ଶିବକାଶୀରେ ନିଆଁ ସହ ଖେଳ

“ମୁଁ ଖୁବ୍‌ ଜୋରରେ କିଛି ଫାଟିଯିବାର ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲି ଓ ଧୂଆଁର ବାଦଲକୁ ଚାହିଁ ସେହି ଦିଗରେ ଧାଇଁଗଲି। କେତେକ କାରଖାନାର ପାଚେରୀ ସେହି ବିସ୍ଫୋରଣରେ ଭାଙ୍ଗି ଯାଇଥିଲା। ଭଙ୍ଗା ଇଟାପଥର ଭିତରୁ ଲିଙ୍ଗାସାମିକୁ ଉଠୁଥିବାର ମୁଁ ଦେଖିଲି, ତାଙ୍କର ପୋଷାକ ପୋଡ଼ି ଯାଇଥିଲା ଓ ସେ ଅଧା-ନଙ୍ଗଳା ହେଇ ଧାଉଁଥିଲା। ଆମେ ତାଙ୍କୁ ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ନେଇଯିବା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରୁଥିବା ଭିତରେ ସେ ବଞ୍ଚିଛନ୍ତି କି, ରକ୍ଷା ପାଇଯାଇଛନ୍ତି କି ବୋଲି ମତେ ପଚାରି ଚାଲିଥିଲା। ଦୁଇଚକିଆ ଗାଡ଼ିରେ ସେ ବସି ପାରୁ ନଥିଲେ, ତେଣୁ ଆମକୁ ଗୋଟିଏ ଠେଲାଗାଡ଼ିରେ ତାଙ୍କୁ ଶୁଆଇକି ହସ୍ପିଟାଲ ନେବାକୁ ପଡ଼ିଲା”। ତା’ ପରଦିନ ଜଣେ ସ୍ଥାନୀୟ ସାମ୍ବାଦିକ ମରୀଶ୍ଵରନ ମୋତେ କହୁଥିଲେ। ଶିବକାଶୀର ଯେଉଁ ବାଣ କାରଖାନାରେ ଜୁଲାଇ ୧, ୨୦୨୫ ରେ ଏହି ବିସ୍ଫୋରଣ ହୋଇଥିଲା ସେ ସେଠାରୁ ଅଳ୍ପ ଦୂରରେ ରହନ୍ତି।

ଗୋଟିଏ ଦିନ ପରେ ମୁଁ ସେହି ସ୍ଥାନକୁ ଗଲି। କାରଖାନାର ଫାଟକ ବନ୍ଦ ଥିଲା, ଗୋଟିଏ ୟୁନିଟର ଗଢ଼ଣ ଧ୍ଵଂସ ହେଇଯାଇଥିଲା, ଓ ଚାରିପାଖ ଅଞ୍ଚଳରେ ଚଲା ରାସ୍ତା ନଥିଲା। ମୋ ଦୁଇଚକିଆ ଯାନକୁ ସେଠାକୁ ପେଲି ପେଲି ନେବାକୁ ବେଶ କଷ୍ଟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଲା। ଏଠାରୁ ୨୫ କି. ମି. ଦୂରରେ ଥିବା ହସ୍ପିଟାଲକୁ ନେବାକୁ ଲୋକଙ୍କୁ ଯେ କେତେ କଷ୍ଟ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥିବ ତାହା ମତେ ଚକିତ କରୁଥିଲା।

ବିସ୍ଫୋରଣ ଦିନ ସକାଳେ ପ୍ରାୟ ୨୦ ଜଣ ଯାଇ କର୍ମସ୍ଥଳରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କ ଭିତରୁ ଆଠ ଜଣଙ୍କର ସେଠାରେ ହିଁ ମୃତ୍ୟୁ ହେଇଗଲା, ଆହତ ହୋଇଥିବା ଦୁଇଜଣ କିଛି ଦିନ ପରେ ଚାଲିଗଲେ ଓ ଗଭୀର ଆଘାତ ପାଇଥିବା ଅନ୍ୟ ତିନି ଜଣ ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ହସ୍ପିଟାଲରେ ରହିଲେ।

ପିଲାଦିନରୁ ହିଁ ମୁଁ ବାଣକୁ ଭୟ କରୁଥିଲି। ନିଜେ ପୋଡ଼ିଯିବାର ଭୟ ରହୁଥିଲା। କିନ୍ତୁ ସେଦିନ ଶିବକାଶୀ ସରକାରୀ ହସ୍ପିଟାଲରେ, ମୋତେ ମୋର ସବୁ ଭୟଠାରୁ ଯଥେଷ୍ଟ ଭୟଙ୍କର ଅବସ୍ଥାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ ବୋଲି ମୁଁ ଜାଣିଥିଲି। ହସ୍ପିଟାଲର ଆଶୁ ଚିକିତ୍ସା ୱାର୍ଡରେ ପୋଡ଼ା ଶରୀର ଭର୍ତ୍ତି ହୋଇ ରହିଥିଲା। ଜଣେ କେମିତି ପୀଡ଼ିତମାନଙ୍କ ସହ କିମ୍ବା ସେମାନଙ୍କ ହୃଦୟବିଦାରିତ ପରିବାର ଲୋକଙ୍କ ସହ କଥା ହେବ? ଅପରାହ୍ନଟି ମୁଁ ସେଇଠାରେ କାଟିଲି।

୪୭-ବର୍ଷୀୟ ଲିଙ୍ଗାସାମିଙ୍କ ଅବସ୍ଥା ସଂକଟାପନ୍ନ। ତାଙ୍କ ସାରା ଶରୀର ପୋଡ଼ି ଯାଇଛି, ଡାକ୍ତରଙ୍କ କଥାରେ ୧୦୦ ପ୍ରତିଶତ ପୋଡ଼ିଛି। ମୁଁ ତାଙ୍କ ସହ କଥା ହେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲି, କିନ୍ତୁ ସେ ବିଶେଷ କିଛି କହି ପାରୁ ନଥିଲେ। ସେ ବାରମ୍ବାର କେବଳ ଗୋଟିଏ କଥା ପଚାରୁଥିଲେ: ସେ ବଞ୍ଚିବେ କି ନାହିଁ। ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ମୁଁ ହସ୍ପିଟାଲରୁ ଚାଲି ଆସିଲା ପରେ ମୁଁ ଫୋନ୍‌ରେ ଖବର ପାଇଲି ସେ ଚାଲିଗଲେ। ହସ୍ପିଟାଲ ବେଡ଼ରୁ ତାଙ୍କର ଶେଷ କଥା କେଇପଦ ଏବେ ବି ମୋ ମନରେ ପ୍ରତିଧ୍ଵନିତ ହେଉଛି। ଇଏ ହେଉଛନ୍ତି ସେହି ଲୋକ ଯେ କି ତାଙ୍କ ଝିଅକୁ ଉତ୍ତମ ଶିକ୍ଷା ଯୋଗାଇ ଦେବାକୁ ସାରା ଜୀବନ ନିଆଁ ସହ ଖେଳୁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଉଭୟ ଝିଅ ହେଉଛନ୍ତି ଯୋଗ୍ୟତାଭିତ୍ତିକ ଦୁଇ ଦୁଇଟି ସ୍ନାତକ ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଛନ୍ତି।

“ମୋ ବାପା କହୁଥିଲେ ଯେ ସେ ବାଣ କାରଖାନାରେ ଡ୍ରାଇଭର କାମ କରୁଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଆମେ ଜାଣି ନଥିଲୁ ଯେ ସେ ସେଠାରେ ବିସ୍ଫୋଟକ ତିଆରି କରୁଥିଲେ। ଏହା ଆମ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟଦାୟକ”, କହନ୍ତି ତାଙ୍କ ବଡ଼ ଝିଅ କୃଷ୍ଣାବେଣୀ। ବର୍ଷକ ତଳେ ଲିଙ୍ଗାସାମି ଜଣେ ବସ୍‌ ଡ୍ରାଇଭର ଥିଲେ, ତା’ ପରେ ସେ ବିରୁଧୁନଗର ଜିଲ୍ଲାର ଶିବକାଶୀସ୍ଥିତ କମଳ କିଶୋର ବାଣ କାରଖାନାରେ ଯୋଗ ଦେଲେ। “ସେ ଜଣେ ଡ୍ରାଇଭର ଥିଲେ କିନ୍ତୁ ରାସାୟନିକ ମିଶ୍ରଣ କାମ ମଧ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ତେବେ କେବଳ ଗାଡ଼ି ଚଳେଇବା ରୋଜଗାର ପରିବାର ଚଳେଇବା ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ନଥିଲା। ମୁଁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଦୁଇଟି ଅବିବାହିତ ଝିଅଙ୍କ ସହ ଏକା ହେଇଗଲି। ମୁଁ ଜାଣିନୀ କେମିତି ସେମାନଙ୍କୁ ବାହା କରେଇବି”, କହନ୍ତି ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ରାଜକମଲ।

କାରଖାନାର ମାଲିକାନା ସତ୍ତ୍ଵ ଥିବା କମଳ କୁମାର, ମାୟାକ୍ରିଷ୍ଣନ ଓ ସେଲଭାମଙ୍କ ଗାଁ ମଧ୍ୟ ସେହି ଜିଲ୍ଲାର ଚିନ୍ନାଗମାନପତ୍ତି ଗ୍ରାମରେ ଓ ସେମାନଙ୍କ କାରଖାନାରେ ପ୍ରାୟ ୧୦୦ ଲୋକ କାମ କରନ୍ତି। ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଅସୁରକ୍ଷିତ ଅବସ୍ଥା, କୌଣସି ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ନଥାଇ କିମ୍ବା ବିପଦଜନକ ଦ୍ରବ୍ୟକୁ ନେଇ କାମ କଲାବେଳେ ସୁରକ୍ଷା ଯନ୍ତ୍ରପାତି ବିନା କାମ କରୁଥିବା ଦଳିତ ବର୍ଗର ଲୋକ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ଭିତରୁ ଅଧିକାଂଶଙ୍କର ସଠିକ ଏମ୍ପ୍ଲୟର୍ସ ଷ୍ଟେଟ ଇନସ୍ୟୁରାନ୍ସ (ଇଏସଆଇ) ନାହିଁ କି ଦେଶର ଶ୍ରମିକ ନିୟମ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଯେଉଁସବୁ ସୁବିଧା ସୁଯୋଗ ସେମାନଙ୍କୁ ମିଳିବା କଥା ତାହା ସେମାନଙ୍କୁ ମିଳେ ନାହିଁ।

ଆମେ ଅତି ସହଜରେ ପଚାରି ଦେବା: ତୁମେ କାହିଁକି ଏହି କାମ କରିବାକୁ ଚାହିଁଲ?

“ଏହା ଆମର ଭାଗ୍ୟ”, କହନ୍ତି ୪୮-ବର୍ଷୀୟା ମୁରୁଗା ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସେ ମଧ୍ୟ ସେହି କାରଖାନାର ଜଣେ କର୍ମଚାରୀ, “୫୦୦ ଟଙ୍କା ଆୟ କରିବାକୁ ମୁଁ ଏଠାକୁ କାମ କରିବାକୁ ଆସେ”। ସେ ଏଠାରୁ ପ୍ରାୟ ୨୫ କି. ମି. ଦୂର ସୁଲ୍ଲାକ୍କାରାଇ ନାମକ ଏକ ଜନଗଣନା ସହରରେ ରହନ୍ତି ଓ ସେଠାରୁ ପ୍ରତିଦିନ କାରଖାନାର ପରିବହନ ଗାଡ଼ି ଯାଇ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସ୍ଥାନରୁ ତାଙ୍କୁ କାରଖାନାକୁ ଆଣେ। ସେ ସକାଳ ୭ଟା ଠାରୁ ରାତି ୧୨ଟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାମ କରନ୍ତି। ତାଙ୍କ ଜାଗାରେ ସେତିକି ସମୟ କାମ କରିବା ପାଇଁ ଜଣେ ପୁରୁଷ କର୍ମଚାରୀ ପ୍ରାୟ ୧,୦୦୦ ଟଙ୍କା ପାଇଥାନ୍ତି।

“ମୋ ସ୍ୱାମୀ ନାହାନ୍ତି। ମତେ ଏକା ପରିବାର ଚଳେଇବାକୁ ପଡୁଛି। ମୋ ଦୁଇ ପିଲାଙ୍କ ଯତ୍ନ ମତେ ନେବାକୁ ପଡୁଛି”, କହନ୍ତି ୪୮-ବର୍ଷୀୟା ମୁରୁଗା ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ସେହି ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ଆହତ ହୋଇଥିବା ସୁଲ୍ଲାକ୍କାରାଇର ଜଣେ ଏକା ମହିଳା। “ମୁଁ କାଗଜ ତିଆରି କାରଖାନାରେ କାମ କରି ୨୦୦ ଟଙ୍କା ପାଉଥିଲି, କିନ୍ତୁ ସେତିକି ଟଙ୍କା ଯଥେଷ୍ଟ ନଥିଲା। ମୁଁ ଦିନକୁ ୩୭୦ ଟଙ୍କା ପାଇ ବାଣ କାରଖାନାରେ ଯୋଗଦେଲି। ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ଚକମକିଆ ବାଣ ପାଇଁ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ମିଶେଇବା କାମ ଆରମ୍ଭ କଲି ମତେ ୫୦୦ ଟଙ୍କା ମିଳିଲା”, ସେ କହନ୍ତି।

ବିସ୍ଫୋରଣ ହେଲା ବେଳକୁ ମୁରୁଗା ଲକ୍ଷ୍ମୀ ବର୍ଷେ ହେବ କାମ କରୁଥିଲେ। “ମୁଁ ସବୁ ଠିକ୍‌ ଠାକ୍‌ କରୁଥିଲି”, ସେ କହନ୍ତି, “ଆଉ ଜଣେ କିଏ ଭୁଲ୍‌ କଲା ଓ ମୋ ପ୍ରାଣ ତ ପ୍ରାୟ ଯାଇଥିଲା। ମୁଁ ଦୌଡ଼ିଲି, କିନ୍ତୁ ପଡ଼ିଗଲି। ବିସ୍ଫୋରଣରେ ମୋ ଗୋଡ଼ ଓ ଦୁଇ ହାତ ପୋଡ଼ିଗଲା। ତା’ପରେ କ’ଣ କରିବି ମୁଁ ଜାଣି ନଥିଲି। ମୁଁ ମୋ ହାତରେ ପାଣି ଢାଳିଲି। ମୋ ଗୋଦର ଗୋଡ଼ରେ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର ହୋଇଥିଲା। ମୋ ଗୋଡ଼ ପୁଣି ଫୁଲିଗଲା। ତେଣୁ ମୁଁ ସେତେବେଳେ ଦଉଡ଼ି ପାରିଲିନି। ମୋ ପରିବାରର କଷ୍ଟ ଯୋଗୁ ମୁଁ ଏହି କାମ କରୁଥିଲି। ଆମେ ଏବେ ଆଉ କାହାକୁ ଦାୟୀ କରିବୁ?”

ଆମେ ଦିୱାଲିକୁ ସବୁବେଳେ ଆଲୋକ ଓ ବାଣ ବୋଲି ଭାବୁ। ବର୍ତ୍ତମାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେହି ଆଲୋକ ପୃଷ୍ଠଭୂମିରେ ରହିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ନିଷ୍ଠୁର ବାସ୍ତବତା ବାବଦରେ ମୁଁ କେବେ ବି ଭାବି ନଥିଲି, ଯେଉଁମାନଙ୍କ ସଂଘର୍ଷ ଅଦୃଶ୍ୟ ରହିଥାଏ ଓ ସେମାନଙ୍କ କଥା କାହାକୁ ଶୁଣାଯାଏ ନାହିଁ। ଆମେ କେମିତି ସାରା ବର୍ଷ କାମ କରୁଥିବା ସେହି ଲୋକମାନଙ୍କ କାମର ଉତ୍ସବ ପାଳିବାକୁ ଭୁଲି ଯାଆନ୍ତି?

କରନେସାନ ଜଙ୍କସନଠାରେ କେବଳ ଏହି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଅର୍ଥ ମନ୍ତ୍ରୀ ଥଙ୍ଗମ ଥେନାରସୁଙ୍କ ଦ୍ଵାରା ଗୋଟିଏ ଭାସ୍କର୍ଯ୍ୟ କଳାର ଉନ୍ମୋଚନ କରା ଯାଇଥିଲା – “ଶିବକାଶୀରେ ବାଣ ପ୍ରସ୍ତୁତକାରୀ କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ସମ୍ମାନାର୍ଥେ”, ଯାହା କେବଳ ସେହି ଘଟଣାର ବିଡ଼ମ୍ବନାକୁ ହିଁ ବହୁଗୁଣିତ କରେ। ସେହି ଭାସ୍କର୍ଯ୍ୟ କଳାରେ ଗୋଟିଏ ବିରାଟାକୟ ପାପୁଲିରେ ରହିଥିବା ବିଖଣ୍ଡିତ ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ଵାରା ଗୋଟିଏ ଚକମକିଆ ଛୋଟ ପିଲାକୁ ଧରି ରଖିବାର ଦୃଶ୍ୟ ରହିଥିଲା ବେଳେ ସାରା ସହରବାସୀ ଦେଖିଥିବା ସେହି ଦୁର୍ଘଟଣାରେ କେତେ ଲୋକ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିଲେ ସେ ବାବଦରେ ସେଥିରେ କୌଣସି ଉଲ୍ଲେଖ ନଥିଲା। କିନ୍ତୁ ସେହି ଭାସ୍କର୍ଯ୍ୟ କଳାଟି ସ୍ଥାପନ ହେବା ପରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକମାନେ ଜୁଲାଇ ମାସରେ ହୋଇଥିବା ପ୍ରଥମଟି ସମେତ ତିନିଟି ବିସ୍ଫୋରଣ ଦେଖିବାକୁ ପାଇଛନ୍ତି।

ଦିଆସିଲି ଓ ବାଣ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପାଇଁ ଖ୍ୟାତ ଏହି ପେଣ୍ଠସ୍ଥଳୀରେ ୧୦୦୦ରୁ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ଵ ଲାଇସେନ୍ସପ୍ରାପ୍ତ କାରଖାନା ରହିଥିବା ବେଳେ ପ୍ରାୟ ୩ ଲକ୍ଷ ଲୋକ ଜୀବିକା ପାଇଁ ସେଠାରେ ସେହି ଅସୁରକ୍ଷିତ କାମ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କ ଭିତରୁ ପ୍ରାୟ ୫୫ ପ୍ରତିଶତ ହେଉଛନ୍ତି ମହିଳା କର୍ମଚାରୀ ଯେଉଁମାନେ ସେମାନଙ୍କ ପୁରୁଷ ପ୍ରତିପକ୍ଷ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା କମ୍‌ ଟଙ୍କା ମଜୁରିରେ କାମ କରନ୍ତି। କେବଳ ୨୦୨୫ରେ ଶିବକାଶୀରେ ୧୮ଟି ବିସ୍ଫୋରଣ ଘଟି ୩୦ ଜଣ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲା ବେଳେ ୨୯ ଜଣ ସାଂଘାତିକ ଭାବେ ଆହତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଜିଲ୍ଲାପାଳଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରୁ ମୋତେ ମିଳିଥିବା ବିବରଣୀ ଅନୁଯାୟୀ ୨୦୧୧ରୁ ୨୦୨୩ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ୧୯୦ ଅଗ୍ନିକାଣ୍ଡ ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ୩୩୭ ଜଣ ପ୍ରାଣ ହରାଇଛନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ କି କାରଖାନା ମାଲିକମାନେ ବାଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାରେ ସେମାନେ ଚାଇନା ସହ ପ୍ରତିଯୋଗିତା କରି ପାରୁଥିବା କଥା ସଗର୍ବରେ କହୁଛନ୍ତି।

ଔପନିବେଶିକ ଭାରତରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ଏହି ଶିଳ୍ପର ଇତିହାସ ଅନୁଯାୟୀ ସ୍ଵାଧୀନତା ପରବର୍ତ୍ତୀ ବିଗତ ୭୮ ବର୍ଷ ଭିତରେ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ବହୁଗୁଣିତ ହୋଇଛି। ତାମିଲନାଡୁ ଫାୟାରୱାର୍କ୍ସ ଆଣ୍ଡ ଆମୋରସେସ ମାନୁଫାକଚର୍ସ ଆସୋସିଏସନର ତଥ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ସମ୍ପ୍ରତି ଭାରତରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଥିବା ବାଣର ପ୍ରାୟ ୮୦ ପ୍ରତିଶତ କେବଳ ବିରୁଧନଗରରେ ତିଆରି କରାଯାଉଛି ଯାହାର ବଜାର ଅଂଶ ହେଉଛି ୬,୦୦୦ କୋଟି ଟଙ୍କା ଓ ତାହା ପ୍ରତି ବର୍ଷ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି।

ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ବଜାରକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଆସୋସିଏସନ ପକ୍ଷରୁ ନିକଟରେ ଶିବକାଶୀ ବାଣକୁ “ପ୍ରସ୍ତୁତ ସାମଗ୍ରୀ” ବିଭାଗରେ ଜିଓଗ୍ରାଫିକାଲ ଇଣ୍ଡିକେସନ (ଜିଆଇ) ଟ୍ୟାଗ୍‍ ପାଇଁ ଆବେଦନ କରାଯାଇଛି। ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ରାଜ୍ୟ ତରଫରୁ ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ବାରିଅମ ନାଇଟ୍ରେଟ ବ୍ୟବହାରକୁ ନିଷେଧ କରି ‘ସବୁଜ ବାଣ’ ପ୍ରସ୍ତୁତ ନିମନ୍ତେ ନିୟମ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉଛି।

ଜିଆଇ ଟ୍ୟାଗ୍‍ ଆବେଦନ ଓ ‘ସବୁଜ ବାଣ’କୁ ଘେନି ଯେଉଁ ଉତ୍ସାହ ଦେଖାଯାଉଛି, ସେହି ସମ ପରିମାଣରେ କାରଖାନାର ଚଟାଣରେ କର୍ମଚାରୀମାନେ ହାତରେ ମିଶ୍ରଣ କରୁଥିବା ବିପଦଜନକ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପ୍ରତି ଉଦାସୀନତା ରହିଛି। ସେହି କାରଖାନାଗୁଡ଼ିକରୁ ଅଧିକାଂଶ ହେଉଛନ୍ତି ଅଣ-ଲାଇସେନ୍ସପ୍ରାପ୍ତ ଓ ନିୟମ ଉଲଂଘନ କରି ସେଗୁଡ଼ିକର ନକ୍ସା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି ଏବଂ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଜୀବନର ବିପଦକୁ ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ ଆଧୁନିକ ଯନ୍ତ୍ରପାତି ବିନା ସେଗୁଡ଼ିକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ରହିଛି।

କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କ ସହ କଥାବାର୍ତ୍ତା କଲାପରେ ହିଁ ମୁଁ ଜାଣିଲି ଯେ ତାମିଲନାଡୁରେ ବାଣ କାରଖାନା ମାଲିକମାନଙ୍କର ଗୋଟିଏ ଆସୋସିଏସନ ଅଛି, କିନ୍ତୁ କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କର ଗୋଟେ ହେଲେ ବି ସେମିତି କିଛି ନାହିଁ। ଜୀବନକୁ ବାଜି ଲଗେଇ କାମ କରୁଥିବା କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କ ଅଭାବ ଅଭିଯୋଗକୁ ଘେନି ସ୍ଵର ଉତ୍ତୋଳନ କରିବାକୁ ସେମିତି କୌଣସି ସଂଘ ନାହିଁ, ଯେଉଁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଦିୱାଲି ପରେ ଦିୱାଲି ଆଣୁଥିବା ଆଲୋକ ଅତି କ୍ଷୀଣ।

ଯେତେବେଳେ କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ସର୍ବନିମ୍ନ ଅଧିକାରଗତ ସୁବିଧା ଦିଆଯାଉ ନାହିଁ, ଜିଆଇ ଟ୍ୟାଗ୍‍ ମିଳିଲେ ତାହା କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କରିବ?

ଏହି ଆଲେଖରେ ଜୁଲାଇ ୧, ୨୦୨୫ ଦିନ କାରଖାନା ବିସ୍ଫୋରଣରେ ଯେଉଁ ୧୦ ଜଣ କର୍ମଚାରୀ ପ୍ରାଣ ହରାଇଛନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ସ୍ମୃତି ପ୍ରତି ଶ୍ରଦ୍ଧାଞ୍ଜଳି ଅର୍ପଣ କରାଯାଉଛି।

ଭୈରମଣି (୩୫ ବର୍ଷ), ସୁଲାକାରାଇ
ନାଗପଣ୍ଡି (୨୮ ବର୍ଷ), ସରଭେଇକରନପଟ୍ଟି
ରାମଜୟମ (୨୭ ବର୍ଷ), ମିନାମପଟ୍ଟି
ମହାଲିଙ୍ଗମ (୪୬ ବର୍ଷ), ମିନାମପଟ୍ଟି
ଚେଲାପଣ୍ଡି (ପ୍ରାୟ ୩୦ ବର୍ଷ), ଅନୁପଙ୍କୁଳମ
ରାମମୂର୍ତ୍ତି (୫୫ ବର୍ଷ), ଓ. କୋଭିଲପଟ୍ଟି
ପୁନ୍ନିଆମୁର୍ତ୍ତି (୪୭ ବର୍ଷ), ବିରୁଧନଗର
ଲକ୍ଷ୍ମୀ (ପ୍ରାୟ ୨୫ ବର୍ଷ), ମଧ୍ୟ ସେନାଇ
ଲିଙ୍ଗାସାମି (୪୭ ବର୍ଷ), ସେଭାଲପଟ୍ଟି
ଅଝାଗୁରଜା (୨୮ ବର୍ଷ), ସେୱାକରନପଟ୍ଟି

ଅନୁବାଦ: ଓଡ଼ିଶାଲାଇଭ୍‍