ತಮ್ಮ ಹಕ್ಕು ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತೆ ಮೆರವಣಿಗೆ ಹೊರಟ ರೈತ ಪಡೆ

54 ವರ್ಷದ ಕಿರಣ್‌ ಗಹಲ ಮತ್ತು ಇತರ ಆದಿವಾಸಿ ರೈತರಿಗೆ ಇಂತಹದ್ದೊಂದು ಅನುಭವ ಮೊದಲನೆಯದ್ದೇನಲ್ಲ.

2026ರ ಜನವರಿ 19ರಂದು, ಅವರು ಪಾಲ್ಘರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಡೊಲ್ಹಾರಿ ಬುದ್ರುಕ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ತಮ್ಮ ಪುಟ್ಟ ಮನೆಯಿಂದ, ಕೆಂಪು ಟಿ-ಶರ್ಟ್ ಮತ್ತು ಕತ್ತಲ್ಲಿ ಶಾಲು ಧರಿಸಿ ಹೊರಬಂದರು. ಅಲ್ಲೇ ನಿಂತು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಟೆಂಪೋ ಟ್ರಕ್ ಒಂದನ್ನು ಹತ್ತಿದ ಅವರು, ಇತರೆ ಆದಿವಾಸಿ ರೈತರ ಗುಂಪಿನೊಂದಿಗೆ ಚರೋಟಿ ಗ್ರಾಮದತ್ತ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು.‌ ಅದು ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಅಖಿಲ ಭಾರತ ಕಿಸಾನ್ ಸಭಾ (ಎಐಕೆಎಸ್) ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಮತ್ತೊಂದು ಬೃಹತ್ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಮೆರವಣಿಗೆಗೆ ಆರಂಭದ ತಾಣವಾಗಿತ್ತು.

ಮಾಧ್ಯಮ ವರದಿಗಳು ಮತ್ತು ಎಐಕೆಎಸ್ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, ಇಲ್ಲಿ ಹತ್ತಾರು ಸಾವಿರ, ಬಹುಶಃ ಸುಮಾರು 50,000 ದಷ್ಟು ರೈತರು ಜಮಾಯಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವರು ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಪಾಲ್ಘರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆದಿವಾಸಿ ಸಮುದಾಯಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದವರು.‌ ಇವರುಭೂ ಹಕ್ಕುಗಳ ಸಮರ್ಪಕ ಅನುಷ್ಠಾನ, ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತ್ರಿ ಯೋಜನೆ (ಮನರೇಗಾ) ಮರುಜಾರಿ, ವಾಡ್ವನ್ ಬಂದರು ಯೋಜನೆ ರದ್ದು, ಹಾಗೂ ಕುಡಿಯುವ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿ ಬಳಕೆಗೆ ನೀರಿನ ಸೌಲಭ್ಯ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸಿ, ಇವರು ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಕಚೇರಿಯತ್ತ ತಮ್ಮ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆ ಜಾಥಾವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು.

ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಗೀತೆಗಳನ್ನು ಹಾಡುತ್ತಾ, ಘೋಷಣೆಗಳನ್ನು ಕೂಗುತ್ತಾ ಮತ್ತು ತಮ್ಮ ಗುರಿಯತ್ತ ವೇಗವಾಗಿ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುತ್ತಾ, ಈ ಪ್ರತಿಭಟನಾಕಾರರು ಜನವರಿ 20ರ ಸಂಜೆ ಪಾಲ್ಘರ್ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಕಚೇರಿಯನ್ನು ತಲುಪಿದರು. ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಈಡೇರುವವರೆಗೂ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಠಿಕಾಣಿ ಹೂಡಲು ಅವರು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವರ ಬೇಡಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಕಾಲದ ಬೇಡಿಕೆ ಎಂದರೆ ಭೂ ಹಕ್ಕುಗಳ ಜಾರಿ. ಆದಿವಾಸಿಗಳು ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದರೂ, ಅವರಿಗೆ ಇಂದಿಗೂ ಆ ಭೂಮಿಯ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಹಕ್ಕು ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ.

2006ರ ಅರಣ್ಯ ಹಕ್ಕು ಕಾಯ್ದೆಯು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಅರಣ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿರುವ ಪರಿಶಿಷ್ಟ ಪಂಗಡಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅರಣ್ಯವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಅರಣ್ಯ ಭೂಮಿ ಹಾಗೂ ಅಲ್ಲಿನ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳ ಮೇಲೆ ಹಕ್ಕನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಗ್ರಾಮ ಸಭೆಗಳ ಮೂಲಕ ಅರ್ಜಿಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉಪವಿಭಾಗ ಹಾಗೂ ಜಿಲ್ಲಾ ಮಟ್ಟದ ಸಮಿತಿಗಳು ಇವುಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತವೆ; ಅಲ್ಲದೆ ಹಕ್ಕುಗಳು ಸಿಗುವವರೆಗೂ ಅಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವರನ್ನು ಒಕ್ಕಲೆಬ್ಬಿಸದಂತೆ ಈ ಕಾಯ್ದೆ ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಈ ರ‍್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿರುವ ಬಹುತೇಕ ಆದಿವಾಸಿ ರೈತರ ಹಕ್ಕು ಮಂಡನೆಗೆ ಇನ್ನೂ ಮಂಜೂರಾತಿ ದೊರೆತಿಲ್ಲ.

ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ಆದಿವಾಸಿ ರೈತರು ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವುದು ಇದೇ ಮೊದಲೇನಲ್ಲ; ಮತ್ತು ಬಹುಶಃ ಇದು ಕೊನೆಯದೂ ಆಗಿರಲಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. 2018ರಲ್ಲಿ ನಾಸಿಕ್‌ ಜಿಲ್ಲೆಯಿಂದ ಮುಂಬಯಿಯ ಆಜಾದ್ ಮೈದಾನದವರೆಗೆ ನಡೆದ 180 ಕಿ.ಮೀ. ಉದ್ದದ ಆ ಬೃಹತ್ ರ‍್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಗಹಲ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ಅಂದು ರೈತರು ಒಂದು ವಾರದ ಕಾಲ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರಲ್ಲಿ ಅನೇಕರು ಬರಿಗಾಲಲ್ಲಿ ನಡೆದಿದ್ದರು.

ವಾರ್ಲಿ ಆದಿವಾಸಿ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಗೆಹ್ಲಾ, "ನಾನು ಆ ರ‍್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿಯೂ ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಮುಂದಿದ್ದೆ. ನಾವು ಮುಂಬೈ ತಲುಪಿದಾಗ, ನಮ್ಮ ಕಾಲುಗಳಲ್ಲಿ ಬೊಬ್ಬೆ ಎದ್ದಿದ್ದವು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು.

ರೈತರ ಪಾಲಿಗೆ ಅದೊಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕ್ಷಣವಾಗಿತ್ತು, ಏಕೆಂದರೆ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಮುಂಬೈ ನಗರವೇ ಅವರನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಬೆಂಬಲಿಸಿತ್ತು. ಹೆದ್ದಾರಿಯಲ್ಲಿ ಕಾಲ್ನಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುವಾಗಲೂ ಜನರು ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದ್ದರು. ರ‍್ಯಾಲಿಯ ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿ ದೇವೇಂದ್ರ ಫಡ್ನವಿಸ್ ನೇತೃತ್ವದ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಸರ್ಕಾರವು ರೈತ ಮುಖಂಡರೊಂದಿಗೆ ಮಾತುಕತೆಗೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ರೈತರ ಬೇಡಿಕೆಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದರು.

ಈಗ ಸುಮಾರು ಎಂಟು ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ, ಫಡ್ನವಿಸ್ ಮತ್ತೆ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಗಹಲ ಅವರಂತಹ ರೈತರು ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಮೆರವಣಿಗೆ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. "ನಾವು ನಮ್ಮ ಹಳ್ಳಿಗಳಿಗೆ ವಾಪಸ್ ಹೋಗಲಿ ಎಂದಷ್ಟೇ ಸರ್ಕಾರ ಭರವಸೆಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅದು ಆ ಭರವಸೆಗಳನ್ನು ‌ಯಾವತ್ತೂ ಈಡೇರಿಸುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಗಹಲ ಅವರ ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ, 2018 ಮತ್ತು 2026ರ ನಡುವೆ ಕಿಸಾನ್ ಸಭಾ ಸಂಘಟನೆಗೆ ಸೇರಿದ ರೈತರು ತಮ್ಮ ಬೇಡಿಕೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸುವಂತೆ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಹೇರಲು ಸುಮಾರು 30-40 ಸಣ್ಣ-ಪುಟ್ಟ ರ‍್ಯಾಲಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿರಬಹುದು. ಈ ರ‍್ಯಾಲಿಗಳು ಒಂದು ದಿನದಿಂದ ಹಿಡಿದು ಒಂದು ವಾರ, ಮತ್ತು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚು ದಿನಗಳವರೆಗೆ ನಡೆದಿದ್ದವು.

ಹಿಂದಿನ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳಂತೆಯೇ, ಇಂದೂ ಕೂಡ ಇವರು ಕೆಂಪು ಅಂಗಿಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿ ಈ ಜನಸಾಗರದ ಭಾಗವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಎಐಕೆಎಸ್, ಭಾರತ ಕಮ್ಯುನಿಸ್ಟ್ ಪಕ್ಷದ (ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ವಾದಿ) ಜೊತೆ ಸಂಯೋಜಿತ ಸಂಘಟನೆ.

"ನನ್ನ ಕಾಲು ಮತ್ತು ಮಂಡಿಗಳು ನೋಯುತ್ತಿವೆ" ಎಂದು ಈಶ್ವತಿ ಗಹಲ ಹೇಳಿದರು. ಅವರಿಗೆ ತಮ್ಮ ನಿಖರ ವಯಸ್ಸು ತಿಳಿದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅಂದಾಜಿನ ಮೇಲೆ "ಸಾಠ್ ಚಾ ಪುಢೆ" ಅಂದರೆ 60 ವರ್ಷಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. "ನಾವು ಮುಂಬೈಗೆ ಹೋಗಿದ್ದಾಗ (ಹಿಂದಿನ ರ‍್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿ) ನನಗೆ ಇಷ್ಟು ವಯಸ್ಸಾಗಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಅವರು ಮಾತು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು. ಮನೋರ್ ಫಾಟಾ (ಜಂಕ್ಷನ್) ಬಳಿ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಅವರು ಈ ಮಾತುಗಳನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು; ಅಲ್ಲಿ ರೈತರು ಕೊರೆಯುವ ಚಳಿಯ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ತಂಗಿದ್ದರು. ಅವರಲ್ಲಿ ಕೆಲವರು ತಮ್ಮ ಸಾವಿರಾರು ಸಂಗಾತಿಗಳಿಗಾಗಿ ಕಿಚಡಿ ತಯಾರಿಸುವ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಉಳಿದವರು ಕೊರೆಯುವ ಚಳಿಯ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಮೈ ಕಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು, ದೊಡ್ಡ ಪಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಡುಗೆ ಬೇಯುತ್ತಿದ್ದ ಒಲೆಯ ಸುತ್ತಲೂ ಕುಳಿತಿದ್ದರು. "ಇತರೆ ರೈತರೊಂದಿಗೆ ಹೆಜ್ಜೆ ಹಾಕುವುದು ನಮಗೆ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ" ಎಂದು ಈಶ್ವತಿ ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. "ಇದರಿಂದ ಒಂದು ಭರವಸೆ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ನಾವಿನ್ನೂ ಸೋಲೊಪ್ಪಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಸಮಾಧಾನ ತರುತ್ತದೆ."

ಈಶ್ವತಿಯವರು ಕೂಡ ವಾರ್ಲಿ ಸಮುದಾಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರಾಗಿದ್ದು, ಪಾಲ್ಘರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಜಮ್‌ಶೇಟ್ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರ ಕುಟುಂಬದ ಮೂವರು ಈ ರ‍್ಯಾಲಿಯಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡಿದ್ದರು. ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಅವರಿಗೆ 2 ಎಕರೆ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಇದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಊರಿನ ಉಳಿದವರಂತೆ ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಭತ್ತ ಬೆಳೆಯುತ್ತಾರೆ. "ನಾವು ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಬೆಳೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತೇವೆ. ನೀರಾವರಿ ಸೌಲಭ್ಯವಿಲ್ಲದೆ, ಉಳಿದ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚೇನೂ ಮಾಡಲು ಆಗುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಅವರು ನನಗೆ ಹೇಳಿದರು.

ಪಾಲ್ಘರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಆದಿವಾಸಿ ರೈತರಿಗೆ ಬದುಕಿನ ಏಕೈಕ ಆಧಾರವೆಂದರೆ ಕೂಲಿ ಕೆಲಸ; ಏಕೆಂದರೆ ಕೇವಲ ಬೇಸಾಯದಿಂದ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸುವುದು ಅವರಿಗೆ ಕಷ್ಟ. ಈ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ನೋಡುವುದಾದರೆ, ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತ್ರಿ (ಮನರೇಗಾ) ಯೋಜನೆಯನ್ನು ರದ್ದುಗೊಳಿಸಿರುವುದು ಅವರಿಗೆ ದೊಡ್ಡ ಆಘಾತವನ್ನು ತಂದಿದೆ.

ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು 2025ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ, ಮಹಾತ್ಮ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಾಮೀಣ ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತ್ರಿ ಕಾಯ್ದೆಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ, ವಿಕಸಿತ್ ಭಾರತ್ – ಜಿ ರಾಮ್ ಜಿ ಕಾಯ್ದೆ (ವಿಬಿ-ಜಿ ರಾಮ್ ಜಿ) ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿತ್ತು. ಸರ್ಕಾರವು ಕಾಗದ ಪತ್ರಗಳ ಮೇಲೆ ಖಾತರಿ ಕೆಲಸದ ದಿನಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 100ರಿಂದ 125ಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದ್ದರೂ, ಈ ಹೊಸ ಕಾನೂನಿನಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸಿನ ಹೊರೆಯ ಬಹುಪಾಲನ್ನು ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಹಾಕಲಾಗಿದೆ. ಬಹುತೇಕ ರಾಜ್ಯಗಳ ಆರ್ಥಿಕ ಸ್ಥಿತಿ ತೀರಾ ಹದಗೆಟ್ಟಿದೆ ಎಂಬ ವಾಸ್ತವದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ, ಹೀಗೆ ಮಾಡುವುದರಿಂದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಜನರಿಗೆ ಕೆಲಸದ ಖಾತರಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ಯೋಜನೆಯೊಂದು ಅಂತ್ಯಗೊಳ್ಳಬಹುದು ಎಂದು ತಜ್ಞರು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ.

ಈ ರೈತರೊಂದಿಗೆ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಗುತ್ತಿರುವ, ಪಾಲ್ಘರ್ ಜಿಲ್ಲೆಯ ದಹಾನು ಕ್ಷೇತ್ರದ ಹಾಲಿ ಶಾಸಕ ವಿನೋದ್ ನಿಕೋಲೆ, "ಮನರೇಗಾ (ಉದ್ಯೋಗ ಖಾತ್ರಿ) ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿದ್ದವು. ಹೆಚ್ಚು ಕೆಲಸ ಸಿಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ, ಕೂಲಿಯೂ ಕಡಿಮೆಯಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅದು ಕೂಡ ತಡವಾಗಿ ಸಿಗುತ್ತಿತ್ತು" ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸುವುದು ಅದಕ್ಕೆ ಪರಿಹಾರವಲ್ಲ. "ನಾವು ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ಉತ್ತಮ ಕೂಲಿ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೆಲಸದ ದಿನಗಳನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಒತ್ತಾಯಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ" ಎಂದು ಅವರು ತಿಳಿಸಿದರು.

ತಮ್ಮ ಬೇಡಿಕೆಗಳು ಈಡೇರುವವರೆಗೂ ಯಾವುದೇ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಪಾಲ್ಘರ್ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಕಚೇರಿಯಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗುವುದಿಲ್ಲ ಎನ್ನುವ ಛಲದಲ್ಲಿ ರೈತರಿದ್ದಾರೆ. "ಒಂದು ವೇಳೆ ಸರ್ಕಾರ 2018ರಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ್ದ ಭರವಸೆಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸಿದ್ದರೆ, ಇಂದು ನಾವು ಮತ್ತೆ ಮೆರವಣಿಗೆ ನಡೆಸುವ ಪ್ರಸಂಗ ಬರುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ" ಎಂದು 45 ವರ್ಷದ ರೂಬ್ದಿ ಅಡ್ಗಾ ಹೇಳಿದರು.

ತಮ್ಮ ಕುಟುಂಬವು ತಲೆಮಾರುಗಳಿಂದ ಬೇಸಾಯ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಹಕ್ಕು ಇಲ್ಲದ ಕಾರಣ, ಪರಿಹಾರಗಳಿಂದ ವಂಚಿತರಾದವರಲ್ಲಿ ಅಡ್ಗಾ ಕೂಡ ಒಬ್ಬರು. "ಸೂಪರ್ ಫಾಸ್ಟ್ ಹೆದ್ದಾರಿ ಯೋಜನೆಯೊಂದಕ್ಕಾಗಿ ನನ್ನ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು, ಈಗ ನನ್ನ ಬಳಿ ಆದಾಯಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ದಾರಿಯಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಆ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಅವರು ಭತ್ತ ಮತ್ತು ಜೋಳವನ್ನು ಬೆಳೆಯುತ್ತಿದ್ದರು; ಅಲ್ಲದೆ ಅಲ್ಲಿ ಅನಾನಸ್ ಮತ್ತು ಖರ್ಜೂರದ ಮರಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಒಂದು ವೇಳೆ ಅವರ ಬಳಿ ಭೂಮಿಯ ಮಾಲೀಕತ್ವದ ಹಕ್ಕು ಇದ್ದಿದ್ದರೆ, ಅವರು 2 ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗೂ ಅಧಿಕ ಪರಿಹಾರಕ್ಕೆ ಅರ್ಹರಾಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ ಏನೂ ಸಿಗಲಿಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ, ಇದ್ದ ಒಂದು ಜೀವನಾಧಾರವನ್ನೂ ಅವರಿಂದ ಕಸಿದುಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. "ಪಾಲ್ಘರ್‌ನ ಝಾರಿ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ನನ್ನಂಥ 45 ಜನರಿದ್ದಾರೆ" ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. "ನಮ್ಮ ಇನ್ಯೆಷ್ಟು ತಲೆಮಾರುಗಳನ್ನು ಹೀಗೆ ದೋಚಲಾಗುತ್ತದೆ? ಈ ಬಾರಿ ಕೇವಲ ಭರವಸೆಗಳನ್ನು ನೀಡಿದರೆ ಕೆಲಸ ನಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ."

ಅನುವಾದ: ಶಂಕರ. ಎನ್. ಕೆಂಚನೂರು