এতিয়া মিনতি ৰ’দত জিলিকে

এক মনোমোহা পৰিৱেশত মিনতিৰ ঘৰ। অজয় নদীখন তেওঁলোকৰ ঘৰৰ কাষেৰে পাৰ হৈ গৈছে আৰু দূৰৈত উকি মাৰি যোৱা ৰেলগাড়ীখন আৰু তেওঁলোকৰ ঘৰৰ মাজত আছে কেৱল পদুম ফুলৰ পুখুৰী।

কিন্তু জন্মৰে পৰা মেৰুদণ্ড আৰু ভৰিৰ যক্ষ্মাৰোগত ভুগি অহা পাঁচ বছৰীয়া এইগৰাকী ছোৱালীৱে কেৱল দূৰৈৰ পৰাহে চাব পাৰিছিল। পশ্চিমবংগৰ বিৰভুম জিলাৰ মহুলা গাঁৱৰ মিনতিয়ে খোজকাঢ়িব নোৱাৰিছিল, ইফালে-সিফালে যাবও নোৱাৰিছিল।

“তাইৰ মেৰুদণ্ড বেয়াকৈ ক্ষতিগ্ৰস্ত হৈছিল,” তেওঁৰ আইতাক জবা মাৰ্দিয়ে কয়। “তাই ইমান কষ্ট পাই আছিল যে আমি ভাবিব পৰা নাছিলো যে তাই জীয়াই থাকিব।”

ৰাজ্যখনৰ প্ৰায় অৰ্ধেক অংশ লোকেই চাওঁতালী আৰু তেওঁলোকে ঘাইকৈ গ্ৰামীণ এলেকাত বাস কৰে। তেওঁলোকে ঘাইকৈ স্থানীয় চিকিত্সকৰ ওপৰতে নিৰ্ভৰ কৰি চলে। স্বাস্থ্যসেৱাৰ সুবিধা যেনে প্ৰাথমিক স্বাস্থ্য কেন্দ্ৰ (পিএইছচি) আদিত কৰ্মচাৰীৰ সংখ্যা এইখন ৰাজ্যত প্ৰয়োজনতকৈ বহুত কম (গ্ৰামীণ স্বাস্থ্য পৰিসংখ্যা ২০২১-২২)।

শিশু অৱস্থাত মিনতিৰ উশাহ লোৱাত অতিকৈ কষ্ট হোৱা দেখি তেওঁৰ পৰিয়ালে তেওঁক স্থানীয় ডাক্তৰ এগৰাকীৰ ওচৰলৈ লৈ যায়। সেইজন প্ৰমাণপত্ৰ থকা চিকিত্সাসেৱা প্ৰদানকাৰী লোক হয় নে নহয়, তেওঁলোক সেই লৈ নিশ্চিত নাছিল। বিৰভুম জিলাৰ এই ভিতৰুৱা অঞ্চল চিউৰি-১ ব্লকত সেয়া জনাটো তেওঁলোকৰ পক্ষে সম্ভৱ নাছিল। জবাই কয় যে তেওঁলোকে নাজানেই, ক’ত কেনেকৈ অৰ্হতাসম্পন্ন চিকিত্সা সেৱাৰ পেছাদাৰী লোক পোৱা যায়।

যক্ষ্মাৰোগ (টিবি)ৰ ইতিহাস প্ৰায় এটা সহস্ৰাব্দ পুৰণি। ইজিপ্ত আৰু পেৰুৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৯০০০) মামিবোৰত টিবি দেখা গৈছিল আৰু ১০০০ৰ পৰা ৬০০ খ্ৰীষ্টপূৰ্বত যেতিয়া ভাৰতলৈ এই ৰোগ আহিল, তেতিয়া ভাৰতীয় চিকিত্সাশাস্ত্ৰত ইয়াৰ নাম দিয়া হ’ল ‘যক্ষমা’।

মাইক’বেক্টৰিয়াম টিউবাৰকলচিচ বেক্টেৰিয়াৰ দ্বাৰা সৃষ্ট মেৰুদণ্ডৰ টিবি নন-পালমনেৰি টিবিৰ সততে দেখা ৰূপ। শিশুৰ ক্ষেত্ৰত ই ভয়ংকৰ ৰূপ লয়। মেৰুদণ্ডৰ ই অপুৰণীয় ক্ষতি কৰি পেলায় বুলি ২০১৪ৰ এখন গৱেষণাপত্ৰত কোৱা হৈছে। ই হাড় ক্ষয় কৰে আৰু বিকাশত বাধা প্ৰদান কৰে।

মিনতিৰ গাত টিবিয়ে দেখা দিছিল তেওঁৰ জন্মতে, ২০১০ত। “উশাহ লোৱাত সমস্যাৰ পৰা এয়া আৰম্ভ হৈছিল,” মিনতিৰ পিতৃ গোপাল মাৰ্দিয়ে সেই ৰোগৰ সূত্ৰপাত হোৱাৰ দিনৰ কথা মনত পেলাই কয়। “আমি দেখিছিলো যে তাইৰ ৰাজহাড়ডাল ভাঁজ খাই গৈছে আৰু তাইৰ ভৰিত বল নোহোৱা হৈছে। মই বৰ ভয় খাইছিলো। কি কৰিম ভাবি পোৱা নাছিলো।” মাতৃয়ে মিনতিক জন্ম দিয়ে ঢুকাইছিল কাৰণে গোপাল মাৰ্দিয়ে আছিল তেওঁৰ একমাত্ৰ অভিভাৱক।

ছোৱালী হৈ জন্ম লোৱাৰ বাবেও তেওঁৰ ক্ষেত্ৰত মানুহে বেছি গুৰুত্ব দিয়া নাছিল। “বহুতেই কন্যা সন্তানক বোজা হিচাপেহে দেখে আৰু সেয়া চিকিত্সা সাহায্য বিচাৰি যোৱাৰ ক্ষেত্ৰত আমাক নিৰুত্সাহ কৰিছিল,” জবাই কয়। “তাইৰ ইমান কষ্ট হৈছিল, মানুহে চাগে ভাবিছিল যে তাই বেছিদিন বাচি নাথাকে,” তেওঁ লগতে কয়।

ভূমিহীন কৃষক গোপাল মাৰ্দিৰ বাবে তাইৰ চিকিত্সাৰ খৰচ বহন কৰাটোও সম্ভৱপৰ নাছিল। তেওঁৰ একমাত্ৰ উপাৰ্জনৰ উপায় আছি আনৰ খেতিপথাৰত বতৰৰ শস্যৰ খেতিৰ পৰা, যাৰ এটা অংশ তেওঁ মাটিৰ মালিকক দিব লাগে। “এতিয়া মই আলু তুলিছো। তিনিমাহ পিছত মই প্ৰায় ২০ হাজাৰ টকা পাম, কিন্তু তাৰ পৰা মই বীজ আৰু কীটনাশকৰ নামত খৰচ কৰিব লাগিব। লগতে আকৌ শস্যৰ যিকোনো ক্ষতিও বহন কৰিব লাগিব," তেওঁ পাৰিক কয়।

বছৰটোত তেওঁ ৫০ৰ পৰা ৬০ হাজাৰ টকা উপাৰ্জন কৰে বুলি কয়। “সিমানখিনি উপাৰ্জনেৰে মই কেনেকৈ তাইক স্বাস্থ্যৱান কৰি ৰাখিব পাৰিম আৰু চিকিত্সাৰ খৰছ বহন কৰিব পাৰিব?” তেওঁ প্ৰশ্ন কৰে।

মিনতিৰ স্বাস্থ্যৰ একো উন্নতি নঘটা দেখি আৰু স্থানীয় ডাক্তৰে সহায় কৰিবলৈ অপাৰগ হোৱাত “আমি তাইক কলকাতাৰ ডাক্তৰৰ ওচৰলৈ লৈ গ’লো,” জবা মাৰ্দিয়ে কয়।

ডাক্তৰে মিনতিক দেখাৰ সময়ত তেওঁৰ ওজন আছিল মাত্ৰ ১০ কিলোগ্ৰাম – পাঁচ বছৰীয়া শিশুৰ গড় ওজনৰ আধাতকৈও কম।

“তেওঁৰ অৱস্থা দেখি আমি চঁকেই খাইছিলো। তেওঁ গুৰুতৰ অপুষ্টিত ভুগি আছিল,” ডাক্তৰ সৌম্যিজিত বসুৱে কয়। “তেওঁৰ জীৱনটো বচাবলৈ আমি কেইটামান শল্যচিকিত্সা কৰাব লাগিব বুলি জানিছিলো, কিন্তু তাইৰ স্বাস্থ্য একেবাৰেই ভাল নাছিল।” কলকাতাৰ স্পাইন ৰিচাৰ্ছ ফাউণ্ডেছ (এছআৰএফ)ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক ন্যাসৰক্ষী তথা এগৰাকী সুনাম থকা মেৰুদণ্ডৰ শল্যচিকিত্স বসুৱে কয়।

প্ৰথমতে ডাক্তৰে তেওঁক ব্ৰেচ পিন্ধাই ৰাজহাড় পোনাবলৈ যত্ন কৰিলে আৰু আনফালে সমান্তৰালভাৱে তেওঁৰ পুষ্টিজনিত সমস্যা দূৰ কৰিবলৈ ডায়েটত গুৰুত্ব দিলে। এই বেচৰকাৰী সংস্থাটোৱে আৰ্থিকভাৱে পিছপৰা লোক, যিয়ে চৰকাৰী হস্পিতালত নিজৰ পাল পৰালৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ সময়খিনি শাৰী পাতোতে যায়, তেনে লোকৰ বাবে বিনামমূলীয়াকৈ অতিকৈ খৰচী মেৰুদণ্ডৰ শল্যচিকিত্সা কৰোৱায়। বছৰত এছআৰএফ সংস্থাটোৱে আৰ্থিকভাৱে অনগ্ৰসৰ পৰিয়ালৰ শিশুৰ মুঠ ৬০ টা মেৰুদণ্ডৰ শল্যচিকিত্সা কৰে। ১৬ বছৰ আগৰ সংখ্যাৰ ফালৰ পৰা চাবলৈ গ’লে এয়া এক বৃহৎ সাফল্য।

দুটা মাহ পিছত, ২০১৫ৰ ২৮ জুলাইত মিনতিৰ প্ৰথম দুটা শল্যচিকিত্সা কৰা হ’ল। সেই অপাৰেচন আঠ ঘণ্টা চলিছিল আৰু কণমানি ছোৱালীজনীক পুনৰ্বাসৱ গৃহলৈ পঠিওৱা হৈছিল। পৰৱৰ্তী মাহত আৰু এটা শল্যচিকিত্সা কৰা হয় আৰু এইবাৰ “মিনতিয়ে ঘৰলৈ খোজকাঢ়ি যাবপৰা হয়,” ড. বসুৱে কয়।

কিন্তু পাঁচ বছৰীয়া শিশুটিক প্ৰয়োজন আছিল ব্ৰেচৰ। এই ব্ৰেচ সাধাৰণতে মেৰুদণ্ড অপৈণত ৰোগীৰ ক্ষেত্ৰত আৰু অধিক ক্ষতি নহ’বলৈ লগোৱা হয়। ব্ৰেচিঙে দুৰ্বল পেশীক চাপ’ৰ্ট দিয়ে আৰু অস্বাভাৱিকভাবে ভাঁজ লোৱাৰ ক্ষেত্ৰত বাধা দিয়ে।

এডাল ব্ৰেচৰ দাম প্ৰায় ১.৩ লাখ। “আমি ছোৱালীজনীৰ পৰিয়ালৰ আৰ্থিক অৱস্থাৰ কথা জানিছিলো। সেয়ে আমি গোটেই শল্যচিকিত্সাৰ খৰছ বহন কৰিলো – প্ৰায় আঠ লাখ টকা। তাৰ লগতে আছে পুনৰ্বাসনৰ খৰচ,” স্পাইন ৰিচাৰ্ছ ফাউণ্ডেচন (এছআৰএফ)ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক ন্যাসৰক্ষী তথা এগৰাকী এনাষ্ঠেচিঅ’লজিষ্ট ড. ত্ৰিনঞ্জন সাৰংগিয়ে কয়।

মিনতিক ডিচাৰ্জ দি গাঁৱৰ ঘৰলৈ কাৰ এখনত পঠিয়াই দিয়া হয়। পৰিয়ালটো পৰম্পৰাগত চাওঁতালী কেঁচা ঘৰত থাকে। ঘৰৰ ভিতৰত পূৰ্বপুৰুষক সেৱা জনোৱা এডোখৰ ঠাই, এটা শোৱনি কোঠা। এটা গোহালি ঘৰ, পাকঘৰ আৰু চোতাল। ঘৰত তেওঁৰ দৰৱ-পাতি, ফিজিঅ’থেৰাপি আৰু কাউন্সেলিং অব্যাহত থাকিল।

পাৰিয়ে মিনতিক লগ পাওতে ১৩ বছৰীয়া মিনতি নিজৰ ভৰিত থিয় দি আছিল। লগত আছিল তেওঁৰ পৰিয়াল আৰু পিতৃৰ দ্বিতীয় পত্নী পালমণি মাৰ্দি। মাকলৈ মৰমেৰে চাই তেওঁ মিচিকিয়াই হাঁহি কয়, “মই মাৰ পৰা বৰ মৰম পাইছো।”

পালমণি মাৰ্দিয়ে এইগৰাকী প্ৰতিবেদকক কয়, “মোৰ ছোৱালীজনী যুঁজাৰু। তাই ইমানেই আত্মবিশ্বাসী যে তাইৰ পৰাই আমি এই দীঘলীয়া যুঁজখনত আগবাঢ়ি যাবলৈ সাহস পালো। এতিয়া তাই ভালে আছে। মোক ঘৰুৱা কাম-বনত তাই সহায় কৰে, চাইকেল চলাই স্কুললৈ যায়।”

ডাঙৰ হৈ অহা ছোৱালীজনীলৈ চাই তেওঁ কয়, “আশা কৰোঁ জ্যেষ্ঠসকল আৰু ডাক্তৰৰ আশীৰ্বাদ আমাৰ লগত এনেকৈয় থাকিব।”

অনুবাদ: পংকজ দাস