ടംട: ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ ചെമ്പ് നിർമ്മാതാക്കൾ

ജോലിസ്ഥലത്ത് തന്റെ ഫോട്ടോകളും വീഡിയോകളും ആവശ്യപ്പെടുന്ന സന്ദർശകർ നവീൻ കുമാർ ടംടയ്ക്ക് സുപരിചിതരാണ്. അമ്പതുകളിലെത്തിയ അദ്ദേഹം ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ അൽമോറയിൽ, ചെമ്പ് കരകൌശലവസ്തുക്കളിലും ഗാർഹിക ഉപയോഗവസ്തുക്കളിലും മികച്ച രൂപകൽപനകൾ സൃഷ്ടിക്കുന്ന ഒരു പ്രശസ്ത ചെമ്പ് നിർമ്മാതാവാണ്.

നൂറ്റാണ്ടുകൾക്കുമുമ്പ് രാജസ്ഥാനിൽനിന്ന് ഹിമാലയത്തിലെ കുമാവോൺ മേഖലയിൽ എത്തിയതായി പറയപ്പെടുന്ന ചെമ്പ് നിർമ്മാതാക്കളുടെ ഒരു നീണ്ട പരമ്പരയിൽനിന്നാണ് അദ്ദേഹം വരുന്നത്. ലോഹാഘട്ടിലെ ഗോസ്‌നി ഗ്രാമത്തിനടുത്തായിരുന്നു അവരുടെ ആദ്യത്തെ വാസസ്ഥലം. പിന്നീട് ചമ്പാവത്തിൽനിന്ന് അൽമോറയിലേക്ക് തലസ്ഥാനം മാറ്റിയതോടെ ചില ചെമ്പ് നിർമ്മാതാക്കളുടെ കുടുംബങ്ങൾ ഇവിടേക്ക് താമസം മാറ്റി.

ചെമ്പ് നിർമ്മാണം ഏറെക്കാലം ഒരു കുടുംബത്തൊഴിലായിരുന്നു.

"എല്ലാവരും തമാശ പറയുകയും സംസാരിക്കുകയും ചെയ്യുമായിരുന്നു. പരസ്പരം മത്സരിക്കുകയും ചെയ്യും. ആ മാത്സ്യര്യ മനോഭാവത്തിൽ എല്ലാവരും മികച്ച രീതിയിൽ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നു", കരകൌശല വിദഗ്ധൻ പ്രദീപ് ടംട പറയുന്നു.

സ്ത്രീകൾ ഈ പ്രക്രിയയുടെ അവിഭാജ്യഘടകങ്ങളായിരുന്നു. അവർ അടുത്തുള്ള വനങ്ങളിൽനിന്ന് ചൂളയ്ക്കായി തടി ശേഖരിക്കുക, നിർമ്മിച്ചുകഴിഞ്ഞ ഉത്പന്നങ്ങൾ മിനുക്കുക, ചൂളയുടെ പങ്ക തിരിക്കുക, വെൽഡിംഗിനായി പൊടി തയ്യാറാക്കുക എന്നിവ ചെയ്യുമായിരുന്നു. പാചകത്തിനും കുടുംബ പരിപാലനത്തിനുമിടയിൽ രൂപകൽപ്പന മുതൽ ചെമ്പുനിർമ്മാണത്തിന് മുൻപുള്ള സൂക്ഷ്മതയേറിയ ജോലികളായ ലോഹ തകിട് ചൂടാക്കുക തുടങ്ങിയ പണികളിൽ അവർ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നു.

ചെമ്പ് ഉത്പന്നങ്ങൾ കുമാവോൺ മേഖലയുടെ സംസ്കാരത്തിന്റെയും പാരമ്പര്യത്തിന്റെയും ഭാഗമാണ് - ഘട (കലങ്ങൾ) ഢോൽ (ചെണ്ട) താലങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് എല്ലായ്പ്പോഴും ആവശ്യക്കാരുണ്ട്. “നേരത്തെ പൂജയിൽ ചെമ്പ് താലങ്ങൾ ഉപയോഗിച്ചിരുന്നു, താളവാദ്യങ്ങൾ വായിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു, വിവാഹങ്ങളിൽ വലിയ പാത്രങ്ങൾ ആവശ്യമായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇപ്പോൾ അതെല്ലാം മാറി," നവീൻ ടംട പറയുന്നു.

ടംട മൊഹല്ലയിലെ ചെമ്പ്‌ നിർമ്മാണത്തിലേർപ്പെട്ടിരുന്ന 30-40 കുടുംബങ്ങൾ രാവിലെ നാലുമണിക്ക് തുടങ്ങി വൈകുവോളം ചെമ്പിലടിക്കുന്ന ശബ്ദം കേട്ടിരുന്ന ഒരു കാലം പ്രദേശവാസികൾ ഓർക്കുന്നു. “അവർ ഞങ്ങളെ ഉറങ്ങാൻപോലും അനുവദിച്ചിരുന്നില്ല", പുഞ്ചിരിച്ചുകൊണ്ട് അവിടുത്തെ ഒരു താമസക്കാരൻ പറയുന്നു.

ടംട ജോലി ചെയ്യുന്നവരുടെ എണ്ണം അന്നത്തെ അപേക്ഷിച്ചു ഇപ്പോൾ ഗണ്യമായി കുറഞ്ഞിട്ടുണ്ട്. അൽമോറയിൽ അവശേഷിക്കുന്ന അവസാനത്തെ ചില ചെമ്പ് നിർമ്മാതാക്കളിലൊരാളാണ് നവീൻ കുമാർ. ഒരു കാലത്തു സമ്പദ്സമൃദ്ധമായിരുന്ന ഈ ദളിത് കരകൌശല സമൂഹം ഇപ്പോൾ കുറച്ച് പുരുഷന്മാരിലും അവരുടെ സഹായികളിലുമായി ഒതുങ്ങിയിരിക്കുകയാണ്. അവരുടെ കരകൌശലവിദ്യയെ യന്ത്രനിർമ്മിത ചെമ്പുത്പന്നങ്ങളും വീട്ടുപകരണങ്ങളും പുറന്തള്ളിയിരിക്കുന്നു. "ഒരു ദിവസം ഞങ്ങൾ നാല് കലങ്ങൾ ഉണ്ടാക്കി വിൽക്കുന്ന ഒരു കാലമുണ്ടായിരുന്നു. ഇന്ന് നമുക്ക് ഒരു മാസത്തിനുള്ളിൽപോലും അത്രയും വിൽക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല", അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു.

മണിക്കൂറുകളോളം നീണ്ടുനിൽക്കുന്ന സൂക്ഷ്മതയേറിയ പണിത്തരമുള്ളവയാണെങ്കിലും കരനിർമ്മിത ചെമ്പ് ഉത്പന്നങ്ങൾ അവയുടെ ഭാരത്തിനനുസരിച്ചാണ്‌ വിൽക്കപ്പെടുന്നത്: ഒരു 500 ഗ്രാം ഭാരമുള്ള കലം (ഘട) 1,000 രൂപയ്ക്ക് വിൽക്കപ്പെടുമ്പോൾ അതേ ഭാരമുള്ള ചെമ്പിന് വിപണിയിൽ 750 രൂപയാണ് വില. എന്നാൽ റാംപൂരിലെയും മൊറാദാബാദിലെയും ഫാക്ടറികൾ നിർമ്മിക്കുന്ന അതേ ഭാരമുള്ള ഒരു യന്ത്രനിർമ്മിത കലമാകട്ടെ കിഴിവോടുകൂടി 500 രൂപയ്ക്ക് വിൽക്കപ്പെടുന്നു, കാരണം വലിയ സംഖ്യയിൽ നിർമ്മിക്കുമ്പോൾ അവർക്ക് അവരുടെ ചിലവ് ചുരുക്കാൻ സാധിക്കും.

ഒരു കരനിർമ്മിത ടംട ജല അരിപ്പ 4,000 രൂപയ്ക്കു വിൽക്കപ്പെടുമ്പോൾ, യന്ത്രനിർമ്മിത പതിപ്പ് അതിന്റെ പകുതി വിലയ്ക്കാണ് വിൽക്കപ്പെടുന്നത്. കൊത്തുപണികളോടുകൂടിയ ഒരു കരനിർമ്മിത ചെമ്പ് താലം 700 – 1,000 രൂപയ്ക്ക് വിൽക്കപ്പെടുമ്പോൾ യന്ത്രനിർമ്മിത ചെമ്പുതാലം വെറും 300 രൂപയ്ക്കാണ് വിൽക്കപ്പെടുന്നത്. എന്നാൽ, കരനിർമ്മിത വസ്തുക്കൾ യന്ത്രനിർമ്മിതമായവയേക്കാൾ മൂന്നിരട്ടി ഈടുനിൽക്കുമെന്നും, പിന്നീട് ചൂടാക്കിയും നന്നാക്കിയും അവയുടെ ആയുസ്സ് വർദ്ധിപ്പിക്കാൻ സാധിക്കുമെന്നും ടംട കരകൌശല വിദഗ്ധർ പറയുന്നു.

"ഇന്ന് ഉപഭോക്താക്കൾ പാത്രങ്ങൾക്കായി ഒരു വലിയ തുക ചെലവഴിക്കാനോ നിക്ഷേപിക്കാനോ വിമുഖത കാണിക്കുന്നു. യന്ത്രനിർമ്മിത ഉത്പന്നങ്ങളാകട്ടെ എളുപ്പത്തിൽ ലഭ്യവും, വിലകുറഞ്ഞതും തിളക്കമുള്ളതുമാണ്", നവീൻ പറയുന്നു. യന്ത്രനിർമ്മിത ഉത്പന്നങ്ങൾക്ക് ജോയിൻ്റുകളുണ്ടാവില്ല, ഉപഭോക്താക്കളാണെങ്കിൽ സുഗമവും വൃത്തിയുള്ളതുമായ പ്രതലമാണ് അദ്ദേഹത്തോട് ആവശ്യപ്പെടുന്നത്.

സമീപകാലത്ത് ചെറിയ ഉപഹാരങ്ങൾക്ക് - പൂച്ചട്ടികൾ, വിളക്കുകൾ, വളകൾ, മോതിരങ്ങൾ എന്നിവ - ആവശ്യക്കാർ വർധിച്ചിരിക്കുന്നു. മിതമായ വിലയുള്ള വസ്തുക്കളാണ് വിനോദസഞ്ചാരികൾക്ക് ആവശ്യം. പാത്രങ്ങൾക്കും ഉപകരണങ്ങൾക്കുമുള്ള ആവശ്യക്കാർ കുറയുന്നത് ടംട കരകൗശലക്കാരെ ബാധിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവരുടെ ഭാവി സുസ്ഥിരമല്ലാതാവുകയും ചെയ്തിരിക്കുന്നു.

ബ്രിട്ടീഷ് കാവൽപ്പുരയായിരുന്ന ഈ മലയോര പട്ടണത്തിലെ ഒരു ഇടുങ്ങിയ പാതയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്ന തകരവും തടിയുംകൊണ്ട് നിർമ്മിച്ച പൊളിഞ്ഞുവീഴാറായ ഒരു കുടിലാണ് നവീന്റെ പണിപ്പുര. ഇവിടെവെച്ചാണ് നവീനിനെ പാരി കണ്ടുമുട്ടിയത്. മേൽക്കൂരയിൽ ദ്വാരങ്ങളും വിള്ളലുകളും ഉണ്ടായിരുന്നു. വർഷങ്ങളായി രണ്ട് ചൂളകളിൽനിന്നുള്ള ഉരുകുന്ന തീയും പുകയുംമൂലം മേൽക്കൂര കറുത്തിരിക്കുന്നു. ഉത്തരാഖണ്ഡിൽ അടുത്തിടെ പെയ്ത പേമാരി അദ്ദേഹത്തിന്റെ ചൂളയ്ക്ക് കേടുപാടുകൾ വരുത്തി. സൈക്കിൾ ടയറും ഫാനും ഉപയോഗിച്ച് നിർമ്മിച്ച ഒരു താത്കാലിക ചൂളയാണത്. അത് ഉണങ്ങിയിട്ടു ജോലി തുടങ്ങാൻ കാത്തിരിക്കുകയാണ് അയാൾ.

ടംട ചെമ്പ് കരകൗശലവിദഗ്ധരായ മൂന്ന് പുരുഷന്മാരും ബന്ധുക്കളാണ്. തന്റെ 15-ആം വയസ്സിൽ ജോലി ആരംഭിച്ച നവീനും, തന്റെ അച്ഛന്റെ സഹോദരപുത്രനായ 47 വയസ്സുകാരനായ പ്രദീപ് കുമാർ ടംടയും ഒരുമിച്ചാണ് പഠിച്ചതെന്ന് നവീൻ പറയുന്നു. "കുട്ടിക്കാലത്ത്, തീയും പുകയും കാണുമ്പോൾ അത്ഭുതമായിരുന്നു. എന്താണ് സംഭവിക്കുന്നതെന്നറിയാൻ ഞങ്ങൾക്ക് കൗതുകമായിരുന്നു” പ്രദീപ് പറയുന്നു.

നവീനിന്റെ കരകൗശലവൈദഗ്ധ്യത്തെ ആദരിച്ചുകൊണ്ട് 2021-ൽ സംസ്ഥാന സർക്കാർ അദ്ദേഹത്തിന് ശില്പരത്തൻ നൽകി. 2021-ൽ ഉത്തരാഖണ്ഡിലെ ടംട ഉത്പന്നങ്ങൾക്ക് ജിഐ (ഭൗമസൂചികാപദവി) പദവിയും ലഭിച്ചു. ഇത് വാണിജ്യത്തെ പുനരുജ്ജീവിപ്പിക്കുമെന്ന് ടംട കരകൗശലപ്പണിക്കാർ പ്രതീക്ഷിച്ചുവെങ്കിലും ഒന്നും സംഭവിച്ചില്ല. "ഞങ്ങൾക്ക് ഒരു ജിഐ പദവി ലഭിച്ചു, പക്ഷേ അതുകൊണ്ട് എന്ത് പ്രയോജനം? സർക്കാർ ഞങ്ങളെ സഹായിക്കണം, അവർ അസംസ്കൃതവസ്തുക്കൾ നൽകിയാൽ അത് ഞങ്ങൾക്ക് ഗുണം ചെയ്യും" നവീൻ ടംട പറയുന്നു. ഒരിക്കലും നിറവേറ്റപ്പെടാത്ത ഒന്നിലധികം ആനുകൂല്യങ്ങൾ സർക്കാർ അവരുടെ സമൂഹത്തിന് ദീർഘകാലമായി വാഗ്ദാനം ചെയ്തിട്ടുണ്ടെന്നും അദ്ദേഹം കൂട്ടിച്ചേർത്തു.

അസംസ്കൃതവസ്തുക്കളുടെ മേൽ ചുമത്തിയിരിക്കുന്ന ഉയർന്ന ജിഎസ്.ടി.യും (ചരക്കുസേവന നികുതി), സാമഗ്രികളുടെ ഉയർന്ന വിലയും മറ്റൊരു വലിയആശങ്കയാണ്. "2010-ൽ ഞങ്ങൾ ദിവസേന 1,000 രൂപ സമ്പാദിച്ചിരുന്നു, അതിൽ 500-600 രൂപ ലാഭമായിരുന്നു. നല്ല വരുമാനമാണ് അത്," അടുത്ത ബന്ധുവും പരിചയസമ്പന്നനായ കരകൗശലവിദഗ്ധനുമായ ഹരി പ്രസാദ് ടംട പറയുന്നു. "ഇന്ന്, വരുമാനത്തിന് ഒരു മാറ്റവും വന്നിട്ടില്ല. ഇങ്ങനെ പോയാൽ നമുക്ക് എന്താണ് സമ്പാദിക്കാൻ കഴിയുക, എന്ത് ലാഭമുണ്ടാവും?" വർദ്ധിച്ചുവരുന്ന ജീവിതച്ചെലവിനെ പരാമർശിച്ചുകൊണ്ട് അദ്ദേഹം ചോദിക്കുന്നു.

മുമ്പുപയോഗിച്ചിരുന്ന അസംസ്കൃതവസ്തുക്കളിൽ ഭൂരിഭാഗവും സമീപത്തെ ബാഗേശ്വറിൽനിന്നാണ് പ്രാദേശികമായി ശേഖരിച്ചിരുന്നത്. കരകൗശലവിദഗ്ധരുടെ എണ്ണം കൂടുതലായിരുന്നതിനാൽ അവർ നേരിട്ട് വസ്തുക്കൾ ശേഖരിച്ചിരുന്നു. എന്നാലിപ്പോൾ ആവശ്യകതയിൽ വന്ന ഇടിവും കരകൗശലവിദഗ്ധരുടെ എണ്ണത്തിലുള്ള കുറവുംമൂലം, അവർക്ക് ഇടനിലക്കാരിൽനിന്ന് വസ്തുക്കൾ വാങ്ങേണ്ടി വരുന്നു. “ഞങ്ങൾ മൊത്തക്കച്ചവടക്കാരിൽനിന്ന് ചെമ്പ് ചുരുൾ വാങ്ങുമ്പോൾ, അവർ അതിൽ ഒരോഹരി പ്രതിഫലമായി കൈപ്പറ്റുന്നു: 700 രൂപയ്ക്ക് വിൽക്കേണ്ടത് 1,000 രൂപയ്ക്കാണ് അയാൾ വിൽക്കുന്നത്. കാട്ടിലേക്ക് പോകുന്നത് അപൂർവമായതിനാൽ, ഞങ്ങൾക്ക് മരച്ചീളുകളും (ചൂളകൾക്ക് ഇന്ധനമായി ഉപയോഗിക്കുന്ന പൈൻ മരങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ചീളുകൾ) വാങ്ങേണ്ടിവരുന്നു,” ഹരി പ്രസാദ് കൂട്ടിച്ചേർത്തു.

പണിപ്പുരയിൽ ഇപ്പോഴും ജോലി ചെയ്യുന്ന ഏക വനിത ഗീത ടംടയാണ്. ഏകദേശം 21 വർഷങ്ങൾക്ക് മുമ്പ് ഈ കുടുംബത്തിലേക്ക് വിവാഹിതയായതിനുശേഷമാണ് ഇവർ ഈ ജോലി ആരംഭിച്ചത്. അന്നൊക്കെ സ്ത്രീകൾ ഒരുമിച്ച് കാട്ടിലേക്ക് പോകുമായിരുന്നു എന്നവർ പറയുന്നു. "ഞാൻ ആദ്യമായി മരം ശേഖരിക്കാൻ പോകുമ്പോൾ എനിക്ക് ഒന്നും അറിയില്ലായിരുന്നു. ഏത് മരം തിരഞ്ഞെടുക്കണം, എങ്ങനെ കമ്പുകൾ കൂട്ടിക്കെട്ടണം എന്നെല്ലാം മറ്റ് സ്ത്രീകളാണ് എന്നെ പഠിപ്പിച്ത്," ഒരു നവവധുവായിവന്ന കാലത്ത് താനുണ്ടാക്കിയ ഊഷ്മളബന്ധങ്ങളെക്കുറിച്ച് അവർ സന്തോഷത്തോടെ ഓർമ്മിച്ചു.

സ്ത്രീകളുടെ പങ്കാളിത്തം കുട്ടികളെയും ജോലിസ്ഥലത്തേക്ക് എത്തിച്ചു. സ്ത്രീകൾ വിട്ടുനിൽക്കാൻ ആരംഭിച്ചപ്പോൾ, അത് ഈ കരകൗശല മേഖലയിലെ കുടുംബ ബോധത്തെയും സാമൂഹ്യബോധത്തെയും പ്രതികൂലമായി ബാധിച്ചുവെന്ന് പ്രദീപ് ടംട പറയുന്നു. അവരുടെ വരുമാനത്തേയും ഇത് ബാധിച്ചു: ഇപ്പോൾ ഒറ്റയ്ക്ക് ജോലി ചെയ്യുന്നതിനാൽ, ഈ കൈത്തൊഴിലിനു ചെലവഴിക്കേണ്ടിവരുന്ന സമയം വർധിച്ചിരിക്കുകയാണെന്ന് കരകൗശലവിദഗ്ധർ പറയുന്നു. വിപണിയിൽനിന്ന് തടി വാങ്ങേണ്ടിവരുന്നതിനാൽ വിലയും വർധിച്ചിരിക്കുകയാണ്.

"എല്ലാം മാറി. സ്ത്രീകൾ എല്ലാവരുടെയുംകൂടെ ജോലി ചെയ്തിരുന്നപ്പോൾ, ഞങ്ങളെല്ലാവരും സന്തോഷിച്ചു. ഇപ്പോൾ ഞാൻ മാത്രമേ ബാക്കിയുള്ളൂ. ചിലർ വീട്ടുജോലി ചെയ്യാൻ തുടങ്ങിയിരിക്കുന്നു, മറ്റുള്ളവർ തങ്ങളാൽ കഴിയുന്നതെല്ലാം ചെയ്യുന്നു," അവർ കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു.

സ്ഥിരവരുമാനത്തിനായി ടംട കുടുംബങ്ങളിലെ നിരവധി സ്ത്രീകൾ ഇപ്പോൾ വീടുകളിലും ഹോട്ടലുകളിലും ജോലി ചെയ്യുന്നു. തന്റെ കുട്ടികളുടെ സ്കൂൾ ഫീസ് കിട്ടാൻ, മറ്റുള്ളവരുടെ കുട്ടികളെ പരിപാലിക്കേണ്ടിവന്നു ഗീതയ്ക്ക്. ഒരു വിനോദസഞ്ചാരകേന്ദ്രമെന്ന നിലയിൽ അൽമോറയുടെ വളർച്ചയും ഹോട്ടൽ വ്യവസായത്തിലെ പെട്ടെന്നുള്ള കുതിച്ചുചാട്ടവും മൂലം തദ്ദേശീയ സ്ത്രീകൾക്ക് സഹായികളായും ക്ലീനർമാരായും ജോലി ചെയ്യുന്നതിനുള്ള അവസരങ്ങൾ വർദ്ധിച്ചിരിക്കുകയാണ്.

യുവതലമുറയിലെ ആർക്കും ഈ ജോലി തുടരാൻ താത്പര്യമില്ല. സർക്കാർ ഇടപെട്ടില്ലെങ്കിൽ ഭാവി ഇരുളടഞ്ഞതായിരിക്കുമെന്ന് നവീൻ പറയുന്നു. "ഞങ്ങൾക്ക് ചെറുപ്പക്കാരെ പഠിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹമുണ്ട്, പക്ഷേ ആരും ഈ തൊഴിൽ സൗജന്യമായി ചെയ്യില്ല."

ഞങ്ങൾ ക്യാമറകൾ പുറത്തെടുക്കുന്നത് കണ്ട് അദ്ദേഹം പറയുന്നു, “വരൂ വരൂ! നിങ്ങൾക്കെന്താണ് വേണ്ടത്, ഫോട്ടോകളോ വീഡിയോയോ? നിങ്ങൾ ഷൂട്ട് ചെയ്യുന്നതെന്തും നിങ്ങളെ സഹായിക്കും, ഞങ്ങളെയല്ല.”

മൃണാളിനി മുഖർജി ഫൗണ്ടേഷൻ (എംഎംഎഫ്) ഫെല്ലോഷിപ്പിൻ്റെ സഹായത്തോടെ ചെയ്ത റിപ്പോർട്ട്

പരിഭാഷ:വിശാലാക്ഷി ശശികല (വൃന്ദ)