ବିବିଧତା ମଧ୍ୟରେ ଏକତାର ଖେଳ

ସାତଜଣ ଝିଅ, ଛଅଟି ଗାଁ, ପାଞ୍ଚଟି ମାତୃଭାଷା, ଦୁଇଟି ଖେଳ ଏବଂ କଥାବାର୍ତ୍ତା ପାଇଁ ଗୋଟିଏ ଭାଷା!

୧୨ ବର୍ଷୀୟ ରଞ୍ଜନ ରାଠୱା, ୧୧ ବର୍ଷୀୟ ଜ୍ୟୋତି ଭିଲ, ୯ ବର୍ଷୀୟ ଶର୍ମିଳା ଧାଏକି, ୧୦ବର୍ଷୀୟ କାଜଲ ନାୟକ ଏବଂ ୧୦ ବର୍ଷୀୟ ନିରଲ ରାଠୱା ସମସ୍ତେ ବସନ୍ତ ଶାଳା ସେମାନଙ୍କର ଆଵାସିକ ପ୍ରାଥମିକ ଵିଦ୍ୟାଳୟ ପଡ଼ିଆରେ ଖେଳରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଅଛନ୍ତି। ଏହି ବିଦ୍ୟାଳୟ ଗୁଜରାଟର ଛୋଟାଉଦେପୁର ଜିଲ୍ଲା ଅନ୍ତର୍ଗତ ଆଦିଵାସୀ ଗ୍ରାମ ତେଜଗଡ଼ରେ ଥିଵା କୋରାଜ ପାହାଡ଼ର ପାଦଦେଶରେ ଅଵସ୍ଥିତ।

ଅଦାକୋ, ଦାଦୁକୋ, ଦହି ଦାଦୁକୋ
ଶ୍ରାବଣ ଗାଜେ, ପିଲ୍ଲୁ ପାକେ…

ଏହା ହେଉଛି ଗୁଜରାଟୀରେ ପିଲାମାନେ ଖେଳିଵା ସମୟରେ ଗାଉଥିଵା ଵଡ-ଵଡ୍ ଗୀତ ଵା ଅନାବନା କବିତାର ଵିଶାଳ ସଂଗ୍ରହ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ, ଏହାକୁ ସାରାରାଜ୍ୟରେ ପିଲାମାନେ ଖେଳିବା ସମୟରେ ଗାଇଥାନ୍ତି। ସବୁଠାରୁ ମଜାଦାର କଥା ହେଲା ଏ କବିତାର ଭାଷା ଏସବୁ ବାଳିକାମାନଙ୍କର କାହାର ବି ମାତୃଭାଷା ନୁହେଁ। ଏହି ପାଞ୍ଚଜଣ ବାଳିକା ସେମାନଙ୍କର ଘରେ, ଅର୍ଥାତ୍ ବିଦ୍ୟାଳୟଠାରୁ ୩୦ରୁ ୫୦ କିଲୋମିଟର ପରିଧି ମଧ୍ୟରେ ରହିଥିବା ଗାଁରେ ସେମାନେ ରାଠୱି, ଧଣକୀ, ଡୁଙ୍ଗରା ଭିଲି, ନାୟକୀ ଭଳି ଆଦିବାସୀ ଭାଷାରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିଥାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଏହି ଆଦିବାସୀ ଏକାଡେମୀ ପରିସରରେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନଙ୍କର ଵିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ହଷ୍ଟେଲ ରହିଛି, ଗୁଜରାଟୀ ଭାଷା ଏମାନଙ୍କର ଭାବର ଆଦାନପ୍ରଦାନର ପ୍ରମୁଖ ମାଧ୍ୟମ ପାଲଟିଛି।

ବସନ୍ତ ଶାଳା, ଏକ ବହୁଭାଷିକ ଶୈକ୍ଷିକ ପ୍ରୟୋଗ ଅଟେ, ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଆଦିବାସୀ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଶିକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରିବା ଯାହା ସେମାନଙ୍କର ସଂସ୍କୃତି ଓ ସମୁଦାୟ ସହିତ ଯୋଡ଼ିହୋଇ ରହିବା ପାଇଁ ସହାୟକ ହେବ। ଗୁଜୁରାଟର ବଡୋଦରାଠାରୁ ପାଖାପାଖି ୯୦ କିଲୋମିଟର ଦୂରବର୍ତ୍ତୀ ଏହି ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ନିଜ ଭାଷା ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରାଯାଉଛି। ତୃତୀୟ ଶ୍ରେଣୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିକ୍ଷା ସ୍ଥାନୀୟ ବିଷୟ ଉପରେ ଆଧାରିତ ହୋଇଥାଏ। ଚତୁର୍ଥ ଶ୍ରେଣୀରେ ଗୁଜରାଟୀ ଭାଷାରେ ଔପଚାରିକ ଶିକ୍ଷା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ।

ବସନ୍ତ ଶାଳାରେ ରହି ପାଠ ପଢୁଥିବା ପିଲାମାନଙ୍କର ବାପା-ମାଆ ମୁଖ୍ୟତଃ ଗରିବ ପ୍ରବାସୀ ଶ୍ରମିକ ଅଟନ୍ତି। ସେମାନଙ୍କୁ ବର୍ଷର ଅଧିକାଂଶ ସମୟ ଜୀବିକା ସନ୍ଧାନରେ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରୁ ଆଉ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ। ଏହିଭଳି ପରିସ୍ଥିତିରେ ସେମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭଲ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା କଠିନ ହୋଇଥାଏ। ସେମାନଙ୍କର ସଂସ୍କୃତିରେ ଗୁଜରାଟୀ ଭାଷାର ପ୍ରବେଶ, ପ୍ରବାସ, ଅନ୍ୟ ଭାଷାଭାଷୀଙ୍କ ସହିତ କଥାବାର୍ତ୍ତା ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସମୁଦାୟ ସହ ସମ୍ପର୍କର ପ୍ରଭାବ ବୋଲି କୁହାଯାଇପାରେ। କିମ୍ବା ଏହା ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାରର ଆବଶ୍ୟକତା ଯାହା ଏକ ସାମାଜିକ ବାସ୍ତବାତା ଅଟେ, ଯାହା ସେମାନଙ୍କୁ ପାରମ୍ପରିକ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଅଂଶବିଶେଷ ହେବା ପାଇଁ ବାଧ୍ୟ କରିଥାଏ। ଏହି ଆବଶ୍ୟକତା ସେମାନଙ୍କୁ ସହଜରେ ଭାଷା ଶିଖିବା ଏବଂ କହିବା ପାଇଁ ଅନୁପ୍ରେରିତ କରିଥାଏ।

ଭଡିଓ: 1

“ହାବେ ମାରୋ ବାରୋ [ଏବେ ମୋର ପାଳି],” ଲକ୍ଷ୍ମୀ ସାମ୍ନାରେ ବସିଥିବା ଏଲିସାକୁ କଅଁଳେଇ ଗୁଜରାଟୀରେ କହିଲା। ସେ ଗୋଟିଏ ଛୋଟ କାଠି ସେଠାରେ ଥିବା ବାଲିଗଦା ତଳେ ଲୁଚାଇଦେଲା। ସେମାନେ ବିଦ୍ୟାଳୟ ପରିସରରେ ଅନ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ଵରେ ‘କାଠିୟୁ ଶୋଧବାଣୀ ରମାତ’(କାଠି ଖୋଜିବା ଖେଳ) ଖେଳୁଛନ୍ତି। ୧୧ ବର୍ଷୀୟ ଏଲିସା ଭିଲ କାବନ୍ତ ତାଲୁକା ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅମ୍ବାଡୁଙ୍ଗର ଗ୍ରାମର ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଘରେ ଭିଲି ଭାଷାରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିଥାଏ। ସେହିପରି ୧୧ ବର୍ଷୀୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନାୟକର ଘର ଧୋର୍କୁବା ଗ୍ରାମର ଏବଂ ସେ ଘରେ ନାୟକୀ ଭାଷାରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରେ। ସେମାନଙ୍କର ଏହି ପାରମ୍ପରିକ ଖେଳ, ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦେଶୀ ଖେଳ ଭଳି ଅତି ଅଳ୍ପ ସଂସାଧନରେ ଖେଳା ଯାଇପାରିବ। ଏଥିରେ କିଛି ବାଲି ଆଉ ଦୁଇଜଣ ଖେଳାଳି ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥାନ୍ତି। ପ୍ରଥମେ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରେ ବହୁଳ ଭାବେ ବାଲି ଏକତ୍ର କରାଯାଏ, ଆଉ ସେହି ବାଲି ଗଦା ତଳେ ଜଣେ ଖେଳାଳି ଗୋଟିଏ କାଠି ଲୁଚାଇବ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଜଣେ ତାକୁ ଖୋଜିଦେଲେ, ସେ ସେହି କାଠି ବାଲିରେ ଲୁଚାଇବ।

ଭଡିଓ: 2

ଅନୁବାଦ: ଓଡ଼ିଶାଲାଇଭ୍‍