নিৰাপত্তাৰ পৰা শতযোজন আঁতৰত মুম্বাইৰ সেই ছিকিউৰিটি গাৰ্ডজন

ফুট গধূলিৰ সময়ছোৱাত তেওঁ সেই পৰিত্যক্ত উদ্যানখনলৈ আগবাঢ়ি গৈছিল৷ এখন বেঞ্চত বহি কাষতে লাঠিডাল আৰু সৰু মোবাইল ফোনটো ৰাখিছিল৷ এবছৰৰ ভিতৰতে দ্বিতীয়বাৰলৈ উদ্যানখন নিমাওমাও হৈ পৰিছিল৷ শিশু আৰু প্ৰাপ্তবয়স্কসকল নিজৰ নিজৰ ঘৰত একপ্ৰকাৰ আৱদ্ধ হৈ পৰিছিল৷

তেওঁ কেইবাদিনো ধৰি উদ্যানখনলৈ আহি আছে৷ আন্ধাৰ বাঢ়ি যোৱাৰ লগে লগে ষ্ট্ৰীটলাইটবোৰ জ্বলি উঠে আৰু খুঁটাকেইটাৰ ছাঁ দীঘলীয়াকৈ মাটিত পৰি ৰয়৷ পথৰ কাষৰ গছকেইজোপাৰ বতাহৰ লগে লগে সৰি পৰা পাতকেইটাও যেন পৰিৱেশটো সংগীতময় কৰি তোলে৷ কিন্তু তেওঁৰ হৃদয়ৰ আন্ধাৰখিনি যেন নাযায়-নুপুৱায়৷ ঘণ্টা ঘণ্টাজুৰি বেঞ্চখনত বহাৰ পিছতো তেওঁৰ অস্বাভাৱিকধৰণে শান্ত হৃদয়ৰ ভৌতিক ঢপঢপনিখিনি দকমকীয়া হৈ ৰয়৷

কুৰিৰ দেওনা পাৰ হোৱা এই ডেকাজন ঠাইডোখৰৰ সকলোৰে বাবে পৰিচিত আছিল- কিন্তু এতিয়াও বহুলোকৰ বাবে তেওঁ এখন অচিনাকি মুখ৷ তেওঁৰ ইউনিফৰ্মে তেওঁৰ কৰ্তব্যৰ কথা সোঁৱৰাই দিয়ে- তেওঁ কাষৰে অট্টালিকা এটাত ছিকিউৰিটি গাৰ্ড হিচাপে কাম কৰিছিল৷ তেওঁৰ নাম?... প্ৰয়োজনেই বা কি তেওঁৰ নাম জনাৰ? সাত বছৰ নিশ্চিদ্ৰ নিৰাপত্তা প্ৰদানৰ কামত জড়িত থকাৰ পিছতো অট্টালিকাটোৰ প্ৰায়সংখ্যকেই তেওঁক চিনি নাপায়৷

তেওঁ ইয়ালৈ উত্তৰ প্ৰদেশ বুন্দেলখণ্ডৰ পৰা আহিছিল৷ তেওঁৰ পিতৃ আছিল এজন কবি আৰু বক্তা৷ নিজৰ মত স্বাধীনভাৱে প্ৰকাশ কৰাৰ অপৰাধত তেওঁক হত্যা কৰা হৈছিল৷ তেওঁৰ লিখনি, তেওঁৰ কিতাপসমূহ যি আছিল তেওঁৰ মূল্যবোধৰ একমাত্ৰ সম্পত্তি- সেই আটাইবোৰ জ্বলাই দিয়া হৈছিল৷ তেওঁৰ পত্নীয়ে দহ বছৰীয়া সৰু ল’ৰাটোক বুকুত সামৰি থৰথৰকৈ কঁপিছিল৷ এই আশংকাত যদি দুষ্কৃতিকাৰীয়ে তেওঁৰ সন্তানটোকো লৈ যায়! মাকে তাক যিমান দূৰলৈ পাৰে দৌৰি পলাবলৈ কৈছিল৷

তেওঁ পঢ়িবলৈ বিচাৰিছিল, ডাঙৰ মানুহ হ’বলৈ বিচাৰিছিল৷ মূৰকত তেওঁ মুম্বাইৰ ৰে’লৱে ষ্টেচনত জোতা পলিচৰ কামহে কৰিবলগীয়া হৈছিল৷ নৰ্দমা পৰিষ্কাৰ কৰা, নিৰ্মাণস্থলীৰ মজুৰি কাম আদিবোৰ তেওঁৰ দৈনিক ভাতমুঠিৰ বাবে কৰিবলগীয়া হৈছিল৷ এনেদৰে শেষত গৈ তেওঁ ছিকিউৰিটি গাৰ্ডৰ কাম এটা পাইছিল৷ ৰাহি হোৱা দৰমহাৰে তেওঁ ঘৰত থকা মাকলৈও টকা পঠিয়াইছিল৷ মাকে পুতেকৰ বিয়াখন সোনকালে পাতি দিয়াটো বিচাৰিছিল৷

ইফালে গাঁৱৰ ঘৰত মধুনাৰ হাতত ফোন নাছিল৷ ফোন থকা নথকাও প্ৰায় একেই কথা, কাৰণ নেটৱৰ্কে সঘনে সমস্যাৰ সৃষ্টি কৰিছিল৷ মধুনাই কাগজৰ টুকুৰা এখনত গিৰিয়েকে লিখি দিয়া ফোন নম্বৰটো লৈ আনিছিল আৰু গেলামালৰ দোকানৰ কাষত থকা ফোন বুথটোৰে গিৰিয়েকৰ সৈতে কথা পাতিছিল৷ দোকানখন বন্ধ হৈ যোৱাত তাই ওচৰ চুবুৰীয়াৰ মোবাইলৰ সহায়ত কথা পাতিছিল৷

তাই গিৰিয়েকক ঘৰলৈ ঘূৰি আহিবলৈ কুটুৰি আছিল৷ ইফালে গিৰিয়েক আছিল মুম্বাইত৷ কেইদিনৰমানৰ পিছতেই সেই প্ৰত্যাশিত সুখবৰটো আহিলঃ তেওঁলোকৰ এজনী ছোৱালী হ’ল৷ কেঁচুৱা ছোৱালীজনীৰ নামকৰণ হোৱাই নাছিল৷ মধুনাই গিৰিয়েকক কেঁচুৱাজনী প্ৰথমে দেখুৱাই ল’বলৈ বিচাৰিছিল৷

নিশা গভীৰ হৈ অহাৰ লগে লগে উদ্যানৰ লাইটৰ পোহৰো ম্লান হৈ আহে৷ ছিকিউৰিটি গাৰ্ডজনে নিশাৰ বাবে এপাক টহল মাৰিবলৈ বেঞ্চখনৰ পৰা উঠে৷ অট্টালিকাটোৰ কেইখনমান খিৰিকিত টেলিভিছনৰ পৰ্দাৰ পোহৰ জিলিকি উঠে৷ কোনোবাটো ফ্লেটত এটা শিশুৰ হাঁহিৰ খলকনি শুনিবলৈ পোৱা যায়৷ কাৰোবাৰ ঘৰত প্ৰেছাৰ কুকাৰৰ হুছেইল বাজি উঠে৷

লকডাউনৰ সময়ছোৱাত প্ৰতিটো ফ্লেটৰ আবাসীক দিবলৈ তেওঁ দিনে-নিশাই ফুড ডেলিভাৰীৰ অৰ্ডাৰবোৰ কঢ়িয়াইছিল৷ ইফালে মধুনা আৰু কেঁচুৱা ছোৱালীজনীয়ে ভালদৰে খাবলৈ পাইছে নে নাই সেয়াও আছিল তেওঁৰ চিন্তা৷ তেওঁ অসুস্থ আবাসীসকলক এম্বুলেঞ্চত উঠোৱাত সহায় কৰিছিল৷ তেওঁ পাহৰি গৈছিল যে এই বেমাৰত তেওঁ নিজেও আক্ৰান্ত হ’ব পাৰে৷ তেওঁৰ লগৰ সহকৰ্মী এজনক এই ৰোগত আক্ৰান্ত হোৱাৰ বাবে চাকৰিৰ পৰা উলিয়াই দিয়া হৈছিল৷ সেয়ে তেওঁ নিশব্দে কাঁহিছিল যাতে কাঁহৰ শব্দত কাৰোবাৰ সন্দেহ হওঁক আৰু তেওঁৰ চাকৰিটো যাওক।

তেওঁ এগৰাকী ঘৰৰ কাম কৰা সহায়িকাক অট্টালিকাটোত পুনৰ কামলৈ মাতিবলৈ খাটনি জোৰা দেখা পাইছিল৷ মহিলাগৰাকীৰ ভোকাতুৰ পুতেক যক্ষ্মাৰোগত আক্ৰান্ত হৈছিল আৰু গিৰিয়েকৰ জমাধনৰ আটাইখিনি শেষ হৈছিল৷ কেইদিনমান পিছত গাৰ্ডজনে মহিলাগৰাকীক সৰু জীয়েকৰ সৈতে পথত ভিক্ষা খুজি থকা দেখা পাইছিল৷

তেওঁ দেখা পাইছিল কিদৰে শাক-পাচলি বিক্ৰেতাৰ ঠেলাখন স্থানীয় গুণ্ডাবোৰে গুৰিয়াই ওলোটাই দিছিল, সেই বিক্ৰেতাজনৰ জীৱনটোও যেন ঠেলাখনৰ লগতে ওলট-পালট হৈ গ’ল৷ তেওঁ হাতজোৰ কৰি সিহঁতৰ ওচৰত কাম কৰিবলৈ অনুমতি বিচাৰিছিল- কাৰণ সিদিনাৰ ইফটাৰৰ বাবে তেওঁৰ উপাৰ্জন বুলিবলৈ পকেটত এটকাও নাছিল৷ কিন্তু তেওঁৰ অলেখ কাকূতি-মিনতিয়েও গুণ্ডাবাহিনীৰ হৃদয় গলাব নোৱাৰিলে৷ সিহঁতৰ মতে তেওঁ সংক্ৰমিত হোৱাৰ পৰা ৰক্ষাহে পৰিল৷ সিহঁতে ঠেলাখন টানি নিওতে পথত শাক-পাচলিসমূহ সিঁচৰতি হৈ পৰি থাকিল৷ তেওঁ এপদ এপদকৈ শাক-পাচলিবোৰ কামিজৰ ভিতৰত যিমান পাৰে সিমান তুলি ভৰালে৷ কিন্তু মলিয়ন কামিজটোৱে শাক-পাচলিৰ সেই ভৰ বেছি পৰলৈ সহ্য কৰিব নোৱাৰিলে৷

অট্টালিকাটোৰ আবাসীসকলে খিৰিকিৰে জুমি-জুমি সমগ্ৰ ঘটনা প্ৰত্যক্ষ কৰিলে, কিছুমানে নিজৰ নিজৰ ফোনত ৰেকৰ্ড কৰিলে আৰু ছ’চিয়েল মিডিয়াত সেই ভিডিঅ’ শ্বেয়াৰ কৰি চৰকাৰক উদ্দেশ্যি ক্ষোভ উজাৰিলে৷

ডিচেম্বৰলৈ গাৰ্ডজনে গাঁৱলৈ উভতিবলৈ ছুটি পাব বুলি আশা কৰি আছিল, কাৰণ অন্য গাৰ্ডসকলে কামলৈ উভতিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল৷ কিন্তু কামত যোগদান কৰিবলৈ অহা মানুহসকল সেই পুৰণা কৰ্মচাৰীসকল নাছিল৷ কৰ্মস্থানত নতুন নতুন মুখে ভিৰ কৰিছিলহি৷ অৰ্থাৎ ছুটিলৈ গ’লেই চাকৰি যোৱাটো নিশ্চিত আছিল৷ এই কথা ভাবি গাৰ্ডজনে কিছুদিন পুনৰ অপেক্ষা কৰিব বুলি নিজকে প্ৰবোধ দিলে৷ কাৰণে এই কষ্টৰ মূল উদ্দেশ্যই আছিল মধুনা আৰু তেওঁলোকৰ সন্তানটোৰ ভৱিষ্যতৰ বাবে৷ তেওঁ জানিছিল, মধুনাই গাঁৱৰ জমিদাৰে ঋণ পৰিশোধৰ বাবে কৰা হাৰাশাস্তি আৰু কেনেদৰে তেওঁলোকে সামান্য খাদ্যৰ ভৰসাত জীয়াই আছে, সেই কথাৰ অভিযোগ কাহানিও নকৰিব৷

ঠিক সেই সময়তে আন এটা লকডাউনৰ ঘোষণা হ’ল৷ পথত কেৱল এম্বুলেঞ্চৰ শব্দ৷ এই বৰ্ষৰ অৱস্থা পূৰ্বতকৈও বেয়া আছিল৷ তেওঁ দেখিছিল কিদৰে ফলাফল পজিটিভ হোৱাৰ পিছত বৃদ্ধ পিতৃক ঘৰৰ পৰা খেদি পঠিয়াই দিয়া হৈছিল৷ তেওঁ দেখিছিল কিদৰে সৰু সৰু শিশুবোৰক চিকিৎসালয়লৈ লৈ যোৱা হৈছিল৷

তথাপি তেওঁ কৰ্তব্য নিৰ্বাহ কৰিয়েই থাকিল আৰু অতি শীঘ্ৰেই ঘৰলৈ ঘূৰি যাব বুলি মধুনাক কথা দিলে৷ মধুনাৰ সৈতে কথা-বতৰাত প্ৰতিবাৰেই তাই কান্দি উঠিছিল আৰু তেওঁক কৈছিল, ‘‘আপুনি নিজকে ৰক্ষা কৰক, আমাক কেৱল আপোনাক লাগে৷ আমাৰ সন্তানে এতিয়াও নিজ পিতৃক দেখা পোৱা নাই৷’’ মধুনাৰ বাক্যবোৰে তেওঁৰ হৃদয়ত যন্ত্ৰণা দিলে যদিও কিছু সান্ত্বনাও পালে৷ মাত্ৰ কেইমিনিটমানৰ ফোন কলকেইটাই আছিল তেওঁলোকৰ জীৱনৰ বাবে জীয়াই থকাৰ সাৰথি৷ ফোনত দুয়োৰে কথা-বতৰা কমেই হৈছিল, কিন্তু ফোনৰ সিটো মূৰৰ পৰা অহা উশাহ-নিশাহৰ শব্দকেইটাই দুয়োকে যেন জীয়াই থাকিবলৈ পুনৰ উৎসাহিত কৰিছিল৷

শেষত আহিল সেই অপ্ৰত্যাশিত ফোন কলটো৷ গাঁৱৰ এজন ব্যক্তিয়ে ভয় মিশ্ৰিত কণ্ঠেৰে তেওঁক ফোন কৰি ক’লে, ‘‘কোনো চিকিৎসালয়ে আমাক ভিতৰলৈ যাবলৈ দিয়া নাই৷ বিচনাবোৰত ৰোগীৰ বাবে ঠাই নোহোৱা হৈছে৷ তোমাৰ পত্নী আৰু সন্তানটোৱে উশাহৰ অন্তিমটো মুহূৰ্তলৈ যুঁজ দিলে৷’’ ব্যক্তিজনেও পিতৃৰ বাবে অক্সিজেন টেংক বিচাৰি আহিছিল৷ সমগ্ৰ গাঁওখনেই উশাহৰ অক্সিজেনখিনিৰ বাবে চিকিৎসালয় কৰ্তৃপক্ষক কুটুৰিছিল৷

গাৰ্ডজনৰ যেন ভৰিৰ তলৰ মাটি খহি পৰিল। তেওঁৰ মালিকে অৱশেষত তেওঁক ছুটি দিলে৷ এতিয়া তেওঁ কাৰ বাবে ঘৰলৈ উভতি যাব? খাদ্যৰ টোপোলা কঢ়িওৱা ‘কৰ্তব্য’লৈ তেওঁ পুনৰ ঘূৰি আহিল৷ সেই হালধীয়া পোছাকযোৰ আৰু শাৰীখন এতিয়াও সযতনে তেওঁৰ সৰু টোপোলাটোত মেৰিয়াই থোৱা আছে৷ মধুনা আৰু তেতিয়াও নামকৰণ নকৰা শিশুটিৰ মৃতদেহ দুটা ক’ৰবাত হয়তো জ্বলাই দিয়া হৈছিল অথবা পুতি থোৱা হৈছিল৷

অনুবাদ: মনোৰঞ্জন মজুমদাৰ