ଆମେ ମାସକୁ ୨୮,୦୦୦ ଟଙ୍କା ରୋଜଗାର କରୁଛୁ।’’

୧୬ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଦରମାରେ ପ୍ରାୟ ୧,୦୦୦ ପ୍ରତିଶତ ବୃଦ୍ଧି ହୋଇଛି - ଯାହା ସେହି ସମୟର ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭାବିବା କଷ୍ଟକର ଥିଲା।

ପ୍ଲାଣ୍ଟର ପରିବେଶ ପ୍ରଭାବ ଯାଞ୍ଚ କରିବା ଦାୟିତ୍ୱରେ ଥିବା ଯାଦବ କୁହନ୍ତି ଯେ ବିଧାୟକ ସେମାନଙ୍କ ସପକ୍ଷରେ ଥିବାରୁ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱର ଆପେ ଆପେ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ପାଉଛି। ଯାଦବ କହନ୍ତି, ‘‘୨୦୧୯ ପୂର୍ବରୁ ଆମକୁ ଅଣଦେଖା କରିବା ସହଜ ଥିଲା। ବର୍ତ୍ତମାନ ଆମର ଦାବିଗୁଡ଼ିକୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱର ସହ ନିଆଯାଉଛି।’’

ନିକୋଲେଙ୍କୁ ଭେଟିବା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ୟା ଜଣାଇବା ପାଇଁ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ଭିଡ଼ ଜମେ। ସେମାନଙ୍କର ଅଭିଯୋଗ ସେ ଶୁଣନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ସମ୍ପୃକ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଫୋନ୍ କରନ୍ତି। ସେ କୁହନ୍ତି, ‘‘ନିର୍ବାଚନ ଜିତିବାର ଏହା ହିଁ ମୋର ଏକମାତ୍ର ଉପାୟ। ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳ ୧୦ଟା ପରେ ଆପଣ ମୋତେ ଏଠାରେ ମୋ ଅଫିସ୍ ବାହାରେ ପାଇପାରିବେ। ଯେକେହି ବି ଆସି ମୋ ସହିତ କଥା ହୋଇପାରିବେ।’’

୨୦୨୪ରେ ଯେତେବେଳେ ନିକୋଲେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର ପାଇଁ ନିର୍ବାଚନୀ ଆଫିଡେଭିଟ୍ ଦାଖଲ କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ଘୋଷିତ ସମ୍ପତ୍ତିର ମୂଲ୍ୟ ୮୭ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ଥିଲା - ଏହାର ବଡ଼ ଭାଗ ସେ ନିକଟରେ କିଣିଥିବା ୦.୨୫ ଏକର ଜମି ଏବଂ ସେଥିରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିବା ଘରର ମୂଲ୍ୟ।

୨୦୧୯ରେ ଯେତେବେଳେ ସେ ବିଧାୟକ ହେଲେ, ମାସିକ ଦେଢ଼ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ଦରମା ପାଇବା ଆରମ୍ଭ କଲେ, ଯାହା ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ୨୦୨୪ ନିର୍ବାଚନ ପରେ ୨ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ହୋଇଥିଲା। ୪୧ ବର୍ଷ ବୟସରେ, ସେ ଜୀବନରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଏକ ଉପଯୁକ୍ତ ମାସିକ ଆୟ ଆସୁଥିଲା। ସେ ସେହି ଟଙ୍କାରୁ ସଞ୍ଚୟ କରି ନିଜ ପାଇଁ ଏବଂ ନିଜ ପରିବାର ପାଇଁ ଏକ ଘର ତିଆରି କରିଥିଲେ।

ନିକୋଲେ କୁହନ୍ତି, ‘‘ତା’ ପୂର୍ବରୁ ଦଳ ମୋତେ ମାସିକ ୩,୦୦୦ ଟଙ୍କା ଦେଉଥିଲା। ମୁଁ ଆଜି ମଧ୍ୟ ମୋର ମାସିକ ଦରମାର ଅଧା ଭାଗ ଦଳକୁ ଦାନ କରେ।’’

ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ, ଯେତେବେଳେ ଆସୋସିଏସନ୍ ଅଫ୍ ଡେମୋକ୍ରାଟିକ ରିଫର୍ମସ (ADR) ୨୦୨୪ର ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ବିଧାନସଭାକୁ ବିଶ୍ଳେଷଣ କଲା, ସେତେବେଳେ ୯୩ ପ୍ରତିଶତ ବିଧାୟକ କୋଟିପତି ବୋଲି ଜଣାପଡିଥିଲା। ଏବଂ ସବୁଠାରୁ ଧନୀ ବିଧାୟକ ୫୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କାର ସମ୍ପତ୍ତି ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ। ବିଜେପି ଜିତିବା ପରେ ୨୦୨୪ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ଶେଷରେ ADR ଅନ୍ୟ ଏକ ବିଶ୍ଳେଷଣାତ୍ମକ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲା ଏବଂ ଜଣାପଡିଥିଲା ​​ଯେ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରାଯାଇଥିବା ୨୭୯ ଜଣ କୋଟିପତି ବିଜେତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୧୫୭ ଜଣ (୫୬ ପ୍ରତିଶତ) ବିଜୟୀ ପ୍ରାର୍ଥୀ ୫୦ ପ୍ରତିଶତ କିମ୍ବା ତା’ଠାରୁ ଅଧିକ ଭୋଟ୍ ପାଇ ଜିତିଛନ୍ତି।

ବିରୋଧୀ ଦଳଗୁଡ଼ିକ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି ଯେ କିପରି ସମ୍ବଳ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବଡ଼ ବ୍ୟବଧାନ ଯୋଗୁଁ ପ୍ରତିଟି ନିର୍ବାଚନ ଅଭିଯାନ ​​ଏକ ସୁବିଧାଜନକ ସ୍ଥିତିରୁ ଆରମ୍ଭ କରିଥାଏ ବିଜେପି। କେବଳ ୨୦୨୪-୨୫ ଆର୍ଥିକ ବର୍ଷରେ ବିଜେପି ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ୬,୦୦୦ କୋଟିରୁ ଅଧିକ ଟଙ୍କାର ଡୋନେସନ ପାଇଛି - ଯାହା ସବୁଠାରୁ ବଡ ବିରୋଧୀ ଦଳ କଂଗ୍ରେସ ତୁଳନାରେ ୧୨ ଗୁଣ ଅଧିକ। ଏଠାରେ ସମାନ ସୁଯୋଗର ଅଭାବ ରହିଛି।

ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ପୌର ନିର୍ବାଚନରେ ​​ମଧ୍ୟ ଏକ ମାସରୁ କମ୍ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ କେବଳ ଅନଲାଇନ୍ ବିଜ୍ଞାପନ ପାଇଁ ୫୫ କୋଟି ଟଙ୍କା ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇଥିଲା। ଏବଂ ନିର୍ବାଚନ ପୂର୍ବରୁ ଭୋଟରମାନଙ୍କୁ କୋଟି କୋଟି ଟଙ୍କା ବଣ୍ଟା ଯାଇଥିଲା।

କିନ୍ତୁ ଏପରି ବଡ଼ ଅସୁବିଧା ସତ୍ତ୍ୱେ ନିକୋଲେ କୁହନ୍ତି, ‘‘ଯଦି ଆପଣ ଭୋଟରଙ୍କ ହୃଦୟ ଏବଂ ମନରେ ସ୍ଥାନ ପାଆନ୍ତି, ତେବେ ଏହାକୁ ମଧ୍ୟ ଦୂର କରାଯାଇପାରିବ।’’ ସେ ଆହୁରି କୁହନ୍ତି, ‘‘ଆପଣଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ବିଶ୍ୱାସ ଜିତିବାକୁ ପଡିବ। ଫଳରେ ଯେତେବେଳେ ଅନ୍ୟମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଉପରକୁ ଟଙ୍କା ଫିଙ୍ଗିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବେ, ସେତେବେଳେ ଭୋଟରମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଭୋଟ ବିକ୍ରି କରିବେ ନାହିଁ। ମୋ ସହ ନିର୍ବାଚନ ଲଢୁଥିବା ବିଜେପି ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିଥିବା ଟଙ୍କାର ପରିମାଣ ବୋଧହୁଏ ମୁଁ କରିଥିବା ଖର୍ଚ୍ଚ ଠାରୁ ୧୦୦ ଗୁଣ ଅଧିକ ଥିଲା।’’

୨୦୧୯ ବିଧାନସଭା ନିର୍ବାଚନ ପରେ କୌଣସି ଦଳ ପାଖରେ ସରକାର ଗଠନ ପାଇଁ ସ୍ପଷ୍ଟ ସଂଖ୍ୟା ଗରିଷ୍ଠତା ନଥିଲା। ବିଜେପି ଯେପରି ସେମାନଙ୍କ ଲୋକଙ୍କୁ କିଣି ନ ନେଉ, ସେଥିପାଇଁ ଶିବସେନା ନିଜର ୫୬ ଜଣ ବିଧାୟକଙ୍କୁ ରାତାରାତି ଏକ ରିସୋର୍ଟକୁ ନେଇଯାଇଥିଲା। ଯେଉଁ ସମୟରେ ବାକି ବିରୋଧୀ ବିଧାୟକମାନେ ରିସୋର୍ଟରେ ଲୁଚି ରହିଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ନିକୋଲେ ଖୋଲାଖୋଲି ଭାବେ ଦାହାଣୁରେ ବୁଲୁଥିଲେ।

ସେ କୁହନ୍ତି, ‘‘ଅଦିନିଆ ବର୍ଷା ଆମ ଅଞ୍ଚଳର ଚାଷୀଙ୍କର ବହୁତ କ୍ଷତି କରିଥିଲା। ମୁଁ ଏହା ଦେଖିବା ପରେ ନିଜ କାମରେ ଲାଗିଗଲି। ମୋର ଦଳ ବଦଳାଇବା ନେଇ ମୋ ଦଳ କିମ୍ବା ମୋ ଭୋଟରଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରିବାର କୌଣସି ଆବଶ୍ୟକତା ନଥିଲା।’’

କଲେଜ ଛାଡ଼ିବା ପରେ ଆର୍ଥିକ ଅଭାବ ଯୋଗୁଁ ଦାହାଣୁର ଏକ କ୍ୟାଣ୍ଟିନରେ ଖାଦ୍ୟ ପରସିବା ଏବଂ ବାସନ ମାଜିବା କାମ କରୁଥିଲେ ନିକୋଲେ।

ସିପିଆଇ(ଏମ୍)ର ଜଣେ ବରିଷ୍ଠ ନେତା ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଥିଲେ ଏବଂ ଦଳରେ ଯୋଗଦେବା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତାଇଥିଲେ। ସେ ମନେ ପକାଇ କୁହନ୍ତି, ‘‘ସେତେବେଳେ ସଦସ୍ୟତା ଶୁଳ୍କ ୫ ଟଙ୍କା ଥିଲା।’’ ନିକୋଲେ ମନେ ପକାନ୍ତି ଯେ ସେଦିନ ସେହି ବରିଷ୍ଠ ନେତାଙ୍କୁ ପରିହାସ କରି ପଚାରିଥିଲେ, "ଆପଣ ମୋ କ୍ୟାଣ୍ଟିନରେ ଜଳଖିଆ ଖାଇଲେ, ଆଉ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚ ଟଙ୍କା ଦେବି? କଥାଟା ଓଲଟା ହୋଇଗଲାନି କି?’’

ସେ ୫ ଟଙ୍କାର ରସିଦ୍ କାଟିବା ପରେ ନେତା ଜଣକ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, ‘‘ତମେ ଏବେ ଦଳର ଜଣେ ସଦସ୍ୟ।’’

ନିକୋଲେ କୁହନ୍ତି, ‘‘ସେତେବେଳେ ମୁଁ ଏହାର ଅର୍ଥ ବୁଝିପାରି ନଥିଲି। କିନ୍ତୁ ସେ ମୋତେ ତାଙ୍କ ଶାଖାକୁ ନେଲେ ଏବଂ ମୁଁ ଦଳ ପାଇଁ କାମ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲି।’’

ଦାହାଣୁରୁ ନିର୍ବାଚନ ଲଢ଼ିବାର ବହୁ ପୂର୍ବରୁ, ନିଜ ସହକର୍ମୀମାନଙ୍କ ସହ ଅନେକ ତୃଣମୂଳ ଆନ୍ଦୋଳନର ଆଗଧାଡ଼ିରେ ରହି କ୍ଷମତାଶାଳୀ ଲୋକଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଲଢ଼େଇ କରିଥିଲେ ନିକୋଲେ।

୨୦୧୩ ରୁ ୨୦୧୫ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ସକ୍ରିୟତା ପାଇଁ ପୋଲିସ୍ ନିକୋଲେଙ୍କ ବିରୋଧରେ ବେଆଇନ ସମାବେଶ ଏବଂ ଦଙ୍ଗା ମାମଲା ରୁଜୁ କରିଥିଲା। ତାଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚଟି ଜିଲ୍ଲାରେ ପ୍ରବେଶ ନିଷେଧ କରି ବାହାର କରିବାକୁ ଆଦେଶ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଏହାର ପ୍ରତିବାଦରେ ଦାହାଣୁ ପୋଲିସ ଷ୍ଟେସନ ବାହାରେ ୨୫ ହଜାର ଚାଷୀ ଏକାଠି ହେବାରୁ ସେହି ଆଦେଶକୁ ବାତିଲ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ। ସେ କୁହନ୍ତି, ‘‘ବିଧାୟକ ହେବା ପରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ତୃଣମୂଳ ସ୍ତରରୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇନାହିଁ। ବରଂ ମୁଁ ଅଧିକ ସକ୍ରିୟ ହୋଇଛି। ଆଗକୁ ବଢ଼ିବା ସହିତ, ମୁଁ ନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛି ଯେ ମୋ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରେ ଆମେ ଏକ ଉଚ୍ଚକୋଟୀର (ପ୍ରଥମ ଶ୍ରେଣୀର) ହସ୍ପିଟାଲ୍ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା। ଏହାର ଅଭାବ ଏବେ ବି ସେଠାରେ ରହିଛି।’’

ଅନୁବାଦ: ଓଡ଼ିଶାଲାଇଭ୍‍