ബനിയാ ചാപ്പർ ഗ്രാമത്തിലെ ദൗരി നെയ്ത്തുകാർ

"കൈകൊണ്ട് നെയ്ത ഏതാനും ദൗരികളല്ലാതെ വേറൊരു സമ്മാനവും കൊടുക്കരുതെന്ന് കല്യാണപ്പെണ്ണിന്റെ അമ്മ ചട്ടം കെട്ടിയിട്ടുണ്ട്," ചന്ദ്രാവതി ദേവി ഒരു പുഞ്ചിരിയോടെ പറഞ്ഞു. "ഞങ്ങൾക്ക് വിലയേറിയ സമ്മാനങ്ങൾ വാങ്ങിക്കൊടുക്കാനുള്ള സാമ്പത്തികസ്ഥിതിയില്ല; ഞങ്ങളുടെ പാരമ്പര്യമനുസരിച്ച് ഇങ്ങനെയുള്ള സമ്മാനങ്ങളാണ് വിവാഹത്തിന് നൽകാറുള്ളത്," അവർ കൂട്ടിച്ചേർത്തു. തന്റെ മരുമകളുടെ വിവാഹത്തിന് സമ്മാനം നൽകുന്നതിനെക്കുറിച്ചാണ് ചന്ദ്രാവതി സംസാരിക്കുന്നത്. ബനിയാ ചാപ്പർ ഗ്രാമത്തിൽ താമസിക്കുന്ന ഈ 45 വയസ്സുകാരി ഉണങ്ങിയ മുഞ്ഞപ്പുല്ലുകൊണ്ട് ദൗരി എന്ന കൊട്ട നെയ്യുന്നതിൽ വിദഗ്ധയാണ്. കൈപ്പണിയിൽ തീർക്കുന്ന ഈ കൊട്ടകൾ നവവധുക്കൾക്ക് വിവാഹസമ്മാനമായി നൽകുന്നത് പതിവാണ്; ഈ പ്രദേശത്ത് വിവാഹവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചടങ്ങുകളിലും അവ ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്. കർഷകയായ ചന്ദ്രാവതി സ്വന്തമായുള്ള അര ബീഗ നിലത്തെ കൃഷിപ്പണികൾക്കിടെ ലഭിക്കുന്ന ഒഴിവുസമയത്താണ് കൊട്ട നെയ്യലിൽ ഏർപ്പെടുന്നത്.

ദൗരികൊണ്ട് പലതരത്തിലുള്ള ഉപയോഗമുണ്ട്. "ഞങ്ങൾക്ക് ധാന്യങ്ങളും മധുരപലഹാരങ്ങളും മാവും പച്ചക്കറിയുമെല്ലാം സൂക്ഷിച്ചുവെക്കാൻ അലമാരകളൊന്നുമില്ല. അതിനെല്ലാം ഞങ്ങൾ ദൗരികളാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്," ചന്ദ്രാവതിയുടെ മകൾ, 18 വയസ്സുകാരി പുഷ്പ പറയുന്നു.

ബീഹാറിലെ ഗോപാൽഗഞ്ജ് ജില്ലയിലുള്ള ഇവരുടെ വീട്ടിൽ, ഉണങ്ങിയ മുഞ്ഞപ്പുല്ലിന്റെ കെട്ടുകൾ ചുവരിനോട് ചേർന്ന് അടുക്കിവെച്ചിട്ടുണ്ട്. ഡിസംബർ മാസത്തിൽ പാകതയെത്തുന്ന ഈ പുല്ലുകൾ ശേഖരിച്ച് വേനൽമാസങ്ങളിൽ ഉണക്കിയെടുക്കുകയാണ് പതിവ്.

ചതുപ്പുനിലങ്ങളിലാണ് സാധാരണയായി മുഞ്ഞപ്പുല്ല് കാണപ്പെടുന്നത്. ഗണ്ഡക് നദിയും അതിന്റെ അഞ്ച് പോഷകനദികളും ഒഴുകുന്ന ഗോപാൽഗഞ്ജ് ജില്ലയിലെ ചെറുകുളങ്ങളിലും പോഖറുകളിലും മുഞ്ഞ തഴച്ചുവളരുന്നു.

"തണുപ്പുകാലത്ത് കൃഷിപ്പണിയുടെ തിരക്ക് കുറവായതുകൊണ്ട് ഞങ്ങൾക്ക് വീട്ടിലിരുന്ന് ഇടയ്ക്കിടെ നെയ്യാൻ സമയം കിട്ടും," ബനിയാ ചാപ്പർ ഗ്രാമത്തിലെ മറ്റൊരു താമസക്കാരിയായ 52 വയസ്സുകാരി ഊർമ്മിളാ ദേവി പറയുന്നു. കർഷകയായ ഊർമ്മിളാ ദേവിയും കുടുംബവും ഗ്രാമത്തിൽ മൂന്ന് ബീഗാ നിലത്ത് കൃഷിചെയ്യുന്നു. "എന്നാൽ ഞങ്ങൾ വർഷത്തിലുടനീളം ദൗരികൾ നെയ്യാറുണ്ട്," അവർ കൂട്ടിച്ചേർത്തു.

കെട്ടുറപ്പുള്ള രണ്ടുമുറി വീടിന്റെ വരാന്തയിലിരുന്ന് അവർ കഴിഞ്ഞ വേനലിൽ ഉണക്കിവെച്ച മുഞ്ഞകൊണ്ട് ഒരു ദൗരി നെയ്യുകയാണ്.

മുഞ്ഞയുടെ ഓരോ തണ്ടും ഏകദേശം 5 മീറ്റർ ഉയരത്തിൽ വളരും. മുഞ്ഞത്തണ്ടിന്റെ ഏറ്റവും പുറത്തുള്ള പാളിയെ ബറുവ എന്നാണ് പറയുന്നത് - തണ്ടിൽനിന്ന് കൈകൊണ്ട് ഉരിച്ചെടുക്കുന്ന ഈ പാളിയാണ് ദൗരി ഉണ്ടാക്കാൻ ഉപയോഗിക്കുന്നത്. മുഞ്ഞയുടെ ഒരു തണ്ടിൽനിന്ന് ബറുവയുടെ നേർത്ത 3-4 നാരുകൾ ലഭിക്കും. ഊർമ്മിള, കട്ടിയുള്ള ഒരു സൂചി ഉപയോഗിച്ച് ബറുവ വലിച്ചും മുറുക്കിയും മനോഹരമായ ഡിസൈനിൽ നെയ്യുന്നു. ഇടയ്ക്കെല്ലാം ബറുവയ്ക്ക് മയം വരുത്താൻ അവർ നാരുകൾ വെള്ളത്തിൽ കുതിർത്തുന്നുണ്ട്. പിങ്ക്, പച്ച നിറങ്ങൾ പിടിപ്പിച്ച ബറുവകൾകൊണ്ടാണ് അവർ നെയ്യുന്നത്. "ഇവിടെനിന്ന് വെറും രണ്ട് കിലോമീറ്റർ മാത്രം ദൂരത്തുള്ള സെംറാ ബസാറിൽനിന്ന് എന്റെ ആൺമക്കൾ കൃത്രിമ നിറങ്ങൾ വാങ്ങിക്കൊണ്ടുവരും," ഊർമ്മിള പറയുന്നു. പിന്നീട്, ബറുവ കെട്ടുകൾ കുതിർത്താനിട്ടിരിക്കുന്ന വെള്ളത്തിൽ ഈ നിറങ്ങൾ ചേർത്ത് ആ മിശ്രിതം 10-15 മിനിറ്റ് നേരം തിളപ്പിക്കും. അതിനുശേഷം ബറുവയിൽ നിറങ്ങൾ പിടിക്കാൻ ഒരു രാത്രി മുഴുവൻ അവ ആ വെള്ളത്തിൽ കുതിർത്തിടും.

"കൃത്യസമയത്ത് ബറുവ ഉരിച്ചെടുക്കേണ്ടത് പ്രധാനമാണ്. അല്ലെങ്കിൽ മൂപ്പ് കൂടിയ തണ്ട് ഇരുണ്ട്, പൊടിയാൻ തുടങ്ങും - അത് പിന്നീട് നെയ്യാനാകില്ല," ഊർമ്മിള പറയുന്നു. കൃത്യസമയത്ത് ഉരിച്ചെടുത്ത ബറുവ ഉണക്കിയെടുത്തത് അവരുടെ വീടിന്റെ ഉത്തരത്തിൽ ഘടിപ്പിച്ചിട്ടുള്ള ഒരു കൊളുത്തിൽ തൂക്കിയിട്ടിട്ടുണ്ട്.

മുഞ്ഞച്ചെടിയുടെ ഏതാണ്ടെല്ലാ ഭാഗവും വീട്ടാവശ്യത്തിനുള്ള സാധനങ്ങളാക്കി മാറ്റാൻ ഇവിടത്തെ സ്ത്രീകൾ ശ്രദ്ധിക്കാറുണ്ട്. "ബറുവ ഉരിച്ചെടുത്ത് ബാക്കി വരുന്ന, സീക്ക് എന്ന് വിളിക്കുന്ന കട്ടിയുള്ള ഭാഗം സൂപുണ്ടാക്കാൻ ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്," ഊർമ്മിള വിശദീകരിക്കുന്നു. ധാന്യങ്ങൾ കൊഴിക്കാനും വൃത്തിയാക്കാനും ഉപയോഗിക്കുന്ന ഒരു തരം കൊട്ടയാണ് സൂപ്. ദൗരികൾക്ക് പുറമേ, വിശറികൾ (തർക്കുൽ എന്ന് വിളിക്കുന്നു) ഉണ്ടാക്കാനും എന്തിന് കുടിലുകൾ പണിയാൻപോലും മുഞ്ഞ ഉപയോഗിക്കാറുണ്ട്.

കൊട്ട നെയ്യലിൽ വർഷങ്ങളുടെ അനുഭവസമ്പത്തുള്ള ഊർമ്മിളയ്ക്ക് കൃഷിപ്പണിയുടെ തിരക്കില്ലാത്ത സമയങ്ങളിൽ 8-9 ദിവസങ്ങൾ കൊണ്ട് ഒരു കൊട്ട നെയ്യാനാകും. എന്നാൽ വീട്ടുജോലിയും കുടുംബത്തിന് സ്വന്തമായുള്ള മൂന്ന് പശുക്കളുടെ പരിചരണവുമെല്ലാമായി അവർക്ക് തിരക്കൊഴിഞ്ഞ ദിവസങ്ങൾ കുറവാണ്. "ഒരു വർഷം എനിക്ക് 4-6 ദൗരികൾ നെയ്യാൻ സാധിക്കാറുണ്ട്," അവർ പറയുന്നു. പ്രായം കൂടുന്നതനുസരിച്ച് കാഴ്ച്ച കുറയുന്നതിനാൽ, അതീവ സൂക്ഷ്മതയോടെ ചെയ്യേണ്ട നെയ്ത്തിൽ അവർക്ക് ബുദ്ധിമുട്ട് അനുഭവപ്പെടുന്നുണ്ട്.

"ദൗരികൾ നെയ്ത്, അവ കച്ചവടം ചെയ്യാൻ ഞങ്ങൾക്ക് താത്പര്യമില്ല," ഊർമ്മിള തുറന്നുപറയുന്നു. ഒഴിവുള്ളപ്പോഴാണ് നെയ്യാറുള്ളതെന്നും അവർ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു. "നഗരങ്ങളിലും പട്ടണങ്ങളിലുമെല്ലാം ചെയ്യുന്നതുപോലെ ഇവിടെ ഞങ്ങളുടെ ദൗരികൾ കച്ചവടം ചെയ്യാനാകില്ല - ഞങ്ങളുടെ ഗ്രാമത്തിലെ എല്ലാ വീട്ടിലെയും സ്ത്രീകൾക്ക് സ്വന്തം ആവശ്യത്തിന് കൊട്ട നെയ്യാനറിയാം."

ഊർമ്മിളയുടെ വീട്ടിലേതുപോലെ ഷീലാ ദേവിയുടെ വീട്ടുമുറ്റത്തെ ഒരു കോണിലും ബറുവ ഭംഗിയായി കെട്ടിവെച്ചിട്ടുണ്ട്. "എന്റെ അമ്മയാണ് എന്നെ നെയ്യാൻ പഠിപ്പിച്ചത്. കുട്ടിക്കാലംതൊട്ട് ഞാൻ ദൗരികളുണ്ടാക്കുന്നു," പത്താം വയസ്സിൽ വിവാഹിതയായതിനുശേഷം ഉത്തർ പ്രദേശിൽനിന്ന് ബനിയാ ചാപ്പറിലേയ്ക്ക് കുടിയേറിയെത്തിയ ഈ 40 വയസ്സുകാരി പറയുന്നു. ഷീല ഒരിക്കൽപ്പോലും സ്കൂളിൽ പോയിട്ടില്ല; "അന്ന് അങ്ങനെയൊരു പതിവുണ്ടായിരുന്നില്ല," അവർ പറഞ്ഞു. "എനിക്ക് വിദ്യാഭ്യാസമില്ലെങ്കിലും ഈ ജോലി എനിക്ക് നല്ലതുപോലെ ചെയ്യാൻ കഴിയുന്നുണ്ടല്ലോ," ഒരു പുഞ്ചിരിയോടെ അവർ കൂട്ടിച്ചേർത്തു.

ബീഹാറിൽ മറ്റ് പിന്നാക്കസമുദായമായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്ന കുർമി സമുദായാംഗമാണ് ഷീല. അവരുടെ കുടുംബം സമീപത്തുള്ള അങ്ങാടികളിൽ ചാട്ട്, പുച്ക പോലെയുള്ള വിഭവങ്ങൾ വിൽക്കുന്ന തട്ടുകട നടത്തുന്നുണ്ട്. "എന്റെ മൂത്ത മകളുടെ കല്യാണസമയത്ത്, ഞാൻ ഒരു മാസംകൊണ്ട് ആറ് ദൗരികൾ നെയ്തു," അവർ അഭിമാനത്തോടെ കൂട്ടിച്ചേർത്തു. "ഒരു കല്യാണത്തിന് ലഭിക്കുന്ന ദൗരികളുടെ എണ്ണവും വൈവിധ്യവും നോക്കിയാണ് ആളുകൾ അഭിപ്രായം പറയുക," വിവാഹസമ്മാനം എന്ന നിലയ്ക്ക് ദൗരികൾക്കുള്ള പ്രാധാന്യം ഷീല വിശദീകരിക്കുന്നു.

10-12 ഇഞ്ച് വീതിയുള്ള ഒരു ചെറിയ ദൗരി നിർമ്മിക്കാൻ 20-25 ബറുവാ നാരുകൾ ആവശ്യമാണ്. 8-12 മണിക്കൂർ ജോലി ചെയ്താൽ ഷീലയ്ക്ക് ഒരു ചെറിയ ദൗരി നെയ്യാൻ സാധിക്കുമെങ്കിലും, വീട്ടുജോലികൾകൂടി ചെയ്യാനുള്ളതിനാൽ അത്തരത്തിൽ തുടർച്ചയായി നെയ്ത്തിലേർപ്പെടാൻ കഴിയാറില്ല.

ബറുവയുടെ മൂർച്ചയേറിയ അറ്റംകൊണ്ട് നെയ്ത്തുകാരുടെ വിരലുകളിൽ മുറിവ് പറ്റാറുണ്ട്. കണ്ണുകൾക്ക് ക്ഷീണം ബാധിക്കാറുണ്ട്; എന്നാലും "എനിക്ക് നെയ്യാൻ ഇഷ്ടമാണ്," ഷീല പറയുന്നു. "നെയ്യുന്നതിനിടെ മനസ്സിൽ തോന്നുന്ന പുതിയ പാറ്റേണുകളും ഡിസൈനുകളും പരീക്ഷിക്കാനും എനിക്ക് വലിയ ഉത്സാഹമാണ്," ആ കലാകാരി കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു.

പരിഭാഷ: പ്രതിഭ ആര്‍. കെ.