“ਚਟਨੀ, ਚਟਨੀ ਫਰਾਈ!”
ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਪਟਕਾਈ ਪਹਾੜਾਂ ਦੀਆਂ ਤਲਹਟੀਆਂ 'ਤੇ ਸਥਿਤ ਕਨੂਬਾਰੀ ਵਿਖ ਲਾਲ ਕੀੜੀਆਂ ਦੀ ਚਟਨੀ ਬਹੁਤ ਹੀ ਵਧੀਆ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਪੱਤਿਆਂ 'ਤੇ ਰੱਖੀਆਂ ਮੁੱਠੀ ਭਰ ਚਮਕਦਾਰ ਲਾਲ ਕੀੜੀਆਂ, ਇਸ ਬਰਸਾਤੀ ਜੁਲਾਈ ਦੀ ਸਵੇਰ ਨੂੰ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਬਜ਼ਾਰ ਵਿੱਚ 20 ਰੁਪਏ ਵਿੱਚ ਵਿਕ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।
"ਕੀੜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕਿਸਮਾਂ ਹਨ," ਕਨੂਬਾਰੀ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਪੋਬਿਨ ਕੁਰਮੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ। "ਅਮਲੋਈ (ਲਾਲ ਕੀੜੀਆਂ) ਨੂੰ ਵਿਆਪਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਜ਼ਿਆਦਾਪਸੰਦ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਕਾਲ਼ੀਆਂ ਕੀੜੀਆਂ ਨਾਲ਼ੋਂ ਫੜ੍ਹਨੀਆਂ ਆਸਾਨ ਹਨ। ਇਹ ਅੰਬ ਅਤੇ ਕਟਹਲ ਦੇ ਰੁੱਖਾਂ 'ਤੇ ਪਾਈਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੱਟਣਨਾਲ਼ ਜ਼ਿਆਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।" ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਓਕੋਫਿਲਾ ਸਮਰਾਗਦੀਨਾ ਦਾ ਘਰ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਏਸ਼ੀਆਈ ਬੁਣਕਰ ਕੀੜੀ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਦਸ ਸਾਲਾ ਨਯਨਸ਼ੀਲਾ ਅਤੇ ਨੌਸਾਲਾ ਸੈਮ, ਮਹਾਬੋਧੀ ਸਕੂਲ ਦੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਹਨ,ਜਿੱਥੇ ਮੈਂ ਕੁਝ ਹਫ਼ਤਿਆਂ ਤੋਂ ਪੜ੍ਹਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ। ਓਹਨਾ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕੀੜੀਆਂ ਫੜ੍ਹਨ ਦੀ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ। "ਇੱਕ ਦਰੱਖਤ ਦੀ ਟਾਹਣੀ 'ਤੇ ਕੀੜੀਆਂ ਦਾ ਠਿਕਾਣਾ ਮਿਲ਼ਣ ਬਾਅਦ, ਤੁਸੀਂ ਇਸਨੂੰ ਕੱਟਦੇ ਹੋ ਅਤੇ ਫਿਰ ਇਸ ਨੂੰ ਉਬਲ਼ਦੇ ਪਾਣੀ ਵਿੱਚ ਪਾਉਂਦੇ ਹੋ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਮਰੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਕੀੜੀਆਂ ਨੂੰ ਪੱਤਿਆਂ ਅਤੇ ਮਿੱਟੀ ਤੋਂ ਵੱਖ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਸੁਕਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।" ਮੇਰੇ ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਮੈਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਚਟਨੀ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਕੀੜੀਆਂ ਨੂੰ ਤਲਿਆ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸਦਾ ਸੁਆਦ ਥੋੜ੍ਹਾ ਖੱਟਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।
ਇਹ ਅਰੁਣਾਚਲ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਦੇ ਲੋਂਗਡਿੰਗ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਕਨੂਬਾਰੀ ਬਲਾਕ ਵਿੱਚ ਵੀਰਵਾਰ ਨੂੰ ਲੱਗਣ ਵਾਲ਼ਾ ਹਫਤਾਵਾਰੀ ਬਜ਼ਾਰ ਹੈ। ਕਨੂਬਾਰੀ ਨਿਵਾਸੀਆਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਦੂਜਾ ਵੱਡਾ ਬਜ਼ਾਰ 70 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਹੈ, ਇਸ ਲਈ ਸਥਾਨਕ ਲੋਕ ਆਪਣੀਆਂ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੀਆਂ ਜ਼ਰੂਰਤਾਂ ਲਈ ਇੱਥੇ ਖਰੀਦਦਾਰੀ ਕਰਨਾ ਪਸੰਦ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਅਸਾਮ ਸਰਹੱਦ ਵੀ ਇੱਥੋਂ ਇੱਕ ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਦੂਰ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਆਂਢੀ ਰਾਜ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਵੀ ਆਪਣੇ ਉਤਪਾਦ ਖਰੀਦਣ ਅਤੇ ਵੇਚਣ ਲਈ ਇੱਥੇ ਆਉਂਦੇ ਹਨ।
